

D4093

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་བྷི་དྷརྨ་ཀོ་ཥ་ཊཱི་ཀ་ལཀྵ་ཎ་སྱཱ་ནུ་ས་རི་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ། འཕགས་ པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།གང་ཞིག་རང་ཉིད་ཐུགས་ཀྱི་མུན་པ་ཞེས་བྱ་མ་ལུས་ཡུལ་ཅན་རྒྱུད་ཀུན་ཞི། །ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐའ་ཡས་ མཁྱེན་རབ་གཟེང་མཐོས་མཐར་བསྐྱལ་ཞིང་།།ཐུགས་རྗེས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའི་ཐུགས་མངའ་ཆོས་འཆད་པ་ཡི་ཕྱག་བརྐྱང་ཚུལ་དག་གིས། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་དེ་ལ་ དང་པོར་རབ་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ།།ཉིད་ཀྱི་དོན་ལེགས་ཐུགས་ཆུད་ཅིང་། །གྲོལ་བའི་ཐུགས་མངའ་ཐུབ་པ་ཡིས། །ཆོས་མངོན་གང་ཞིག་བཤད་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བར་བྱ། །བསྟན་ བཅོས་མཛད་པར་བཞེད་པས་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་དགོས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་དེ།དེ་ཡང་སྟོན་པ་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་བརྗོད་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་ནི་གུས་པ་སྐྱེ་སྟེ།སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བའི་འདམ་དུ་བྱིང་བའི་སེམས་ཅན་དག་ དྲངས་པས་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གུས་པ་སྐྱེས་ནས་ཡང་འཁོར་བའི་འདམ་དུ་བྱིང་བ་རྣམས་ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དག་ ལ་འབད་པས་འཇུག་པས་ན་དེ་ལས་བརྒལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་ཉན་པ་པོ་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཞན་པ་རྣམས་མི་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་སྦྱར་བ་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པའི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་ བར་བྱའོ།།བྱེད་ན་ཡང་རེ་ཞིག་གནས་བརྒྱད་པོ་དག་ཁོ་ནའི་གོ་རིམས་ཀྱི་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཟག་བཅས་ཟག་པ་ མེད་ཆོས་རྣམས།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་འདི་ལས་མི་འཚོལ་བར་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་བཅོས་འདི་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དག་ཅི་རིགས་པར་ཕུང་པོ་དང་།ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་དེ། ཁམས་བསྟན་པ་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ཞེས་སྒྲོགས་སོ། །ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་འཇུག་པ་དང་དམིགས་པ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དབང་པོ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །དེ་ནས་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཁམས་དང་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར་བསྙད་དོ། །དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་ལས་དག་ལས་ཡིན་པས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལས་རྣམས་བཤད་དོ། །ལས་དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འབའ་ ཞིག་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གོ་རིམས་ནི། དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་དེར་དེའི་སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ཟག་རྣམས་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ནི་ཤེས་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བཤད་དོ།

梵语：Abhidharmakośaṭīkālakṣaṇasyānusāri-nāma
藏语：阿毗达磨俱舍论随相释
顶礼圣者文殊童子。
彼者自心无明尽除一切所缘相续，以无量烦恼及非烦恼智慧功德究竟圆满，具足遍及慈悲之心，以说法伸手之方便，从轮回泥中拔济众生，首先至诚顶礼彼尊。
善解自义并具解脱心的佛陀，所宣说的对法，今当广为宣说。
论著者欲造论，故依论著目的而说。即是为生起对导师及论典的恭敬心。由宣说自他圆满利益而了知世尊的殊胜本质而生恭敬，因为具足断证圆满，以及从轮回泥中拔济沉溺的众生，令趣入究竟果位之故。
生起恭敬后，沉溺轮回泥中者通过精进于读诵、听闻、思维等事业而趣入，由此得以超越。
其后为使闻法者不因念慧微弱而迷惑，当分别解说阿阇黎世亲所造《阿毗达磨俱舍论》之义。
首先当说明八品的次第意趣。虽然此处所说诸法摄集包括有为无为等其他，但从'有漏无漏诸法'这一方式而不另寻他说，并依烦恼品和清净品造此论典，这是确定的。
因此，由于烦恼品和清净品分别为蕴界处所摄，故首先安立蕴等建立。因界说为主要，故称为界品。
烦恼品和清净品的趣入及所缘是通过根门，故其后安立根品。
其后以界、趣、生等差别，说明具界根本性的烦恼众生及器世间，是如何依无明等和风轮等次第，以所依能依差别而生起。
如是生起无边差别，非从自在天等而生，乃从诸业而生，故其后说明诸业。
彼等诸业唯与烦恼俱行者方能生起后有，离贪者不见有生，单独者则不能，故其后说明烦恼。
如是趣入烦恼的清净次第，即是'于此入不净'等，并于此阶位安立能修行者补特伽罗建立。
清净亦从'烦恼当为智慧所断'之说而了知是从智慧而来，故其后说明诸智及由此所得功德。

།སེམས་ མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་ནི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དག་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དག་དང་བསམ་གཏན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་ མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པའི་ཞར་ལ་འོངས་པར་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནའོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དགོས་པ་མཚུངས་པ་འདི་རྩོམ་པ་དགོས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱས་ པ་དང་།བསྡུས་པ་དང་། སིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་དགའ་བ་མ་སྐྱེས་པས་བྱ་བ་མང་པོའི་སྤྲོས་པས་བློ་དཀྲུགས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་རྒྱས་པ་དང་བསྡུས་པ་སྤངས་པ། དོན་མ་དཀྲུགས་ པ་ཉེ་བར་སྟོན་པ།ཆོས་མངོན་པ་བསྡུས་པ་གཞན་ཞིག་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་རྩོམ་པ་དགོས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །འབྲེལ་པ་ནི་གང་ཞིག་།དགོས་པ་ནི་ཅི། བརྗོད་བྱ་ནི་གང་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ནི་འབྲེལ་པའོ།།རང་གི་སྟོན་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དགོས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའོ། །འདྲིས་པར་བྱ་བས་ན་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཏེ། ལེགས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ གོམས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁམས་གསུམ་གྱི་སྟོན་པ་གཅིག་པུ་འདི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁོར་བས་ན་འཁོར་བ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའམ། འགྲོ་བ་ལྔ་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཁོར་བ་ཉིད་འདམ་ཡིན་པས་འདམ་མོ། །འདམ་དང་འདྲ་བས་ན་འདམ་སྟེ་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྒལ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འདམ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་འགྲོ་བའོ། །དྲངས་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲངས་པས་ མཛད་པར་གྱུར་པའོ།།དོན་བཞིན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་གང་གི་དོན་ཡིན་པ་ནི་དོན་བཞིན་ནོ། །དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་དོན་བཞིན་སྟོན་པ་སྟེ། དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། དེ་ལ་ནི་རང་དང་གཞན་ཕན་དང་ལྡན་པ་ལའོ། །ཕྱག་འཚལ་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་དག་བཏུད་ནས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕན་པ་ཐོབ་པ་དང་མི་ཕན་པ་བཏང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཏེ། དེ་ལས་ གཞན་དུ་ནི་མཚོན་ཆ་ཡིན་ནོ།།དེའི་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བའམ། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་འཆད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་བའོ། །བསྟན་བཅོས་མང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་གང་ཞེས་འདྲི་ན། ཆོས་མངོན་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་མངོན་སྨོས་པ་ནི་རྟོག་གེ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་གཅད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཛོད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བསྡུས་པ་གཞན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འདིར་དེ་དོན་དུ་ཡང་དག་ཆུད་ཕྱིར་རམ། །འདི་ཡི་གནས་དེ་ཡིན་པས་ཆོས་མངོན་མཛོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ བྱེད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སློབ་མ་འཆོས་པས་ན་བསྟན་བཅོས་སོ། །འཆོས་པ་ཡང་བདེ་འགྲོ་དང་ཐར་པའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་འཁོར་བའི་རྒྱུ་སྤོང་བའོ། །བྱེད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོད་པར་འདོད་པ་དང་། བསྟན་པར་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ བཤད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从《心等持即如实了知》经中说明诸智也非无禅定，因此宣说了禅定及禅定自性功德。
补特伽罗的抉择是在《俱舍论》第八品的附带内容中有关联。
如果在已有这些的情况下，与《毗婆沙论》等相同目的，岂不是撰写此论成为无义？
因见到《毗婆沙论》等过于广、过于略、零散等过失而不生欢喜，为利益那些被诸多事务扰乱心智者，撰著了一部避免过于广略、不乱其义、善加显示的《阿毗达磨俱舍论》这一论典，因此以偈颂说明此论的撰著非无意义。
何为关联？何为目的？何为所诠？'欲造论'即是关联。'为知自师大德性'即是目的。'先赞德敬礼而作'即是所诠。
由于应当熟习功德，即是说应当为求善者所修习之义。
'于一切'即是断德圆满。'永'即是智德圆满。'从生死泥拔济众生'即是利他圆满。'如实说法我敬礼'即是三界唯一导师圆满。
关于'从生死泥拔济众生'，轮回即是五取蕴或五趣，是往来之事物、生灭之事物之义。
轮回即是泥，因与泥相似故称为泥，因为是普遍执著之处且难以超越，故如泥。因具有生死故为众生。'拔济'即是作拔济。
关于'如实说法'，某事物之义即是如实。因如其义而说故为如实说法，即'敬礼如实说法者'。'彼'即是具有自利利他者。'敬礼'即是身语意恭敬而将宣说。
关于'当善说论'，因为显示获得利益、舍弃无益之因，以及救护过失与痛苦，故为论典，若非如此则为兵器。
最胜或分别解说即是善说。因论典众多，若问何论，则说'阿毗达磨藏'。说'阿毗达磨'是为了遮除因明等论典。说'藏'是为了了知阿毗达磨中的其他略论，如说：'为善摄彼义，或此即彼处，故名对法藏'等将解说。
关于'欲造论'，因教导弟子故为论。教导即是建立善趣与解脱之因，断除恶趣与轮回之因。'欲造'即是欲安立、欲显示、欲解说之义。

།དོན་བསྟན་པས་ནི་བསྟན་བཅོས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་སྟོན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོན་པའི་སྒྲས་སྟོན་པ་སྤྱིར་བཟུང་བས་རང་གི་ཞེས་སྨོས་ལ། རང་གི་རྟ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་སྟོན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་ དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་གི་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་བདག་གིས་དེ་དག་ལམ་དང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དུས་ཉིད་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སློབ་མའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་།དེའི་དོན་ཁོ་ནའི་ཚོགས་དག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ཉིད་ ཀྱི་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་གི་སྟོན་པའི་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་བཀྲེན་པས་གཏི་མུག་གིས། །དཔའ་བོ་ཐུགས་རྗེ་རོ་གཅིག་ ཅིང་།།ཡུན་རིངས་ཕན་པར་བཞེད་པ་ཡི། །རང་ཉིད་མགོན་པོ་ཁྱོད་མི་འཚལ། །ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་འོས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ལས་དང་། སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་འོས་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ མོ་ཞེས་བྱ་བའམ།འདི་ལ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ཚིག་བསྡུ་སྟེ། དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱེད་གོང་མའོ། །རྐང་པ་གསུམ་པར་ནི། དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཞེས་ཕྱག་འཚལ་བ་བརྩམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ ནོ།།ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་སྟོན་པ་དེ་ལ་སྟེ། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་འབྲེལ་པས་བཞི་པའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྒྱུར་བ་ནི་དོན་གྱི་དབང་གིས་སོ། །ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་ན།ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མངའ་སྙམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མགོ་བོས་འདུད་པའོ། །ཡང་ན་རང་དང་གཞན་དག་ལ་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་བསག་པར་འདོད་པས་སྟོན་པ་ལ་མཆོད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་།ངག་དང་། ཡིད་དག་གི་སྒོ་ནས་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱས་ལ། རང་དང་གཞན་དག་ལ་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་བསགས་པ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པ་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། ངག་གི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་བསམ་པར་བྱ་བ་ནི། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་བ རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཡིན་ལ།ཐུན་མོང་བའི་སྒྲ་ཡང་དོན་དང་། སྐབས་དང་། རྟགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཁྱད་པར་ལ་གནས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པ་འཆད་པའི་སྐབས་ཀྱིས་གཞན་ལས་རྣམ་པར་བཅད་དེ་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ།ཆོས་མངོན་པ་འཆད་པར་རྩོམ་པ་ན་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།

通过阐述内容即是阐述论典。关于'自己的导师'这一词，以'导师'之词泛指导师，故说'自己的'，因为还有自己的马等其他，所以说'导师'。这里表明是说'佛世尊'。因为皈依他并承诺，为了随行他的教法，他成为自己的导师。或者，从发菩提心之时起，即以'我要引导他们趋入道与道果'之心，摄受一切众生为弟子，为了他们的利益专注于资粮道，为了圆满证悟菩提，此即是一切众生自己的导师，而非其他。如是为了摄受一切众生，为了从圆满证悟中显示，故说'自己的导师'。如所说：'贫困众生因愚痴，勇士专注大悲心，长久欲求作利益，不知自身即怙主。'
关于'为了了知大士本性'，大士本性即是大士之体，即是一切众生中最胜者，堪为一切众生之皈依处。其中通过宣说业、断除、圆满智慧，即可了知是一切众生中最胜者，因为其他诸者无有无上断证。通过从轮回泥中拔济众生，即是堪为一切众生皈依处。另一方面，大士本性即是自利圆满与利他圆满。其中以宣说功德为先而开始顶礼，或者说此处以宣说功德为先，这是上半偈颂。第三句即开始'于彼顶礼'的顶礼，因此顶礼是以宣说功德为先。
宣说功德即是明显显示诸功德。'于彼开始顶礼'即是对自己的导师，因与顶礼相关故为第四格。格的变化是依据意义。'开始顶礼'与'欲造论者'相连，顶礼即是以'具有不共功德'之想为先而低头。或者说，为欲于自他积集福德，为成就对导师的供养，以身语意门从宣说功德开始顶礼，如是则既了知大士本性，又成就积集自他福德。
了解语义是以了解词义为先，现在当思维词义：关于'某者'是就佛世尊而言。'某者'是普遍名称，即共称之词，共称之词若不依赖义、处、相等则不能安立于特称。因此，此处由阿毗达磨的论述处而区别于他者，唯指佛世尊，因为开始阐述阿毗达磨时，除佛陀外无有导师，故说'某者'是就佛世尊而言。

།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པ་ ཡང་ཐུན་མོང་གི་སྒྲ་ཁྱད་པར་ལ་གནས་པའི་རྒྱུར་མཐོང་སྟེ།དཔེར་ན་བེ+ེའུ་དང་བཅས་པ་དང་། རྔེའུ་དང་བཅས་པ་དང་། ལུ་གུ་དང་བཅས་པའི་དྲུས་མ་འོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་རྒྱས་པས་ན་རང་ཉིད་སངས་ རྒྱས་ཏེ།པདྨ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྨོངས་པའི་གཉིད་གཏན་དུ་ཟད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གཉིད་སད་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་སད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་གཉིད་ཟད་པས་རང་ཉིད་སད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དག་ གིས་སད་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ།།བདུད་བཞི་བཅོམ་པར་གྱུར་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། འཆི་བདག་དང་། ལྷའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་འདི་ སྐལ་བ་དང་ལྡན་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ།ལྡན་པ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། དཔལ་དང་གྲགས་དང་དབང་ཕྱུག་དང་། །ཡེ་ཤེས་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། །དྲུག་པོ་དག་ལ་ལྡན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སངས་རྒྱས་ ལས་གཞན་དབང་ཕྱུག་དང་།།གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་གཉིས་ཀ་བརྗོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་ཉེ་བའི་ཚིག་དང་བྲལ་བ་ན་ཉན་ ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གསུམ་ཆར་ལ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནས་སྨྲས་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་བདག་ཉིད་མ་སྦྱངས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གཞན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་བྱས་པས་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སྨྲས་སོ།།ཡང་ན་ཉེ་བའི་ཚིག་མེད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཚན་ནས་སྨོས་པ་མི་རིགས་པས་གཉིས་ཆར་སྨོས་སོ། །ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་ཀུན་ལ་མུན་པ་བཅོམ་པས་ན་ཀུན་ལ་མུན་བཅོམ་མོ་ ཞེས་བདུན་པའི་དེའི་སྐྱེས་བུ་ཚིག་གཉིས་པོའི་འབྲུ་མང་པོ་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ནོ།།གལ་ཏེ་འབྲུ་མང་པོ་པ་ལ་ནིཥྛའོ་ཞེས་བྱ་བས་བཅོམ་མོ། །དགྲ་བོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟར་ནིཥྛའི་མཐའ་ཅན་གོང་དུ་འདོན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བརྒལ་བ་འདིའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། འདིའི་འམ་འདིས་མུན་པ་བཅོམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཨ་ཏི་ཏ་ཨག་ནི་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཥྛའི་མཐའ་ཅན་གོང་དུ་འདོན་པའི་ངེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་གང་གི་ཚེ་འདིའི་མུན་པ་བཅོམ་མོ་ཞེས་དྲུག་པར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་དེའི་ཚེ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་མུན་པ འཇོམས་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཟུང་བས་མུན་པའི་འཇོམས་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་མ་བསྟན་ལ།གང་གི་ཚེ་འདིས་མུན་པ་བཅོམ་མོ་ཞེས་བྱེད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གསུམ་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མུན་པ་འཇོམས་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། གང་གིའམ་བྱེད་པ་གང་གིས་བཅོམ་ཞེས་མུན་པ་བཅོམ་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་དང་བྱེད་པ་མི་ཤེས་སོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་འདི་ནི་མེད་དེ། གཞན་འཇོམས་པ་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་ཀྱི་མུན་པའི་འཇོམས་པ་པོ་དང་། འདིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་མུན་པ་བཅོམ་མོ ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་ཉིད་མུན་པ་འཇོམས་པ་པོ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དང་འབྲལ་པ་ཅན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །བྱེད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བརྙེས་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་མུན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་ཚིག་ཡིན་གྱི།དེ་དང་ཚིག་བསྡུ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཟད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལྷུར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་ལ་མུན་པ་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལྷུར་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།

关于'某者'这一词，'具有'是共同语词存在于特殊处的因，例如说'带有小牛'、'带有小马'、'带有小羊的母畜来'等。
由于对一切所知无著无碍的智慧力量广大，故自身成佛，如莲花。
另一方面，由于烦恼和非烦恼性的愚痴之眠永尽，故称佛，如人从睡眠中醒来。例如，醒来的人因睡眠已尽而称为自醒，而非由他人唤醒，此处亦是如此。
因为降伏四魔而称为薄伽梵，这四魔即烦恼魔、蕴魔、死魔和天子魔。
或者说，因具足福德而称为薄伽梵。关于'具足'，如说：'具足吉祥与名声、自在与智慧、妙相及精进六种功德'。
除佛陀外，其他人不具有自在、名声等圆满功德，因此唯佛是薄伽梵。
那么，为何要同时说'佛'和'薄伽梵'呢？因为'佛'字若无限定词，则通指声闻、缘觉和正等觉三种佛。因此，为了指明是佛薄伽梵而说，又因为有些未经训练者将'薄伽梵'一词误用于他处，故说'佛薄伽梵'。
或者说，若无限定词而单称'薄伽梵'是不恰当的，故二者皆说。
关于'永断一切暗'，这是以第七格表示'因断除一切暗故为断一切暗者'，是具有多音节词根的复合词。
若问：按'多音节词根加niṣṭhā'的规则，如'战胜一切敌'等词，niṣṭhā词尾应置于前，不是吗？为答此问，说'由此或以此断暗'。因属于atīta-agni等类，故niṣṭhā词尾不一定置前。
若以第六格说'此之暗已断'时，则表示薄伽梵与断暗有关联，而未显示断暗之作者与作用。若以第三格表示作者性质说'此断暗'时，则表明薄伽梵是断暗的作者。因此，若问'由谁或以何作用而断'，则不知断暗的关联者与作用。
此过并不存在，因为未显示与他者断除者的关联。应理解为'彼自身为暗之断除者'及'彼以自身断暗'，故为使了知彼即是断暗者之作者性与关联性，以两种方式作词的语法安立。
作用即获得对治，因有此则能断暗。
'永'字是限定词，非词组合，因为是无尽的缘故。此'永'字着重表达意义，而非着重语法结构，而'断一切暗'则着重语法结构。

།ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། གཞི་ལྔ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ལའོ། །དེ་ལ་མུན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པ་དང་།འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་དབྱེ་བ་དང་། དུས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་མམ། སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུན་པ་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པས་ལོང་བ་ལྟར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་ ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་ཏེ།འདིར་ཡང་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བའི་གེགས་སུ་འདྲ་བས་མི་ཤེས་པ་ཉིད་མུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་མུན་པ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་སོ། །མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་ པའི་དོན་མཐོང་བ་དང་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་མཐོང་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པས་བསྡུས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་དོན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་སྐྱེ་བའི་གེགས་ བྱེད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་མཐོང་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པས་ཕན་བཏགས་པ་ཁོ་ན་ལས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་སྨོས་པ་ནི་ཁྱད་པར་ ཡིན་ནོ།།མུན་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཅོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོས་སོ། །གཉེན་པོ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྡོ་རྗེ་ ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་པ་མངའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། །དེ་བརྙེས་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོས་སོ། །གཞན་དག་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་སྤོང་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་དེའི་གཉེན་པོར་འདོད་དེ། གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས་བཅོམ་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། འདོད་རྒྱལ་དང་། དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས་བཅོམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེའི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་བརྙེས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་བརྙེས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་ཡིན་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་མུན་པ་སྤངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོར་བཏགས་པའི་འགོག་པ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་འགའ ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཏན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་བཅོམ་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་ བརྗོད་ཅེ་ན།མི་ཤེས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། འགྲོ་བ་འཁོར་བའི་འདམ་ནས་འདྲེན་པར་མཛད་པའི་སྦྱོར་ བ་སྟེ།གཞན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་མི་སྦྱོར་བའམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་བཅོམ་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་བརྗོད་པར་རིགས་སོ། །ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པའི་གདམས་ ངག་གིས་འབྲས་བུ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་སོ།

一切所知，即十二处、五蕴、有为法和无为法、有漏和无漏法。其中一切黑暗的种类，有烦恼性和非烦恼性，欲界、色界、无色界的差别，以及时间的差别分为三种，或以断除的差别分为五种。世间上外在的黑暗能障碍见色，如同使人盲目一样，因此称为黑暗。在此处也是因为相似于障碍见真实义，所以无明即是黑暗，为了显示这一点，故说'无明是障碍见真实义的黑暗'。
见有两种：见真实义和见非真实义。其中见真实义是由闻、思、修所摄，是对真实义苦等谛见生起的障碍。见非真实义是身见等，对此并非障碍，因为只从无明的助益中生起。因此说见真实义是特殊的。
这黑暗已被佛世尊降伏，即获得对治。对治是指断除的方面，有些人说是金刚喻定，因为在金刚喻定之后，世尊成就二障解脱和一切无碍智力。获得是指现证的本质。其他人认为不仅仅是金刚喻定，而是从苦法忍开始直到金刚喻定的所有断道都是其对治，表明是通过获得对治而降伏，而不是通过自性、随意和施予加持。
'获得对治而降伏'表明获得择灭，'成为后不生法'表明获得非择灭。如此则明显显示世尊断除黑暗且成为不退失法性，因为获得择灭。'此即'表明是佛世尊，而非其他任何人。
如果贪等也是对一切所知成为后不生法性，而完全降伏，为何只从降伏无明的角度赞叹世尊？因为无明是主要的。另外，为了显示圆满的导师性。圆满的导师性是一切无碍智和引导众生出离轮回泥潭的加行，不修习利他或颠倒修习者非为导师。因此从降伏无明的角度赞叹世尊是合理的。
声闻和独觉等，以真实教诫宣说果故称为声闻。

།བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་སོ་སོར་སངས་རྒྱས་པའམ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་འདུལ་བར་བྱེད་ཀྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་བླངས་ནས་ལན་བརྗོད་ པར་འདོད་པས་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པ་དང་གཏན་ནས་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་ལ་མུན་པ་བཅོམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པ་དང་གཏན་ ནས་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ན་མ་ཡིན་ནོ། ། གཏན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཅི་ཞེ་ན། མུན་པ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ན་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་སྟོབས་དང་མི འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་མི་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་སྟོབས་ཡིན་གྱི། གཞན་ གྱི་སྟོབས་སུ་ནི་མི་བརྗོད་དེ།འདི་སྟོབས་གང་ཕྱིར་ཐོགས་མི་མངའ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། ཤཱ་རིའི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ཤེས་སམ་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་ལས་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་མི་འཇུག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །ཡུལ་དང་དུས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་དང་། དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡུལ་ ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབུམ་ཕྲག་དུ་མས་མཆོད་པའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་རྣམས་སོ།།དགྲ་བཅོམ་བསེ་རུ་སྟོན་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་ཉིད་གསུམ་དང་གྲངས་མེད་མཐོང་། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་རྣམས་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱི་ཤེས་པ་མི་འཇུག་སྟེ།གནས་བརྟན་མཽད་གལ་གྱི་བུས་ལས་ཀྱི་རླུང་གི་འཕགས་པའི་ཡི་དགས་མ་མཐོང་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་བཀུག་ནས་རྒན་པོའི་གན་དུ་བཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དུས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པའི་བསྐལ་པ་དུ་མས་མཆོད་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། གང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ང་ཡིས་འདི་ཡི་ཐར་པའི་ཆའི། །ས་བོན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡང་། །མཚོན་དང་རྡོ་ཡི་གསེབ་ན་གསེར། །བག་ལ་ཞ་བ་ལྟ་ བུར་གཟིགས།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་ལྟོས་པའི་སྐྱེས་བུ་བཏང་བ་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་འོས་པ་ཉིད་དུ་གཞག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་རིང་བ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྨ་བྱའི་ མདོངས་ནི་གཅིག་པུ་ལ།།རྒྱུ་ཡི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དག་།ཀུན་མཁྱེན་མིན་པའི་ཤེས་བྱ་མིན། །དེ་ཤེས་ཀུན་མཁྱེན་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

独觉或独自证悟的人，他们只调伏自己，而不是他人。'虽然承认'的意思是接受后想要回答的意思。'因为完全远离烦恼性的愚痴'这句话是在显示破除一切黑暗。
如果声闻等一切人不能完全远离烦恼性的愚痴，就不能远离烦恼、业和生的烦恼，因为烦恼、业和生的烦恼都是由烦恼性的愚痴所引起的。
又如何因为有非烦恼性的无明，声闻和独觉能够遮止三种烦恼呢？因为烦恼性才是烦恼的原因，非烦恼性则不是。
'完全不是'这句话，是什么意思呢？与'破除黑暗'相连，因为是此处所说的内容。'如此'的意思是'因为'的意思。
关于'佛的功德'，佛的功德是力、无畏等，这些超出了非一切智者的智慧境界，因此除了一切智者之外其他人的智慧无法趣入。
正因为如此，十种智慧唯是佛的力量，而不说是其他人的力量，因为经中说：'此力无碍故'。否则也不会成为超胜于声闻和独觉的特殊之处。
经中也说：'舍利子，你知道如来的戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴吗？'回答说：'世尊，不知。'因此，对于佛的功德，除佛之外其他人的智慧不能趣入。
因此应知声闻等人有缘于佛功德的非烦恼性无明。关于'极远处、时和义'中，极远处是指百千世界中供养处所。
如说：'阿罗汉、独觉、师，见三空性及无量。'因此，声闻和独觉的智慧不能趣入极远处，例如大目犍连尊者未见业风所生的饿鬼，世尊用神通召来置于长者前的故事可为例证。
极远时是指过去未来多劫的供养等，对此他们的智慧也有障碍，正如世尊所说：'我见此解脱分，极细微种子，如剑石缝中金，如潜伏之状。'
就像舍利弗尊者放弃了一个想出家的人，而世尊却认定他适合出家。'义'是指遥远的所知，因此说：'孔雀羽毛一，一切因相貌，非一切智境，知此一切智力。'

།ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དང་། ས་དག་ལ་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ རྣམས་ལ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་བྱ་རིང་བ་ཉིད་དང་། ཡུལ་རིང་བ་ཉིད་དང་། དུས་ རིང་བ་ཉིད་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རིང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཡུལ་དང་རབ་དབྱེ་དང་། །དུས་ནི་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ན། །རིང་བ་ཉིད་བཞིན་རབ་བཤད་པ། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མཁྱེན། །ཞེས་བཤད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ དག་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡང་དག་པར་བསྟོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་སྒྲ་ ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་བསྟོད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། གང་ལས་བདག་ལ་ཕན་པ་འཐོབ་པའི་བདག་ལ་ཕན་པ་ཡང་འདི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་འདོད་ལ། དེ་ཡང་མུན་པ་བཅོམ་པ་ ལས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་བཅོམ་པ་ནི་འདིར་བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབས་པས་མུན་པ་བཅོམ་པའོ།།དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། གདམས་པ་ཁྱོད་ཀྱི་བསོད་ནམས་འབྲས་བུ་གང་། །ཐམས་ཅད་གཞན་གྱི་དོན་ཏེ་བདག་ཕྱིར་མིན། །དེས་ན་ཁྱོད་གྲགས་ཟླ་སྣང་དང་འདྲ་བས། །ཕྱོགས་ཡུལ་མ་ལུས་བརྒྱན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཉེས་པ་འདི་ནི་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་མ་མ་བདག་ལ་མ་མའི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་འདོགས་པ། །བྱིས་པ་ནད་མེད་ཕྱིར་ཡིན་དགའ་བ་སྤྱད་དང་ལུས་ཕྱིར་མིན། །དེ་ཕྱིར་ཁྱོད་དག་ལྷོད་མེད་འབད་པས་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་མཛད་པ། །འགྲོས ལོངས་སྤྱད་བྱའི་ཕྱིར་ཏེ་གཞན་ཟིལ་མནན་དང་གྲགས་ཕྱིར་མིན།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བཀོད་པ་ཉིད་ལ་རག་གོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་བརྗོད་པ་མཚོན་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། གཞན་ལ་ཕན་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ལ་ཕན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ས་ལ་བཀོད་པ་སྟེ། འཁོར་བའི་འདམ་ལས་ འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ།།ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའོ། །འཁོར་བ་ནི་འགྲོ་བའི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྒལ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ འདམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་དག་གིས་སམ། འདིར་འགྲོ་བ་འཁོར་བ་ནས་འཁོར་བ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འམ། འགྲོ་བ་ལྔའོ། །ཀུན་ནས་ཆགས་པས་ན་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའམ། འདིས་ཆགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་སྟེ། བདག་དང་བདག་ གི་བའི་སྲིད་པའི་གཞིའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ན་འགྲོ་བ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ།བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པས་ན་བརྒལ་བར་དཀའ་བ་སྟེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་འགོག་པ་ལ་སྐྲག་པས་དེ་ལས་མི་བརྒལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ དང་བརྒལ་བར་དཀའ་བ་དག་གིས་ན་འཁོར་བ་འདམ་ལྟ་བུ་སྟེ་འདམ་དང་འདྲའོ།།ཡང་ན་འཁོར་བས་ན་འཁོར་བ་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མི་གནས་པ་སྟེ། རིགས་མཐུན་པ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་ལས་སྔར་སྐྱེས་པ་ཞིག་ནས་བར་ཆད་མེད་པར་གཞན་དག་ གིས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

在界、趣、生处和地等由自性等差别而分的诸类中，声闻和独觉们也有非烦恼性的无知。如是，此处将说明声闻等的四种无知之因：所知远、境远、时远及差别远。因此说道：'由所知、境界、差别及时间远故，如远般所说，唯佛陀遍知。'由于如是声闻等对佛法等有非烦恼性的无知，因此他们并非完全断除了黑暗。
如是以圆满自利而赞叹中，'如是'一词是为显示如前所说赞叹之相。为自利而修行即是成办自利，从何处获得自利，此自利即是希求一切智性，而此又从断除黑暗中获得，故此处以成办自利而断除黑暗。其圆满即是于一切处遍一切相断除。
虽然菩萨的加行及其果报皆是利他，如说：'您教诫的福德果，一切皆为利他非为己，故您名声如月光，庄严一切方域。'那么，为何说成办自利呢？此过失实不存在。如同：'如母以母之情利益自身，是为婴儿无病非为自乐及身，故您精进不懈生起功德，是为众生受用非为胜他及名。'因此，如是安立即可。
复次'于彼世尊'中，'复次'一词表示以其他方式赞叹世尊。'以圆满利他而赞叹'中，为利他而修行即是成办利他，意为利他加行。利他即是安立众生于涅槃地，如说'从轮回泥中拔济众生'。
关于'成办利他'，其圆满即是为众生成办无上利益。轮回由于是众生遍著处且难以超越故如泥中，此等或此处轮回的众生即轮回，即五取蕴或五趣。由遍著故称遍著，或由此令著故称遍著，由是我与我所之有之体性故是众生遍著处，由是我与我所见处故难以超越，因为由萨迦耶见力而畏惧灭谛故不能超越。
由遍著处及难超越故，轮回如泥，即与泥相似。或者，轮回即是轮转，即无始无终刹那不住，从同类及同分中先生者灭已，无间由他等获得自体之义。

།འཁོར་བ་ནི་འདམ་དང་ཆོས་མཚུངས་པ་ལས་འདམ་དང་འདྲ་བས་ན་འདམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་འདམ་ཆུས་བརླན་པའི་དབང་གིས་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཏེ། འབྱིང་བར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེར་བྱིང་བ་བ་ལང་རྒན་ པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གིས་གཡོ་འགུལ་དག་གིས་བརྒལ་བར་དཀའ་བ་དེ་བཞིན་དུ།འཁོར་བ་ཡང་སྲིད་པའི་སྲེད་པའི་བརླན་གྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་ངན་པའི་གཡོ་བག་དག་གིས་བརྒལ་བར་དཀའ་བའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ ཏུ་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་དེའི་འགོག་པ་ལ་སྐྲག་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་བརྒལ་བར་དཀའ་བ་སྟེ། ལམ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།འདི་ལྟར། འགྲོ་མི་འདོད་དང་ལམ་ནོར་དང་། །ལམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དེ་སྙེད་ཅིག་།ཐར་པ་བགྲོད་ལ་གེགས་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་འདམ་མི་འབྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ བསྟན་ནས་བརྒལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྒལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ཡང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་ལ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ནས་བརྒལ་བའི་ཕྱིར་བརྒལ་བར་དཀའ་བ་སྟེ། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་ལྟར་སངས་ རྒྱས་འབྱུང་བ་དཀོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བ་དེར་བྱིང་བ་སྐྱབས་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆེས་འགྲོ་བས་ན་འགྲོ་བ་སྟེ། ཏེ་པོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིང་བ་མི་ནུས་པ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱབས་མེད་པ་ནི་དཔུང་གཉེན་མེད་ ཅིང་ཆོ་ངེས་བརྡུང་བ་མེད་པའོ།།ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཐུགས་རྗེ་བ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྐྱབས་མེད་པ་སྨོས་པ་ནི་རྗེས་སུ་བརྩེ་བར་འོས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་ སྟོན་པའི་ཕྱག་བརྐྱང་བ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དམ་པ་བཀྲ་ཤིས་པ་མཆོད་པར་འོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཉིད་ཕྱག་བརྐྱང་བ་ཡིན་པས་ན་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱག་རྐྱོང་བ་དག་སྟེ། འཁོར་བའི་ འདམ་དུ་བྱིང་བ་དྲངས་པ་དང་འབྲེལ་པས་ཕྱག་དང་ཆོས་མཐུན་པས་ཕྱག་བརྐྱང་བ་དང་འདྲ་བས་ན་ཕྱག་བརྐྱང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མང་པོའི་ཚིག་ནི་གདུལ་བའི་དབྱེ་བ་ལྟར་བསྟན་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མཐུན་པར་ གསུངས།།ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་དེ། འདྲེན་པ་ལས་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཞེ་ན། ཉེས་པ་འདི་ནི་མེད་དེ། འཁོར་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་། ཁམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ལ།དྲངས་པ་ནི་གདུལ་བྱ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ངོ་བོའི་འགྲོ་བ་སྟེ། ངན་འགྲོ་གསུམ་དང་། སྐྱེ་བ་ཉམ་ང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་འདྲེན་པས་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་དོན་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཁོར་བ་ན་གནས་ན་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་དྲངས་ཞེས་ བྱ་བའི་འགལ་བ་འདི་བསལ་བའི་ཕྱིར།སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕྱོགས་ཅན་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ལ་ཡང་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རམ། འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་དམན་པའི་དོགས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་འདྲེན་པར་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་དེ་སྐད་བརྗོད་དེ།ཉི་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཉི་མ་ནི་པདྨ་ཁ་འབྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཡང་གང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ཉིད་ཁ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འགྲོ་བ་འདྲེན་པར་སྤྱོད་པ་ན། གང་དག་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དྲངས་ཏེ། གཞན་ དག་ན་མ་ཡིན་ནོ།

轮回与泥沼相似，因为与泥沼相似故称为泥沼。譬如泥沼因水浸润而成为粘着之处，其性质令人陷入，陷入其中的老牛等以自身的挣扎难以渡越。如是，轮回也因有爱的浸润而成为众生粘着之处，以邪见的动摇难以渡越。
从另一方面说，因萨迦耶见而对其灭除生畏，以萨迦耶见的力量成为粘着之处，以戒禁取见和疑难以渡越，因为依止其他道路，及对道路生疑。如是说道：'不欲前行与错路，及对道路生疑惑，如是障碍解脱道，为此宣说此三种。'
或者，如同泥沼因其不离的自性而成为粘着之处，因须依靠他人指引而难以渡越。如是轮回也因随贪而成为粘着之处，因须依靠正等正觉佛陀而难以渡越，因为如优昙钵罗花一般佛陀出世稀有故。
'众生陷于其中无有救护'中，'众生'是因不断流转而称为众生，因为往来流转故。'陷于'是无力，意为处于那种状态。'无有救护'是无有援助者且无人悲叹。
'具有悲心'是具有慈悲，意为以大悲心从轮回泥沼中拔济众生。提及'无有救护'是为了表明应当生起悲悯。
'以宣说正法伸手'中，'正法'是吉祥的、应当供养的诸圣者的经等法，'宣说'是开显。正是宣说正法即是伸手，故说'以宣说正法伸手'。因与从轮回泥沼中拔济相关，以手相应，如同伸手，故称为伸手。
用复数词是为了显示随所化众生的差别而有教法的差别，如说：'随诸行对治，相应说法蕴。'
若问：若轮回是五蕴，众生也是五蕴，那么如何能说是从中拔济的来源义？此过失不存在。轮回是指五道和三界，而所拔济的是具缘的所化众生，从三恶道和一切可怖的生处中拔济，故来源义成立。
若问：如果我等仍住于轮回中，如何说'从轮回泥沼中拔济众生'，为了消除此矛盾，故说'随各自根机而拔济'。因为如同具有方位者也可安立于方位，或者因为对一切众生都可能有劣见，故依救度一切众生的行为而如是说，如同太阳。
譬如太阳虽能开敷莲花，但只开敷已成熟者。如是，世尊救度众生时，也只拔济那些心相续已成熟者，而非其他。

།སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ཉི་མ་ཤར་བ་ན། །ཡོངས་སྨིན་པདྨ་ཁ་འབྱེད་ལྟར། །དེ་བཞིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་བྱུང་ཡང་། །བསམ་པ་ཡོངས་སྨིན་ཁོ་ན་སྦྱོང་། །འདིར་བསྣན་པ་ཡང་སྟེ། གང་དང་གང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་དྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་རང་གིས་ཉེས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་མཁས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་བརྙེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བའི འདམ་ནས་དྲང་བར་མི་སྤྱོད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་ཡན་ལག་སྟོབས། །མཐའ་དག་ཡང་དག་བསྒྲུབས་མོད་ཀྱི། །གང་གི་བདག་ཉིད་སྟོབས་བྲལ་བ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་བསྟེན། །ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་། བརྩེ་བས་བསྟན་པའི་ཕྱག་བརྐྱང་ནས། ། ཐར་པའི་ས་བོན་བསྐྲུན་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ངན་འགྲོ་དང་། །སྲིད་པ་དག་ལས་འདྲེན་པར་མཛད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ནས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། མ་བསྟན་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ། དེར་མཐོང་བའི་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པ། ལྷ་ཡི་རྒྱལ་པོས་ཆར་ཕབ་ཀྱང་། །ས་བོན་མི་རུང་མི འཁྲུངས་ལྟར།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བྱུང་གྱུར་ཀྱང་། །སྐལ་བ་མེད་པས་འབྲས་མི་མྱོང་། །ཞེའོ། །ཡང་ན་གང་ཞིག་རྣམ་པ་གང་གི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དེ་ཁོ་ནས་དྲངས་ཏེ། ཕུང་པོ་བསྟན་པའམ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དམ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པས་སོ། ། དེ་ལྟ་ན་འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་གསུང་བ་དོན་དང་བཅས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་གང་ཞིག ཐེག་པ་གང་གིས་དྲང་བར་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དྲངས་ཏེ།འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་དེ་ ཁོ་ན་ལྟར་སྟོན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་ན་དོན་བཞིན་སྟོན་པའོ།།ཡང་ན་དོན་ཇི་ལྟ་བ་དང་། དགོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བར་བྱེད་པས་ན་དོན་བཞིན་སྟོན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་དོན་བཞིན་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདིའི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་གསལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྟོན་པ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཐུའི་སྒྲ་ནུས་མཐུའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་མ་ཡིན་ལ།དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཙམ་སེམས་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་ནི་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱང་ ཤེས་མོད་ཀྱི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཐུས་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་དོན་རྟོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཉིས་དང་། རྐྱེན་ གཉིས་ཏེ།གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་། ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་མེད་པར་འཁོར་བའི་འདམ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྟོན་པ་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་སོ། ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

说道：如同太阳升起时，使莲花完全成熟开放般，如是如来出世时，唯使成熟善根者得度。此处补充说明：即是说凡是与善缘相应者皆得度化之义。又问何为与善缘相应者？即是与解脱相顺应的善根完全成熟者。不具善缘者因自身过失，即便诸佛世尊已获得调伏众生方便善巧究竟，亦不能从轮回泥中拔度。如说：'虽汝具足外，一切肢体力，然彼自身力，缺乏诸愚者，唯随烦恼转。'又说：'慈悲伸援手，播下解脱种，度诸众生离，恶趣及轮回。'不具善缘者即是决定邪见者、解脱善根未成熟者、未得教化者、以及生于色界无色界者，因为彼等不能生起见道故。因此，唯有具善缘者，具足内外圆满功德而得度化。说道：'如同天王降甘霖，不良种子终不生，如是诸佛虽出世，无缘之人不得果。'或者说，随顺某人以某种方式具有善缘，即以彼方式度化，或以蕴的教说，或以界处，或以缘起教法。如是，此说明世尊说法具有意义。另一方面，由于是声闻种性、缘觉种性、佛种性，众生有三种，其中随某者以某乘堪能度化者即以彼乘度之。此说明世尊是一切众生的饶益者及无上善知识。
所谓'如实开示'，即是如何是其义即如是而说，不作他说，故称如实开示。或者说，随顺义理所需而调化，故称如实开示。并非将欲求声闻菩提者引导至缘觉菩提。如是于其他亦当说。又问，如何通过如实开示而显明此利他方便？为此说'彼开示时如实而说'等。'力'字表示能力，并非神通力，亦非布施等力，应当如是一一配释。虽然依如来加持力，众生可暂时离嗔等，亦能知他心，然以世尊之力不能断除彼等烦恼。那么如何？由宣说正法而了悟义理者能断烦恼。如是说：'生起正见有二因二缘：他人言教及内正思维。'若无断除烦恼，则不能离轮回泥沼。因此，彼开示时如实而说而能引导众生出离轮回泥沼。神通则是于虚空行走等。

།དམ་པ་སྦྱིན་པ་ནི་དཔེར་ན་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས། སྒྲ་སྒྲོགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་ནི་ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་དང་སྨན་གྱི་མཐུས རིམས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟར།མཐུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། དམ་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་སུ་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞུགས་པས་ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་མཐོང་། འོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་མཐུས་ཉོན་ མོངས་པ་སྤངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་མཐོང་བ་རྣམས་ལས་འགགས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་མ་མཐོང་ལ། དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པ་དག་གིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་རངས་པ་ཙམ་ཞིག་ ཏུ་འགྱུར་ན།རངས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་མེད་པར་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་བརྒལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་འཁོར་ བའི་འདམ་ལས་དྲངས་པ་མེད་དོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིར་ནི་གཞན་གྱིས་སྟོན་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་། སློབ་མ་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་དང་། དེའི་བསྟན་པ་དང་། དེའི་སློབ་མ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བརྗོད་དེ། སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའི་ཕྱིར་དང་།འཁོར་བའི་འདམ་ལས་བརྒལ་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བའི་འདམ་ལས་བརྒལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་སྟོན་པར་ཁས་བླངས་པར་ཟད་ཀྱི། སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་བསྟན་པ་ནི་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་ བརྒལ་བའི་ཐབས་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་དག་གི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་བརྒལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོན་གྱིས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤངས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། གཞན་ ལ་ཕན་པའི་ཐབས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའོ།།དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་གྱི་སྒྲ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བསྟོད་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བདག་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་སྟོན་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཚོགས་བསྙད་ནས་ཞེས་བྱ་བས་གུས་པའི་ ཁྱད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགོས་བཏུད་ནས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་ན་མའི་སྒྲ་དང་ལྡན་ན་བཞི་པར་འགྱུར་ན། འདི་ན་ནི་ན་མའི་སྒྲ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་འདི་ནི་མེད་དེ། ཡང་དག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཅན་གྱི་ བཞི་པའོ།།འདི་ལྟར་བྱ་བ་སྨོས་པ་བརྗོད་དེ། ཁྱིམ་ཐབ་ལ་ཉལ་འགྱེད་པ་ལ་གོ་བགོས་ཞེས་ཉལ་བ་དང་བགོ་བའི་བྱ་བས་ཁྱིམ་ཐབ་དང་གཡུལ་འགྱེད་པ་མངོན་པར་འདོད་པས་ཡང་དག་པར་སྦྱིན་པའི་བཞི་པ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཕྱག་འཚལ་བས་སྟོན་པ་མངོན་པར་འདོད་ པར་བྱེད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའི་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།བཏུད་ནས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ན་མའི་སྒྲ་དང་དོན་འདྲ་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། བྱེད་པ་པོ་མཚུངས་པའི་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་སྔར་གྱི་དུས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་གནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁྲུས་བྱས་ ནས་བཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་གཞན་ལ་བལྟས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་། བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སློབ་མ་འཆོས་པས་ན་བསྟན་བཅོས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུའི་དབང་གིས་ལམ་གོལ་བར་རྒྱུ་བའི་སློབ་མ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་འཇོག་པའོ། །འཆོས་པས་ན་བསྟན་བཅོས་སམ། འདིས་འཆོས་པས་ན་བསྟན་བཅོས་སོ།

譬如大自在天等诸神，不能杀害声吼等，这就是殊胜加持的例子。其他人认为，如同依靠宝珠和药物的力量，能够远离疾病等一样，神通和殊胜加持等也是如此。如此，就像说'盲人入城见色相，聋人能听声音'等一样，依靠王的力量也不能断除烦恼。
若无对治生起，即使见到神通者也未见无烦恼，依靠殊胜加持的力量也不能。神通和宣说仅能使众生欢喜而已，仅凭欢喜并不能断除烦恼。烦恼是轮回之根本，若无断除烦恼就不可能超越轮回泥潭，因此依靠神通和殊胜加持的力量也无法从轮回泥潭中拔济。
此偈颂说明其他导师、教法和弟子不如世尊自身、其教法和其弟子殊胜，因为具足断证功德圆满，是超越轮回泥潭的方便，已超越轮回泥潭。其他人仅是自称为导师，并非具足断证功德圆满，他们的教法不是超越轮回泥潭的方便，他们的弟子也未超越轮回泥潭，这是以义理表明的。
或者依次是断证究竟、智慧究竟、利他究竟、利他方便究竟。如是具足如此自利利他成就圆满，'如是'之词是为了表明如前所说的赞叹之相。由于具足断证智慧圆满而具足自利圆满，因为是宣说正法、具有果报的导师，故具足利他成就圆满。
'说诸功德'是为了表明恭敬的殊胜，'顶礼'即是以头顶礼。若有'南无'声则成第四格，此处虽无'南无'声也无过失，因为是具有正作性相义的第四格。如是说明所作，如同'对丈夫卧具施予铠甲'，以卧和施予的动作表明对丈夫和战士的希求，成就正施予的第四格一样，此处也是以顶礼表明对导师的希求，仅是能作者性相的第四格。'顶礼'之声与'南无'声义同，故无过失。
关于所说'顶礼已'，应以同一作者的两个动作成立前时的动作，如说'沐浴已当食'。因此观待其他动作而说'当作何事'。论师也说'当善说论典'，由于教导学生故为论典，依烦恼和随烦恼遍行力而行于邪道的学生，安置于随顺论典之道。由于教导故为论典，或以此教导故为论典。

།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲ་འཆོས་པ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་སྲིད་པ་ལས་སྐྱོབ་པས་ན་བསྟན་བཅོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་དགྲ་རྣམས་མ་ལུས་འཆོས་པ་དང་། །ངན་འགྲོ་སྲིད་ལས་སྐྱོབ་པ་གང་ཡིན་དེ། །འཆོས་སྐྱོབ་ཡོན་ཏན་ཕྱིར་ན་བསྟན་བཅོས་ཏེ། །གཉིས་པོ་འདི་དག་གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་མེད། །ཅེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། བསྟན་བཅོས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་མངོན་མཛོད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་སྨོས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཛོད་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྡུས་པའི་ངོ་བོར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི མཛོད་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་པའམ།ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་པས་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བརྩམས་ཤེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་རྒྱས་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་བྱ་བ་དུ་མས་སེམས་གཡེང་བ་དང་བློ་ཞན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གང་ལ་བསྟོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དང་། གང་གི་དོན་དུ་བསྟོད་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ངོ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ཅེས་སྨྲས་པ་ན་ཚིག་བསྡུ་བའི་ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་དམ་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་དོ། །ཆོས་མངོན་པ་ དམིགས་ཀྱིས་དགར་བའི་ཕྱིར།ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཡན་ལག་གི་དོན་དམིགས་ཀྱིས་དགར་ན་ཚིག་བསྡུ་བའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་མངོན་ཤེས་རབ་དྲི་མེད་རྗེས་འབྲང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་སྨོས་ པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཞེས་འབྱུང་བས་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དོན་དམ་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་ཟག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ཡང་ཅི་ཤེས་རབ་དྲི་མ་ མེད་པ་ཁོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྗེས་འབྲང་བཅས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཁོར་ཏེ། དུས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་།སེམས་དང་། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་ལ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ནི་གང་གིས་གང་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ ཡང་དག་པའི་ངག་དང་།ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ནི་ ཕུང་པོ་བཞི་པའོ།།གལ་ཏེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ལ་རག་མོད་ཅེ་ན། བྱ་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། དམིགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ཆོས་མངོན་པར་བརྗོད་ཀྱི། སེམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་ ཞེས་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།རེ་ཞིག་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་དགོས་པ་ཅན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དགོས་པ་ཅན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་བསྒྲུབས་པས་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོན་དམ་པ་པའོ།

从一个方面来说，由于能调伏烦恼的声音和救护恶趣及轮回，故称为论典。如所说：'调伏一切烦恼敌，救护恶趣及轮回，因具调伏救护德，此二功德他宗无。'
若问何为论典，即是问其名称为何，因此说'阿毗达磨藏'。说阿毗达磨是为了特别指明论典。说藏是为了了知其为阿毗达磨的总集。此藏是阿毗达磨，或是阿毗达磨之藏，故称阿毗达磨藏。
若问为何撰著此论，是为了总集广大的阿毗达磨。如此则能摄受那些因诸多事务而心散乱及智慧微弱的人。
对于赞颂何者、如何赞颂、为何赞颂，以此偈颂显示。说'阿毗达磨藏'时，因为是总集的支分，故有两个立宗：阿毗达磨藏。为了特别区分阿毗达磨，故说'何为阿毗达磨'，因为当分别解说支分的意义时，总集的意义就容易理解。
'阿毗达磨无垢慧及随行'中，说慧是因为它是主要的，但由'阿毗达磨是五蕴'等说明，不仅仅慧才是阿毗达磨。法的最胜分别即是分别诸法，通达自相与共相。
'无垢'是为了遣除有漏，因为欲说胜义谛。诸垢是漏的异名，故说无漏。其中不会增长贪等诸漏，故为无漏。
若问是否唯无垢慧才是阿毗达磨？答：不是。那么是什么？是具随行。随行是慧的眷属，即以时间、果等及善性随顺于慧的色、受等诸心所法，以及心、得、生等。
其中依未至定、静虑及殊胜静虑的慧，还有正语、业边及命所摄的无表色也随行。如此则显示无漏五蕴为阿毗达磨。依无色界三处的阿毗达磨是四蕴。
若说因为心是一切心所的所依，故心是主要，因此无垢心及其随行才是阿毗达磨，这是不对的。因为在作用、见解及通达所缘上具有能力，慧比心及其他心所更为主要，所以唯说具随行的慧为阿毗达磨，而不是心。
因此，如善说所言：'具随行的无漏慧根是胜义阿毗达磨。'首先，这是具有胜义目的，因为具有涅槃的目的而成为胜义的行相，如同通过成就增长自利而成为真实的胜义。

།དོན་དམ་པ་པ་ཞེས་ཁྱད་ པར་དུ་བྱས་པས་བརྡར་བཏགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།བརྡར་བཏགས་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་ཐ་སྙད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་སྐྱེ་བའི་དབང གིས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་དག་མ་ཐོབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་མི་སྐྱེའོ། །འདི་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། ཐོས་སོགས་ལས་བྱུང་བློ་རྣམས་ནི། །མིང་དང་གཉིས་ཀ་དོན་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་གནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པས་ཐོབ་ཅིང་ལྡན་པ་གང་ལ་ ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲ་བར་ཐོབ་པའོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ཁ་མར་བསྟན་པ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ ལྟར་སྐྱེས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་སྟེ། ཉེ་བར་བསྡོགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ན་བསམ་ གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་བསྡོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ན་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་པའོ། །བསྟན་བཅོས་གང་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ ལ།ཚིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཚིག་གམ་མིང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཏུ་འདུས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་ཡང་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྨོས་དའི་རྗེས་བསྙགས་པ་ལས་ན་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཕུང་པོ་གཉིས་ པའམ།ཕུང་པོ་གཅིག་པ་ཞེས་དེ་ལ་ཡང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བས་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིས་ནི་དེ་བརྡར་བཏགས་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཆོས་མངོན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཞོ་དང་ག་གོན་ནི་མངོན་ག་པའོ། །ལྟེང་ཀའི་ཆུ་ལ་རྐང་ནད་དོ་ཞེས་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ ལ་རིམས་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ།།སྒྲ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་གཉིས་ཏེ། གཙོ་བོ་དང་། ཕལ་པའོ། །ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། ཅི་རིགས་པར་དངོས་དང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་པར་འདོན་པར་མི་ནུས་པས་དངོས་དང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ཆོས་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།བསྟན་བཅོས་ཀྱང་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པས་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པས་ཆོས་མངོན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མདོ་སྡེ་ ནི་ཕལ་ཆེར་གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ཞིང་།འདུལ་བ་ནི་བྱུང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་མིང་དུ་གྲགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། ། ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངེས་པར་ཕྱེ་སྟེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚིག་སྟེ། མིང་འགོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་སོ།

通过特别标明'胜义'来表明也有假立的名称。'假立'一词即是假名和遍计名言的意思。'所谓'是指从闻、思、修所生。称为'有漏'。为了遮除无漏，特别标明'有漏'是因为唯修所生有两种，而不是对一切都作此区分。此处闻等所生慧的次第是依生起的顺序。未得此等慧的差别则无漏不生。此等的性相，如将解说:'闻等所生诸智，以名和二者为境。'所谓'生得'是指由生而得并具有，而非由修习所得，如从上界转生欲界时，与烦恼及随烦恼相似而获得。'及随行'向下所说也适用于闻所生等。如同生得及随行是四蕴的自性，闻所生和思所生也是如此。修所生是五蕴，因为近分定、根本定和殊胜定中有禅定律仪的缘故。在诸近分定和无色定中是四蕴。
论典即是入智等，由于它是名、句、文身的自性，故是不相应行的自性，因为是语言的自性故是声的自性。如说:'语或名，摄于色及行。'其他人说，此处也提到'及眷属'，从随顺而言，论典也是二蕴或一蕴，因此也归属彼类，称为阿毗达磨。因此这表明它是假立的。阿毗达磨的因是阿毗达磨，如酸奶和凝乳是阿毗达磨。如同说'泉水引起足疾'是以病因称病一样。
声音的运用有二：主要的和次要的。成为资粮是成为因，应当依相应理解为直接和间接。如同没有生得慧就不能诵读入智等语句，通过直接和间接方式成为无漏慧的资粮，故认为生得是阿毗达磨。同样，论典因为能明显显示义理，通过直接或间接方式成为闻等所生慧的资粮，故称为阿毗达磨。
那么，经典等一切如来语岂不都因成为无漏慧的资粮而成为阿毗达磨？虽然确实如此，但经典主要是随顺所化众生的意乐，律是依事件而分别，而阿毗达磨唯是对法相的直接阐述，因此唯独它广为人知为阿毗达磨之名。因此其他不能获得此名。'就词源而言'等是确定分别的语词，即是说明立名原因的意思。由于能持自相故为法。

།ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར ན་ནི་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དམ་པའི་སྒྲ་ནི་མཆོག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དོན་གྱི་སྒྲ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དངོས་པོའི་ རྣམ་གྲངས་ཏེ།དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བས་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འམ་གྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་དོན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དགེ་བ་ དང་དག་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། ལམ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་དོན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཡང་ན་དོན་གྱི་སྒྲ་ནི་དགོས་པ་བརྗོད་པའོ། །དགོས་པ་དམ་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དགོས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྣམ་བུ་ཐག་པ་ལས་ངེས་ པར་བྱུང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་དེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་དང་།ལམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རོ། །མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་སྟེ། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། ། ཡང་གཞན་དག་ན་རེ་དོན་དམ་པ་པ་དང་བརྡར་བཏགས་པ་པ་གཉིས་ཆར་ཡང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ལ། ཉེ་བ་དང་རིང་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཆོས་མངོན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ངེས་པའི ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སོ།།དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་རབ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་འམ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་པ་དང་བརྡར་བཏགས་པ་པའོ། །ངེས་ཚིག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །ཚིག་བསྡུ་བ་དུ་མ་ འཐད་པས་ཚིག་བསྡུ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་ནས།བསྟན་བཅོས་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དོན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར། འདིར་དེ་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མིང་ཅན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མང་བའི་ཕྱིར་དེ་འདིར་ཆུད་པར་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡི་གེའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དོན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་གཅེས་གཅེས་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་རྣམས་ཀྱི གཅེས་པ་ནི་གང་ཞིག་བསྟན་ན་དོན་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལས་འདི་ཕྱུང་བ་ནི་དོན་གཅེས་གཅེས་རྣམས་ཀྱི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེ་བླངས་པ་ལས་སོ། །མཛོད་དང་འདྲ་བས་ན་མཛོད་དེ། རལ་གྲིའི་ཤུབས་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་རལ་གྲི་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། གང་དུ་ འཇུག་པ་དེ་ལ་དེའི་ཤུབས་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ།།གོང་མ་ནི་དྲུག་པའི་དེའི་སྐྱེས་བུའོ། །འོག་མ་ནི་འབྲུ་མང་པོ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། དོན་དམ་པ་པ་དང་། བརྡར་བཏགས་པ་པའོ། །བརྡར་བཏགས་པ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་བསྡུ་བ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་ངེས་པར་གཟུང་བ་བྱས་ཟིན་ཏོ།

如果说这样会太过分的话，因为是所许，所以没有过失。按照我们的观点，一切都是执持自相，所以不离开法的自性，这就是其义。因此，关于'胜义法'等，'胜'字是'最胜'的异名，'义'字是'所知'的异名，'法'字是'事物'的异名。'胜义法'即是说明最胜所知的事物。
那么这又是什么呢？因此说'涅槃'。'或'字是表示选择的意思。涅槃因为是善和清净的缘故，是一切有为法和无为法中最殊胜的。另一方面，'胜'是出世间智慧，其对境是胜义。苦、集、道等也是其对境，因此说'涅槃'。
或者，'义'字表示目的。最胜目的即是胜义，除此之外再没有更殊胜的目的。这又是什么呢？因此说'涅槃'。因为从生死的毯子中确实解脱，所以是涅槃。
关于'法相'等，由此表征故为相，有漏法是无常等行相和因等行相，无漏法是寂静等行相和道等行相。'现观'是趣向，即趣近。其中因为获得涅槃故是趣向，由现证法相故是趣向法相。
另有人说，胜义和世俗二者都是趣向胜义法涅槃，差别只在于远近的不同。已说完对法，即从自性、分类和词义三方面。其中自性是适当的以慧为主的五蕴或四蕴自性。分类是胜义和世俗。词义是趣向涅槃和趣向法相。
由于多种摄义皆合理，为了理解摄义，问道：'此论如何是对法藏？'即是问以何义。因此说'此中彼义'等。'彼'字因为是紧接着的缘故指论名，因为对于慧性不可能存在。如果说因为太多所以不合理收摄于此，因此说'义'字，表示不是从文字方面。
义上也是只取精要，不是全部。诸义中的精要是说明某一义时能显示多义。从中抽出这些是取精要义的名、句、文。因为如藏故为藏，如剑鞘相似，譬如从何处出生及趣入何处，称为彼之鞘一样。
上者是第六转声的'彼之补特伽罗'。下者是多财释。因此如是宣说二种对法：胜义和世俗。世俗也有二种：以慧和论为体性。已经以二种摄义确定了义理。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་བསྟན་བཅོས་མདོར་བསྡུས་པ་བྱེད་པ་ནི་ལེགས་པར་འགྱུར་གྱི། དགོས པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསྟན་བཅོས་དགོས་པ་ཆུང་བ་དག་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ས་མི་ཀྵག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་མ་ཡིན་པའི་དགོས་པ་ཅན་ཡང་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དགོས་པ་དྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དང་པོ་ཉིད་དུ་སུས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནངས་ཀྱི་སྔོན་དུ་སུས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པར་རིགས་ཀྱི། ཡིད་ཆེས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉེ་བར་སྟོན་པ་པོ་ཚོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་འདི་བརྩམ་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཚད་མར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་དང་པོ་ཉིད་དུ་སུས་བསྟན་ན་ཞེས་དེ་སྐད་བསྙད་དེ། ཆོས་མངོན་པ་འདི་ནི་འཕགས་པ་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཐས་ནས་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་ཆོས་མངོན་པ་འཆད་པར་གུས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཆད་པར་གུས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་གི་དོན་དུ་བསྟན་པ་དང་། གང་གིས་བསྟན་པ་དེ་གཉིས་ཆར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ ཅི་ལྟར་ལམ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལམ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་གཞན་ཡོད་པ་ལྟར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཞི་བའི་ཐབས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཐ་ དད་མེད་པར་ཡང་འདི་འདྲ་བའི་སྟོན་པ་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་ཟས་མེད་པར་སྲོག་འཛིན་པའི་ཐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཟས་ཉིད་སྲོག་འཛིན་པའི་ཐབས་ཡིན་པ་དང་། བརྡ་སྤྲོད་པ་མེད་པར་ཐབས་སླ་བས་སྒྲ་དག་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྡ་སྤྲོད་པ་ཁོ་ན་སྒྲ་ཤེས་པའི་ཐབས་སླ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་མ་གྱུར་ན་དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཏིང་ཐུབ་པར་དཀའ་བ་དང་། བརྒལ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་མཚོ་སྟེ། མཚོ་དང་འདྲ་བས་ན་མཚོའོ། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་ པའམ།འགྲོ་བ་ལྔར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གནས་པས་ན་ཉོན་མོངས་པས་འཇིག་རྟེན་འཁྱམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འདིར་འཁྱམ་པར་བྱེད་པས་ སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེའི་དོན་དུ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། རབ་ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་ནུས་པས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་འདི་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ཅི་ལྟར་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་གཏི་ མུག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་ཡང་བླུན་པོ་ལ་སྲིད་ཀྱི། བླུན་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་དོ། །འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ མངོན་པ་བསྟན་ཞེས་གང་སྨྲ་བ་དེའི་ལན་ནི།ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་དང་པོ་ཉིད་དུ་སུས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ལན་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའོ།

又为何说阿毗达磨论呢，这是问有何必要之意。有必要而作的论典简略宣说是好的，无必要则不然。有些论典必要性小，如同萨米克沙等。也有无意义的必要，如同顺世外道的论典。因此问及必要性。
所谓'最初由谁宣说'，是指最早由谁宣说之意。应当宣说由可信者所说的论典，而非由不可信者所说的论典，这是在寻求宣说者。
若说'依法不依人'故不应造论，这是就以人为量而言'最初由谁宣说'，此阿毗达磨是由圣迦旃延子等人所造，闻已而寻求。正因如此，说'如是阿阇黎恭敬讲说阿毗达磨'，意为恭敬讲说。
因此为显示为何而说及由谁所说这两者，广说'无有诸法极分别'等。对于'为何无有极分别'等，如同无有道则不得涅槃，道是一事涅槃是另一事，法的极分别是一事，烦恼寂灭方便是另一事耶？
此非决定，有些处无有差别亦有如是说法，如说'无食则无维持生命方便'中，食即是维持生命方便；又如'无有语法则不能轻易了知声音'中，语法即是轻易了知声音的方便。
若问未断烦恼将如何？为此说'由烦恼故世间'等。因难以探底及难以超越，轮回即是大海，因与海相似故称为海。轮回即是三界或五趣中，有情以烦恼为因而一再投生，故烦恼令世间漂流。
所谓'是故'，是因为烦恼令世间在此轮回大海中漂流。'是故'是为诸法极分别之义，即是为此因缘之意。'导师'即是佛世尊。'宣说'即是教示，因舍利子等亦不能宣说法相及极分别，故唯佛导师堪造论，而宣说此阿毗达磨。
又如何了知除法极分别外无有断除烦恼的其他方便？因为法极分别是愚痴的对治，烦恼及随烦恼的生起唯在愚者而非在智者，故除法极分别外无有断除烦恼的其他方便。
此处对'为何说阿毗达磨'的回答是'为诸法极分别故'。对'最初由谁宣说'的回答是'由佛世尊'。

།ལོའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཐབས་མེད་ན།ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དེ་ཉིད་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་པ་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་པ་མེད་པར་ནི་སློབ་མས་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པ་ནི་བསྟན་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་མངོན་པའི་བྱེད་པ་པོ་དག་ན་ཅི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ནི་འཕགས་པ་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་བུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་ ནི་གནས་བརྟན་ལྷ་སྐྱིད་དོ།།རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་རྐང་པ་ནི་འཕགས་པ་དབྱིག་བཤེས་སོ། །ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ནི་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའོ། །བཏགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གནས་བརྟན་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་ལྟར་ཆོས་ མངོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་དོགས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་སིལ་བུར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་རང་བཞིན་གྱི་དྲི་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སིལ་བུར་བཤད་ལ། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གསུང་ རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ན།གནས་བརྟན་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨོན་ནས་ཤེས་པས། ཆོས་ཀྱི་རྗེའི་དགོས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་བསྡུས་ཤིང་ཚོམས་སུ་བྱས་ནས་སིལ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོར་བཅད་དེ་གཞག་སྟེ། བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས་ ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་སྡེ་ཚན་བྱས་པ་བཞིན་ནོ།།ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་ནི་ལུང་དག་དང་འདུལ་བ་ལས་ལ་ལར་བཤད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ཀྱིས་སྡེ་ཚན་དུ་བྱས་ནས་གཞག་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བཞེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ དྲུག་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ།གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་གྲངས་ནི། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་ བྱའོ།།མཚན་ཉིད་ནི། ཚོར་བ་མྱོང་བ་འདུ་ཤེས་པ། །མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་གཟུགས་གཅིག་ཏུ། །ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལའོ། །བསྡུས་པ་ནི། ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཁམས་གཅིག་ གིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། བདེ་བ་དག་དང་འདོད་ཆགས་སུ། །མཚུངས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། སྒྲུབ་བྱེད་ནི། དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམས་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཡོད་གསུངས་ཕྱིར། །གཉིས་ཕྱིར་ ཡུལ་ཡོད་ཕྱིར་འབྲས་ཕྱིར།།ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། །དེ་བཞིན་རབ་དབྱེ་བསྡུ་བ་དང་། །སྒྲུབ་བྱེད་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། །ཆོས་ནི་དྲུག་ཏུ་རབ་ཏུ་བསྒྲགས། །སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་ན།ཆོས་དག་ནི་སྨྲས་པས་དེ་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་སྨྲས་སོ། །ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་ཅེས་དང་གི་དོན་བཟླས་པ་ལ་ཟླས་དབྱེ་བའོ། །ཆོས་སྨོས་ པས་ནི་འདི་ནི་ཆོས་ཙམ་ཁོ་ན་སྟེ།འདི་ནི་བདག་གམ་བདག་གི་བག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为了充分显示他人的想法，如果没有善加分别诸法就没有息灭烦恼的方法，那么就应当善加分别诸法，何必宣说阿毗达磨呢？为此说'若无阿毗达磨的教授，学人就无法善加分别诸法'。因为染污法和清净法的自相和共相的如实了知，是依赖于教法的缘故。
如果有人问阿毗达磨的作者们，难道没有听说过'入智慧者是圣者迦旃延子，识蕴者是上座提婆设摩，分别足者是圣者伴友，正行分别者是上座舍利子，施设者是上座目犍连'等这样的说法吗？为了断除'如何说阿毗达磨是世尊所说'的疑惑，说'此是零散宣说'。
此阿毗达磨是世尊依所化众生的本性和提问而零散宣说的。当导师入涅槃后，具有六神通的上座迦旃延子等以愿智，观察法主的意趣和法性，将零散的教法汇集整理成蕴类等，如同尊者法救将优陀那作品分类一样。
优陀那偈颂在经藏和律藏中有所宣说，这些也如同尊者法救将其分类整理一样，就是阿毗达磨。阿毗达磨确实是佛陀所说，因为是阿罗汉结集的缘故，如同经藏和律藏。若说不成立，因为是圣者迦叶结集的缘故。或者说因为是随顺佛陀意趣的缘故，如同正行分别。
因此，此处从六个方面宣说诸法：数量、相、分类、摄集、相应和能立差别。其中数量是：'有漏无漏诸法，有为诸法亦尔，色等五蕴'。
相是：'受为领纳，想以取相为体'。分类是：'此中显色唯一，有对色有十'。摄集是：'蕴及处与界，一切摄其中'等。相应是：'与乐及贪欲，相应'等。能立是：'非自在等因疾病等故'，以及'一切时有故，二因及境果'。
此处说：'数量与相说，如是分类摄，能立及相应，法说为六种。'言说已足。现当开始正文：为善加分别诸法而宣说阿毗达磨。既然说到诸法，为了确定这些法，那么这些法是什么呢？'有漏无漏诸法'，有漏和无漏是以'和'字连接的分别。说'法'是为了表明这仅仅是法，不是我或我所。

།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་པར་ལྡོག་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ ཞེས་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་མ་སྨྲས་ཤེ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་རྣམས་སུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ཁམས་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པ་ཡིན་ལ་རག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་འཆོལ་བའི་ཕྱིར་ལ། འདིར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་ བའི་ཕྱོགས་གཉིས་མ་འཆོལ་བར་བསྟན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྔར་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་ ཆོས་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་རྣམས་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོད་པས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །གལ་ཏེ་ངག་ཐམས་ཅད་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ངེས་པར་གཟུང་བ་མེད་པའི་ངག་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡིན་ པས།འདིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་དགོས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན། རྒྱས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་འདི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་བསྡུས་པའི་ཚིག་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱས་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདི་ཁོ་ན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་ན་འདིར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་འདུས་བྱས་ དང་།འདུས་མ་བྱས་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། མི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་གྱུར་ན་དེའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་གསལ་བའི་དོན་དུ། ཟག་བཅས་ ཟག་མེད་ཅེས་བཤད་ན།ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་འདིར་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྒྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྟན་པ་དག་འཆོལ་ལ།འདིར་ནི་འཆོལ་བ་མེད་པར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ལ་ཡིན་པས་འདི་ཁོ་ན་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཐབ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འཐབ་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཆོལ་པ་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཁོ་ན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ཅི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་པ་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་གཟུང་ངོ་། །ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཟག་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་མ་བྱས་ནི་ཟག་པ་མེད་ པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སྨོས་པས་རྣམ་པར་བཅད་དོ། །ལམ་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། ལམ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །བདེན་པ་སྨོས་པ་མེད་ཀྱང་ འགྲེལ་པ་ལས།ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ། །ཞེས་བཤད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །ཞེས་དོར་བར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་སོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཉིད་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པར་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱའོ།

有漏和无漏诸法仅有两种，因为没有其他差别。又为何不说五蕴之蕴的教说呢？因为不是一切法都包含在其中。那么，如此说来，应该说界的教说和处的教说吗？那也是因为烦恼和清净混杂的缘故，而此处是为了说明烦恼和清净两方面不混杂的教说。因为清净是以烦恼为前导，所以先说有漏。这里说'一切法'，是为了显示除了有漏和无漏的分类之外，没有任何其他法存在。
虽然有广说诸法的界和处，但这里是为了区别而作简略说明。如果一切语言都必须有所确定，没有确定的语言是无果的，那么在此处就必须要有所确定。如果这只是简略说明，就不会是广说，如此确定是不合理的。就像依据界等教说，这是简略语，同样依据法的教说，也是广说语。
如果认为唯此是简略说明，而没有其他简略说明，这也是不合理的。还有其他简略说明，例如有为和无为、有色和无色、坚固和不坚固等。对此两种情况都没有确定，因为如果不了解诸法的自性，为了明了其自性差别而说有漏无漏，而法的名相并不显示其自性差别，所以这里对法的名相没有过失。
因此，这只是简略说明而非广说。对于有为无为等教说中也有烦恼和清净的混杂，而这里是想要说明不混杂的简略教说，所以只有这个是简略说明，其他不是。虽然有人问，难道诤争和无诤等说法不也是不混杂的教说吗？虽然有，但那也只是有漏和无漏的异名而已，不想另作说明。
因此，确立唯此是简略说明，其他则不是。如何不知诸法唯如此有漏，因此对此问'什么是有漏法'等。其中'对此'是指有漏和无漏二者。除道以外的有为法是有漏，无为法是无漏，所以说有为是为了遮遣。道虽然是有为，但唯是无漏，所以说'除道以外'。
这些是什么呢？即色等五取蕴。虽然没有说真谛，但注释中说'除道谛'，这是因为紧接着说'无漏道谛'而舍弃的缘故。问为什么除道谛以外的有为法一定是有漏，即是'为什么'的意思。

།འདི་ལྟར་ནོར་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པས་ཟག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ཀྱང་དེ་དག་ལ་དམིགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་བརྟེན་པས་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མ་ ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་སྟེ་ཟག་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ཟག་པ་ཡོད་པ་པ་ཡིན་ན་དེ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཁོ་ནའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི། སེམས་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཟག་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ཟག་པ་ཡོད་པ་ནི་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་གྱི།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། ཟག་རྣམས་ཀུན་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། མདོ་སྡེ་པ་སྔ་རབས་རྣམས་གང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་ བཅས་པའོ་ཞེའོ།།དེ་དགག་པའི་ཕྱིར། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལྟ་དང་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ལྡན་དང་འབའ་ཞིག་མ་རིག་པ། ། དྲུག་ནི་ཟག་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་བར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། །དེ་གཉིས་ལ་རྒྱས་པར་ནི་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མི་ཐོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ། །ཞེས བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཟག་མེད་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲིད་པ་དག་གིས་བདག་གིས་བྱས་པ་དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་ནུས་ཏེ། སྣམ་བུ་གཤེར་བ་ལ་རྡུལ་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་དེ་ ལྟ་མ་ཡིན་ལ།ས་གོང་མ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་དེ་དག་ལ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཅི་ལྟར་ཡིན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ ཉིད་བཀག་པ་ཁོ་ན་ལས་འདི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སྨོས་ཤེ་ན། མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ལས་ བཀོལ་བ་ཡིན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བཀོད་པ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཏུ་བཀག་པས་དོན་གྱིས་ཟག་མེད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མ་བསྟན་པར་ཡང་དོན་གྱིས་ཤེས་ན་ནི། འདུས་བྱས་རྣམས་ཟག་བཅས་ཞེས་ བྱ་བས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནར་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་གནས་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། གཞན་དུ་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་སྨོས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་ པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་འགྲོ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་སྨོས་པར་མཛད་དོ།

如此，就像有财富一样，诸漏也必定存在，必须承认这就是有漏。对此，如果说诸漏是由所缘而有漏的话，那么灭谛和道谛也应成为有漏，因为有缘于它们的烦恼存在。
如果说是由所依而有，那么也只有眼等才是有漏，而色等则不是，眼等诸法也不是全部都是，因为不是一切都是烦恼的所依。如果说是由相应而有，那么也只有部分心和心所成为有漏，因为不是所有的心和心所都与烦恼相应。
如果说诸漏是由俱生而有漏的话，那么也只有烦恼心的五取蕴成为有漏，而其他心则不是。为了说明有漏是由诸漏增长而有，而不是其他情况，所以说'由于彼等中，诸漏皆增长'，因此它们是有漏。
早期经部师们说：'凡是烦恼生起之处即是有漏。'为了破斥这种说法，所以说'缘于灭谛和道谛等'。'虽然承认'的意思是'虽然如此'，因为经中说：'见断所断的见和疑，以及与之相应和不共无明，这六种是缘无漏境。'
'虽然承认生起，但不增长于彼二'的意思是'不安住'。'彼二'是指灭谛和道谛。'如何不增长'，如果问为什么，就由'非无漏及上地境'等来说明。
对于某一事物，由见和有而造作，其他随眠也能增长，就像湿布沾染灰尘一样。无漏法不是这样，上地也不是这样，因此缘于它们的烦恼不会在它们上面增长。
已经说明了什么是有漏以及如何是有漏。关于'无漏道谛等'，如果仅仅由否定有漏性就能了知这是无漏，为什么还要在无漏中提及呢？
为了破斥经部宗义中相对的有漏和无漏性，虽然从有漏中解脱，但因为没有决定无漏的原因，所以不是这样。如果说：不是这样，在安立两种之后，由否定是有漏而能间接了知是无漏。
如果不说明也能间接了知的话，由'诸有为是有漏'也应该不用说明就能了知无为是无漏。除了安立两种之外不可能有其他安住，或者说对无为也不应该说无漏，这不是正确的回答。
虽然道的名称通于世间和出世间二者，但这里为了区别于世间道，所以说'无漏道谛'，正因为如此才说'道谛'。

།འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ལམ་གྱི་བདེན་ པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་ན་གྲུབ་བཞིན་དུ་བརྩམ་པ་ནི་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་འདུས་བྱས་དག་ལས་བཀོལ་བས་ ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བཞིན་དུ་སླར་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྨོས་པ་ནི་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།ཁ་ཅིག་དགྲ་བཅོམ་པའི་གཟུགས་དང་། མ་ཟིན་པའི་གཟུགས་ཟག་པ་མེད་པར་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དག་ལས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་གྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་འདི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཁོ་ན་འདུས་མ་བྱས་དང་། ཟག་པ་མེད་པར་ཁས་ལེན་གྱི། ནམ་མཁའ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཏེ། སྒྲ་དེ་ཙམ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ནི་ཁས་ མི་ལེན་པ་ཉིད་དོ།།གཞན་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པ་གསུམ་བརྟགས་པར་ཁས་ལེན་གྱི། རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བསལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བྱས་ཟིན་ཏེ། ལམ་མ་གཏོགས་པ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོའོ། །གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། ཟག་རྣམས་ཀུན་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་ལམ་གྱི་བདེན་པ དང་།།འདུས་མ་བྱས་རྣམ་གསུམ་ཡང་སྟེ། །རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སྨོས་ལ། མཚན་ཉིད་ནི། གང་ཕྱིར་དེ་དག་ལ། ཟག་རྣམས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྨྲས་ཟིན་པ་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་ཟིན་པའི་དོན་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ ཡིན་པས་འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟེན་གྱི་ཕྱིར་དང་།རབ་ཏུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ། །དང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །ལུགས་གཞན་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་ཡང་འདུས་བྱས་སུ་འདོད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་གང་གི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཁོ་ན་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་ པའི་ཕྱིར།ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཐབས་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཞར་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ལ་ཟག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མི་ ཐོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་བརྗོད་བྱ་ཉུང་བས་དེ་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཤད་པར་རྩོམ་སྟེ། བརྗོད་བྱ་མང་པོའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དྲིས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ནམ་ མཁའ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་རབ་ཏུ་གྲགས་པས་སྔར་སྨོས་སོ།།འགོག་པ་ཉིད་ནི་འགར་ཡང་མ་གྲགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ལ་ཟག་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མི་ཐོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ ལ་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

世间是道本身，而不是道谛，因为它是由苦谛和集谛所摄。在注释中也说明要依靠将要解释的内容，所以不包括道谛。或者说，已经成立而重新宣说是为了确定，因为道谛从有为法中分离出来而成立为无漏，又在无漏法中重新提及是为了确定的缘故。
有些人认为阿罗汉的色法和不执受的色法是无漏的，因此在有为法中唯有道谛是无漏，其他有为法则不是，这是确定的。同样，有些人只承认择灭是无为和无漏，而虚空则不是。虚空是有为的，因为它只是从声音而产生。他们完全不承认非择灭。
其他人承认三种无为是假立的，而不是实有。因此，虽然已经遮除了无为是有漏，但为了让人知道应当承认无为性、无漏性和实有性，所以说'以及三种无为'。
从另一个角度来说，简要地说一切法可分为两种：有漏和无漏。其中有漏法已经从自性和特征的角度解释完毕，即'除道以外的有为法'是其自性，'因为诸漏在其中增长'是其特征。同样，无漏法也需要从自性和特征的角度来解释，因此说'无漏道谛和三种无为'是从自性的角度来说，而特征则是'因为诸漏在其中不增长'，这是通过对前面所说的反面来理解的。
因此，这是为了说明特征而重复前面所说的内容，无为法是因为所依和不广为人知而提及的。'和'字是总摄义，'以及'是确定义。为了破除其他观点，显示唯有三种无为，就像有些人认为缘起也是有为法一样。
如果说，难道不应该只说那些通过分别能成为烦恼寂灭因的法吗？虚空和非择灭则不是。答：因为这两者不摄在谛中，虽然分别虚空和非择灭不是烦恼寂灭的方法，但是在说明无漏法时顺便说明了一切无漏法。说'因为在它们中不会有无漏'是不合理的。
因为无为法所说内容较少，所以在说完它之后开始解释，而有为法因为所说内容较多，所以不是这样。因为不广为人知，所以问：'什么是三种无为？'答：'虚空以及两种灭'。虚空在世间中广为人知，所以先说。灭则在任何地方都不广为人知，因此才问'这两种是什么？'说'因为在它们中不会有诸漏增长'是不合理的。其中'虚空是无障碍'，这是指三种无为中的虚空。

།དེ་ལ་མི་སྒྲིབ་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར། མི་སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ལ། སྒྲིབ་པ་ལས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ།།སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པའི་འགལ་ཟླའི་ཆོས་ཏེ། དོན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དགག་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་ པས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ན་གཟུགས་ཀྱི་གོ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ ཀྱང་འདི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་ཀྱི་ནི་ཡུལ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་གོ་མི་འབྱེད་པ་མི་རྙེད་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གཟུགས་ཉིད་ལ་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །འདི་ནི་ཕུང་པོའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ བཟུང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིར་ནམ་མཁའ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གཞི་སྟོན་པའོ། །གང་བྲལ་བའོ། །སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་དང་།མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་རྣམས་གཅད་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་དེ། དེ་རྣམས་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཅི་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཐོབ་ན་ བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི།འདིས་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བས་ན་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱེད་ན་ནི་ལམ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བྲལ་བ་ཙམ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྟགས་པ་ནི་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །སོ་སོར་ནི་ བསྣན་པའི་དོན་ཏོ།།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ཏེ། སོ་སོ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྨོས་པ་ནི། ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པ་ནི་ཕལ་ཆེ་འམ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །དེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེས་སོ། །བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་ ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་བར་གྱི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་བ་ལང་དག་དང་ལྡན་པའི་ཤིང་རྟ་ལ་བ་ལང་གི་ཤིང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པ་སྟེ། སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ལ་ལར་ནི་དང་པོ་ལ་མི་མངོན་པ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བདེན་སྨྲ་ལ་སྨྲ་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལར་མཐའ་ཚིག་མི་མངོན་པ་སྟེ། འཇིགས་སྡེ་ལ་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་གྲགས་པ་ཁོ་ནས་སྟོན་པ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅི་ནམ་མཁའ་ལྟར་གཅིག་ཁོ་ན་འམ། གལ་ཏེ་བྲལ་བའི་རྫས་ལྟར་དུ་མ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར། སོ་སོ་སོ་སོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཉིད་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི། ལྡན་པའི་རྫས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ སྟེ།ལྡན་པའི་ཆེད་ཀྱི་རྫས་ནི་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།

关于无障碍，由于一切无实体和无阻碍皆成为虚空性的缘故，无障碍并非仅仅是无障碍，也非异于障碍，那么是什么呢？是自性的差别，因此说是无障碍的自性。障碍是障碍，而此是无障碍的自性，故为无障碍，是与障碍相违的法，如同非义。否定是与不相顺品的义，因此说'此有无障碍的自性'。
正因为如此，受等不会成为虚空性，因为受等非是无障碍自性，而是领受等自性的缘故。'何处有色的空间'这句话是从作用的角度显示此的存在性。由于色处于境中，故于其他境中生起不能开辟空间、不能获得，其他则不然，因为不住于境的缘故。对其色性如是解说。此是蕴摄的色，而非处摄的色。
如是，此中虚空是从自体和作用的角度解说。'择灭'是显示事相。何所远离？'各各差别'是从断除生起、等至、无常性和非择灭等角度解说，因为彼等非是远离的自性。
关于'远离有漏法'，此是什么？是烦恼增长。获得彼时即成远离，并非此能令远离或以远离而远离。若如是，则对道和有漏法的仅仅远离也将成过。择即是远离和分别，是无漏智慧。'各各'是增益义。
将如是显示：对苦等圣谛各各，即是择。提到圣谛是为了遮遣受。所说主要是大部分，否则以世间道所得不会成为择灭。
'智慧差别'即是无间道。'由彼所得的灭'即是由彼智慧差别。'省略中间词'即是'由择所得的灭'，因为省略了'所得'这个中间词。如同'牛车'是省略了'具有'一词，即具有牛的车。
有时省略开头，如'说谛者'说为'说者'。有时省略结尾，如'怖军'说为'怖'。因此此处由于省略中间词而说'择灭'，这仅是从语言习惯上显示。
复次，是否如虚空唯一？抑或如离系事是多？因此说'各各差别'，意为彼此差别。对此详细解说即是'随诸系事'等广说，应当配合'为系所依的事'等词。

།ཡང་ན་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཡང་ན་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་རྫས་ནི་ལྡན་པའི་རྫས་རྣམས་ཏེ། འཆིང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བ་ ཉིད་རྫས་ཡིན་པ་ནི་བྲལ་བའི་རྫས་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་གཅིག་ཡིན་ནའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འགོག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་གཉིས་ཀྱིས་ཕྲ་རྒྱས་མ་ལུས་པའི་བྲལ་བ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཕྲག་གཅིག་ལ་ཅུང་ཟད་གཅིག་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ལ། ཅུང་ཟད་གཅིག་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་སོ། །བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འབྲས་བུ་དང་ བཅས་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ།བདེན་པ་ལྷག་མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་དག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་དོན་ཁོ་ནར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདེན་པ་དང་པོ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པའི་བྲལ་བ་ཐོབ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་བདེན་པ་ལྷག་མ་མཐོང་བ་དོན་བྱས་ཟིན་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་ མཐོང་བ་དོན་མེད་པ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཐག་བསྲིང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་མཉམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་གི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་མོ་ཞེ་ན། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པ་ཡང་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་ ལས་བཤད་ཅེ་ན།མདོ་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་མ་ཆོས་སྦྱིན་མ་ལ། ཁྱིམ་བདག་ས་གས། ཅི་འཕགས་མ་འགོག་པ་འདྲ་བ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ས་ག་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འདྲ་བ་ནི་སྐལ་བ་དང་བཅས་པ་འམ། སྐལ་བ་དང་མཉམ་ པ་སྟེ།འདྲ་ཞིང་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུ་མ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གཉིས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དམ་འདྲ་བ་ཉིད་མི་འགལ་བས་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དགག་པར་མི་བྱའོ། །འདི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ནི་རྒྱུའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་འདྲ་བའི་ རྒྱུ་ཉིད་ལ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།དཔེར་ན་འཇིགས་སྡེ་ལ་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་འདྲ་བའི་རྒྱུ་བཀག་གི་།འདྲ་བ་ནི་མ་བཀག་གོ། །འདི་སྐད་དུ་འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གཞན་དག་ནི་འགོག་པ་མཐའ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགོག་པ་ནི་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། འགོག་པ་དང་འདྲ་བ་ཆོས་གཞན་དང་། དགེ་བ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་ལ་གཏན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ རྣམས་འབྱུང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་འཐོབ་པའོ།།འགོག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ ལ་སྐྱེ་ལ་སྨོས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་གནས་པ་ལ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

或者由于与所缘相应而生起的缘故，这些也是五取蕴。或者所具有的事物即是具有的诸事物，因为是系缚的缘故。离系即是事物的是诸离系事物。
若非如此，如广说，假设一切有漏法是一个择灭。所有烦恼灭现前即是说，将获得见集、灭、道以及修所断的灭，这是其义。因为是见苦所断的灭的烦恼之灭。
若是如此，如广说，由于以道的二刹那获得一切随眠的离系，则余下的对治修习将成无义。也不能说在同一时刻，一部分已现前，一部分未现前。由于是为了见未见真谛之义，余下对治的修习也不应有果，因为见余谛仅是为了获得彼等见所断烦恼的离系。
若仅以见第一谛即获得一切烦恼的离系，如是则见余谛已成办其义，故见彼等将完全无义。若说为了远离所断烦恼及令不平等故修习胜观对治，则于不动法者将成无义，因为不可能退失。
若如是则不应安立烦恼的差别及补特伽罗的差别，因为三界无余皆是见欲界苦所断的缘故。如广说'若尔'中，问从何处说？从经中，即比丘尼法施对居士娑伽说：'圣者，灭是相同还是不同？'具寿娑伽说：'不相同。'
相同即是有分或等分，意为相同、一致。若是多数，则不违背有第二或相同性，故不应遮止说不相同。如广说'此非如是因'中，此处以因声隐没而说非相同因，如称怖军为怖。
因此此处遮止相同因，而未遮止相同。此说：由于此是无为故，既非因亦非果，故说不相同。又有说依一切灭而说灭不相同，因为无有与灭相同的其他法及其他善法。
如说'于生永'，由于不障碍过去、现在诸法生起，故唯是获得未来诸法。应当思维五种灭：即以无常、等至、生起、择灭、非择灭的差别。
其中说'于生'是为了遮除无常性的灭，因为彼是障碍现在诸法住，而非生起。

།གཏན་དུ་གེགས་བྱེད་པ་སྨོས་པ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་སྨོས་པ་ནི་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་སྨོས་པ་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལས་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་ནི་ རིགས་པ་དང་དཔྱད་པས་བསྒྲུབས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ།དེ་ནི་དེས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་མེད་པར་རྐྱེན་དང་བྲལ་བ་ལས་འཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་བརྗོད་དོ། །གང་ཞིག་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོ་སྟེ། རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་ལས་བཞི་འམ། གསུམ་མམ། གཉིས་ཀྱང་རུང་། གེགས་ཀུན་རྙེད་པ་སྟེ། ཅི་སྙེད་ཅིག་གིས་བསྐྱེད་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་དེ་དག་མ་ཚང་བས་གཏན་དུ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་ཅིག་འཐོབ་བོ། །དཔེར་ན་མིག་དང་ཡིད་ལུས་གཅིག་ལ་ཡེངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་དང་ཡིད་ལས གཞན་རྣམས་སོ།།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་དག་ཀྱང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པར་གྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞིག་པར་གྱུར་པའོ། །ད་ལྟར་བདག་ལ་རྒྱུ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡོད་ཀྱང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ ཚང་བས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་མ་སྐྱེས་པ་དག་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་ཏེ།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་མཐུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ འགའ་ཞིག་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་དཔེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་དོན་དུ་ཞེ་ན། སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་གང་དག་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དེ་ དག་ཁོ་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འམ།གང་དག་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དེ་དག་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་འགོག་པར་གྱུར་ན། འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་ པ་ཐོབ་ལ།འདུས་བྱས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་འདུས་བྱས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་སྟེ།དེ་དག་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མེད་ཀྱི། རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་བོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་སྨོས་པས་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམ་པར་ གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་སྨོས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

说到永久性障碍是为了遮遣生起和入定的禅定，因为这两者对未来的心和心所暂时造成障碍。说到'其他'是为了区别于刚刚所说的择灭的特征。择灭不是由择而得，那是什么呢？是由离缘而得，因此这样说。
凡是从因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘四缘中的四个、三个或两个，只要遇到任何障碍，由于缺少这些能生起的条件，而永久性地成为障碍，获得一个非择灭的实法。
比如说'眼和意专注于一身'，除了眼和意之外的其他感官，声、香、味、触等，都是因为不缘取这些。'已过去'是指已经坏灭。
现在虽有因缘、所缘缘和增上缘，但由于缺少等无间缘，缘取这些的五识身不生起，也不能再生起，因为已得非择灭。
如何知道'不再生起'呢？因此说'因为它们对过去境没有作用力'。这是表明：眼等识是现在境的，所以不会对过去的色等生起，因为缺少所缘缘。
意处和一些处所也应当说明，因为想要说明眼等识只是作为比喻。这里有四句分别，为什么要这样说呢？为了修习。
否则，若唯有非择灭者即是择灭，或唯有择灭者即是非择灭，这是不对的。因为这里唯有有漏法才能得择灭，而不生法才能得非择灭。
有漏的过去、现在、未来诸法唯是择灭，而不是非择灭，因为非择灭唯属于不生法。说'有漏'是为了遮除无漏，因为无过患故，诸漏不是择灭。
无漏有为不生法唯得非择灭，因为是无漏故无择灭，由于缘不具足故得非择灭。说'不生法'是为了遮除过去、现在、未来诸法。
说'无漏'是为了遮除有漏。说'有为'是为了遮除无为，因为无为也是不生法和无漏。

།དཔེར་ན་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བའི་ལམ་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་ཀ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཡིན་ལ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའོ། ། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མི་འཐོབ་ལ། བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མི་ཐོབ་བོ། ། འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བ་ནི་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་གཏན་དུ་གེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པས། འདུས་བྱས་དེ་དག གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་རྣམས་ཞེས་ཕྱིར་དྲིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་འཛིན་ཏོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་བཅས་ ཟག་པ་མེད་ཅེས་དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཞན་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ།།འདུས་བྱས་སྨོས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་པ་སྨོས་པ་ན་མངོན་པར་གསལ་བར་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་བདག་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མ་བསྡུས་སོ། །ཕུང་པོ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་ནམ།བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་འདུས་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྐྱེན་གཅིག་གིས་བསྐྱེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱས་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཅིག་གིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་མ་བཀག་པར་འགྱུར་རོ། །རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འཚོ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པས་ན་ཕུང་པོའོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཕྲད་ནས་བྱས་པ་དག་ནི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདུས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཤིང་སྟེ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་ མཐུན་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་སོ། །འདུས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འདུས་པར་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འདས་པ་ དང་།མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་གཉིས་གཞན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྔ་མས་ནི་ཕན་ཚུན་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མས་ནི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་སྟོན་ཏོ། ། སྔ་མའི་སྒོ་ནས་ནི་རེས་འགའ་རྐྱེན་གཅིག་གིས་ཀྱང་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་དོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྐྱེན་གཅིག་གིས་བསྐྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གཞི་ཡི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག ན་རེ་སྔ་མ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ།ཕྱི་མ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ཁོ་ནའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ།

例如，当以信仰随行道现前时，由于随法道的条件不具足，以非择灭得灭；在苦法忍时，未来四种苦法忍皆以非择灭得灭。同样，对于每一谛也应当如是宣说，对其他也应当如是配合。
二者，是有漏不生法性诸法，彼等由于是有漏故是择灭，由于是不生法性故是非择灭。
非二者，是无漏过去、现在及将生法性诸法，彼等由于是无漏故不得择灭，由于是已生及将生法性故不得非择灭。
诸将生法性的不生并非永久，因为非择灭是永久障碍生起故。如同有漏诸法不了知，诸有为法亦复如是，故问彼等有为法是什么？为摄集已断道谛而问'诸有为法'。
因此说'彼等有为法'等，'彼等'是摄持前说。'亦'字，已说有漏无漏等彼等的其他分类。说'有为'是为了遣除无为。说'所作'是为了明显遮遣。法字是为了显明无我。
说'色等'是为了遮遣戒等五蕴，因为彼等未摄一切有为。说'蕴'是为了遮遣色等境。若色等由于是所作故，不应说'所作'，集聚的差别无义耶？
非无义，因为是显示无有任何一法由单一缘所生，若说'所作'则未遮遣色等由单一缘所生。由老、病、死等活命差别所害故为蕴。
为显示有为声义，故说'诸缘和合而作者是诸有为法'。'和合'即聚集，意为为生果而互相随顺。'会遇'即成一时。此'和合'显示异时诸法由随顺于果故和合。
例如意识的过去、未来诸法。'会遇'显示异时诸法，例如对眼识而言眼与色二者是他法。
有人说：前者是互相会遇，后者显示一切缘的作用。从前者来看会怀疑有时也由单一缘所作。正因如此，说'无有任何一法由单一缘所生'，如说'所依心及心所等'。
其他人说：前者是能诠句，后者是所诠句，因为是前者的异名故。

།གལ་ཏེ་འདུག་པའི་དུས་ལ་ཀཱ་བྱས་པས་མ་བྱས་པ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དང་ རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་དག་ལ་ཡང་མི་འགལ་ཏེ།འོ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འཇོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཇོ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་འོ་མ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་ འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་འདུས་བྱས་རྣམ་པར་གཅད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་ལ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་མེད་ན་དེའི་ཕྱིར་ཅི། དུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཉིད་དུས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ན་དེ་དག་ཉིད་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་མིང་གསུང་རབ་ལས་གྲགས་པ་སྟན་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་སོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དུས་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་དུས་གཞན་ན་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།འགྱུར་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ན་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ལ་ལམ་གྱི་སྒྲ་གྲག་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལམ་གྱི་སྒྲ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ཅེ་ན། ལམ་འདི་ནི་གྲོང་ངམ་ལྷས་ག་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འགྲོ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལམ་གྱི་སྒྲ་མཐོང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ལམ་གྱི་སྒྲ་བསྟན་དུ་རུང་ངོ་། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟ་བའི་ཕྱིར་བྱ་ཞེས་པ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། ངེས་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས། དུས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟ་ཞིང་འཆའ་ལ་འཇིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཏམ་ནི་ངག་གོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་གཏམ་གྱིའོ། །གཞི་ནི་ཡུལ་ལམ་རྟེན་ཏེ། ངག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་ལ། མིང་ནི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མིང་གཏམ་གྱི་གཞི་ཡིན་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་གཏམ་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། མིང་ནི་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དོན་དང་བཅས་པའི་གཞི་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ཡང་ཇི་ལྟར་མིང་དང་བཅས་པའི་གཞི་སྨོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་གཏམ་གྱི་གཞི་ རྣམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དོན་དང་བཅས་པའི་གཞི་མ་སྨོས་ན་ཅི་ལྟར་དེ་དང་འགལ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མིང་གི་གཞི་དོན་དང་བཅས་པ་མ་སྨོས་ན་ནི་མིང་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་གཏམ་གྱི་གཞི་རྣམས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་མིང་ལ་དོན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ངག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལ། མིང་ནི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་བས་ནི་གཏམ་སྟེ། ངག་ ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གལ་ཏེ་གཏམ་གྱི་གཞི་དོན་དང་བཅས་པ་སྨོས་ན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཅི་སྟེ་མི་གཟུང་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་གཏམ་གྱི་གཞི་མིང་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་མདོ་དང་རིགས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་མདོ་ནི་དགེ་སློང་ དག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ།བཞི་པ་དང་། ལྔ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གསུམ་པོ་གང་དག་ཅིག་ཅེ་ན། འདས་པ་གཏམ་གྱི་གཞི་དང་། མ་འོངས་པ་གཏམ་གྱི་གཞི་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་གཏམ་གྱི་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ།

如果说在住的时候，由于作业而成为未作业，那么具有不生法性的诸法怎么能说是有为呢？为此说'由于与彼同类的缘故，对于未来也不相违，如牛奶'。譬如由于与彼同类的缘故，对于将要挤出和非将要挤出的也称为牛奶。如是对于未来具有生法性和不生法性也称为有为，由于具有生等相而有为差别门中与彼同类的缘故。或者由于自相相似的缘故，即是与彼同类的缘故。
世尊虽然宣说了时等，而除了有为和无为所摄的法外别无他法，那么为此时等是有为还是无为呢？为此广说'彼等即是时'等。或者以'彼等即是时'等显示有为法的名称在经典中的闻名。由于色等彼等即是具有生灭法性，所以过去、现在、未来诸时，显示色等诸蕴之外无有别时。
'将'字应当一一结合。如果说世间对于所行处不是有道的声闻吗？怎么对作者说道声是差别呢？在世间见到对作者有道声说'此道已去、正去、将去某某村或寺院'，所以对作者应当说道声。
对于'由无常性所食故说为时'有何意义？以词源学的方式说'诸时'，即是食啮毁灭的意思。
出现'言谈即是语'等。彼之言谈的。处所即是境或依处，语入于名，名诠表义将要解释的缘故。如果名是言谈的处所，色等诸蕴不是言谈处所，因为名是行蕴的一分的缘故。为此说'由于说具有义的处所'。
又怎么知道说'具有名的处所'呢？为此说若非如是，则与论典'言谈处所为十八界所摄'相违。怎么不是其他呢？如果不说具有义的处所怎么与彼相违呢？如果不说名的处所具有义，由于名为法界分所摄的缘故，怎么言谈处所为十八界所摄？怎么不相应行名中有义呢？由于语入于名，名诠表义的缘故。
其他人说此所说的是言谈，即是语，不违背论典。如果说言谈处所具有义，为何不取无为，彼中也有言谈处所名呢？不是，由经和理。首先经说'诸比丘，此三是言谈处所，第四第五则不是。三者是什么呢？过去言谈处所、未来言谈处所、现在言谈处所。'

།རིགས་པས་ཀྱང་མིང་དོན་དང་ལྷན་ ཅིག་པའི་དོན་རིགས་པས་གཏམ་གྱི་གཞི་ནི་དོན་དང་བཅས་པའི་མིང་ངོ་ཞེས་བཤད་དེ།དེའི་ཕྱིར་མིང་གང་ཞིག་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་པར་བརྗོད་པར་ནུས་པ་དེ་གཏམ་གྱི་གཞི་ཡིན་ན། མིང་དུས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གང་ན་ངག་དང་། མིག་དང་། དོན་གསུམ་ཡོད་པ་དེ་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཡིན་ན། འདུས་མ་བྱས་ནི་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ངག་དང་མིང་མ་ཡིན་པས་གཏམ་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར འབྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་སྟེ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གོར་མ་ཆག་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཏེ། དེར་སོང་བ་ལ་སླར་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལམ་ཡང་གཟིངས་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བར་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་དེ་འདིར་ མི་འདོད་དོ།།འདིར་མུ་བཞི་དང་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་ལ་མུ་བཞི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། ནོར་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཞི་ དང་བཅས་པ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ལ་དངོས་པོ་གནས་པས་ན་གཞི་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལྟ་བུར་གནས་ཀྱི། སེར་སྐྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་དེ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །རྒྱུ་དེ་གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །གསུང་རབ་ལས་དོན་ མང་པོ་ལ་གཞིའི་སྒྲ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ།།འདི་ནི་རྒྱུའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོའི་སྒྲ་ནི་འདིར་གཞིའི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་ཡིན་གྱི། རྒྱུའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ཡང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། གསུང་རབ་ ལས་ནི་དོན་ལྔ་ལ་གཞིའི་སྒྲ་མཐོང་སྟེ།རང་བཞིན་དང་། ཡུལ་དང་། ལྡན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ལ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས། བཙུན་པ་བདག་གིས་དགེ་སློང་གསར་བུ་གསར་བུ་འདི་དག་ལ་ཇི་ལྟར་གདམས་པར་བགྱི། ཇི་ལྟར་ རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི།ཇི་ལྟར་འདི་དག་ལ་ཆོས་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདིར་དགེ་སློང་གསར་བུ་གསར་བུ་དག་གཞི་འཛིན་དུ་ཆུག་ཤིག་།གཞི་ཀློག་ཏུ་ཆུག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །ཤེས་བྱའི་ ཆོས་གང་དག་ཅེ་ན།བཤད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གཞི་གང་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་དེ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ལྡན་པའོ་ཞེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།གཞི་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །[(]ཞང་[,]ཞིང་[)]གི་གཞི་དང་། ཁྱིམ་གྱི་གཞི་དང་། ཟོང་གི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ ཆུད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཞིའི་སྒྲ་དོན་དུ་མ་ཅན་ཡིན་པ་དང་། འདིར་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཏེ། དེ་ཡང་ཕྱིན་ནས་དཔྱད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདུས་བྱས་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས། །གང་དག་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་པའི། །ཕུང་པོ་ཡང་ནི་དེ་དག་གོ།

通过理由也说明名称与义一起的意义，即说话的基础是具有意义的名称。因此，如果能够与义一起表达的名称是说话的基础，那么属于时间范畴且不属于无为法的就不能称为'一起'。因此，无为法不是说话的基础。其他人说，凡是具有语言、名称和义三者的，那就是说话的基础，而无为法仅仅是义而已，不是语言和名称，所以不是说话的基础。
必定出现即是确定出现，其中'出现'是指'去'的意思。必然出现就是确定出现。这也就是无余涅槃界，因为到达那里就不会再回来。正因为如此，所以说'一切有为法的涅槃'。道也如同筏喻那样应当舍弃，因此说'一切有为法的'。有余涅槃不是一切有为法的，所以这里不承认。
这里不存在与四句相违的情况，因为是对获得而言说四句，且在无余涅槃中没有获得。由于这些具有确定出现，如同具有财富一样。由于具有因，所以具有基础。
关于这个，由于事物安住故称为基础，因为从彼生故如同安住，并非如数论派所说仅仅是安住于彼。凡是具有彼因者即是具有因。由于在经典中见到基础一词用于多种含义，所以特别说明'由于具有因'。
这是因的词语，'罗'字在此是基础词的自性词，而非因的词语，为了使人知道这一点。难道在其他情况下不也相同吗？在经典中见到基础一词用于五种含义：自性、境、相应、因和执持。
其中关于自性，如长老阿难说：'尊者，我应当如何教导这些新比丘？如何指导？如何为他们说法？'（佛陀回答说：）'阿难，你要让这些新比丘们持诵基础，诵读基础。'这里应理解为自性。
什么是所知法？解释：一切法如实了知即是所知，这里理解为如实了知境界。'于某一基础具有随贪结使的基础，于彼也具有嗔恚结使'，这里理解为相应。
'什么是具有基础的诸法？一切有为法。'这里理解为具有因。田地基础、房屋基础、商品基础等，这里理解为执持。
因此，基础一词具有多种含义，在此如何确定是自性义？这也需要进一步考察。如是，这些是有为法的异名，因为所诠事物相同。
仅从那些有为法中，任何有漏取蕴也即是那些。

།གལ་ཏེ་ལམ་མ་གཏོགས་པ་འདུས་བྱས་རྣམས། ཟག་བཅས་ཞེས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པ་གང་ཁོ་ནར་བྱས་ཟིན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བདེན མོད་ཀྱི།འདི་ནི་དེ་དག་ཁོ་ནའི་མིང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྩོམ་པ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་ནས། གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ ན་ཡིན་ཞེས་མིང་ངེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།འདིས་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྤུངས་པའི་དོན་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་ལེན་ པའི་ཕུང་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།འདུ་བྱེད་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་རག་ལུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མིང་གིས་བཏགས་ཏེ།དེ་དག་གིས་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་གོ། །རྩཝ་དང་སོག་མའི་མེ་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྩཝ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་རྩཝའི་མེ་ཡིན་ལ།སོག་མ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་སོག་མའི་མེ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁ་ཅིག་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བར་རིག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁ་ཅིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། བསོད་ནམས་ དང་།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་མི་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ལ་རག་ལས་པའི་སྐྱེས་བུ་རྒྱལ་པོའི་མི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ ཡིན་ཏེ།ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་གིས་དམིགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་དག་ཏུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པས་ཟིན་པའི་གནོད་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དེ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འབྱུང་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལས་མེ་ཏོག་གམ་འབྲས་བུ་ འབྱུང་བས་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ལྗོན་ཤིང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དག་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ལས་ཀྱང་། རྒྱུད་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་ མཐའ་བཅས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།འཐབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། ཕལ་པའི་བརྟགས་པས་འཐབ་པ་དང་འདྲ་བ་ནི་འཐབ་པ་དག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྟགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

如果说除了道以外的有为法，已经说过有漏即是具有漏的解释了，为什么还要再说呢？这是事实，但为了说明这只是它们的异名，这样写作是为了先说明一切有为法都称为蕴，然后凡是有漏的就称为取蕴，无漏的就称为无漏蕴，这是为了确定名称的缘故。
这样做能成就什么呢？凡是取蕴的也都是蕴，因为色等事物的积聚义没有差别。有些只是蕴而不是取蕴，即无漏诸行。这些既不是从诸取而生，也不依赖于诸取，也不会从它们产生诸取。
贪等烦恼才被称为取，因为它们能使三有中产生和执取。又因为能引发后有的业是取，所以从它们所生的称为取蕴。如草和茅的火，就像从草生的火称为草火，从茅生的火称为茅火一样，从取所生的蕴称为取蕴，因为是由生的业和烦恼所引起的。
虽然由于它们是等流果和异熟果的缘故，我们知道某些有烦恼的和无记的是从取所生，但是有漏善法和某些无记法怎么能说是从取所生呢？因为福、非福、不动行都是以无明为缘，有漏非烦恼法是异熟果、士用果和增上果的缘故。
或者说诸取的蕴就是取蕴。怎样是取蕴呢？因为依赖于取，如同王臣。就像依赖国王的人是王臣一样，依赖于取的蕴也是取蕴，因为由取力而缘虑，趣向其他趣处，即是说趣入的意思。
阿罗汉的诸蕴也是依赖于取，因为由烦恼所引起的损害力使色蕴变异，以及与它们相应的心心所法生起的缘故。或者说从它们生起诸取，所以是取蕴。如花果树，就像由此生花或果而称为花树或果树一样，从诸蕴生起诸取。
从阿罗汉相续中的有漏法也能生起他相续中的诸取，因为能以所缘的方式增长。所谓'彼即有边'等，斗诤即是烦恼，因为与世俗的斗诤相似故称为斗诤。正因为如此，为了说明假立的理由，所以说'因为能损害自他'。

།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་དུ་ བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་འཐབ་པ་སྟེ།གཡུལ་ཞེས་བརྗོད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་འབྱུང་བ་ན་བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་དེ། དེའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་ནི་བདག་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་གནས་སོ། །གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། །གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་གནས་ སོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འཐབ་པའི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་རྩོད་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལ་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཐབ་པ་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་ པ་ནི་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དམིགས་པ་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཟག་པ་རྣམས་རྒྱས་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དེ་ བཞིན་དུ་དེ་དག་གིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་འཐབ་པ་དག་གིས་འཐབ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་གསུང་རབ་ལས་མིང་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་ཞིང་། མངོན་པར་མི་འདོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འཕགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ བདེ་བ་དང་།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དག་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིད་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་ པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ། དངོས་པོ་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ལ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཐལ་བ་མེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམས་འདིའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་ དེའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཀུན་འབྱུང་ཡིན་གྱི།ལམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འགའ་ཡང་ལམ་ལ་སྐྱོ་བས་དེའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །རུ་ཛ་ན་འཇིག་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ལ་འདི་འཇིག་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ནོ། །འཇིག་ པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མི་རྟག་པས་འཇིག་པ་དང་། གཉེན་པོས་འཇིག་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་ཅིང་རབ་ཏུ་འཇིག་པས་ཞེས་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ལམ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་གི་།གཉེན་པོས་ འཇིག་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲ་འདི་གཏིང་ཚུགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འདིའི་ངེས་པའི་ཚིག་བྱེད་པས་ལམ་ལ་ཐལ་བ་མེད་དོ། །འདི་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ཡིན་ན་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་ཞིག་གང་དུ་དམིགས་པའམ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེ་ན་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་བདེན་ མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྟན་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

在世间上，凡是对自他无害之处称为斗争，即战斗。烦恼生起时会对自他造成伤害，其中生起的贪欲执着会为了伤害自己而存在。为了伤害他人，为了伤害双方而存在，如经中所说。因此，斗争之名确定是指对蕴的争执、理解和烦恼。
为了使它们增长等等，被那些斗争所增长即是被它们所增长，被它们增长的事物本身，因此，由于是被它们所增长，是从所缘相应的角度而言。如同诸漏由增长而成为有漏，同样地，由那些斗争增长而成为有斗争。
那些有漏法在经典中也用其他名称来表述，广泛出现'苦集'等说法。由于与圣者不相顺故，苦具有不相顺的特征，五取蕴以行苦性而与圣者不相顺且不可意，因此称为苦。
提到圣者是因为乐受以及非苦非乐受等并非与非圣者不相顺，因为以行苦性一切有漏都是厌离处，所以与圣者不相顺。
此中'由苦集'是指从此生苦之义，因为是同类事物的因。若问道亦应成为集否？无此过失。因为'此是苦之集'是就遍知苦因而言，唯是苦因为集，而非道之因。因为没有人会因厌离道而遍知其因。
根据'ru ja na'词根意为坏灭，由于此能坏灭故称为世间。坏灭有二种：无常所坏及对治所坏。世尊也以'坏灭及遍坏灭'两词说明。如是则于道无过，以无常性而坏，非由对治所坏，因为无过失。
在何处世间之名确立，即在彼处作此词义解释，故于道无过。此中说'见'。若谓是由所缘故，则于无漏亦应有过。
因此说'从增长门中'，某法于某处成为所缘或相应增长，则彼住于彼处。若问一切烦恼岂不是于有漏事物中增长吗？
此虽为实，然而一切有漏事物中，诸见的住处是不动摇的，无有差别，因为坚固执持。因此，有漏事物唯是如此，而贪等、无明、疑惑等则不如是。

།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་དེ་སྐྱེས་མ་སྤངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡིན་གྱི།རྣམ་གྲངས་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་མོད་ཀྱི་བརྟན་པར་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་དག་གི་གནས་སུ་མི་བརྗོད་ དོ།།འདིར་འགྱུར་ཏེ། དུས་ཀུན་པ་དང་ཐམས་ཅད་ལ། །རྣམ་གྲངས་མེད་དང་མི་གཡོ་བ། །ལྟ་ཡིན་དེ་ལྟར་ཆགས་སོགས་དང་། །མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་མིན། །འབྱུང་བས་ན་སྲིད་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ཞིག་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་མངོན་ པར་འདོད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་ལམ་ལ་ཐལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྲིད་པའི་སྒྲ་འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མཚམས་བཅད་པས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ངེས་པར་བརྗོད་དེ། །མདོ་ལས། སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ འདི་ལས་འདི་ཡོད་ན་འབྱུང་བ་སྲིད་པའོ་ཞེའོ།།གང་གི་སྒྲ་ནི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་དག་ནི་རྣམ་ གྲངས་དོན་དང་མཐུན་པ་དག་གོ།།འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་དོན་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །རྣམ་གྲངས་དེ་དག་ཡིན་ལ། དོན་དང་མཐུན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་རྣམ་གྲངས་དོན་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་དོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དག་ན་རྣམ་གྲངས་དོན་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པ་དག་གོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲས་པའི་ཚིག་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕུང་པོ་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་སོ་སོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། །གཟུགས་སྨོས་པས་ནི་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གཟུགས་བཟུང་བར་རིག་པར་བྱའི། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས གར་གྲངས་བསྟན་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཡུལ་རྣམས་མང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་ཅན་དང་། ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མངོན་ པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དོན་ལྔའི་ཁོངས་སུ་མ་འདུས་པས་དབང་པོ་ལྔའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ ནའོ་ཞེས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་མདོ་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གམ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་རྟོགས་པས་ན་དོན་ཏེ། ཁོང་དུ་ ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། གཅིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འདི་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བར་དུ་ཆོད་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར།དེའི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཁས་བླངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་བློ་སྒྲའི་བློ་ཞེས་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

由于不是自相的烦恼，贪等并非一切，也不是一切时，如'于何者生起未断'等将会出现。无明是一切时，但不是无差别的，因为与贪等相应的一切都如同贪等而了知的缘故。虽然疑惑具有一切，但不是坚固执持。因此不说它是彼等的住处。在此成为：'一切时及一切，无差别及不动，是见如是贪等，及无明与疑惑非。'
'由生起故是有'是指由生起之义，即于从集谛生起者而欲求。如此则于道无过失。或者此有的声音通过限定五取蕴而确定说于彼等，因为经中说：'何为有？即五取蕴。'其他人说：'此从此有则生起是有。'
'何'字是为了摄集有资具等差别。如是这些'有漏'等广说中，从'取蕴'到'有'这些是同义异名。由相似门随顺义故是同义。是彼等异名且是同义，故为同义异名。或者异名随顺于义，故为异名随顺于义。
'色等五蕴'所说中，所说之词是为了显示所应知解的内容，即为了掌握被有漏异名解说所间隔的色等诸蕴。在'色是五根'等中，已说蕴摄的分类，今当说各别分类。说色是应知取处的蕴色，而非处色。二者皆说数量是因为根与境众多的缘故。
由于一切也承许为色的自性，以及通过根境门说色蕴的缘故，应知于眼等及色等欲求。无表色由法处所摄故，不摄于五境中，非五根境故别说。'唯'字是为了确定，即唯无表色，为了遮遣经部等所计度的其他法处所摄色故。'及'字是摄集义。
由眼等或彼等识了知故为境，即通达之义。此中将说是十处及一处的一分。若问此等何为相？故说：'彼等诸识依，眼等净色等。'由无间隔故，'彼'字承许世间共称，应与色等诸境结合。世间中是通过境门而说识如色识声识等，而非通过识门。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ ལས་ཀྱང་།དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམས་ནི་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་དག་གྱུར་པས་གྱུར་ཉིད་ཕྱིར། །རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ ཡིན།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་ལྔ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ལུང་ངམ་རིགས་པ་ལས་འགྱུར་ལ། ཡིད་ཆེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ནི་གུས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། མིག་ལ་ སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ལུང་སྟོན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དང་བའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་དང་བའམ་ཆུའི་སྣོད་དུ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་སྣང་བ་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་བ་ལྔ་པོ་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ངོ་།།འདིར་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དང་། ཡིད་ ལས་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དང་། གཟུགས་དང་བས་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལས་རྣམ་པར་ གཅོད་དེ།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མིག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ། །རེག་བྱའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་ལུས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ལྔ་རྣམས་ཀྱི། །དེ་དང་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའང་ཡིན།།ཞེས་འབྱུང་བས་ཡིད་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་དེའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།ཡིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་སྨོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་གི་སྒྲ་ནི་དང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་གྱི། དོན་དག་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཆོད་པ་ཡིན།ཡང་ཤུགས་ཀྱིས་དེ་དག་གི་སྒྲ་དང་འབྲེལ་པ་ལྟར། ཁྱོད་བཞིན་ཨུཏྤལ་སྔོ་འདབ་ལྟའི་མིག་ཅན། །དེ་ཡི་ཟེའུ་འབྲུ་དང་མཚུངས་དྲི་ལྡན་འདིའི། །ཞེས་ཆོད་པ་དང་ཡང་འབྲེལ་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤུགས་ནི་འདིར་གསུང་རབ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་དབང་པོ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱེར་མེད པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཤད་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྫས་བཅུ་གཅིག་པ་བསྟན་པ་ལས་དབང་པོ་རྣམས་བཤད་པར་བྱས་ཟིན་ཏོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་དག་གི་དོན་རྣམས་བཤད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྣམས་ བཤད་ཟིན་ཏོ།།དོན་ལྔ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་གཟུགས་བཤད་པར་བྱ་དགོས་པས་རེ་ཞིག་གི་སྒྲ་ནི་གོ་རིམས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་རྣམ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་ ཡུལ་དག་གོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་རབ་ཏུ་གྲགས་པས།དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མ་བརྗོད་པར་དེ་དག་གི་དབྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་སྡུད་དོ།

从识蕴来说，那是色识，而不是补特伽罗识。那些识的所依就是它们的识依，如说：'由于彼等转变故，所依即是眼等。'所谓五种清净色自性，即是色的自性。超越根境的义理是通过教证或理证而了知的，对于不可信者的言语也不应恭敬，因此对于'眼等清净色'这一点引教证即是：'世尊如是广说。'其中清净的含义是：譬如在清净的镜子或水器中依靠色法而显现其影像一样，在具有色自性的五种清净（根）中也依靠色等而显现其影像。
在此由于清净色自性无差别，以及所依事物无差别，故眼等诸根相互之间以及与意识都应当区分。因此说'彼等诸识之所依'和'清净色'这两者。其中以彼等诸识之所依性而区分眼等诸根相互之间，即唯有眼是色识之所依，而非耳等。唯有身是触识之所依，而非眼等，中间也是如此。
若说：'如是五者，亦与彼俱生'，则意根也应成为眼等，因为它也是彼识之所依故。为此说'清净色'。应知凡是彼等识之所依且具清净色自性者，唯是眼等诸根，而非意根。或者，广说'凡是此处所说的眼等'。彼等声仅与前者相关，而非与境相关，如同眼等诸根已决定。又如由势力而与彼等声相关，如'汝具青莲瓣般眼，具如彼蕊之妙香'中所见的决定相关。
势力是指此处经典中以眼识、耳识等根识来说明识的缘故。如是则显示诸识不相混杂。而非由境，因为在彼处眼等诸识与意识无差别故。正因如此，故说'如是解说分别'。已说明色蕴十一事中的诸根。其后应当解说彼等诸境，因此说'已说诸根，当说五境'。其中'且'字表示次第义。'色有二种'即是说有两种形态。
色等是眼等根的境，这在世间广为人知，因此不说它们的性相而只说它们的分类。这是因为世间共知的缘故。'青等'中的等字包含黄、红、白。

།གཞན་དག་ནི་དེའི་བྱེ་བྲག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་གི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་དག་ཅེ་ན། སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། སྣང་བ་དང་། མུན་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཁ་དོག་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། རྩ་བའི་ཁ་དོག་ བཞི་དང་།དེ་དག་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཤས་ཆུང་བ་དང་འབྲེལ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཁ་དོག་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །གྲིབ་མ་དང་མུན་པའི་འོད་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་སྐྱེད་པའོ། །འདིར་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ ཡིན་ཏེ།གྲིབ་མ་ནི་གང་ན་གཟུགས་རྣམས་སྣང་བའོ། །བཟློག་པ་ནི་མུན་པ་སྟེ། གང་ན་གཟུགས་རྣམས་མི་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁ་དོག་ཏུ་ཡོད་ལ་དབྱིབས་སྤུ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།།དབྱིབས་སུ་ཡོད་ལ་ཁ་དོག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། ལྷམ་པ་དང་། ཟླུམ་པོ་དང་། མཐོན་པོ་དང་། དམའ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་དང་། ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།།དེ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཉིས་ཀར་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མའོ། །ཡང་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་གཏོགས་པ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ དབྱིབས་དང་།སྤྲིན་དང་། དུ་བ་དང་། རྡུལ་དང་། ཁུག་རྣའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཉི་མ་དང་སྣང་བ་ཁོ་ན་ཁ་དོག་ཏུ་ཡོད་ཀྱི། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། མུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རིང་པོ་ ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་མ་གཏོགས་པར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཛིན་པ་མེད་ཀྱི།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། མུན་པ་རྣམས་གཉིས་ཀར་ སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ཀར་ཡོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མའོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་རྫས་གཅིག་ལ་གཉིས་ཀར་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་བདོག་པའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་ནས་བརྒལ་བའོ། །གཉིས་ཀར་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀར་རོ། །འདི་ལྟར་རང་ གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པས་ནི་རྫས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གཅིག་ཉིད་འགལ་ལོ། །སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའམ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལྟར་དབྱིབས་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཀ་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་གཅིག་ ལ་སྟེ།ཁ་དོག་ལ་ཡང་དབྱིབས་དང་དབྱིབས་ལ་ཡང་ཁ་དོག་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་འདི་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་ཡོད་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་དུ་གཉིས་ཀ་ཡང་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཁ་དོག་ཁོ་ནར་ཡོད་ལ་དབྱིབས་སུ་ མ་ཡིན་པ་དང་།དབྱིབས་ཁོ་ནར་ཡོད་ཀྱི་ཁ་དོག་ཏུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེར་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་ཡང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་ པ་དག་ལ་ཡང་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་དབྱིབས་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་མི་མཐུན་པ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་སྟེ། དེར་ནི་ཐལ་མོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་འམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལའང་རུང་སྟེ་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་ནོ། །ཁ་དོག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེར་ཁ་དོག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མས་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ།

其他的是它的差别。这是说蓝色等颜色的差别的意思。那些又是什么呢？云、烟、尘、雾、影、日光、光明和黑暗。这样颜色就成为十二种：四种根本颜色，以及与它们的浓淡相关的云等八种差别。有人说只是虚空界的差别，而不是其他颜色。影和暗是通过对光的遮蔽而产生的。这里的区别是：影是能见到诸色的地方，相反，暗是诸色不可见的地方，这是其意思。
所谓'未分别'是指未作分别。色处有只是颜色而无形状的，即蓝色、黄色等详细所说的。有只是形状而无颜色的，'长等方面'是指长、短、方、圆、高、低、平坦、不平坦等的一方面。这是什么呢？因此说是身表的自性。有同时具有颜色和形状的，即其余的色处。这又是除了身表之外的长等形状，以及云、烟、尘、雾。
有人说只有日光和光明是颜色，而蓝、黄、白、影、暗则不是。为什么呢？因为除了长等形状外，不能单独把握蓝等，蓝等都显现为长等的限定形态，因为蓝、黄、红、白、影、暗都说为两者。也有同时具有两者的，即其余的色处，对于所说的这点，如果问：'怎么在一个实体中同时具有两者？'这是承认有的意思而提出的质疑。'两者'是指两种形态。
如此，由于自性不同就是实体不同，因此在其中一性相违。要么如光明等只成为颜色，要么如身表只成为形状。'因为在其中两者都显现'中，'在其中'是指在一个实体中，因为在颜色中也显现形状，在形状中也显现颜色。这里的'有'是认知的意思，而不是存在的意思，这是说两者都是显现的意思。
至于说只有颜色而无形状，只有形状而无颜色的情况，那里才是存在的意思。那么身表也应该有颜色和形状，因为在身表的自性合掌等中也显现红等颜色。因此，'身表只是形状'这种说法就有矛盾了。这是提出的不相符之处，在那里，不管是善的、不善的还是无记的合掌等形状都会产生同类果，这就是身表。颜色只是无记性的，因此在那里，凡是颜色都是被其余色处所摄。

།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུས་པའི་གཞུང་སྟེ་སྒྲ་དང་སྦྲེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་དངོས་པོ་རྣམས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གཅོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་སྒྲོགས་པས་ན་སྒྲའོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དག་ན་རེ་རྣ་བའི་ཡུལ་ གཟུགས་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་གྲུབ་བོ་ཞེའོ།།དེ་ལ་ཟིན་པ་དག་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་སྟེ།བཟློག་པ་ནི་མ་ཟིན་པ་དག་གོ། །དེ་དག་གང་ལས་རྒྱུ་ཡོད་པས་ན་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ངག་གི་སྒྲ་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ།དཔེར་ན་ཚངས་པར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པས་སྨྲ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་རིག་སྤྱོད་དང་བཅས་དག་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཡོད་མོད་ཀྱི། འདི་ ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ།དཔེ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲ་ནི་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའོ། །གཞན་ནི་སེམས་ཅན་དུ་ སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་ལས་གཞན་པ་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ཆར་ཡང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་གཉིས་རེ་རེ་ཞིང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ལ།རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་རེ་རེ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་ཡིད་དང་མཐུན་པ་སྟེ། མར་འཛིན་པ་དང་། ཕར་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་རྒྱུའི་དབྱེ་བ་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་ དབྱེ་བས་སྒྲའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ལག་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་ཟིན་པའོ། །རྫ་རྔའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་མ་ཟིན་པའོ། །ལག་པ་དང་རྫ་རྔ་ཕྲད་པ་ ལས་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཟིན་པ་དང་།མ་ཟིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལག་པ་དང་རྫ་རྔ་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྒྲའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཉིས་རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཡང་ན་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།སྒྲའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚོགས་སྤྱིར་ནི་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུར་མངོན་ནོ། །རོ་ནི་རྣམ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མྱང་བར་བྱ་བས་ན་རོ་སྟེ། རོ་མྱང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཁས་བླངས་ནས་བྱེ་བྲག་དྲུག་བསྟན་ གྱི།དེ་དག་སྦྱར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་མཐའ་ཡས་སོ། །གོ་རིམས་ཐ་དད་པ་ནི་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བ་ངེས་པ་མེད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་རྣམ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །བསྣམ་པར་བྱ་བས་ན་དྲི་སྟེ། བརྔུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

说完色处这句话是总结的经文，为了与声相连接。关于'声有八种'，此处指能发出声音的事物，即所谓'能切断'的意思。或者说因为能发声故称为声。善逝说：耳的对境是由四大种所成。
其中有执受的是属于身体的部分，为了相互协调，作为心和心所的所依而被执取。这是与现在的眼等不同的异熟生和长养所生，相反的是无执受。由于它们有因，所以是从有执受的大种因所生。其中从有执受大种因所生的，例如手和语声。
如果说语声不是也有从无执受大种因所生的吗？例如属于梵天欲界的化身说话，以及生在第二禅天者的语表，如经中说：'具有表识行'。虽然有，但这里并无过失，因为只是作为比喻而引用，这里并非一定要确定手和语声只能从有执受大种因所生。显示有情的是语表声，其他是非显示有情的。
所谓'其他非显示有情'是指除语表声之外的有执受和无执受大种因所生的两种。如是有执受和无执受大种因所生的每一种都有显示有情和非显示有情，所以有四种。这四种每一种又分悦意和不悦意，故成八种。悦意即是适意的，如执母执父。
这里通过因的差别和自性的差别显示了声的分类特征。其他人说还有从有执受和无执受大种因所生的声，其中手的大种是有执受的，鼓的大种是无执受的。由于从手和鼓相触而生，依靠两者而生，所以是从有执受和无执受因所生。
如同'一个色尘'等广说，从手和鼓相触所生的声尘不是以两个四大为因，因为是所造色的缘故，如同色尘。所造色尘各自依靠四大，因此或者是从有执受大种因所生，或者是从无执受大种因所生。声尘的聚集总的来看似乎是从有执受和无执受大种因所生。
关于'味有六种'，因为是所尝故为味，即是可尝的意思。承认自性的差别而说六种差别，若从它们的组合差别则无量无边。次序不同是为了显示它们的识生起无定。'香有四种'即是四种。因为是所嗅故为香，即是可闻的意思。

།དྲི་ཞིམ་པ་ དང་དྲི་ང་བ་གཉིས་དྲི་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལས་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་།དྲི་ང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་བསྟན་བཅོས་ལས་གསུམ་པ་དྲི་མཉམ་པ་བཤད་པ། དེ་ནི་ཁ་ཅིག་དྲི་ཞིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པར་ བྱ་བ་ལ།ཁ་ཅིག་དྲི་ང་བའི་ཕྱོགས་སུ་བརླན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རིགས་ལས་གསུམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དྲི་མཉམ་པ་ནི་གང་ཤས་མི་ཆེ་བའོ། །དྲི་མི་མཉམ་པ་ནི་ཤས་ཆེ་བའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲི་མི་མཉམ་པ་ནི་དྲི་ཞིམ་པ་དང་དྲི་ང་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ལ།དྲི་མཉམ་པ་ནི་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་ལ། རེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་རེག་བྱའམ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་རེག་པར་ནུས་པས་ན་རེག་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གང་གིས་གང་ལ་རེག་པ་དེ་ལ་ཡང་དེས་རེག་ པས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་རེག་བྱར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་རེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། རེག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་བཞིན་ནོ། །མིག་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི། བལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇམ་པ་ཉིད་ནི་མཉེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇམ་པ་ཁོ་ན་འཇམ་པ་ཉིད་དེ། སོ་སོ་ཁོ་ན་སོ་སོ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྦྲེལ་བར་བྱ་བས་ན་འཇམ་པའོ། །མཉེན་པ་ནི་རུད་རུད་པོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སྤྲད་པར་བཟོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྩུབ་པ་ཉིད་ནི་རུད་རུད་པོའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩུབ་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་རྩུབ་པ་སྟེ། སྤུ་ཅན་བཞིན་ནོ། །རྩུབ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ།རྩུབ་པ་ཁོ་ན་རྩུབ་པ་ཉིད་དོ། །རུད་རུད་པོ་ནི་གྱོང་བ་སྟེ། འཇམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྕི་བ་ཉིད་ནི་གང་གིས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་འཇལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམའ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ཡོད་ན་དམའ་བར་ འགྱུར་བས་ན་ལྕི་བ་སྟེ།ནོངས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྕི་བ་ཁོ་ན་ལྕི་བ་ཉིད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་པ་རྣམས་ནི་གང་ལས་སྲང་མདའ་མཐོ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེའོ། །བཟློག་པ་ནི་ཡང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་འཇལ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་དམའ་ བར་མི་འགྱུར་བས་ཡང་བའོ།།ཡང་བ་ཁོ་ན་ཡང་བ་ཉིད་དོ། །གྲང་བ་ནི་དྲོ་བར་འདོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་གང་གིས་ཉམ་ཐག་པས་དྲོ་བ་འདོད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་བགྲོད་པས་ན་གྲང་བ་སྟེ། ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བཀྲེས་པ་ནི་ཟས་འདོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁོང་པ་ན་ཟས་འདོད་པ་དང་། སྐོམ་འདོད པའི་རྒྱུ་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ཞིག་འབྱུང་སྟེ།དེར་ཟས་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐོམ་པ་ཞེས་བཤད་དེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདིར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་བརྗོད་པར་མི་འདོད་ན་ནི་འདི་སྐད་དུ། བཀྲེས་པ་ནི་ཟས་འདོད་ པར་བྱེད་པའོ།།སྐོམ་པ་ནི་སྐོམ་འདོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་མི་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་འདོད་པ་དག་གོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ བདེ་བར་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་མེད་དེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་དུ་ན་ནི་དེ་ན་ཡང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་ཡོད་དོ།

关于香气和臭气二者是否相等和不相等的问题，从类别来说，香气和臭气只有这两种，这是要说明的。又从论典中解释第三种平等气味说，有些偏向香气方面，有些偏向臭气方面，因此从类别上来说没有第三种。其中平等气味是指程度不大的。不平等气味是指程度大的。从论典中说，不平等气味是香气和臭气的差别，而平等气味应当知道是这两者以外的共同气味。
关于'触有十一种自性'，因为是可触的所以称为触，或者因为身根能够触及所以称为触。如果说能触及某物的同时也被其触及，那么身根也应成为所触对象吗？身根是能触的，而不是所触的，如同眼睛一样。眼睛是能见的，而不是所见的。
关于'柔软性即是柔滑'，柔软本身就是柔软性，如同个别本身就是个别性一样。从词源解释，因为能连接所以是柔软。柔滑是指不粗糙的，意思是可以接触。
关于'粗糙性即是粗涩的'，因为具有粗糙所以是粗糙的，如同有毛的一样。粗糙是力量的同义词，粗糙本身就是粗糙性。粗涩是指坚硬的，意思是不柔软。
关于'重性即是能称量诸物的'，意思是使其下沉。因为有此则下沉，所以是重的，意思是会下坠。重本身就是重性。毗婆沙师们说是使秤杆上升的。相反的是轻的，即不能称量诸物的，有此则不下沉，所以是轻的。轻本身就是轻性。
冷是使人想要暖和的，即因寒冷而想要温暖，这是因为能行进所以是冷的，由于能作利益和损害，所以是迅速行进的意思。
饥是使人想要食物的，这有广泛的解释。如果说心所法不是身根的对象，因此说'因为是将果归因于因'，腹中生起一种特殊的触，是想要食物和饮水的因，在那里从想要食物的因说是饥饿，从想要饮水的因说是口渴，这是因为将果归因于因。如果这里不想说将果归因于因，就不应该说'饥是使人想要食物的，渴是使人想要饮水的'，那应该怎么说呢？应该说饥渴就是想要食物和饮水。
对此的比喻是：诸佛的出现本身不是安乐，而是因为是安乐的因所以说是安乐。同样也应该这样说明宣说佛法等。在色界中没有饥渴，因为生在那里的已经离开了段食的贪欲，而且身体没有损害。否则的话，那里也会有饥渴的痛苦。其余五种轻性等是存在的。

།གལ་ཏེ་བཏགས་པ་ལས་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔག་བསམ་ཤིང་གི་གོས་ནི་སྲང་གཅིག་འཇལ་ལོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་ཀྱི ནི་དེའི་ཕྱེད་དོ།།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེའི་ཕྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕྱེད་ཕྱེད་ཕྲི་བས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔག་བསམ་ཤིང་གི་གོས་ནི་སྲང་གི་བཞི་ཆའི་བཅུ་དྲུག་ཆ་འཇལ་གྱི། དེ་ཡན་ཆད་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གོས་དག་ནི་མི་འཇལ་ལོ་ཞེས་བཤད་ན། ལྕི་བ་ཉིད་ཡོད་ན་ཇི་ལྟར་མི་འཇལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་རྣམས་དང་། དེའི་རྟེན་རྣམས་ནོར་བུའི་འོད་ལྟར་དང་བའི་ཕྱིར་ལྕི་བ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བཏགས་པའི་བསྟན་བཅོས་གཞུང་གཟུགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་དེ་ན་གོས་རེ་རེ་ནས་མི་འཇལ་ཡང བསགས་པ་དག་ནི་འཇལ་ལོ།།འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། བསྡུས་པ་དང་བརྐྱང་བ་ལས་ཏེ། ཀ་ཤའི་མེ་ཏོག་གི་སྣལ་མ་བཞིན་ནོ། །ཀ་ཤའི་མེ་ཏོག་གི་སྣལ་མ་བསྡུས་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་ནི་ཚོགས་པ་དག་འཇལ་གྱི་རེ་རེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ན་ལྕི་བ་ཉིད་ཡོད་དོ།།གནོད་པར་བྱེད་པའི་གྲང་བ་མེད་ཀྱི། ཕན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་དོ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལོའི་སྒྲ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཁས་མ་བླངས་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ་ཞེའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་ པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་གྱི་བདེ་བས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།།གཞན་དག་ནི་དེ་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ལས་གཞན་པའི་རེག་པ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་འདི་གཟུགས་རྣམ་པ་མང་པོ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ།གཟུགས་རྣམ་གཉིས་དང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རེས་འགའ་ནི་རྫས་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་རྫས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་བརྗོད་ཀྱི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་ བསགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པ་བསལ་ན་སྔོན་པོའོ་སྙམ་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་ མི་ནུས་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གང་གི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྫས་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཞིག་རྫས་གཞན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མ་རེག་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཅད་པའི་ཡུལ་ལ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ། དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ རྫས་གཞན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོས་དབེན་པའི་དོན་གཅིག་བཟུང་སྟེ།ཕྱི་ནས་རིམ་གྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པ་ལ་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པ་མི་འགལ་ལོ། ། ཉེ་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་འཛིན་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཐག་རིང་པོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེས་འགའ་ནི་རྫས་གཅིག་གིས་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་དེ། གང་གི་ཚེ་འདི་ནི་པ་ཊ་ཧའི་སྒྲ་ཡིན་གྱི། དུང་གི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་མང་པོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་གཅོད་པ་ན་སྟེ། ཅ་ཅོའི་སྒྲ་དང་། གླུ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲ་དུ་མ་ཉན་པའི་ལྟ་བུའོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རེས་འགའ་ནི་གཅིག་གི་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འདི་ནི་གྲང་བ་ཡིན་གྱི། དྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇམ་པ་ཡིན་གྱི། རྩུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེའི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ནའོ།

如果按照假设，北俱卢洲人的如意树衣重量为一两。四大天王天人的衣重量是其一半。三十三天人的衣重量又是其一半。如此依次减半，他化自在天人的如意树衣重量为一两的十六分之一的四分之一。再往上色界众生的衣服就不称重了。如此说来，如果有重量，为何不称重呢？色界中众生的身体及其所依都如同宝石光明般清净，因此不可能有重量。
为了解释这个假设论典的意义而说：即使在那里每件衣服不能单独称重，但集合起来是可以称重的。如何知道这一点呢？从收缩和伸展可知，就像迦舍花的纤维一样。迦舍花的纤维在收缩和伸展的状态下，可以称量其集合体的重量，而不能称量单个纤维的重量。又因为有所依，所以色界中也有重量。
没有造成伤害的寒冷，但有带来利益的寒冷。关于这一点，有人说'罗'字是为了明确表示不承认除定之外的其他利益。有人说，按照他们的观点，初禅就不会因识聚三种乐而带来利益。其他人说，在那里除了称为轻安的特殊触之外，没有其他带来利益的触。
所说的'多种色法'是指处所的色法，即二种色法和二十种色法。其中有时说'以一事物'等详细内容，这里'事物'一词是指蓝等类别，而不是指极微尘的实体，因为五识聚是缘积聚而起的。
关于'分别其行相'，有人说是意识排除非蓝时认为'这是蓝'，其他情况也同样适用。眼等识因为无分别，所以不能分别境界。当眼识以一事物为因，在未接触其他事物自性的情况下，对分别的境生起时，称为分别其行相。
眼识把握一个离开其他事物自性的对象后，之后意识逐渐通过遮遣其他事物的方式进行分别，因此眼识的行相分别也不相违。因为近处能取色和形，所以说'譬如从远处'。耳等识也应当如是了知。
有时以一事物生起耳识，即当分别'这是鼓声而非螺声'的行相时。有时以多种，即当不分别其行相时，如听到嘈杂声和多种歌声。
关于身识，有时是一种，即当分别'这是冷非暖，这是滑非粗'的行相时。

།རེས་འགའ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། འབྱུང་བ་གཉིས་སམ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་གཉིས་ སོ།།ཡང་རེས་འགའ་ནི་གསུམ་དང་། བཞི་ནས་ལྔའི་བར་གྱིས་ཏེ། འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འཇམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་གིས་ཏེ། རྩུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བཅུ་གཅིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ འདིར་ཡང་ཤིན་ཏུ་མང་ན་ཞེས་བྱ་བ་བསྙེགས་ཏེ།ལྕི་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། རྩུབ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་གཟུང་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་གཅད་པར་འཛིན་པར་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དྲུག་དང་། བདུན་དང་། བཅུ་གཅིག་གི་བར་དག་གིས་ཀྱང་རྐྱལ་ཆེན་ལྟོ་བཀུག་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་གི་ཡུལ་ཅན་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་དུ་མ་བཅད་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་སྤྱི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་འདོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྤྱི་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་གཟུགས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར།སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྩོད་པ་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ཡུལ་མཐའ་དག་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྦྱོར་བ་ཉིད་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་བཤད་ལ།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྔོན་པོ་དང་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཡིན་པས་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་བོ། །རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་དུ་མས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། སྤྱིར་ཁྱད་པར་མེད་ པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བཅད་པར་དེ་དག་ལ་ཡུལ་དུ་ཡོད་པས་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་གྱི།གཟུགས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྤྱི་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡང་སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་དུ་མས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞིག་ཡིན་ལ། རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ བཅས་པའི་རྟེན་དང་དམིགས་པར་རུང་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མིག་གི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཁོ་ན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའི། གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་གྱི།ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཐ་མི་དད་པ་བཏགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ། མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་འདོད་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ སྟེ།ལུས་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་གཉིས་ནི་རྟེན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྲད་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རོ་དང་རེག་བྱ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་ཕྲད་པའི་གོ་རིམས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གོ་རིམས་མི་སྲིད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལྔར་གང་སྐྱེ་བ་དཔྱད་པ་ཡིན་ནོ།

有时由两种，即两大种或两大种所造。又有时由三种、四种乃至五种，即诸大种及柔软等一种，因为粗糙性等是依于其他四大种的缘故。其他论师说'十一种一切'等，此中也说'极多'等，执取重性、冷性、粗糙性的体性而未加区分所见到的。因此，由六种、七种乃至十一种，对于大腹弯曲的大鱼等，身识生起以十一种触为境且未加区分。
如是'缘于总相'等，阿毗达磨说五识身是缘自相境，因此对于青等相的总相为所缘，执取青等诸法的总相色性等相，故成为总相境，如是争论。其他论师则说，对此五识身是总相境，因为缘一切自境，如同了知诸法无我。因此，详说'此等是处自相'等。
论中依处自相而说是自相境，处自相也是青、长等诸法的总相，故承许为总相境，因此是成立已成。由于是由自处多事所生，总的无差别未加区分而为境故是总相境，并非色性等总相性，因为彼是假有，且五识身缘实有。
否则，青等自相的认识也将成为总相境，因为是由多极微事所生故。复次，何为处自相？何为事自相？眼等识相应俱有所依及所缘，如其所应是眼等诸处及色等诸处的自相。其中唯缘眼根境生眼识，不缘其他，故此等是缘处自相的处自相境，非是于差别上假立无差别，因为彼等无分别故。
事自相是青等诸法不共自性，为眼识等所知。若许是事自相境有何过失？缘和合的眼等识将不生，然而彼实生起。此应观察等，身舌二根同一所依，触对而取，味触二者也无相互差别，故由境触对次第而识生起次第不应理，因此观察五识如何生起。

།གང་གི་ཡུལ་ཤས་ཆེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཟ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟ་བར་འདོད་པ་ནི་འདུན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་དམིགས་ པ་གཞན་རྣམས་ལ་འཇུག་པས་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔར་སྐྱེའོ།།གང་གི་ཚེ་ཡུལ་མཉམ་པ་དང་ཕྲད་པ་ལ་བཟའ་བར་འདོད་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་གང་གི་རྟེན་གཡེང་བ་དེ་ལྔར་སྐྱེའོ། །དབང་པོ་ལྔའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དག་ནི་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་ འཛིན་པ་ནི་རེས་འགའ་ནི་རྫས་གཅིག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་རོ།།དེ་ནི་དེ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་བཤད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་སྟེ།ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་སེམས་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་འབྲེལ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་རྗེས་སུ་ འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལོག་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་འདིར་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་དང་མི་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། །འབྱུང་བ་ཆེར་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་རྒྱུན་ལས་ ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་དེའི་སྒྲས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་འདོད་ལ། དེ་ལ་གཞན་ནི་དེ་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ གཡེངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་ཀྱི།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིད་དང་བརྒྱལ་བ་སེམས་མེད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ པའི་ཡང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་གི་སྒྲ་གང་ཞིག་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མ་གཡེངས་པ་སེམས་ དང་བཅས་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།འདིར་ཡང་སེམས་བཅས་པ་སྨོས་པ་ནི་འདི་སེམས་གཡེངས་པ་མེད་པས་ན་སེམས་མ་གཡེངས་པ་སྟེ། སེམས་གཡེངས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་གཡེང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།གཡེངས་པའི་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། མ་གཡེངས་པའི་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་གཡེངས་པ་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་དངོས་སུ་བསྟན་ལ། མ་གཡེངས་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཡང་གི་སྒྲས་སོ། །དེ་ལྟ་ ཡིན་དང་སེམས་དང་སེམས་མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་གནས་སྐབས་གསུམ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།རྗེས་འབྲེལ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ཡང་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་རྗེས་ སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡང་རྒྱུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་ན་རྒྱུན་ཏེ། རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུན་ཅན་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། དེར་རྒྱུན་ཙམ་ཞིག་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于'其境较大'一词有广泛的解释。关于'欲尝'一词，欲尝即是欲求，这与作意相应，由作意的力量，心缘取其他境而转，舌识生起五种。当遇到平等境而无食欲时，其所依散乱则生五种。关于'五根境'一词，五根的对境即是五根境。关于如何执取，有时一事物生起眼识等广说。
为了显示这些之后，在解释之后应当说明无表色。'散乱及无心亦有'一词是区别于语表业，语表业于无心及他心相应时不生，因为间断的缘故。'相续何'一词是区别于身表业。若问表业不也相续吗？因为表业虽灭而无表不灭，应知此处为殊胜。'善与不善'一词是区别于眼等相续。'以大种为因'一词是为了区别于得的相续。
'亦是其他心'一词中，此处'其'字仅表示能发起心，其他是指与发起心不同的善及无记，随顺一切散乱而说，并非仅是烦恼性。因为未承许睡眠、昏厥为无心，以及无想天中无无表色，故说'亦是无想定及灭尽定所摄'，显示仅是二种无心定。
关于'亦'字一词，即是偈颂中'散乱及无心亦'之'亦'字，显然也是不散乱有心的。此处说有心是因为无散乱心，即遮遣散乱心的缘故，以及不散乱显现的缘故。或者有心状态有二种：散乱有心状态和不散乱有心状态。其中直接显示散乱有心状态，以'亦'字显示不散乱有心状态。如是以'有心及无心亦'说明三种状态。
'相续何'一词即是相续。若问第一刹那无相续故无无表色，第一刹那也是依后刹那而有相续的缘故。若问无表色以相续为相，相续又是相续性，故成假有，无表色是色法性质，是相续，即相续性，相续者亦是有，并非仅是相续而已。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་རྗེས་འབྲེལ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་འགགས་ཀྱང་མ་བཏང་གི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པའི་རྒྱུན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ ལ།ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་མེ་འབྱུང་བ་ལྟར། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འདིའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བསྐྱེད་པ་དང་། རྟེན་པ་དང་། གནས་པ་དང་། རྟོན་པ་དང་། འཕེལ་ བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོའི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུན་དེའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཀག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ལ། གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་འདྲ་བའི་གཟུགས་གཞན་ཞིག་།རང་ཀུན་སློང་བར བྱེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྟེ།འདྲ་བ་ལ་དགག་ཚིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས། གཟུགས་སྨོས་པ་ནི་སེམས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱེད་པ་སྨོས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་ནིའི་སྒྲས་འདི་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པའི་གསུང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །ཡང་ན་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་ཤེ་ན། མདོ་ལས་ཏེ། རྣམ གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང་།།འཕེལ་དང་མ་བྱས་ལམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །མདོར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་མ་བརྗོད་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་མ་བརྗོད་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ལ་ཡང་གཟུགས་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་སྐྱེས་པ་ནི་སྡོམ་ པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རིག་བྱེད་སོགས་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་ཤིང་། །དགེ་དང་ མི་དགེའི་རྗེས་འབྲེལ་གང་།།དགེ་སློང་སོགས་བྱེད་གཟུགས་ཅན་དེ། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་གོས་པའོ། །འབྱུང་བ་དག་ནི་ས་ཁམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དང་པོ་དང་མཐར་ཁམས་སྨོས་པ་ནི་བར་དུ་ཡང་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་སྨོས་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ས་ལ་ སོགས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།།གཞན་དུ་བཤད་ན་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ས་ཉིད་ཁམས་ཡིན་པ་ནི་སའི་ཁམས་ཏེ། ལྷག་མ་དག་ལ་ཡང་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ ཏེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའོ།

若如是者，为何称为随转？为了表明虽然能发起表业的大种已灭，但在未舍之前仍随转故。关于'得的相续也'等，诸得是不相应故，非以大种为因。关于'以大种为因'，如同以柴为因而生火一样，以大种为因即以为因缘，应知即是如此所作。因此说'以为因的含义即是因的含义'。
若问大种如何是此之因？为此说'因为是生起等因的体性故'，意思是因为是生起、依止、安住、增长因的体性故。关于'彼非表色'中的'彼'指相续。关于'非表色'，非表色不仅是表色的遮遣，也不是任何异于表色的东西，因为依次会有非实有和瓶等也成为非表色的过失。
那么是什么呢？因为是色法和造作的自性故，是与表色相似的另一种色法。由能发起自身的心和心所产生的非表色即是非表色，因为对相似者说遮词，如同非婆罗门一样。'虽是色法和造作的自性'中，说'色法'是为了与思心所区别，说'造作'是为了与眼等区别。因此如是以'尼'声使此得以了知。
'显示是阿阇黎语'是认为非佛说。或者关于'说'，从何处说？从经中，如将解释'三种无垢色所说，及增长无作道等故'。总之，经中广说'表色和等持所生'，其中若不说善与不善，则表色和等持所生的异熟生和长养所生也会有过失。若不说表色和等持所生，则表色也会成为色法的过失，因此说二者。
其中从表色生起的是具有律仪和不律仪自性的善与不善。等持所生唯是善的，即非表色是具有静虑和无漏律仪自性。此处所说：由表等力所引，随善不善转，能成比丘等，有色即非表。
关于'大种即地界'等，首尾说'界'是为了使中间也知道是界。说'界'是为了遣除具有颜色和形状自性的地等，否则对彼等也会有过失。地性即是界即地界，余者也应如是说。'因为执持自相和所造色故为界'是从词源学角度而言，自相即坚性、湿性等。

།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་དག་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དོ། །གཞན་དག་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པས་ན་འབྱུང་གནས་དག་གོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ ཡིན་ཏེ།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་འབྱུང་གནས་དག་ལ་ཁམས་ཀྱི་མིང་འདོགས་ཏེ། ཟངས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བཞིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཇི་ལྟར་འདི་དག་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། འབྱུང་བ་ཉིད་དང་། བཞི་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་དག་གཟུགས་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་རགས་པའི་ཕྱིར་ན་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་འབྱུང་བ་དག་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་དེའི་རྟེན་ཉིད་དུ་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཏོས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ས་དང་ཆུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འབྱུང བ་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཤས་ཆེ་བ་གང་དག་ལ་ཡོད་པས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་བྱ་བ་ཤས་ཆེ་བ་དག་གོ།།བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ། ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པ་ལས་དེ་དག་མངོན་པར་གསལ་བའོ། །ས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་ཁ་དོག་དང་ དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དག་གོ།།ཆེན་པོར་གནས་པ་ཉིད་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོར་གནས་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་ན་དེ་དག་ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དྲི་དང་རོ་གཉིས་མེད་ལ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་ཚོགས་པ་ རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འགར་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་དེ་དང་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བ་དག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ནམ་ཡང་མ་བྱུང་མ་མྱོང་བས་ན་འབྱུང་བ་དག་གོ་ཞེའོ།།ཡང་ན་འབྱུང་བ་ཉིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་ན་འབྱུང་བ་དག་སྟེ། དངོས་པོའི་ཡོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་བཞི་ཁོ་ ན་ཡིན་གྱི།ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་པ་ལྟར་ནམ་མཁའ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ནི་འབྱུང་བ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། ས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པ་མི་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པར་བྱེད་པར་མཐོང་ན་ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་པ་དང་སྣ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པ་དང་སྣ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མི་རྟག་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་རྟག་པ་ལས་བྱུང་བ། །མི་རྟག་པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །རྒྱུ་འབྲས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ། །དེ་ནི་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མེད། །ཅེས་བཤད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་དུས་དག་ཏུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། ། ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དག་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་འགྱུར་བ་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྐྱེན་དག་ཏུ་མཐོང་ན། ནམ་མཁའ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ན། །གཞན་གྱི་རྒྱུ་རུ་འགྱུར་བ་སྟེ། །གང ལ་རྣམ་པར་འགྱུར་ཡོད་པའི།།དེ་ནི་རྟག་ཅེས་བྱ་ཡོད་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ནམ་མཁའ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཡང་རུང་བ་ ཞིག་མ་ཚང་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བ་དང་ལྷག་མ་མེད་པར་བཞི་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།

以四大为因缘所成的色法，是指除了四大以外的一切色法。其他的四大是一切色法的生起之处，故称为生处。四大也是四大的生处，因为是同分因的缘故。在世间上，对生处称为界，如铜矿一样。
关于所谓的四大种，为何称为大、种及四呢？因为它们作为其他一切色法的所依而粗大，故称为大。因为它们适合作为除四大以外的色法的所依，意思是说因为体积大的缘故。
又如地、水等，四大中哪些具有较大作用，如地等蕴即是具有较大作用者。作用是指持等。较大作用性是从广大特征中明显可见。地等蕴是具有颜色和形状的自性。大的存在性即是广大的存在性。
由于一切色等聚合中都有坚性等，所以它们是大。在色界中虽无香、味二者，而蓝等诸色在彼聚合中虽互相缺少，但坚性等却无一处不具足。如是首先是大性。
种性是指在成就种种色法时，以种种形态生起，故称为种。其他人说，由于从无始轮回以来，一切众生业力所致而从未生起过，故称为种。
或者说，种性即是使种的实体本质增长，故称为种，意思是说能增长事物的存在和众生的生起。
又为何四大种唯有四个，而不如外道所说还有虚空呢？虚空与四大的特征不相符故非大种，不像地等能对诸法作利益损害，也不能产生种种果报，故非大种。
地等诸大种可见能产生眼等种种果报，而虚空是常住且非种种。常住且非种种者不应从因中生起无常及种种果报，如说：'从常住事物中生起无常法怎么可能？因果特征不相符者从未见过。'
由于诸法生灭时无差别，故虚空不像地等是大种。种子等位的四大在转变时可见成为苗芽等位的缘，而虚空则不如是转变，因为是常住。如说：'因在转变时，能成为他因，若有转变者，不可说为常。'
其他人说，虚空是大而非种，因为种是生起的异名。如说由于成立大种性及任何一个若缺少则不能生起所造色，故无缺少和剩余而唯有四个。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྲིའུ་རྐང་བཞི་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ནའོ། །ཡང་ཁམས་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་ རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་བརྗོད་ཅེ་ན།ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་ཀྱང་ལས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆུ་དག་ལ་གྲུ་འདེགས་པས་ས་ཡོད་ལ། ས་ལ་སྡུད་པ་མཐོང་བས་ཆུ་དང་། ཆུ་དག་ལ་གྲང་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མཐོང་བས་དྲོ་བ་ཡོད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལས་དང་རང་བཞིན་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལས་རྣམས་ནི་དུས་གསུམ་པ་དང་། དུས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འཕེལ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟེང་དང་། འོག་དང་། དངོས་སུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཆེས་ལྷག་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བར་ཆད་མེད་པར་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་བསགས་ཀར་སྐྱེ་བའོ། །སྲ་གཤེར་དྲོ་ཉིད་གཡོ་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ བ་ལ།དངོས་པོའི་རྐྱེན་བཤད་པ་ནི་རྫས་ལས་དངོས་པོ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲོ་བ་ཉིད་ནི་མེའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འཕྲུལ་བ་མེད་པས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་སྟོན་ཏེ། མཆི་གུའི་ བུའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ།།སྲ་བ་ནི་སའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲང་བ་དང་འཐས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །གཤེར་བ་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརླན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་གཤེར་བའོ། །གཞན་ དག་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་དོ་ཞེའོ།།དྲོ་བ་ཉིད་ནི་མེའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཡོ་བ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་གཡོ་བ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་འཐོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིས་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འབྱུང་བ་ སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་རླུང་གི་ཡུལ་ཅན་སྐྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་སྨོས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་གཅིག་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲོན་མ་གཡོ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་སྒྲོན་མ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་མེད་བཞིན་དུ་ ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེད་པ་རླུང་གི་གཡོ་བ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ།།མདོ་སྡེ་བསྟན་བཅོས་འགལ་བའི་ལན་གདགས་པའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་རླུང་གི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ བསྟན་ལ།མདོ་སྡེ་ལས་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ནི་ཡང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་བ་ཉིད་དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ལྕི་བ་ཉིད་དང་ཡང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཞན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རླུང་གི་ཁམས་ནི་ཡང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ པ་ན།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་ལས་ལ་བལྟ་བར་བྱའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱ་བ་ནི་གཡོ་བ་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིའི་རང་བཞིན་ལས་ཀྱི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །འདི་སྐད་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཡོ་བའི་ལས་དང་ཡང་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། །ས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་འབྱུང་བ་རྣམས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས དོན་གྱིས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ས་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ།

毗婆沙师们认为无作用即成无意义之过，如四足椅子一般。又对于所说的'彼等界'等广说，若仅是显示自性，为何说地界等的作用？虽然在一切聚合中未见到它们的自性，但应当由作用推知其存在。如在水中见到船只上升知有地，在地上见到聚集知有水，在水中见到极寒知有暖等。
作用与自性有何差别？因为界的相与作用是三时与一时的缘故。增长即是增长与广大。增长是指芽等向上下生长，直接从种子等生起更多；广大是指树木等无间断地在其他处所积聚生长。
关于'坚湿暖动等'，说明事物的缘是为了了知事物与实物非异，因此说'暖性即是火界'。诸事物的相即是自性，无虚妄故以此显示，如显示某人之子的身体等。
关于'坚即地界'，将说明坚实与凝聚等。关于'湿即水界'，因具湿润性故为湿。有人说是细性。关于'暖性即火界'，即是能烧义。关于'动即风界'，是真实动摇，即散布各处之义。
因此说'此生起相续'。说'生起'是因为非色法不住处所，不可能产生风的境界。说'相续'是因为刹那性故，一个不可能在他处生起。
关于'如灯动般'，如同灯虽是刹那性而无行动，却因风动而在他处生起，其他生起相续亦复如是。
为了解答经论相违，关于'诸分别'等广说：分别中说'何为风界？即轻与动性'，而经中说'风界即是轻性'。此轻性非风界自性，那是什么？如分别中所说'重性与轻性'是所造色。
因此说'风界即轻性'时，若说所造色亦有过失，若如所说'动性自性'则无过失。此处自性声应观待作用而非自体，其作用即是令诸生起生于他处。
因此解释说'此自性即作用显现'。将如是说明：具动作用与轻性自性者即是风界。因未说地等是生起，故意味着地等异于诸生起。
因此问'地等'等广说。

།ཁ་དོག་དབྱིབས་ལ་ས་ཞེས་བྱའི། གཟུགས་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་ལྡན་པ་ནི་སའོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་གཟེགས་ཟན་པ་རྣམས་སེམས་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཚོགས་པ་ཚོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ས་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ནས་ཀྱི་ཁུ་བ་དང་། བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སའི་སྒྲས་ཚོགས་པ་བཟུང་ལ། དེ་ལ་དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་པ་ཡོད་ཀྱང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ།འཇིག་རྟེན་ལས་གྲགས་པ་ནི་བརྟགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡང་ས་སྟོན་པ་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །རླུང་ཚོགས་ཁམས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་མ་ མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རེས་འགའ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཁས་བླངས་ནས་རླུང་ཡང་ཡིན་ནོ། །རླུང་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་རླུང་ངོ་། །རང་གི་ངོ་བོ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དག་ལ། སྒྲ་ཐ་མི་དད་པ་ འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཟུགས་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསམ་པས་སམ། ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་མེད་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །གཟུགས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངེས་ པའི་ཚིག་གོ།།གཟུགས་སུ་ཡོད་ཅིང་གཟུགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་ཅི་ནས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལག་པ་ལ་སོགས་པས་རེག་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱར་རུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ། ཁུངས་ནི་དོན་གྱི་སྡེ་ཚན་དག་ལས་མདོ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། ཟུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། གནོད་པའི་གནས་སུ་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་སྒྲར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་ལ་སེམས་པ་དང་བཅས་པས་ཟུག་རྔུས་བསྣུན་པ་ལས སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།གནོད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ལ། །དེའི་ཚོར་བའི་འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་བསྐྱེད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ན། གཟུགས་ལ་ནི་སེམས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་ གཟུགས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དུས་མེད་པའི་ཕྱིར།གནོད་པ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་རྒྱུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་པ་ཉིད་དོ། །མི་འདྲ་བ་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ།སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ནི་ཐོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཞན་སྐྱེ་བའི་གེགས་སོ། །འོ་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ བསྐྱེད་པ་དང་ཐོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་གཟུགས་སུ་མི་འགྱུར་ཏེ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་དེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་རེག་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་དུ་བསམ་པའོ།།འདི་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་མངོན་པར་འདོད་ཀྱི། འདུས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྫས་བརྒྱད་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་སུ་རུང་བ་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་གཅིག་པུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའམ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ།

关于颜色形状称为地，具有色、香、味的是地，不像数论师们所想的那样。因为他们无法说明离开色等聚合之外另有地的存在，就像大麦汁和饮料等一样。
如果说以地的名称取聚合，虽然它具有香、味、触，但只从颜色和形状称为地的原因应当说明。难道不是说在世间言说中吗？世俗共许是假立的，世间人指示地时也是显示颜色和形状。这里'如是'的意思是'因为'的意思。
说'风聚是界'是因为在风中看不到颜色和形状。'与此相似'是说，如同在世间言说中以颜色和形状说为地一样，有时接受世间言说而风也是如此。风的聚合即是风。
由于不了解在相互差别的自性上运用无差别名称的原因，因为没有色性的缘故，或者是由于将要解释一切无有决定语的缘故而问：'为什么'等广说。
'因为是色所摄'这是色的决定语。应当确定知道'有色且是色所摄'的意思是：被手等触碰时会发生变化。
'色所摄'即是'可受损害'，这个依据是从义品中所说的经典。这里举例说：'如被刺所刺而受损害'，因为在受损害处用'色所摄'的词。
如果说被刺所刺是由于有心而被刺击所生的痛苦造成损害，寻求损害时，由于损害其感受欲望而产生损害是合理的，但是色法没有心，因此没有痛苦，或者说由于色法是刹那性的，没有造成损害的时间，那么有什么损害呢？
因此说'产生变异'，是就相续而言，不是就刹那而言。变异即是转变为他相。不同的变异即是变异，意思是产生与前不同的状态。
其他人说'色所摄'是有碍，即是对他物生起的障碍。那么关于'极微'，如果色所摄是产生变异和有碍，则两种情况都不能成为色法，因为无有部分。
就像不能看见它一样，也不能被手等身体的触等所触，既不能变异也无有碍，这样认为。
这是对实质极微的主张，而不是对和合极微，因为和合极微是八事所成，所以不违背色所摄性。
正因为如此，所说'单一的极微实质单独存在是没有的'，因为在'无根及无声，极微事八种'等中已决定。
在和合中存在的那些则是色所摄性，因为是变异或有碍。

།འོ་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་ན་མི་གནས པའི་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཐོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་སུ་ཡོད་ཟིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའོ། །གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དང་རིགས་མཐུན་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་འདོད་དོ།།བུད་ཤིང་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་འབུད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་བུད་ཤིང་དུ་བརྗོད་དོ། །གང་ཞིག་འབུད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ཞིག་འབུད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ པ་དེ་ཐམས་ཅད་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་ རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་དེ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཟུགས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཁྱད་ པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། །སྒྲ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ན། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་ནི་ཡལ་ག་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆུང་བ་དང་། འཕེལ་བ་ཡིན་པ་དང་། གྲིབ་མ་ཆུང་བ་དང་། འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་ཤིང་ ལྗོན་པ་གཡོས་པས་གྲིབ་མ་གཡོ་བ་མི་འགལ་ལོ།།གཞན་ཡང་། ཇི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པ་ལོག་ན་གྲིབ་མ་ལོག་པ་ལྟར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལོག་པ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ལ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་སྔ་མ་སྟེ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པར་མཐོང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་ཡིན་པས་འདི་ཡང་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ལ་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་རུང་ངོ་།།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཞན་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་དངོས་སུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ལ། འདི་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་སྒོ་ཁོ་ནས་ གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །ཉེ་བར་བཀོད་པ་འདི་ནི་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལན་སྨྲ་བའོ། །རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ལྗོན་པ་ལ་གྲིབ་མ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ལྗོན་པ་དང་། གྲིབ་མ་དང་། ནོར་བུ་དང་། འོད་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་འབྱུང་བ་དག་དང་། གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་གོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དེ་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དབང་པོ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། བསྐྱེད་པར་ བྱ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་རོ།

那么关于所谓的过去和未来，由于不住于境中，所以不能被损害且无碍，认为不是色法。'已经存在为色'是指过去。'将成为色'是指未来有生起性质的法。'与此类似'是指已成为色法且类似但不会生起的法。
如同燃料一样。比如木材等虽然尚未燃烧也称为燃料。凡是将要燃烧的和不会燃烧的，由于都与此类似，所以都是燃料，这里也是如此。
那么无表色就不应该是色法了，因为与此不类似且无碍。对此回答：无表色也因与有表色类似而成为色法，因为是以大种为因而生起。
关于'由于在有表色中存在为色法故将成为色法'等，由于它是由身语表业所引发，通过手等的接触变化而转变，所以无表色也将成为色法。'不是因为无变化'是说，当有表色在变化时，无表色并不会变化，因为没有差别。
比如当合掌发声等变化时，无表色并没有差别。而树木的枝干等变小或增长时，影子也随之变小或增长，树木摇动时影子也摇动并不矛盾。
此外，如同树木消失时影子也消失一样，如果有表色消失时无表色也应消失，但实际并非如此，因为它不随着有表色的变化而变化。
其他人说'因为依止的大种中存在为色'，这是指前代的世亲论师。青等所造色依止于大种，可见它们有相同的成立和安住，因此作为所造色，这个也因为依止的大种中存在为色而可以成为色法。
其他有碍的所造色直接承认为色法存在，而这个因为无碍，只能从所依的角度成立为色法。
那么眼识等也应如此，因为它们的所依眼等是有碍的。这个比喻是不恰当的。
无表色如同树影一样，如同树木、影子、宝石、光明有相同的成立和安住一样，无表色也与大种有相同的成立和安住。
眼识等并不与眼等有相同的成立和安住。它们仅仅是作为生起的因缘而已。诸根只是这些识的生起因缘，即成为所生的因缘。

།འདི་ནི་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་མ་ཡིན་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲིབ་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བའོ།།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གྲིབ་མ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གྲིབ་མ་དང་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་གི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་ལ། ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རང་གི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཤིང་ལྗོན་ པ་ལ་སོགས་པ་དག་རྟེན་དུ་མི་འདོད་དོ།།གྲིབ་མ་དང་འོད་དེ་ག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིང་ལྗོན་པ་དང་ནོར་བུ་དག་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དོ། །གང་དག་ཅེ་ན། གྲིབ་མ་དང་འོད་དག་ཅེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །གྲིབ་མ་དང་འོད་ནི་རང་གི་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ལ། དེ་དག་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་དང་ནོར་བུ་ ལ་བརྟེན་ཏེ།དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་འགགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་གཏོགས་རྣམ་རིག་མིན་སྐད་ཅིག་།ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་། །ཞེས་འབྱུང་བས་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་འགགས་ཀྱང་འདོད་པར་ གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི།གྲིབ་མ་དང་འོད་དག་ནི་དེ་ལྟར་རྟེན་འགགས་པས་མི་འགག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་གྲིབ་མ་ཉིད་དང་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གིས་ནི་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་དེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གཟུགས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་རྟེན་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལྟར་གཟུགས་ཉིད་ ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེའི་རྟེན་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འགའ་ཞིག་གཟུགས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ན། གཅིག་ལ་ཆོས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་འདུ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ ཅི་ཞེ་ན།ཐམས་ཅད་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདྲ་བས་ཐལ་བ་མེད་དོ། །ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རིག་པ་ལས་འདས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནར། དབང་དོན་ དེ་དག་ཁོ་ན་ལ།།སྐྱེ་མཆེད་དང་ནི་ཁམས་བཅུར་འདོད། །ཅེས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྨོས་པ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་དག་གོ།།དབང་པོ་རྣམས་དང་དོན་རྣམས་ནི་དབང་དོན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དག་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམས་གཞན་དང་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། དེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྟེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་འོ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གོང་མ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།བྱ་དགོས་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དྲུངས་པ་གཅིག་མ་བརྔས་པས་ཞིང་མ་བརྔས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ ཁམས་ནི་ཕྱི་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ།

关于'这暂时不是毗婆沙师所说'这句话，这是毗婆沙师们的观点就是毗婆沙师的。不是毗婆沙师的就是非毗婆沙师的。那是什么呢？就是'依靠树木而有影子'等广泛阐述的内容。
为什么不是毗婆沙师的观点呢？就是'影子等色尘微粒'等内容。其中'影子和光'是专指色法，而色尘微粒是依靠自身四大种，因此不承认树木等为所依。
'影子和光无论依靠什么'是指依靠树木和宝石。是什么依靠呢？就是影子和光。影子和光依靠自身的大种，而它们又依靠树木和宝石，因为它们随之而变化。
关于'无表色所依的大种虽已灭'，如说'欲界无表，从刹那后，从过去因生'，所以虽然所依的大种已灭，欲界的无表色仍然相续，而影子和光则不会在所依灭后仍然不灭。因此，所说的'无表色的树木有影子性'这个回答是不对的。
'其他人对此'是指论师自己，对'眼等识应成为色法'这一问题。这样解释：如果因为所依是色法，眼等识也像无表色一样是色法的话，那么因为有些所依不是色法，某些也应成为非色法，但一法中不会有相互矛盾的性质和合，如常与无常。
无表色并非如此所依有别，那又如何？一切都是色法。因此不会有相似性的过失。
在蕴的建立之后，超过界和处的建立的道理，在未说受等蕴的性质时，'唯彼根境，许为十处及界'，说明色蕴的处界建立，是为了容易理解。
'唯彼'是指前面所说作为色蕴自性的'色是五根和五境'等。根和境即是根境。除了意根等根，以及意识所知的受等境外还有其他，所以说'唯彼'。
'色蕴'即'色是五根'等。'其处界建立已说'中，'其'即色蕴的。如何？如上所述。
如果说不需要建立无表色的处界，虽然确实需要建立，但不能说因为没收割一株庄稼就说田地未收割。因为无表色被法处所摄，其处界将在后面建立。

།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ནི། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མྱོང་བའོ། །ཡུལ་དང་མཐུན་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མྱོང་བ་སྟེ། དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་སིམ་པ་དང་། ཉེ་བར་གདུང་བ་དང་། རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ ན་མྱོང་བའོ།།དེ་ཡང་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་སེམས་འཕེལ་བར་འཇུག་པ་ནི་བདེ་བའོ། །འགྲིབ་པར་འཇུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །གང་ཞིག་གཉིས་ཡང་མི་འཇུག་ལ། ཡོད་པའི་མྱོང་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གནག་ པ་ཡང་མ་ཡིན་དཀར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ལས་བཞིན་ནོ།།རྒྱུ་མཚན་གྱི་དབྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མིག་དང་། གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གསུམ་ཚོགས་པ་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་ནི། མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྱད་པར་ཏེ། བདག་ཉིད་རང་བཞིན་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །འདི་སྐད་དུ ཁྱད་པར་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་བུད་མེད་ནི་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ཆོས་དང་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། རིང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཙམ་ཞིག་དཔེར་ བརྗོད་དོ།།མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གཉིས། དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དབྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ གྱིས་བྱས་པའི་དབྱེ་བ་དྲུག་གོ།།ཚོར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དྲུག་ཏུ་དབྱེའོ། ། ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་རྫས་དུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ།ཐོགས་པའི་རེག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ན། གཡེང་བ་མ་ཡིན་ཕྱིར་ཞེས་པས་ན་དེ་ལ་བྱ་བ་མངོན་པར་གསལ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། གཡེང་བའི་ཕྱིར་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་དེའི་བྱ་བ་མངོན་པར་གསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ནི་ཁྱད་པར་རོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དུས་སུ་རྒྱུ་མཚན་མ་བཟུང་བས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་ སུ་འཇུག་ན་ནི་ལོང་བ་ཡང་ལོང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་རེག་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ཐ་དད་པར་མི་འགལ་ལོ། །འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་གཞི་ལས་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་གསུམ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་ པོ་ལས་གཞན་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།

关于'应当说受等'这句话，对于'诸有为法，即色等五蕴'所说的内容，色蕴已经解释完毕。现在应当说受等。
关于'受即领纳'，领纳就是体验。随顺境相而体验即是领纳，也就是直接体验事物自性的安适、逼恼以及离此二者的状态。或者说，因为能够体验所以称为领纳。
这又因自性差别分为三种。其中，令身心增长的是乐受。令身心衰减的是苦受。既不增长也不衰减而存在的领纳，既非乐受也非苦受，如同既非黑也非白的业一样。
从因缘分类则有六种：眼、色、识三者和合即是眼触，从此所生即是眼触所生。耳、鼻、舌、身、意触所生也应当如是了知。
'想即执取相之自性'，其中相即是特征，自性、本性、自体是同义词。这里说明的是执取特征的本性，如说'女人是能生子的自性'一样。想依靠法和心的特征而转，所以举例说'蓝、黄、长'等。
眼触所生想有二种，举例说明不是色处的颜色和形状的细分，其他也应当如是配合。若细分则如广说，由眼等缘所作的六种差别。
'如受'是说，如同受蕴依所依差别分为六种，想蕴也分为从眼触所生想乃至意触所生想等六种。
'蕴'字的含义是为了让人知道每一种都是多事物的集合。如果问：如何能够执取境相的分别与无分别的有对触相应？因为想是遍行法，所以如同受一样与一切识相应。
与有对触相应时，因为非散乱故，其作用不明显；而与名言触相应时，因为散乱故，其作用明显，这是差别。
在眼识时若不取相，则意识不能决定了知，因为是引生的缘故。若不如此，假使在无有根识的情况下意识能直接缘取色等，则盲人也将成为非盲人。
因此，如同受一样，想对于不同的触也不相违而有差别。
'行蕴异余'是说，除了前面所说的三种和后面将要说明的识蕴之外，其余相应和不相应的诸行即是行蕴。

།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་མ་བསྟན་པར་བཞི་ལས་གཞན་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ནི། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔར་བསྟན་ཟིན་པས་ཉེས་པ་འདི་ནི་མེད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལུང་དང་འགལ་བ་སྤོང་ངོ་། །མདོ་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་གསུངས་ལ། ཁ་ཅིག་མདོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་ པོ་ནི་སེམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་དག་ལ་མདོ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་གཞན་ རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ན།སེམས་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་ལས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེ་ན། །དེ་ལས་གཞན་རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པས་སོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ལས་དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཅིས་བྱས་པ་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དབང གིས་ལྷག་མ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་ བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་ན།དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འབྲས་བུ་འཕེན་པ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ལུས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ དོ་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་འཚེད། ཕྱེ་འཐག་ཅེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེའོ། །ཡང་ན་ཕུང་པོ་བཞིས་མ་ བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཁམས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྟར་སེམས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།གལ་ཏེ་སེམས་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་གྱི། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་དེ་རྣམས་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ཏུ་མ་ བསྡུས་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་བཞིན་ནོ། དེ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉམས་ སུ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤང་བ་དག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤངས་པ་མེད་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མངོན་པར་མ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །ཡང་ན་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང་ཞེས བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་སོ།

如果问及为何说除了四蕴以外而未说识蕴，由于'有为法即是色等五蕴'中已经说明了识蕴，所以没有这个过失。
世尊在经中等说明了与教证不相违背。经中说：'什么是行蕴？即是六思聚。'有些人依据这部经典认为行蕴仅仅是思心所，对于这些人为了解释这部经是有深意的，所以说'世尊在经中'等。
又问：为什么在有其他非心所法所摄的行蕴的情况下，却只说思是行蕴呢？为此说'因为是主要的'。
为什么是主要的呢？因为在触、作意、得等其他行蕴所摄法中是主要的。
为什么在其余诸法中它成为主要呢？为此解释说：因为它是业的本质，所以在与之相应的其余诸法中，对于造作而言是主要的。造作是指能引生异熟果报，由于其力量使其余诸法能引生异熟果报，所以是主要的。
其他人说：对于'愿成为如是如是'这样的造作而言是主要的。
所谓'正是因为这个'是指正因为思的造作。
在世尊所说'造作有为'等广说中，如果问：若是有为法，它造作什么？有人说：虽然有一些，但因为在引生果报方面是主要的，随顺生起而安立，所以说造作身业。
其他人说：如同'煮饭'、'磨面'等以未来的名称来称呼一样，五蕴的性质的有为法也是这样'愿成为如是如是'而造作。
或者为了摄集不为四蕴所摄的诸行，如同法处和界一样，以行蕴的名称表示遍取行蕴。
若不如此，就应该像受等蕴那样称为思蕴了。
'若不如此'是指，如果只有思是行蕴，而触、作意等和闻等不是的话，那么这些法既不摄属于色、受、想、行、识五蕴中，就不会成为苦谛和集谛，如同无为法一样。
这些法不应该为色蕴所摄，因为没有色法的存在。也不为受等蕴所摄，因为没有领纳等性质。
那会如何呢？就不会有遍知和断除。即不会有苦谛的遍知和集谛的断除。
如果问：没有遍知和断除有什么过失？为此广说'世尊说'等。
'未现证'是指以见道。'未遍知'是指以修道。或者'未现证'是指以世间智。

།ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་གམ། བཟོད་པ་ དང་ཤེས་པ་དག་གིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་སྤངས་པར་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་མངོན་པར་མ་ཤེས་ཤིང་། མ་སྤངས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པས་ ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཤིང་།ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པས་མ་སྤངས་པར་ཏེ། བཤད་པ་ནི་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ ལྟ་མ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་།ཆོས་སྟོན་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་དང་། ཁམས་བཅུ་ བདུན་གྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་དང་། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་བཅས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྫས་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བརྙན་དང་སྒྲ་བརྙན་ལྟར་ཡུལ་སོ་སོར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བསྣན་པར བརྗོད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡུལ་དང་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ཙམ་གྱི་སྣང་བརྙན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཞིག་མདོ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན། །ཞེས་ བྱེད་པ་པོར་བསྟན་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་སྟེ།དེ་ལ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་བར་མཚམས་མེད་པར་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པར་བྱེད་པ་པོའི་སྡང་བ་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་ཀྱང་ཡུལ་དེ་དང་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱེད་པ་པོའི་སྡང་བ་འཐོབ་བོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། གྲེ་སྐྱེས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ནི་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གཞན་ལས་བྱེད་པ་པོ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཚོགས་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དམིགས་པ་དེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་གྱི། འདི་བཏགས་པ་ཚོགས་པ་ པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁམས་བདུན་དག་ཏུ་འདོད་པ་སྟེ། བདུན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་དྲུག་དང་དེ་ནས་ཡིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སྐབས་སུ་བབས་པ་སྔ་མ་སྦྱོར་བ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འང་གི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་ཁམས་ཉིད་ཡིན་གྱི།འདི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་འཆད་པར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་དང་ཟག་པ་མེད་པར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'所谓不了知是指出世间的智慧，因为说无漏智是了知。或者应当知道是按照次第以法智和类智，或者以忍和智。同样说未断除是指未能现前了知一法，未断除而我不说能到达苦的边际。其中以苦智未了知，以集智未断除，这个解释就是刚才所说的。因此必定应当承认触、作意等和得等这些都是行蕴所摄，若不如此则成佛出世和说法将成无义。所谓彼是为了遮遣识蕴。所谓三是为了显明色蕴。十一处和十七界所不摄的诸法为法处和法界所摄，因此说无表色和无为法等。处的安立是法处具有七事的自性，界的安立称为法界。识各别了别，是指如同影像和回声般对境各别显现，故仅是观待事物本身。为了显示识界的差别而说各别增益，因此说对境和境上各别了别。这又是什么呢？说所缘，应知那就是仅是事物的影像。在经中说由能了别而说是作者，仅是自性，为了遮遣有异体的能识者。如说人走，即使刹那间生于他处虽无所作而得作者之名，同样识虽相续生于他处虽无所作而得能了知彼彼境之作者名。从何得知？因为在他处遮遣作者说：我不说是由我在了别。其中识聚有六，广说为：彼所缘由眼等识的差别成为六种。意处也是彼，是说每一识事都是意处，而不是假立的聚合。承许为七界，七是什么？六识以及意。其中以及声是连接前面语境，如说尔时世尊作是思惟。又字是为了显示每一识事都是界性，而不是说聚合。如是此中五蕴等广说中，此中是指有为和无为的解说。其他人说是有漏和无漏。如何呢？因为说：彼等有为法，色等五蕴等。'

།སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་མ་བསྡུས་ པ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྙིང་ལ་བཞག་ནས།ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་ཞེས་འདྲི་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཐག་པ་སྨོས་པ་ནི་བར་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་སྨོས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནི་སྨོས པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུའོ། །གང་སྨོས་པ་ནི་གང་དང་གང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འདས་པ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དང་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ འདས་མ་ཐག་པ་ནི་རིགས་མཐུན་པའི་སྐད་ཅིག་མས་ཆོད་པ་ཡིན་གྱི།རིགས་མི་མཐུན་པས་ཆོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་བུ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་ཕར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།བུ་དེ་ཉིད་དུས་དང་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཆོད་པ་ན་གནས་ཀྱི་ཕར་འགྱུར་ལ། འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་དུས་དང་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཆོད་པ་ན་གཞན་གྱི་ས་བོན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སེམས་ཡོད་པ་དང་སེམས་མེད་པ་དག་ལ་དེ་མཐོང་བས་གཉིས་དཔེར་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུས་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཆོད་པ་ན་གཞན་གྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་། དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཅིག་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གྲངས་བསྒྲུབ་པ་ནི་དོན་གྱི་དབང་གིས་འགྱུར་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཁམས་བཅུ་བདུན་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་ཅན་བཅུ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་འང་ཡིན མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དངོས་སུ་ན་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་བཅུ་བདུན་ནམ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ནས། དྲུག་པའི་རྟེན་ནི་རབ་སྒྲུབ་ཕྱིར། །ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དམིགས་པ་མེད་ན་སྐྱེ་བར་མི་ འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་མེད་ན་ཡང་ཡིན་ལ།དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ ཁམས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་འགགས་ཟིན་པ་ད་ལྟར་བའི་རྟེན་དུ་བརྗོད། ད་ལྟར་བའི་རྟེན་ནི་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། རིགས་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ཉེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了显示处所和界的缘故，除了无表色以外的色蕴等，广说。识蕴是六识的自性，而它们在界的建立中，从眼识界乃至意识界已经显示了。因此，意界不是不被识蕴所摄，牢记于心后，又问'除了这些之外的意界是什么'，意思是除了这六识界。
'刚刚灭去的六识'等广说。说'刚'是为了遮除有间隔，说'灭去'是为了遮除未来，说'识'是为了遮除刚灭的受等。说'是'是为了确定仅是六识刚灭，而不是其他的意思。说'何'是为了显示刚刚灭去的是什么，应当理解为'彼彼是存在的'。
此处'刚灭'是被同类刹那所间隔，而非被异类所间隔，如是则从灭尽定出定的心也将存在。如'譬如同一个儿子成为他人之父'等，同一个儿子被时间和状态间隔时成为他人之父，同一个果实被时间和状态间隔时成为他人之种子，由于在有心和无心中见到这种情况，故举两个比喻。
同样，依托其他眼等识，被时间状态间隔时成为他者之所依。如是，由于是彼性及能显示彼性，故是识；由于是所依，故是意，这样就得以成立。'若是如此'等广说。
云何？为此说'由于六识界和意界互相摄入之故'。若数量的成立是依据义的力量，那么如果意界摄入六识之中，则除意界外其余十七界将成为实有。若六识界摄入意界中，则将成为十色、意界和法界等十二界。
'虽然如此'者，实际上胜义中虽有如是十七或十二界，然而以所依能依的差别分开，'为成立第六识之所依，承许有十八界'。因为如同诸识无所缘则不生，无所依亦是如此，而第六意识界并没有如眼等识有眼等这样的其他所依。因此为了成立意识界的所依而显示意界。
又问：'已灭如何说为现在之所依？现在之所依应当唯是现在，如所见到的苗等'。理应如此，因为是生起的近因。

།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡོད་ཀྱང་མིག་མེད་པར་ དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་རྣམས་ཡོད་ཀྱང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་འདུས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་ངོ་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འགགས་མ་ཐག་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། ཆེས་སྔར་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་གོ་ཕྱིར་ཡང་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ ནི་འདིར་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ནས་དེའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། དེ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པས་ནི་བྱས་ཟིན་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རྟེན་དྲུག་ཚན་ ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་ཐུག་པའོ།།བརྟེན་པ་དྲུག་ཚན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པའོ། །དམིགས་པ་དྲུག་ཚན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའོ། །འོ་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐ་མ་ནི། གང་ནས་ མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེ།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། དེ་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་ལ། དེ་གང་གིས་འདས་མ་ཐག་པར་འགྱུར་བ། དགྲ་ བཅོམ་པའི་སེམས་ཐ་མ་ལས་སེམས་གཞན་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་མའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་དེར་ཡིད་ཉིད་མ་ཉམས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །གོ་འབྱེད་པ་ལས་ནི་ཡིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། མིག་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མིག་ རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་ལ།རྒྱུ་གཞན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྒྱུ་གཞན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གཞན་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷག་མ་དང་། འགྲོ་བར་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་མ་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་ཀྱང་གཉིས་ཀ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་མི་སྐྱེའོ། །ཅི་སྟེ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལས་གང་གིས་གང་བསྡུས་ཤེ་ན། དེ་ལ་ཕུང་པོ་དག་གིས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཆོས་འདུས་བྱས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་ཕུང་པོ་དག་གིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །གང་དག་ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་པའི། །ཕུང་པོ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཟག་པ་ དང་བཅས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ།མདོར་བསྡུས་ན་ནི། ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དང་གི་སྒྲ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བསྡུས་པ་དག་གིས་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའི། རེ་རེས་ཡིན་པ་དེ་ ལྟར་ཤེས་པར་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་གིས་སམ། གཉིས་སམ། གཅིག་གིས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསྡུ་བ་དེ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གང་དང་གང་ནས་བྱུང་ཡང་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དག་གིས་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གནས་ནས་བདེན་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ཁམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བས་བསྡུ་བ་འབྱུང་བར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།

就像虽有色法但无眼根就不会产生其识一样，虽有诸境但若无前识的积集就不会生起后识。正因为如此，称为刚灭，而不是很早以前灭的，因为它已过去故不再生起。因此这是此处所依的事物，因为有此则有彼的缘故。或者唯有现在才能作为它的所依，因为它被执为等无间缘的果的缘故。过去的已经作完了。如是广说，其中六种所依是眼等乃至意。六种能依是眼识等乃至意识。六种所缘是色等乃至法界。
若是阿罗汉的最后，是指从何时不再相续而入涅槃时，一切中的最后者。对此说明原因即：广说'彼何'等，刚灭的识称为意，由此刚灭而成，阿罗汉最后心之后不再生起其他心。'彼亦意之体性'者，由住于后依之体性故，意性不失，如是思惟。开解说为意，如眼。如同眼根住于所依体性，因其他因缘不具足故识不生起一样，因其他因缘不具足故后识不生。
其中从意之后识生起的其他因缘是现法中剩余的异熟以及投生相续的烦恼得。阿罗汉最后识虽住于意的体性，但因二者皆无故不生后识。若问此等蕴等中何者摄何？说'其中诸蕴'等。'彼等有为法'者，彼处摄一切有漏无漏有为法，故蕴摄一切有为法。'诸有漏取蕴此'者，唯摄有漏法故。取蕴摄一切有漏法。处界摄一切法。一切法即五蕴及无为。
这是广说摄一切法，略说则是'蕴及处'等广说。'及'字是为了表明必须由色蕴、意处、法界所摄，应知是如此摄义，而不应知是各自摄义。其中色蕴摄十种色界及无表色。意处摄七心界。法界摄受等三蕴、无为及无表色。
又为何唯由此三摄，而非由其他或二或一摄？为此广说'彼摄'等。'从何处生皆可'者，不仅是由蕴处界所摄，还应知由处所、谛、趣、界、缘起所摄而生起。

།རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ བཤད་པ་ནི།གཞན་གྱི་དངོས་དང་མི་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོས་བསྡུས་པའོ། །རང་གི་ངོ་བོས་ནི་ཟླ་བའི་དོན་དང་བྲལ་བ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོས་བསྡུས་ན་ནི་ཆོས་གཅིག་སྐྱེས་པ་དང་འཇིག་ པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མི་འདོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།རིགས་གཅིག་སྤངས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་འགྱུར་བས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རང་གི་ངོ་བོས་བསྡུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དག་གིས་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ལ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་སོ། །དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་དངོས་དང་མི་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་ངོ་བོ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དག་དང་། རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དག་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དག་གིས་འཁོར་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན པའོ།།འཁོར་ནི་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དག་གིས་ནི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་གཞན་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདྲ་བས་སོ། །རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།རེས་འགའ་འབྱུང་བ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་རེས་འགའ་བ་ཉིད་དེ། རེས་འགའ་བ་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་རོ། །བརྡར་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་སྔར་དང་ཕྱིས་མེད་པས་ན་རེས་འགའ་བའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དག་གིས་ནི་འཁོར་ རྣམས་བདག་གིར་བྱེད་པར་ཟད་དོ།།འོ་ན་ནི་གང་ཕུང་པོ་གསུམ་གྱིས་ལམ་བསྡུས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་ཅེ་ན། དེར་ནི་བསྡུ་བའི་སྒྲས་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་དོ། །རང་གི་ངོ་བོས་བསྡུས་པས་ནི་རྟག་པ་དང་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་ཁམས་དབྱེ་ བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདྲི་བ་ནི།མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །རིགས་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་ཁམས་དབྱེའི། རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཁམས་ཐ་དད་པ་ནི་རིགས་དང་།སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་ལས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་རྣམས་ནི་རིགས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་ལས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་ནི་རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ ལས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ་ཁམས་ཚད་མེད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྣ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་འདྲ་བ་ནི་སོ་སོར་ གཉིས་ཀ་ཡང་རྣ་བ་དང་སྣའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以自性，而非以他法。对此原因的解释是'因不具他法'。这是诸法的自性，即由自性所摄。自性是指离开对立义而被认为的。若由他法所摄，则一法生灭时，不应导致一切法生灭，断除一类则应成断除一切，则上位对治将成无义。为显示由自性所摄故。
如'眼根是色蕴'等广说，因为随顺色相故。眼处、界等是彼等自性故。苦谛、集谛等者，凡是无常即是苦故，因为是苦因故为集谛所摄。'是彼等自性故'者，与每一个配合。如何配合？因为是色蕴自性故，因为是眼处、界自性故，因为是苦、集自性故。
'因不具他法'者，云何？说'因不具彼等自性故，非由蕴等他法'，因不具故，非由受等诸蕴、耳等诸处、界及灭道二谛。如'由四摄事摄诸眷属'等广说，四摄事即布施、爱语、利行、同事。眷属即比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷，四摄事非眷属之自性。'以他摄他'者，因不相同故。
'因为是有时性'等者，有时出现即是有时性，其性质即是有时性，因为是有时性故。'假立'者，即是世俗义。因为前后无故为有时性。四摄事仅是摄受眷属而已。
若问'如何说三蕴摄道'？彼中以摄字仅表随顺义。为显示由自性所摄是常法及胜义故。依所依差别分界而问：'眼耳鼻等'广说。界的区分是由种类、境界、识的差别，而非由所依差别，为显示此义故说'不应'等。
其中眼等互为不同界，是由种类、境界、识的差别。色等境界界是由种类、识的差别。六识界是由种类、境界的差别。若非如此，不应说'岂不成二十一界'，而应说'岂不成无量界'。如是于耳鼻等亦当配合，同类者，二者皆是耳鼻自性故。

།སྤྱོད་ཡུལ་འདྲ་བ་ནི་སྒྲ་དང་དྲིའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདྲ་བ་ནི་སོ་སོར་གཉིས་ཀ་རྣ་བ་དང་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདྲ་བས་ ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ།།གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཁམས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་གཅིག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་རྒྱུའི་དབང་གིས་ཡིན་གྱི།དགོས་པའི་དབང་གིས་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་འདི་ནི་ད་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར། མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཤེ་ན། ཇི་ལྟར་ད་ལྟའི་སེམས་ཅན་སོ་སོར་རིགས་མཐུན་པ་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པ་ དག་གི་རྟེན་ཐ་དད་པས་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྟེན་ལ་མཛེས་པར་མངོན་པར་རློམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ལུས་ལ་དགོངས་ན་མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་སུ་འབྱུང་ངོ་ ཞེས་བཤད་དེ།དེ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་རྒྱན་མཛེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་མཛེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་གདུ་བུ་ལ་སོགས་ལ། །མཛེས་བྱའི་དོན་ ཞེས་བརྗོད་པ་ནི།།མཛེས་འདུན་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལྟར། །མིག་སོགས་ཉིས་འགྱུར་བརྗོད་དེ་བཞིན། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་གཉིས་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་གཉིས་པའི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མཛེས་པར་མངོན་པར་རློམ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ངེས་པའི་ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་རྣམས་ལ་སྤུངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྒོ་དང་། རིགས་དག་ ཡོད་པས་ན་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྒྲ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཕུང་པོའི་དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། མདོ་ལས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་གི་དངོས་པོ་ནི་གཅིག་ཉིད་དོ། །གཟུགས་འདས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགགས་པ་སྨོས་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ལས་ ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་འོངས་པ་ན་མ་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་བྱུང་ལ་མ་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འདས་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་གིས་ན་མ་ འོངས་པ་ལ་ཡང་འགྱུར་བས།ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་སྨོས་སོ། །ནང་གི་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །གཞན་ནི་ཕྱིའི་འོ་ཞེས་ནི་གང་ཞིག་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ལས་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་དང་། རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་ པའོ།།ཡང་ན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཡིན་ཡང་ནང་གི་གཟུགས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་ ཀྱང་ཕྱིའི་ཡིན་ནོ།།རགས་པ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཕྲ་བ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ།

由于是声音和气味的对境，故为相似的对境。由于都是耳识和鼻识的所依，故为相似的识。正因为如此，由于种类、对境和识的相似性，男女根不另外从身界中分立。如果眼等是同一界，为何它们的所依不成为一呢？为此说'为庄严故而生二'。如果诸事物是由因缘而生，而不是由需求而生，这是就现在而言。为何说'为庄严故而生二'呢？如同现在众生各自同类中，以眼等不同所依分别支分的所依被认为庄严，如是在过去时也必定如此。因此，就以贪爱为先导的业所成就的身而言，说'为庄严故而生二'，是为了显示产生它的业的基础。譬如，因为是以庄严装饰为所缘的欲贪之业的果报，所以说是为了庄严。此中说：如同对手镯等物，所说庄严义，即是庄严意乐，如是说眼等二倍亦然。若非如是，若眼等所依不成二，则极为庄严，因为对所依二等词执著为庄严。
蕴、界、处之义广说。就词源学而言，说'积聚、生门、种类义，即是蕴处界诸法'。由于这些有积聚、生门和种类，故如是作词的分析。这些是什么呢？即是蕴处界诸法，是诸声音的意思，这是词的剩余部分。如何了知蕴义即是积聚义呢？因为经中说：'将那一切集为一处，归入色蕴之数。'一的体性即是一性。
过去色是由无常性而灭，说由无常性而灭是为了与非择灭作区别。未来是未生，是因为尚未获得现在性。现在是已生未灭，若仅说已生，则过去也会有过，若仅说未灭，则未来也会有过，为了遮止这种过失而说二者。内是存在于自相续中，即眼等和色等。他即是外，即是离开自相续的他相续和非相续所摄。或者从处的角度，即五内处如眼等，和六外处如色等。因此，即使是他相续的眼等也是内色，即使是自相续所摄的色等也是外。粗即是有碍，是十处的自性。细即是无碍，是无表色。

།ཡང་ན་ལྟོས་པ་པ་ཡིན་ཏེ། བིལ་བའི་གཟུགས་ནི་རགས་པ་ཡིན་ལ། སྐྱུ་རུ་རའི་གཟུགས་ནི་ཕྲ་བའོ། །གལ་ཏེ་ ལྟོས་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་སྟེ།རྣམ་པར་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྐྱུ་རུ་རའི་གཟུགས་དེ་ཉིད་བིལ་བ་དང་རྒྱ་ཤུག་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཅུང་ཟད་ཕྲ་བ་དང་རགས་པར་རྣམ་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་ པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལྟོས་པར་བྱ་བས་ན་ལྟོས་པའོ། །ལྟོས་པས་ན་ལྟོས་པ་སྟེ། དེས་ཐ་དད་ཅིང་ལྟོས་པས་ཐ་དད་དེ། གཞན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་རགས་པ་ཡིན་པ་ནི་ནམ་དུ་ཡང་དེ་ལྟ་ལྟོས་ནས་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ ལྟར་རྒྱ་ཤུག་ལ་ལྟོས་ཏེ་བིལ་བའི་གཟུགས་རགས་པ་ཡིན་པ་ནི་ཡང་རྒྱ་ཤུག་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།ཕ་དང་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ལྷས་བླངས་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་བུ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཕ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་ཕ་ལ་ལྟོས་ནས་བུ་ཞེས་བྱ་ལ། ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདིའི་ཕ་དང་བུའི་ དངོས་པོ་མི་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།ངན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། བསྒྲིབས་པ་དང་མི་དགེ་བའོ། །གྱ་ནོམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །རིང་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་སྟེ། ཕན་ཚུན་དུ་ད་ལྟར་བས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉེ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྟེ། གཉིས་ཀ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་གང་ཅི་ཡང་རུང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གི་འམ། ཕྱིའི་འམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བ་འམ། ངན པ་འམ།གྱ་ནོམ་པ་འམ། ཐག་རིང་བ་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་འམ། ཉེ་བ་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །དེ་ལ་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་མ་གཏོགས་པ་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་བསྟན་ ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱིས་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ཡང་རགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་བ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ལས་སྲིད་པ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ ལ་རྟེན་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ།མ་བསགས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ནས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ས་དག་ལས། ས་འོག་མ་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རགས་པ་ཡིན་ལ། གོང་མའི་ས་པ་ནི་ཕྲ་བའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་དང་འདོད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་དག་ནི་རགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་དག་ནི་ཕྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་། གཞན་ན་ཡོད་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་རང་གི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་རིང་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་། ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་མ་རྒྱས་པར་མ་ རངས་པས་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།བཙུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟོན་པ་གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོབ་བོ། །དབང་པོ་ལྔས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔའོ། །གཞན་ནི་ཕྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །ངན་པ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དང་མི་མཐུན་པའོ། །དེ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྱ་ནོམ་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡིད་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དུ་འོང་བར བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་དོར་བའི་དོན་གྱིས་ན་ངན་པ་ཡིན་ལ། ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་གྱ་ནོམ་པའོ། །རིང་བ་ནི་ཡུལ་མི་སྣང་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟེན་གྱི་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ཉེ་ཡང་ཕྲ་བའི་ཕྱེད་མི་སྣང་བས་ཡུལ་སྨོས་སོ།

或者是相对的，如毕婆果的形状是粗大的，而庵摩勒果的形状是细小的。如果因为是相对的而不成立，认为没有确定性的话，就如同庵摩勒果的形状相对于毕婆果和枣果而言既是细小又是粗大，因此不能确定为细小或粗大，就像此岸和彼岸一样。这是不对的，因为依靠不同的观点而有差别。
所谓'依靠'是指需要依靠其他事物而存在，由于依靠而有差别，意思是由于依靠而有区别，即是不同的意思。正因为如此，'相对什么是粗大的，就永远不会相对于同一事物而成为细小的'，就像相对于枣果而言毕婆果的形状是粗大的，就不会再相对于枣果而成为细小的。
就像父与子一样，例如提到某人，他相对于儿子而被称为父亲，相对于父亲而被称为儿子，虽然是相对而有差别，但并不妨碍他们父子关系的成立，这个道理是相同的。
劣等是指有烦恼的，即有障碍和不善的。殊胜是指无烦恼的，即善的、无障碍和无记的。远是指过去和未来，因为被现在所间隔。近是指现在，因为与两者都接近。
乃至识蕴也是如此，即受、想、行任何一蕴，无论是过去、未来、现在，或内或外，或粗或细，或劣或胜，或远或近，所有这些总括起来都归入识蕴的范畴。其中除了粗细之外，过去等都是如实显示的。
正因为如此，才说'这是差别'。粗是依靠五根的，因为随顺所依，而且所依也是粗的缘故。细是意生的，意思是从意识产生的，即依靠意根的意思，因为是无积聚和无障碍的所依。
或者，在欲界等诸地中，下地的受等是粗的，上地的是细的。如是，欲界的唯是粗的，有顶地的唯是细的，其他则是两者都有。
过去和未来虽然用自身的名称表述，却被增益为远，对于劣和胜的含义未能充分理解而不满意，所以这样说。
尊者是指举例的上座法救。五根所取是指外五处。其他是细的是指意根所取，这包括眼等有色处和无表色。
劣是不悦意的，即不与意相顺。这不是使人不悦意，因为不能令人欢喜。胜是悦意的，即与意相顺，这是适意的，所以能使人悦意。
如此，以应舍弃的意义而言是劣，以能满足的意义而言是胜。远是境不显现的，这是就所依的境界而言，虽然有些近但因细小而一半不显现，所以提到境界。

།ཅུང་ཟད་ཅིག་ཉེ་བ་ཡིན་ཡང་ཆད་ པའི་ཕྱིར་ཡང་ཡུལ་མི་སྣང་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི།དེའི་རྟེན་དེ་ན་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བར་ནུས་པས་ཀྲི་ཏྱའི་རྐྱེན་ནི་ནུས་པའི་དོན་ལ་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེ་བ་ནི་ཡུལ་སྣང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐར་མ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་རིང་ཡང་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་སྣང་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ཡང་རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་བཙུན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་བཤད་པའི་རིང་བ་དང་ཉེ་བ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རིང་བ་དང་ཉེ་བར་བསྟན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཅིག་རང་གི་སྒྲས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྨྲས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཞན་གྱི་མཚན ཉིད་ལས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་དག་གི་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་མི་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རིང་བ་ཡིན་ལ། ཡུལ་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཉེ་བའོ། །རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ཉིད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཇི་སྐད་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རགས་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་པའོ།།ཕྲ་བ་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའོ། །ཡང་ན་ས་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། སྲིད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ནི་ལྟ་བའི་སྲེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པའི་སྲེད་པ་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྲེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་སྲེད་པ་ དང་།ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་སྲེད་པ་དང་། རིང་བའི་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་དག་ནི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ལ་དམིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་རྟོགས་ཤེ་ན། ངེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེ་བ་ནི་འོང་བ་ལ་བརྗོད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་བདག་གི་དངོས་པོར་རེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སེམས དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མཆེད་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དེ་མཆེད་པར་བྱེད་རྒྱས་པར་བྱེད།བདག་གི་དངོས་པོར་རེད་པ་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན། རིགས་སུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེར་ ན་རི་འགའ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དཔེར་ན་གསེར་ལ་སོགས་པའི་ས་གཞི་རིགས་ལ་ཁམས་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལུས་སམ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ལའོ། །ཡང་ན་རྟེན་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་ གནས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར།རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རིགས་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཡོད་པ་སྟེ། ས་བོན་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །མིག་གི་དབང་པོ་སྔར་སྐྱེས་པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དང་ མ་སྐྱེས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཁམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འགའི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འབྱུང་གནས་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ།

虽然稍微接近，但因为断绝的缘故也会成为不显现境的状态，由于它的所依住于彼处，能够观察，所以应当了知'kritya'词缀是表示能力的意思。
关于'接近是显现境'这句话，虽然星辰等稍微遥远但仍然显现，因此称为显现境。
又问：尊者为何要与毗婆沙师所说的远近不同，而另外宣说远近呢？为此说道：'为了用自名显示过去等'。如此，用自己的声音稍微分别宣说，并非从其他分别的特征而入，应当理解为'将成为无差别'之意。
关于'彼等的远近'，依于不显现境的受等是远，依于显现境的是近。粗细性如前所述，即如毗婆沙师们所说：粗是依于五根，细是意生。或者应当从地来了知。
又问：为何安立十一种色？为了显示是十一种有的所缘。十一种有是：见爱、欢喜爱、执著爱、我所爱、境爱、欲爱、等至爱、恶行爱、善行爱、远爱、近爱。应当了知这些依次是缘于十一种色。
关于'心与心所生起之门的意义即是处的意义'，从何得知？从词源学。因此，在词源学中广说'心与心所'。生起是指到来，心与心所生起并获得自体。因此，由于使心与心所生起增长，故称为处，意为使增长、使广大、使获得自体并使相续安住。
关于'种类的意义即是界的意义'，从何理解？因为是同类。因此广说'譬如某山'等，如同称金等地基的种类为界。同样广说'所依'，即身或心心所相续。又若说'所依'则将成为刹那性安住，因此说'相续'。
有十八种类，即有十八种种子称为十八界。关于'因为是同分因'，先前生起的眼根是后来生起和未生起的眼根的同分因，其他也应如是说。
若问：'无为岂非不是界？'因为无前后性，它不是任何的同分因。那么，由于是心心所的所缘缘和增上缘，无为也成立为生处。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེར་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་དོན་དབྱེར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ན་རེ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དཔེར་ན་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་ཕན་ཚུན་རིགས་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་སུ་འདྲ་བས་ཁམས་ཀྱི་སྒྲ་འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་ནི་རིགས་གཞན་རྣམ་པར་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་དངོས་པོ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་ཁམས་སུ་བསྙད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལྟར་ཕུང་པོ་ཡང་རྫས་སུ་འདོད་ལ། སྤུངས པ་ཡང་རྫས་སུ་མ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལ་སྤུངས་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་སྟེ།འདྲི་བ་ནི། གལ་ཏེ་སྤུངས་པའི་དོན་ཕུང་པོའི་དོན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྤུངས་པ་དང་གང་ཟག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་རྫས་དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལ། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤུངས་པའི་བཏགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་ཚོགས་ལས་ནི། །ཤིང་རྟའོ་ཞེས་མིང་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སེམས་ཅན་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བའི་ལུང་ལས ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་འདུས་པ་ཁོ་ན་གང་ཟག་ཡིན་གྱི།རྫས་སུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སྣ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ཁྱེད་ཅག་གི་ འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཕུང་པོའི་དོན་གཞན་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།འདི་ལ་ལན་སྨྲས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ཏུ་ཡང་ཕུང་པོར་བརྗོད་དེ། གཞན་དུ་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལྟར། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྡུས་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། སྤངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། ཕུང་རྣམས་བཏགས་པར་ཡོད་ཉིད་ན། དེས་ཆོས་བསྡུས པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།།མི་རྟག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། །ཡོངས་ཤེས་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱང་མིན། །གང་གི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པུ་ཡང་དེ་དང་དེར་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་སྨྲས་སོ། །འོ་ན་སྤུངས་པའི་ཕུང་པོའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདིར་དོན་ནི་རྫས་ ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤུངས་པ་ལ་དོན་མི་འཐད་ལ།སྤུངས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་དོན་ཡིན་གྱི། སྤུངས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་པོ་ཡང་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་བློས་མངོན་པར་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་སྤུངས་པ་ཉིད་འཐད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་བཏགས་ པའི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ན་ཡང་མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་གཅིག་པུ་ལ་སྤུངས་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྡུས་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཁུར་ཁྱེར་བའི་དོན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་བ་ཉིད་ཁུར་ཡིན་པ་ནི་བྱ་བའི་ཁུར་རོ། ། ཁྱེར་བ་ནི་དེ་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་རག་ལས་ཤིང་བདག་ཉིད་རྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཞིག་ཁུར་ཁྱེར་བར་ནུས་པ་ཕྲག་པ་ཡིན་ལ། འདིར་ཡང་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་གི་ཁུར་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཐུན་མོང་དུ་ནི་ཕུང་པོ ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པ་སྟེ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

即便如此，处和界的含义也将变得无差别，因为二者都成为心和心所的生起处。因此，其他人说'界'这个词是种类的词，比如像金等种类彼此种类不同一样，眼等也是如此。如此，由于种类相似，这个'界'字是种类的词。
关于'自性'，自性是通过遮除其他种类而显现的自体，如此对有为和无为解释为界也无过失。
毗婆沙师认为蕴如同处和界一样是实法，而积聚是非实有的自性，因此实有中不可能有积聚性，因此问道：'如果积聚的含义就是蕴的含义的话'。
关于'如同积聚和补特伽罗'，就像谷物等多个实法聚合，若除去谷物等就无其认知，因此积聚是假立而非实有。同样，如同'依车的部分聚合，假立为车'那样，依蕴而'世俗中说为有情'的经文所说，色等蕴的聚合即是补特伽罗，而非实有。同样，由于是过去、未来、现在等各种实法的自性，诸蕴也应成为假有，但这并非你们所承许，所以应当说蕴的另一种含义。
对此回答说'不是'，关于'实法'等，即使一个极微也称为蕴，否则诸蕴无自性故，诸蕴就不能如同处界那样摄集诸法的自性，同样也不能成为无常、苦、空、无我、断除、遍知等。
说道：若诸蕴是假有，则不能摄集诸法，也非无常性，也非遍知断除性。因为即使一个极微也是彼彼蕴的缘故，如此回答。
那么就不应说积聚的蕴义是蕴义，因为此处义是实法的异名，积聚不应有义，积聚的所依是义，而非积聚本身。即使一个极微也为三世所摄，从心的摄集角度而言积聚是合理的，所以诸蕴也非假有。
如此也与经相违，因为一个中没有积聚性，因为经中说'摄集彼等一切'。其他人说'是否为担负重担的含义'，行为本身为重担是行为重担。担负是依赖于彼，意思是依赖于彼而获得自性。
如此，身体中能担负重担的部分是肩膀，此处担负行为重担的含义就是蕴的含义。何者是何者的重担呢？首先共同来说，五蕴的是六处，如说'缘名色生六处'。受是爱，因为经中说'缘受生爱'。

།འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཉིད་དེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཀྱང་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རྫས་ གཅིག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་ལ།ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རེ་རེ་ཡང་ཕུང་པོར་གྲུབ་པ་དང་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཕུང་པོའི་དོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། རྡུལ་ ཕྲ་རབ་གཅིག་ཀྱང་བློས་གཅད་པར་བྱ་བར་ནུས་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།བཏགས་པར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བའི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་དོན་ནམ། ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མདོ་ ལས་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཁོ་ནར་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེར་ནི་གཟུགས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ཕུང་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེར་ནི་ མདོར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ཞིང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྐྲ་དང་། སྤུ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་སའི་ཁམས་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སོ་སོ་རེ་རེ་ཕུང་པོ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞེས་འཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་གང་སྨྲས་པ་དེ་དག་ཉིད་མཇུག་སྡུད་པ་ནི། དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་དག་ནི་སྤུངས་པ་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་བཟློག་པར་འདོད་པས་ན། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཀག་སྟེ་བཅུ་ཆར་ཡང་བཟུང་ངོ་། ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྒྲས་སྨྲས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་བསགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ མང་པོ་བསགས་པ་ཁོ་ན་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་ངོ་བོའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་ཏེ།ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྫས་དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ཚོགས་པ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་རྒྱུའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་མང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་ན་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རེ་རེ་སྟེ། སོ་སོ་ནས་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྡུལ་ ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་བསགས་པ་ཁོ་ན་རྟེན་ཡིན་ཞིང་བསགས་པ་ཁོ་ན་དམིགས་པ་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་ན། ཚོགས་པ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་རྣམས་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་རྣམས་རེ་རེ་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་གྲུབ་ལ། རིགས་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ། །འདི་སྙམ་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྫས་དུ་མ་འདུས་པ་ཉིད་མི་འདའ་སྟེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于想蕴和行蕴是六处，因为经中说'缘名色有六处'，而且受和想也都包含在名中。识蕴也是名色，因为经中说'缘识有名色'。因此如是，虽然是一个实体也成立为蕴，在诸聚集中每一个也成立为蕴，而且承担重担的意义就是蕴的意义。
关于'遍断的意义'，是什么呢？是蕴的意义。怎样呢？这里广说'论者'，由于连一个极微也能被心识所截断，所以诸蕴是实有，而不是假立。这与经典相违，即承担重担的意义或遍断的意义是蕴的意义。为什么呢？因此，经中只说积聚的意义。
怎样呢？为了显示，广说'任何色，无论是过去的还是未来的'等。在那里，应知过去色等各自都是蕴。怎样呢？说一切过去色等每一个都是色蕴，如同说'什么是地界？即发、毛'等，应知发等每一个都是地界。
不能如是了知，广说，如果每一个各自都是蕴，就不应说'将那一切集合为一'，那么应该如何？应该说'那一切是蕴'。因此总结前面所说的：所以诸蕴如积聚一样是假有。
为了以应成的方式遮遣诸蕴实有性，广说'如是有色处等'，遮除无碍处而摄十处。因为眼等多极微成为生起之门，这是以因声说明假有性，因为五识聚依于积聚且缘于积聚。
唯有眼根极微和色极微的积聚才成为具有所依和所缘性质的眼识及其相应法生起之门，乃至身处和触处也是如此。因此由于是多实体和合的缘故，眼等处非实有。
关于'因为诸聚集各自成为因的自性'，即不承许前说的'因为多者成为生起之门'，因为一切聚集也都各自成为因，因为眼等诸识依于每一极微且缘于每一极微。
如果想：为什么唯有积聚是所依且唯有积聚是所缘？因为诸聚集观待俱有而成为因，它们各自成立为处，由于类、境界和识相同故而说为一。认为正因为如此而不离多实体和合性，因为有观待的诸法是因。

།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རེ་རེ་ཞིང་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྱུར་ན་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད ལྟར་གཉིས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ་སྙམ་ན།འདིའི་ལན་དུ། ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རེ་རེ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་མིག་ ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་འབའ་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྒོར་མི་འགྱུར་ལ། ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་མིག་ གི་དབང་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ སོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཕུང་པོ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཕུང་པོ་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་རྣམ་པར་སྤྱོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། མ་བལྟས་པར་ནི་སྤུངས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་གི་ངོ་བོར་མི་ རིགས་སོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་བཅུ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །ཕུང་པོ་གཅིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཕྱོགས་ཆ་ནི་ཆ་ཤས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་མི་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་རོ། །དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཁམས་གཅིག་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་གཙོ་བོའི་སྒྲ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ཉིད་དུ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕལ་པའི་རྟོག་པས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཕྱོགས་ཡིན་ཡང་ཕྱོགས་ཅན་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བོ། །ཕྱོགས་ཅན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ཉིད་ལ འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་སྨོས་པ་ནི།དཔེར་ན་རས་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་པ་དགག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དང་། མ་ཚིག་པ་དགག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཚེ། རས་ཡུག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཚིག་པ་ལ་རས་ཡུག་ཚིག་གོ་ཞེས་ བརྗོད་ཀྱི།རིལ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ཚིག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཕུང་པོ་གཞན་དག་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པ་དགག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཚེ། ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཕུང་པོར་འདོགས་སོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རེ་ཞིག་གཟུགས་ ནི་གཅིག་ཏུ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དགོངས་པས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཉིད་ཕུང་པོ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འོན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་ ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་བསྟན་པ་ཐ་དད་པ་ཅི་དགོས་ཏེ། ཆོས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འདྲི་བ་ནི། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་ནི་ཤེས་པར་དཀའ་ མོད་ཀྱི།རྟོག་གེ་བ་ལས་ནི་འདི་ལྟར་སྣང་སྟེ། གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི། རྨོངས་དབང་འདོད་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །རྣམ་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྲེལ་བར་བྱ་སྟེ། རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བར་གྱི་ ཕྱིར་རོ།

如果这样每一个都成为处，则如同无色处那样将不依赖于第二个，对此回答说'因为与境共同作用'等广说。如果由于依赖共同作用的诸因，不承认根尘一一是处，那么眼等根离开色等境也不成为处。为什么呢？因为与境共同作用的缘故。单独的根离开境不能成为心心所生起之门，而按照你的说法，眼根离开色等也不成为处，但这是不对的，因为经中说'十二处'。如此则知道眼等微尘也各自是处。
'如毗婆沙中'等这些话是显示蕴是假有。'如果观蕴为假有'的意思是如果了知蕴是假有，若不观察则如积聚一样不应成为一体。'一界微尘'是指十色中任何一个。'一处'是指诸色中任何一个。'一蕴'是指五蕴中的色蕴。'分'是指部分，因为是就实质微尘而言。
'若不观察'等，什么呢？即蕴是假有。此中说'一界微尘和一处'是主要的说法，因为每一微尘都不违背是处和界的缘故。'是一蕴'这是世俗的分别，因此说'虽是分而如有分者安立，也有言说安立'。其中分是微尘，有分是色蕴。
对此举世间共知的比喻说：'譬如布匹的一分'等广说。当要说布被烧和未被烧时，说布匹一分被烧就说布被烧，而不是在要说全部和部分被烧时。同样在此处，当要说其他蕴清净和非蕴时，在蕴的一分上安立为蕴。总之，色是一实有，而色蕴是意趣安立。如果色即是蕴而为色蕴，则色蕴是实有；如果是诸色的积聚为色蕴，则是假有，这就是意思。
问：何需蕴界处的不同教说，因为法无差别？即'又为何世尊'等广说。虽然如来的密意难知，但从论理来看是这样的：'为所化有情的愚痴、自在、欲求三种的缘故'等广说。'三种'字应与每一个连接，即为愚痴三种乃至欲求三种的缘故。

།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྨོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རིལ་པོར་བཟུང་སྟེ། ཕྱིས་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ དང་།འདུ་བྱེད་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དེའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་བརྩམས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ལོག་པ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིལ་པོར་འཛིན་པས་རྨོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། ཕྲ་བ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཕྲ་བ་ཆེན་པོ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྨོངས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་རེ་རེ་ཞིང་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་ཕྱེའོ། །དེ་ལྟར་ན་རིལ་པོ་ཕྱེ་བས་རིལ་པོར་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དག་ལ་སྟེ། རྨོངས་སོ ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ།།དེ་དག་ནི་རྨོངས་པ་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་བསྟན་པ་ལས་གཟུགས་རྣམ་པ་བཅུ་དང་། སེམས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་རྨོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྨོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཕྲ་བ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གཟུགས་ལ་རྨོངས་པ་དེ་ནི་རྨོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་པོ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རགས་ཤིང་རིགས་མཐུན་པ་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གཟུགས་དང་སེམས་དག་ལ་རྨོངས་པ་དེ་ནི་རྨོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ ཕྲ་བ་དང་།རགས་པ་དང་། རིགས་མཐུན་པ་དང་། མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་འདིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རིལ་པོར་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་བཟློག་ཅིང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གྲག་གོའི་སྒྲ་ནི་ ལུགས་གཞན་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསྟན་བཅོས་གཞན་དག་ལས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ལ་དགོངས་ནས་གཞན་བསྟན་ཏེ། གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། བྱེད་པོ་ཉིད་དང་། ཟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བདག་ ཏུ་འཛིན་པ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་པོ་དག་ཀྱང་རྣམ་གསུམ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་དབང་པོ་དག་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ དབྱེ་བ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྟོགས་པར་ནུས་སོ།།གང་ཟག་དབང་པོ་འབྲིང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ཏེ། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་མ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཁམས་དབྱེ་བ་རྟོགས་པར་ནུས་སོ། །གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་ ཁམས་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ཕྱིར་མ་བཤད་པར་རང་གི་བློའི་ནུས་པས་མི་རྟོགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱས་ནས་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ནི་མོས་པའོ། །དེ་ལ་གཞུང་བསྡུས་པ་འདོད་པའི་གང་ཟག་ གི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ཕུང་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་བརྗོད་བྱ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞུང་བར་མ་ལ་དགའ་བའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་ལ། གཞུང་རྒྱ་ཆེན་པོ་འདོད་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་ཁམས་བསྟན་ཏོ།

关于'众生的愚痴有三种'这句话，有些是针对心所而言的。怎样呢？由于执著整体的我，也就是说，将心所执为整体，之后执为我，将受、想、行等互异的法也执为一体而执著为我，因此为了对治他们执著整体我的执著，开始宣说对治法。如此，通过宣说受等的差别，遣除一体执著和我执，因为这是以彼为前行的缘故。
有些是仅对色法而言，与'由整体执著而愚痴'相连。如所说'比微细更微细，比广大更广大'等，为对治该愚痴，将色法分为十种，心与心所也各自分为处。如此，通过分析整体，能遣除以整体执著为前行的我执。
有些是对色法和心而言，与'愚痴'相连。为了遣除这些愚痴，在宣说界时将色法分为十种，将心分为七种来宣说。其中，对心所的愚痴是小品愚痴，因为是对微细且同类法的愚痴。对色法的愚痴是中品愚痴，因为是对粗大且同类法的愚痴。对色法和心的愚痴是大品愚痴，因为是对微细、粗大、同类、异类诸法的愚痴。
如此，通过宣说蕴，遣除以整体执著为前行的萨迦耶见，并断除以此为前行的诸烦恼。'传说'一词是为了遣除其他观点。其他论典中关于宣说蕴等的意趣是别有所指，依次是为了遣除一性执、作者执、受者执而宣说蕴等，因为对彼等的我执是以一性执等为前行的缘故。
关于'根亦有三种'，此处根是指信等。其中，针对利根者宣说蕴，因为他利根的缘故，仅通过蕴的差别就能了知处界的差别。针对中根者宣说处，因为是中根的缘故，通过中等的处的详细分析能了知界的差别。针对钝根者宣说界，因为他根钝的缘故，若不宣说则无法以自己的智慧了知。因此如此则利益一切。
关于'欲亦有三种'，欲是指信解。其中，针对希求简略教法的补特伽罗宣说蕴，因为所诠内容少的缘故。针对喜欢中等教法的补特伽罗宣说处，针对希求广大教法的补特伽罗则宣说界。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་ལྟར་འདོད་པར་གྱུར་ ཞེ་ན།སྔོན་གོམས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཏེ། གཞན་དུ་མོས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་ཡིད་མི་ཆེས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་གདུལ་བའི་མོས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།བསམ་པ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་བཞིན་དུ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཅི་སྟེ་མ་བྱས། ཡང་ན་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཞག་པའི་རྒྱུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ སྙམ་པའོ།།རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །རྩོད་པའི་རྩ་བ་དག་ནི་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཕལ་ཆེར་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་ལྟ་ བ་དག་ལ་འདུན་པར་འདོད་ཆགས་དག་འདོད་པར་བྱ་བས་ན་འདོད་ཆགས་དག་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །ལྟ་བ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ནི་འདུན་པའི་ འདོད་ཆགས་ཁོ་ནའོ།།དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྩོད་པའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱིའོ། །གཙོ་བོ་སྨོས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ བས་སོ།།ཚོར་བ་རོ་མྱོང་བའི་དབང་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རོ་མྱང་དམ་པས་ན་ཞེས་བཤད་པས་ན་ཚོར་བ་ཉིད་རོ་མྱང་བ་ཡིན་པས་ན་ཚོར་བ་རོ་མྱང་བའོ། །དེ་ནི་རོ་མངར་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་མྱང་བ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཞེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་སུ་བབ་པར་ཟད་དེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདག་མེད་ པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དེ་དང་། དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་ཡོད་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པས་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་གིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་གསལ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མུན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཞིག་དེ་དང་འདྲེས་ཤིང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། འདམ་བྱིང་ཉ་ནི་ཡང་ཡང་འཕར་བ ཡིས།།ཆུ་ནི་རྙོག་པར་བྱེད་པ་ཇི་བཞིན་དུ། །མ་རིག་པ་དང་རྗེས་འབྲེལ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། །རིག་པ་སུན་འབྱིན་བྱེད་པའང་དེ་དང་འདྲ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་ནི་ལྟ་བ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རིགས་སོ། །ཚོར་བ་ལ་ཞེན་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པའོ། ། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་སྲེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་འཁོར་རོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །ཚོར་བ་ལ་ཞེན་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི ཚེ་འཁོར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པས། །རྩེ་དགས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།

若问：'为何他们会如此认为？'是由于往昔串习的缘故。若对于信解不同的众生宣说不同的法，只会成为不信任的因缘而已，所以依据所化众生的不同信解，从蕴等门中宣说三种。
'为何'等广说。若问：'意趣如何？'即是说：为何不像受蕴和想蕴那样，将思等也单独安立为蕴？或者为何不像思等那样，将受和想二者也合为一蕴？应当说明其原因。
广说'成为诤论根本和轮回之因'。诤论根本有二：对欲的贪著和对见的贪著。在家人和出家人大多依次对欲和见产生贪爱。欲即是所贪爱的对象，即色等境。对此过度贪著即是欲贪。见即是身见等。对此过度贪著也是贪爱。
这二者的主要因缘依次是受和想。'这二者'指的是以贪著欲和见为特征的两种诤论根本。说'主要'是因为无明等也可成为这二者的因。
关于'由受的味著'，由于解释为'以味著为胜'，故受本身即是味著，称为受味著。因为如同甜味一样，故称味著。由此力量而通过欲贪执著于欲。如是，受是贪著欲的主要因。
关于'由颠倒想的力量而执著于诸见'，此处应补充'执著'二字。将非法执为法，将无我等执为我，即是戒禁取见、身见、边执见、邪见、见取见等，而执著于彼等。
当见到真谛者虽有想，但因无颠倒故无执著见。因此，正是由想的颠倒而成为执著见的因。若说因其有无而有无的缘故，此说不然。因为无明以不明为性，离暗性故，不是颠倒认知的因，不是执著见的因，而是与之相应并以执取相为性的想才是因。
如说：'如陷泥之鱼，屡屡跃起，搅浊水体。无明相应之想，坏乱智慧亦复如是。'因此，说'由颠倒想的力量而执著于诸见'是合理的。
执著受即是贪著受。想成为颠倒即是由于颠倒执取相。其中，执著受而行于贪爱者即是轮回。想成为颠倒即是行于见。执著受和四颠倒使想成为颠倒时即是轮回。如说：'心若成颠倒，游戏趣诸境。'

།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེའོ། །དེ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིམ་ནི་རགས་དང་ཀུན་ཉོན་མོངས། །སྣོད་སོགས་དོན་རྣམས་ཇི་བཞིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བར་རོ། །ཕུང་པོ་དག་གིས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲི་བ་སྨོས་སོ། །ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས། །དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད་དེ། ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་འཆད་པ་ན། དེ་དག་ཁོ་ནའི་ཁོངས སུ་སྡུད་པར་རམ།དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པར་དག་པ་གཞན་ཞིག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག། །དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་གམ། ཕུང་པོ་དག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་དག་གི་ ཁོངས་སུ་བསྡུ་བར་ནི་མི་ནུས་ཏེ།དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དོན་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཡོད་ན། འདུས་མ་བྱས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མ་ ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་བསྡུ་བར་རིགས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བཤད་དོ། །འདི་སྐད་དུ། དེ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་དོན་གྱིས་གཟུགས་མ་ཡིན་ལ། མྱོང་ བའི་དོན་གྱིས་ཚོར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་།འདུས་ཏེ་ཤེས་པའི་དོན་གྱིས་འདུ་ཤེས་མ་ཡིན་ལ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་དྲུག་པར་བརྗོད་པ་ཡང་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕུང་པོའི་དོན་དུ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཕུང་པོའི་དོན་ནི་སྤུངས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་མ་བཤད་དེ། སྤུང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱོགས་ནས་འགུགས་ པའམ།དུས་ལས་འགུགས་པ་ཞིག་གི་ཡིན་གྲང་ན། གཉིས་ཀ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཕྱོགས་དང་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞིའི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་འདིར་དགོས་པའི་ཚིག་གོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ལ།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། འདུས་མ་བྱས་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ།འདིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། ལམ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ཆག་པ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བུམ་པ་ཆག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་འགགས་པ་སྟེ། བུམ་ པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ཞིག་པ་སྟེ།ཕུང་པོ་འགགས་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱང་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལ་ ཡང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ཆག་པ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཞིག་པ་ཡང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པར་མི་འོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ དག་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་མ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'这'是指蕴的次第之因。'将在彼处解说'是指'次第是粗重和烦恼，器等诸义如是'。
如上所说诸蕴摄一切有为法，因此提出'那么为何'等问题。
无为法不摄入诸蕴中，因为不合理故未说。当解说无为法不摄入诸蕴时，是将其摄入彼等之中，还是另外安立为异于彼等的其他类别。若摄入取蕴或诸蕴中，则一切情况下都不合理。为什么呢？因为不合理的缘故。首先，不能摄入诸蕴中，因为不合理彼等之所取义故。彼等之所取是色、受、想、行、识，而无为法非是色等自性，如何合理以色等诸蕴摄无为法？因此说'彼非色乃至亦非识'。
此说：彼非以可色义为色，非以领受义为受，非以和合了知义为想，非以造作义为行，非以了别义为识。
也不能说为第六蕴。为什么呢？因为不合理，不符合蕴义故。因此说'蕴义是积聚义'而广说'无为法'等。所以无为法未说入蕴中，积聚是从方位聚集或从时间聚集，而无为法不属于方位和时间，二者都不可能。
又说'为了知晓烦恼所依'，此处'所依'字是因的异名，因为有漏法是烦恼之因故。'为'字此处是目的语。'为了知晓烦恼和清净所依'是说有漏法是烦恼之因，无漏法是清净之因，而无为法二者皆非。不会增长烦恼故非烦恼因，因为无漏故。非道体性故非清净所依，清净是指能令清净故，是指道。
有人说如'破碎的瓶非瓶'等广说，'破碎的瓶'是指瓶已灭，非瓶，如是蕴已坏即蕴已灭，择灭和非择灭二灭也非蕴。虚空唯一故非蕴。
依彼等说则界处亦应如是，即如破碎的瓶非瓶，坏灭的界处也不应是界处。
已说诸蕴异相已，是说异于处界而说，因此无为法未说入蕴中。

།ད་ནི་གོ་རིམས་ལྷག་མར་ལུས་པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་དགོངས་པ་མངོན་དུ་མ་བཏང་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་མི་མངའ་ཞིང་། དགོངས་པ་ཡང་འདིར་ གསལ་བར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར།རིམ་ནི་རགས་དང་ཀུན་ཉོན་མོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་པས་རགས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲའོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དུག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མེད་ ཀྱང་རྟོགས་པར་ཆེས་སླ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ངའི་ལག་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་ནི་གཉིས་པས་ཆེས་རགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་པས་ཏེ། དེའི་བྱ་བ་རྟོགས་པར་ཆེས་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་ ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་པས་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་ཅི་ཞེ་ན། རགས་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཏེ་པོར་གསལ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་པས་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མཐར་ཏེ། འདུལ་ བ་རྣམས་གཟུད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ན་རིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མོ་ནི་ཕོའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་ལ། ཕོ་ཡང་མོའི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྟེ། ཕན་ཚུན་ཁ་དོག་ དང་།དབྱིབས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕོ་དང་མོ་དག་ཕན་ཚུན་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་དག་ནི་ཚོར་བའི་རོ་མྱང་བ་ལ་ཆགས་ པ་ལས་ཏེ།ཚོར་བ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་ཆགས་པ་དང་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེའོ་སྙམ་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་འགྱུར་བའི་ སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་འཁྲུལ་བར་བྱས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཀྱང་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། གང་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གང་གི་དོན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གང་དག་གིས་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གོ་རིམས་བརྗོད་དོ། །ཡང་ན་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་ནི་སྣོད་ལྟ་བུའོ། །སྣོད་དང་འདྲ་བ་ནི་སྣོད་དེ། ཚོར་བ་ ཟས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་ནི་ཟས་ལྟ་བུ་སྟེ། རོ་མྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་པ་དང་གནོད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ནི་ཚོད་མ་ལྟ་བུའོ། །འདིས་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་འདུ་ཤེས་ནི་ཚོད་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ ཚོར་བ་གསལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་ཚོར་བའི་རོ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ན་འདུ་ཤེས་ནི་ཚོད་མ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བྱན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

现在要说明剩余的次第，诸佛没有不观待密意而说法，此处也未明显显示密意，因此说'次第粗及遍烦恼'等。
关于'色是有对碍的'，较受等一切粗大，因为受等是无对碍故微细。其他有人说，因为是五识身的所依，及六识身的所缘故粗大。
关于'在非色法中也'等，受是作用粗大故，即虽无形体但极易了知，因此详细说'以我的手'等。想比二者更粗大，即比行和识二者，因为其作用极易了知。想是执取男女等相。
行比识粗大是什么原因呢？因为贪等行为明显可知故。识最后是因为一切中最细，为了引导所化众生随顺，故次第如理。
或者关于'无始以来'等详细内容，女贪著男身，男亦贪著女身，互相执著色、形、声、香、味、触，此是其义。
关于'彼等亦因贪著受用味故'，彼等男女互相贪著色等，是由于贪著受用味，因为得受与未得受故而有贪著和执著。
关于'于此贪著亦因想不颠倒故'，以苦为乐是想颠倒，乐受以行苦及坏苦故是苦。
关于'此颠倒亦由诸烦恼故'，想颠倒即由烦恼迷乱而成想颠倒。心亦由彼等成为染污，即由如上所说诸烦恼。
因此诸蕴的次第是随烦恼而定，为了显示从何处生烦恼、为何烦恼、由何烦恼、以何烦恼，故随烦恼而说次第。
或者关于'以器等义'等详细内容，色如器。与器相似即是器，因为受是食物的所依故。受如食物，因为是所尝味。因为趣入利害故想如调味料。由此明显故想如调味料，由此执取可意不可意相而明显受。
或者因为由想颠倒力故欲求受味，故想如调味料。诸行如仆人，因为由其力故成就可意不可意异熟。

། དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་དུ་ཟ་བ་དང་། གང་ཟ་བ་དང་། གང་དང་ཟ་བ་དང་། གང་དག་གིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཟ་བ་དང་། གང་ཞིག་ཟ་བ་པོ་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཁམས་ཀྱིས་ཏེ། ཅི་ཞེ ན།ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་ཕྱིར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེར་ཡུལ་ལྔ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་འདོད་པས་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ པའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་གཟུགས་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གཟུགས་ཏེ།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གཟུགས་དེས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་ཤིང་གོ་བ་དང་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱས་པའོ། །ཚོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་ཐ་དད་པས་དེ་ཐ་དད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བའོ། །གོང་མ་གཉིས་ན་ནི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་གོ། །སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ནི། །ཡིད་བདེ་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། །བཏང་སྙོམས་ཡིད་བདེ་བདེ་བ་དང་། །བཏང་སྙོམས་བཏང་ སྙོམས་ཚོར་བ་ཡོད།།ཅེས་པའོ། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ན་དེའི་མཚན་མ་གསལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པར་གཅད་པ་མེད་པས་ན་དེ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་རབ་ ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པས་དེའི་སེམས་པ་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་ཡིད་དགེ་བ་ལ། །སྲིད་རྩེའི་སེམས་པ་འབྲས་རབ་ཆེ། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ནས་གང་ཞིག་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ཉིད་དེར་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱས་སོ། །འདི་དག་ནི་ གང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཚོར་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་།འདུ་ཤེས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་དང་། འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་སྟེ།སྲིད་པའི་རླན་གྱི་མཐུས་སོ། །ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ཞིང་དང་ས་བོན་གྱི་གོ་རིམས་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པས་བསྡུས་པ་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་ཞིང་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་ བོན་ཏེ།ཞིང་ནི་སྔར་ཡིན་ལ། ས་བོན་ནི་ཕྱི་ནས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་རགས་པའི་གོ་རིམས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དང་། སྣོད་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱི་གོ་རིམས་དང་། ཞིང་དང་ས་བོན་གྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།ཕུང་པོ་རྣམས་མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་། །རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་གིས་ཆེས་རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་པས་ སོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོ་དང་མོ་དག་ཕན་ཚུན་གཟུགས་ལ་དགའ་བ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཟས་དང་ཚོད་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་པས་སོ། །དེ་དག་གི་ཁམས་གཉིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་ལ། ཚོར་བས་རབ་ ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ།།འདུ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་མོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་ནི་གོ་རིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་དེ་དག་གི་གཉིས་ ཀའི་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་སྨོས་པ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于所缘，识如食者，将明了何处食、何所食、与何食、由何等造作而食、何者为食者。或者由界，为何？即蕴之次第。云何？说'欲妙色'者，由心向外故，彼处五境为欲妙，为习行具分别贪相之欲故。欲妙即色者，为欲妙之色，由彼欲妙色而明显、了知及极明显。
由受差别者为诸禅，由受差别故彼差别，如是初二等持禅有喜乐。上二有乐及舍。生起诸禅中，有喜乐与舍，舍喜乐，舍舍受。
由想差别者为三无色，由彼处彼相明显故想为主，舍为共同且无遮故非主。唯由行差别者为有顶，由一切相彼思果大故，将说'世间善意中，有顶思果最大'。何处何者最胜，即于彼处表示。
此等为识所住处，即趣向色之欲界、趣向受之色界、趣向想之三无色、趣向行之有顶。识住于彼等者，即住于彼识住处，由有之润故。
为显示蕴次第如田与种子次第故者，识住所摄四蕴如田，识如种子，田在先，种子在后。是故广说，如粗显次第、烦恼次第、器等义次第、田种次第故，蕴不多不少。
为配合所说'次第因故'，广说'即彼次第因故'。云何？说'由此等最粗显'者，由一切心所故。烦恼次第因者，即男女互相爱乐色，如前。如食物与调味者，由诸心所故。
彼等分二界者，由受差别为色界，由想差别为三无色。广说'眼等界'者，说界与处是次第所依基故。说'六'者，由彼二者安立中无差别次第因故。说'眼等'者，为遮外处故。

།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུལ་ཅན་གྱི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་ནི་རག་ལས་པའོ། །རྟེན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྟེན་གྱི་དབང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དྲུག་གི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཡུལ་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ དང་།དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །དབང་པོ་དྲུག་ལས། དང་པོར་ལྔ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ད་ལྟའི་དོན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ད་ལྟར་བའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ད་ལྟར་བའི་དོན་ཉིད་དེ། ད་ལྟར་བའི་དོན་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་སྔར་སྨོས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ཆོད་པ་མེད་པས་ཉེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡུལ་ངེས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཡུལ་རྣམས་ནི་སྔར་སྨོས་སོ། །ཡིད་ནི་ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་པས ཕྱིས་སྨོས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཡིད་ནི་ཁ་ཅིག་གི་ཡུལ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པ་ནས་ཁ་ཅིག་དུས་གསུམ་དང་། དུས་མ་ཡིན་པའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བར་སྨོས་པ་ནི་འདས་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་ཅན་དང་། དུས་གསུམ་བསྡུས་པའི་ ཡུལ་ཅན་དང་།དུས་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ཅན་དང་། དུས་གསུམ་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ཅན་སྡུད་དོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ ཤེས་པའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཤེས་པའམ། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དུས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་དུས་གསུམ་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་མ་ངེས་པས་ཕྱིས་བཤད་དོ། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་དོན་ཕྱིར་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནས ལྕེའི་དབང་པོ་ལ་ཐུག་པ་སྟེ།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་མ་ངེས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་རེག་པ་ནའོ། ། རེས་འགའ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་ཡིན་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ན་རེག་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དག་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེ་བ་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡུལ ངེས་པ་ཅན་ནི་སྔར་ཡིན་ལ།ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཅན་ནི་ཕྱི་ནས་སོ། །ལྷག་མ་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་རིགས་པར་མིག་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ནི་གཉིས་དང་གཅིག་ནི་གསུམ་དང་། གཅིག་ནི་གཅིག་པས་སྔར་སྨོས་ཏེ། མིག་དང་རྣ་བ་ནི་ཡུལ་རྒྱང་རིང་བའི་ཕྱིར་གཉིས་པས་དེ་དག་ སྔར་སྨོས་སོ།།དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་དང་། རྣ་བ་གཉིས་ལས་ཀྱང་མིག་ནི་ཆེས་རིང་པོ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་གསུམ་པས་ཀྱང་སྔར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆུ་ཀླུང་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་མཐོང་ཡང་དེའི་སྒྲ་མི་ཐོས་པས་ ཞེས་སྨྲས་སོ།།སྣ་ནི་ཆེར་མྱུར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པས་སྔར་སྨོས་ཏེ། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཟས་ལྕེ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མ་ཕྲད་པའི་ཟས་ཀྱི་གོང་བུ་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་ཁོ་ན་སྣས་འཛིན་ན། སྣ་ཕྲད་ནས་ འཛིན་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟས་དང་འདྲེས་པའི་རྫིས་མྱུར་དུ་སྣའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ནི་རྫི་ལ་བརྟེན་པའི་དྲི་ལ་ཟས་ཀྱི་དྲི་ཞེས་བྱའོ།

关于'以其自性'等，如何理解呢？因为是所缘境的所依之体性故为主要，因为境的安立是依靠能缘的根。根是所依赖的。所依的安立也是依靠所依。正因为如此，所以详细说'以其力故'，即以六处和六界的力故，其境即色等诸法，及其识即眼等诸识，依次而生。
在六根中，首先是五根，即眼等。为什么呢？因为是现在义故。现在义的事物即是现在义性，因为是现在义性故，先说眼等五根。现在的是无间隔而近，因此由于是确定境故，先说它们的境。意根是不定境，因此在眼等之后说。
意根有些境是现在，有些是三世及非时，其中'乃至'所说的是过去境、未来境、现在境、三世摄境、非时境、三世及非时境。其中有些是现在境，如他心智。有些是过去境，如宿住随念智。有些是未来境，如希求智或死生智。有些是三世境，如'一切法无常'的认知。有些是无时境，如缘灭的认知。有些是三世及非时境，如'一切法无我'的认知，因此意根不确定故后说。
'因四大所造义故为四'是指从眼等直至舌根，因为是以大种所造的色、声、香、味为境。'身境不定'是说，有时是大种，即当触及坚性等时。有时是大种所造，即当触及柔软性等时。有时是二者，即大种和大种所造，当身识缘种种境生起时。
因此确定境者在前，不定境者在后。关于'余随应'，随应即眼等二者是二，一者是三，一者是一而先说。眼耳因为境远故为二而先说。'此二中'是说在眼耳二者中，眼能取极远境，因此不仅是二，也是第三个先说。正因如此，所以说'虽从远处见河流，却听不到其声音'。
鼻因为速疾取境故为第一个先说。如何呢？因为在食物未触及舌之前即能取香故。若问：如果仅是鼻取未接触的食团所依的香，则会违背鼻是接触而取的本性。答：不是这样的，是因为与食物混合的气息迅速到达鼻的境界，由于与之同类故，说依气息的香为食物的香。

།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་རིམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་ནི་ཕྲེང་བ་ལྟར་ གནས་ཀྱང་།གང་དང་གང་གི་དབང་པོའི་རྟེན་དང་པོ་ན་གནས་པ་དེ་དང་དེ་སྔར་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མིག་གི་རྟེན་ནི་དང་པོ་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རྟེན་ནི་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྟེན་དེའི་འོག་ན་གནས་སོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ གང་ན་ཡང་གནས་མོད་ཀྱི།འོག་ན་ནི་ཆེས་མང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་གོང་ན་མི་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡིད་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། འདི་དག་རྣམ་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་མི་གནས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དབང་དོན་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ། །སྐྱེ་མཆེད་དང ནི་ཁམས་བཅུར་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་དེར་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་ལ། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་དེར་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་གཅིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་ཀྱི། གཞན་དག་མ་ཡིན། ཡང་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྟར་འདི་ལ་ཡང་མིང་གཞན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་དེ། འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་ ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན།བཤད་པ། བྱེ་བྲག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་རྣམས་སོ་སོར་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། མིང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅུ་ཆར་ལ་ཡང་ གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བརྗོད་ན་ནི་མིང་ལ་སོགས་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོར་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་མ་རྟོགས་པས་ཀྱང་དེ་དག་སོ་སོར་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་དུ་འགྱུར་ རོ།།དེའི་དོན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་གཅིག་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བརྗོད་ན། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མིང་གཞན་དག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བརྗོད་དོ། །གཟུགས་ལ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་གཞན་མི་འདོགས་ ཏེ།དེ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་མིང་ཐུན་མོང་པ་ཁོ་ནས་གཞན་དག་ལས་རྣམ་པར་གཅོད་པས་ཁྱད་པར་གྱི་མིང་གདགས་པ་དོན་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། མཚན་མ་མ་བཏབ་པའི་བ་ལང་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་མིང་ཐུན་མོང་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱི།གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་པས་གཙོ་བོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་རེག་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་ཅི་ལྟར་རེག་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་ལ་རེག་པར་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །འོན་ཀྱང་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ལག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམ་པར་ འགྱུར་བ་ལས་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ན།དེ་ཡང་གཟུགས་སུ་རུང་བས་རེག་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རང་གི་རྟེན་དང་། གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་ཡང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་ཏེ། འབྲེལ་པ་དག་གིས་རེག་ན་སྟེ། ཕྲད་ན་གཟུགས་སུ་རུང་ཞིང་གཞོམ་དུ་རུང་ངོ་། །འདི་ནི་འདི་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཉེ་བར་བརྟག་ཏུ་རུང་བ་ལས་སོ།

或者关于'如何安住次第'，虽然三者如串珠般安住，但是任何根的所依最先安住者，即先说彼等。正因为如此，广说'眼根所依安住于最前'。身根所依安住于舌根所依之下。虽然身根遍及一切身体而安住于任何处，但在下部最多。正因为如此，说'大部分'，并非不安住于上部。
若问意根的位置如何，为此说'意依于彼等，且不住于境'。五识聚的体性和意识聚的体性，此六者皆非色法，故不住于境。又为何而广说。'唯彼根境，许为十处及界'中说十种色处为色蕴自性，'无诸法分别'中说一切处为法自性，因此广说'差别义'等。
若问虽然无色性差别，为何唯一称为色处而其他不是，或者为何不如声等处那样对此也说其他名称，此有何因？同样也应说法处。答：为了了知虽然无色法性差别但各自为处，故有差别。若问何为差别？即名称。
若因为是色性而称十者皆为色处，则名等与色等不能各别了知为境与有境，不了知彼等则不能了知彼等各自为处。因此成为三处。为此虽然无色性差别，说一为色处，声等诸处安立为其他名称处。
对色也不安立其他处名以遮除其他处，因为如作因，仅以色的共同名称从其他分别，故无需安立差别名称。正因为如此，广说'以眼等差别'，如未作标记的牛。或者唯色处是主要的缘故而说色的共同名称，虽是色性但其他非是，因为非主要。为显示比其他更主要，广说'因为有碍'。
若问因为非触处，如何以手等和合触碰色处？不说触碰彼自身。然而当其所依大种由手等和合触碰变化而成色时，彼亦成色而触碰时称为成色，因为与自所依、成就、安乐为一。又彼亦因有碍而为手等和合触碰，即接触时可成色且可毁坏。'此即于此'是从可观察近处而言。

།ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐག་རིང་བ་བརྟག་ཏུ་རུང་བ་ལས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བའི ཕྱིར་དང་།བརྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ལ་ནི་བརྟག་ཏུ་རུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྫས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནའོ། །ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་དངོས་སུ་བརྟག་ཏུ་ མི་རུང་ལ།དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་ཕྲད་ནས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ། །སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་ཕྱོགས་བསྟན་པ་བརྟག་ཏུ་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། ཡུལ་བརྟག་པ་ནི་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གཟུགས་སོ་ ཞེས་གྲགས་ཀྱི།སྒྲ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་བསྟན་བཅོས་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུགས་ཉིད་དུ་མ་གཏོགས་སོ། །བྱེ་བྲག་ གི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་གཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་ཀྱི།ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ནས་ཀྱང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་སྤྱི་མིང་བཏགས་ཀྱི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མང་བ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།འདིར་ཆོས་ཀྱི་མིང་ཅན་གྱི་ཆོས་མང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་འདུས་ཏེ། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྐྱབས་དང་། དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །འདིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་སྤྱི་མིང་མེད་པར་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་སྤྱི་མིང་བརྗོད་པས་ཆོས་མང་པོ་བསྡུས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིན་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མཆོག་ཉིད་དེ། དགེ་བ་དང་རྟག་པའི་ཕྱིར་རམ། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ ཕྱིར་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་དེ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བའི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་རགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་རྣམ་ གཉིས་དང་རྣམ་ཉི་ཤུ།།ཞེས་བཤད་པའོ། །ཤ་དང་། ལྷ་དང་། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། མིག་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཤའི་མིག་ནི་བདག་ཅག་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལྷ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ནི་ འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའོ། །ཤའི་མིག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའོ། །ལྷའི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རགས་པས་རྣམ་པ་ཆེས་མང་པོར་བརྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མང་པོ་དག་གིས་བརྟག་པར་རུང་བའི་ ཕྱིར་ཏེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤ་དང་ལྷའི་མིག་གི་མདུན་དུ་རགས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་ཕྲ་བར་བརྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་བརྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བར་ བརྗོད་པར་འདོད་པས།མདོ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མདོ་གཞན་ལས་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་རྣམས་འདི་དག་ཁོ་ནར་འདུ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་གང་ཞིག་གང་དུ་འདུ་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ ཅད་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དག་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དག་གིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།

'某某处'这句话是指可以观察的遥远地方。因此如此，由于是色法且可观察，所以唯有色处是主要的。其他的则因为不可观察所以不是主要的，因为眼等诸根是以实质推测而可得的缘故，所以是'此处'。'某某处'这样直接观察是不可能的，香处、味处和触处等是接触后才能获得的缘故，不能观察说'某某处'。声处也仅仅能观察方向而已，无法观察处所。在世间中也只说'色'，而其他声等则不这样说。世尊说法也是为了向世间显示，毗婆沙等论典中也未将声等归入色法之中。
以差别义而言，只说一个是法处，而不是全部，如此等广说'乃至成为境和有境'。眼等差别所施设的共称，而其他则不是。关于'诸多法'，此处唯摄诸多名为法的法，即择法觉支、智、随念、信、念住、正知、皈依、三宝等。此处所说'诸多法如受等'，摄受、想、诸行、无为法及无表色等，若无法的共称如何能执取这些？因此以共称摄诸多法，如同行蕴一样。
关于'最胜法'的广说，涅槃是最胜，因为是善和常住的缘故，或因为灭除了苦及其因的缘故。如是从'诸法'乃至'离贪最胜'等所说，由此显示法处是最胜。其他人说'以二十种相粗重的缘故'，如说'色有二相及二十相'。由于是肉眼、天眼和圣慧眼三种境界的缘故，其中肉眼是如我等的眼。天眼是诸天的眼。圣慧眼是诸圣者的无漏智。
肉眼缘一切法。天眼唯缘色境。因此如是，由于以粗重可观察众多相及可被众多者观察的缘故，依次在肉眼和天眼前可观察粗重和一切细微的缘故，以及可以圣慧眼观察无常等的缘故，故说一个色处。欲说蕴等摄持，故说'诸经中'等。若其他经中所说蕴、处、界唯摄于此等，则应说何者摄于何处。若是差别，则与'一切有为法、有漏法和一切法依次为蕴、取蕴、处、界所摄'相违。

།མདོ་གཞན་ལས་བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་འདི་ དག་གི་ནང་དུ་མི་འདུ་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན།གསུང་རབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཏུ་འདུ་བ་བརྗོད་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ གསུང་ཚིག་གི་རང་བཞིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཏེ།ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྒྲ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་མིང་གི་རང་བཞིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཏེ། མིང་ནི་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་གི་ལྟར་ན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁོ་ནས་བསྡུས་ལ། གང་གི་ལྟར་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཁོ་ནས་བསྡུས་སོ། །གལ་ཏེ་གསུང་ནི་ཚིག་ཡིན་པར་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་མིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་དོན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ལ་མིང་ཡང་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མིང་གི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདིར་མིང་ནི་དཔེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ ཁྲི་དག་།ཅེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲི་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་ཚད་ཅེས་ཟེར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་ནི་བསྟན་བཅོས་ཚད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་ལྟ་བུའི་ཚད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཚད་དེ། ཆོས་མངོན་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བའིའོ། །ཡང་དེ་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞིག་ན་དེའི་ནི་ཤུ་ལོག་དྲུག་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེས་གཞན་དག་གི་ཚད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་མིང་བཏགས་སོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེ་ཡིན། །ཞེས བྱ་བ་ལ།ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་གཏམ་རྒྱུད་རེ་རེ་སོ་སོར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པས། གསུང་རབ་ལས་ཕུང་པོ་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་ལ། ཁམས་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ གཞན་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་སྡུད་དོ། །སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།འདི་ནི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བརྒྱད་ཁྲི་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་གསུངས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གཏམ་རེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད། སྤྱོད་པ་རྣམས ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི།།ཞེས་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་རིགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་ པོ་དང་།མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཏུ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྡུས་སོ།

如果说其他经中所说的蕴等这些不包含在内的话会如何呢？将会对经典的术语完全迷惑。为了遮遣这种情况，说明这些都包含在内，即'八万法蕴'等。
按照某些人的观点，佛语是语言文字的自性，依此观点，这些由色蕴所摄，因为语言表示的声音包含在色蕴之中。按照某些人的观点，是名称的自性，依此观点，由行蕴所摄，因为名称为不相应行所摄。
按照某些人的观点，不存在不相应行，依此观点，唯由色蕴所摄，按照承许不相应行存在的观点，则唯由行蕴所摄。
如果说佛语不是众所周知的语言吗？怎么说名称即是佛语呢？他们说：因为佛语是由义理分别，而名称也是诠释义理，所以佛语即是名称的本质。
此处名称仅是比喻而已，因为佛语是名、句、文的自性。
因为说'八万法蕴'，所以问法蕴的数量是多少？为此说'有谓论典量'。论典的数量即是论典量。如同论典量的数量，即是论典量，即阿毗达磨法蕴论。
其量是多少呢？说'其有六千颂'。正因为如此，认为由此也能确定其他的数量，因此安立法蕴之名。
'蕴等各一说'中，蕴、处等每一个都是各别的一个法蕴，因此经中从蕴开始宣说的是一个法蕴，从界开始宣说的是另一个法蕴，同样也应说处、缘起等。'等'字包括善不善业道、摄事等。
'为对治诸行'等广说，这是住处。众生的行为因贪、嗔、痴、慢、见、寻思等差别而有八万，为对治这些，世尊从宣说净观、慈心、缘起、无常想、空性、入出息念等门中说八万法蕴。
其他人说：'蕴等各一说'即是以另一种方式说明'为对治诸行'，因为没有任何宣说蕴不是烦恼对治的。
如前所说蕴等应当摄集，即应当如理摄入色等蕴、眼等界、眼等处中，因此说'戒蕴为色蕴所摄'，因为戒蕴是身语业的自性，所以为色蕴所摄。

།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་སོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་མི་སློབ་པའི་མོས་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱི། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལས་ཟད་ པར་ནམ་མཁའ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་བརྒྱད་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཟད་པར་བཅུ་པོ་བརྒྱད་མ་ཆགས། །ཞེས་བཤད་དོ། །མ་ཆགས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཟད་པར་བརྒྱད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ།།འཁོར་དང་བཅས་ན་ནི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་ དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་དང་། འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ལས། ཟད་པར་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དག་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཏེ། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང བཞིན་ཏེ།ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོ་གསུམ་ལ་ནི་གཞུང་འཛིན་པས་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་དོ། །བཞི་པ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་བརྗོད་ཅིང་བརྗོད་ནས་སེམས་པར་ བྱེད་ན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་ཡོད་ལ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་ཡང་ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་སྒྲ་དང་། ཡིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ ལྔ་གང་ཞེ་ན།མདོ་ལས། འདི་ལ་དགེ་སློང་ལ་སྟོན་པའམ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་བླ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ན། འདི་ལ་སྟོན་པ་འམ་མཁས་པ་བླ་མའི་ས་ལྟ་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ལ། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་[(]བ་[,]པ་[)]ལ་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར རོ།།ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བར་གྱུར་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ན་ཡིད་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡིད་བྱུང་བ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དོན་བྱེད། གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད། སེམས་པར་ བྱེད།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་བཟང་པོ་ལེགས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་མོས་པའོ།

关于'其余的为行蕴所摄'这句话，定、慧、解脱、解脱知见蕴等是与心相应的行蕴的特征，因此为行蕴所摄。这是解脱蕴中无学解脱，是有为的解脱，而非无为的解脱。
关于'从十遍处'这句话，从地等遍处中，除了虚空遍处和识遍处外的八个遍处，因为是无贪的自性，如说：'十遍处中八无贪'。无贪也为法处所摄，因此八遍处为法处所摄。
关于'若有眷属'等广说，受等三蕴和随行色为法处所摄，识蕴为意处所摄。胜处也与此相同，'与此相同'这个词是指无贪的自性和有眷属的都是五蕴的自性，以及归入意处和法处中。
在十遍处中，虚空遍处、识无边处，以及空无边处等四处，即虚空、识、无所有、非想非非想处，因为没有随行色，所以是四蕴的自性，为意处和法处所摄。
关于'五解脱处'的广说，前三个解脱处因为有持诵，所以有声处。第四处若是说话并且思维，则有三处，若不是这样，则为意处和法处所摄。第五处也有意处和法处，因此有眷属的为声处、意处和法处所摄。
什么是五解脱处？经中说：在此，若有比丘被导师或如同导师的殊胜梵行者宣说法，无论是导师还是如同导师的智者如何宣说法，他都能如实了知其义和法。当他如实了知义和法时，生起极大欢喜。欢喜时生起喜悦。心生喜悦时身体变得轻安。身体轻安时感受快乐。快乐时心得定。心得定时能如实了知、如实见。如实了知、如实见时生起厌离。厌离时离贪。离贪时解脱。这是第一解脱处。同样地，诵持、为他人宣说、思维、善巧把握禅定的因相等，如是广说。解脱是无学解脱。

།དེ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་གྱིས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ལ། དེ་བཅད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྐྱེ་བའི་སྒོར་གྱུར་པས་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ནི་དངོས་གཞིའོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་ སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ལས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ཀུན་དགའ་བོ་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཉིས་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུས་ བསྡུས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་དྲི་དང་རོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་དུས་དག་ན་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་གིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེར་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་མང་པོ་ལས་ཁམས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དེ་དག་གིས་བསྡུ་བ་ནི་ཕྱི་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཁམས་དྲུག་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཁམས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁམས་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་ བའི་ཁམས་ཏེ།འདི་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་མངོན་པར་འདོད་ཀྱི། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་དེའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བས་གནོད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཁམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ནི་ བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཁམས་དྲུག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁམས་དང་། བདེ་བའི་ཁམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཁམས་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་ཁམས་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མ་རིག་པའི་ཁམས་སོ། །འདི་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུའོ། །ཡང་ཁམས་བཞི་སྟེ། ཚོར་བའི་ཁམས་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཏེ། གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་ཏུའོ། །ཡང་ཁམས་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི ཁམས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདུའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅུ་བཞིར་འདུའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུ་འདུའོ། །ཡང་ཁམས་གསུམ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་སོ། །གཉིས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་ནི་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །འགོག་པའི་ཁམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུའོ། །ཡང་ཁམས་གསུམ་སྟེ། འདས་པའི་ཁམས་དང་། མ་འོངས་པའི་ཁམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི ཁམས་ཏེ།འདི་དག་ནི་རེ་རེ་ཞིང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདུའོ། །ཡང་ཁམས་གསུམ་སྟེ། དམན་པའི་ཁམས་དང་། གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་དང་། བར་མའི་ཁམས་ཏེ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདུའོ། །ཡང་ཁམས་གཞན་གསུམ་སྟེ། དགེ་བའི་ཁམས་དང་། མི་དགེ་བའི་ཁམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཁམས་སོ། །དང་པོ་གཉིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུའོ།

对此造成障碍的是烦恼，用智慧之剑斩断它们，斩断后便生起解脱，因此智慧成为生起解脱之门，所以解脱处即是智慧。声是它们的加行，智慧是正行。
所谓'从二处'，是指无想有情处和非想非非想处二处，如经中说：'阿难，处有二种：无想有情处和非想非非想处'。
在这两处中，无想有情处为十处所摄，因为属于色界，彼处无香味，且在死亡和出生时有意处的缘故。
趣向非想非非想处者为意处和法处所摄。其中受等三蕴为法处所摄，识蕴为意处所摄。
同样，在诸多界中所说的六十二界，也应当如理了知它们如何摄属。
界有十八种：眼界、色界、眼识界等广说。其中地界、水界、火界、风界、空界、识界等的摄属将在后面解说。
复有六界：欲界、害心界、损害界、出离界、无害心界、无损害界，这些都摄入法界中。
其中欲界之名是指欲贪，而非欲界，否则害心界和损害界就不应另外说明了。
复有六界：苦界、乐界、忧界、喜界、舍界、无明界。这些也都摄入法界中。
复有四界：受界、想界、行界、识界。三界摄入法界中，识界摄入六识界中。
复有三界：欲界、色界、无色界。欲界摄入十八界中，色界摄入十四界中，无色界摄入意界、意识界和法界中。
复有三界：色界、无色界、灭界。前二界的摄属已说过，灭界摄入法界中。
复有三界：过去界、未来界、现在界，这些各自都摄入十八界中。
复有三界：下劣界、胜妙界、中等界，这三界也都如理摄入十八界中。
复有其他三界：善界、不善界、无记界。前二界摄入色界、声界、意界、六识界和法界中。

།གསུམ་པ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་ཆར་དུ་འདུའོ། ། ཡང་ཁམས་གསུམ་སྟེ། སློབ་པའི་ཁམས་དང་། མི་སློབ་པའི་ཁམས་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཁམས་གཉིས་ནི་ཡིད་དང་། ཆོས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་འདུའོ། །གསུམ་པ་ནི་བཅོ་བརྒྱད དུ་ཡང་འདུའོ།།ཡང་ཁམས་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ། དང་པོ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འདུའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡིད་དང་། ཆོས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ཏུའོ། །ཡང་ཁམས་གཉིས་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ དང་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །དང་པོ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདུ་ལ། གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འདུའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་དྲུག་ཚན་གསུམ་དང་། བཞི་ཚན་གཅིག་དང་། གསུམ་ཚན་དྲུག་དང་། གཉིས་ཚན་གཉིས་དང་། དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ རོ།དེ་ལྟར་ན་ཁམས་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེར་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་མང་པོ་པའི་མདོར་རོ། །གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་གཉིས་ཀྱིའོ། །སའི་ ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི།སྲ་གཤེར་དྲོ་ཉིད་གཡོ་བ་རྣམས། །ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བཤད་མོད་ཀྱི། རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ནི་མ་ བཤད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྟར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ནམ་མཁའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་སྨྲས་མོད་ཀྱི།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཅི་ནམ་མཁའ་ཉིད་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་དང་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྣ་ལ་སོགས་པ་དག་གིའོ། ། བུ་ག་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་མཁའི་ཁམས་བཞིན་དུ་བུ་གའི་དོན་ཡང་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རམ། བུ་ག་ནི་ནམ་མཁའ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བའོ། །སྣང་དང་མུན་པ་དག་ཡིན་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས ཡིན་ལ།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱང་བུ་ག་ཡིན་ན་ནི་དེར་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་བས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །ལོའི་སྒྲ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསགས་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བུ་ག་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་མ་རངས་པའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་ བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོའི་རང་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུན་པ་ནི་མཚན་མོའི་རང་བཞིན་ནོ། །སྣང་བ་ནི་ཉིན་མོའི་རང་བཞིན་ནོ། །མཚན་མོ་མར་མེའི་སྣང་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཉི་མའི་ལ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ ཕལ་ཆེ་བས་བསྟན་ཏེ།མོན་སྲན་སྟེའུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་གྲེའུའི་ཕུང་པོར་བསྙད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཐོགས་པའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། །བསགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིན་ ཏུ་གནོད་པར་བྱར་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོགས་པ་ནི་བསགས་པའོ། །བསགས་པར་གནས་པ་ནི་བསགས་པ་ལ་གནས་ཤིང་འདུས་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། གནོད་པར་བྱར་རུང་བའོ། །དེ་ནི་དེའི་ཉེ་འཁོར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ནི་བསགས་པར་ གནས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྟེ།ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལ་གཞན་མིན་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཐོགས་མེད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཞན་པ་མི་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ གྱི་ཉེ་འཁོར་ཡང་ཡིན་ཏེ།རྩིག་པ་དང་རི་ལ་སོགས་པའིའོ།

第三者摄入十八界中。复有三界，即有学界、无学界、非有学非无学界。其中有学界和无学界二者摄入意界、法界、意识界中。第三者亦摄入十八界中。
复有二界，即有漏界和无漏界。第一者摄入十八界中。第二者摄入意界、法界、意识界中。复有二界，即有为界和无为界。第一者摄入十八界中，第二者摄入法界中。
因此，彼等十八界即成为三个六组、一个四组、六个三组、二个二组，共六十二组。如是，彼等四十四界即成为彼等十八界。
关于'于彼等'一语，'于彼'是指多界经。'未说二者之相'是指虚空界和识界二者。地界等诸界的'坚湿暖动等'已经说过。
若问：'识各别了别'不是已说识界之相吗？虽已说过，但未详细分别。因为识有有漏和无漏之别。正因如此，才问'是否如地等界般，一切识皆为识界'。
虽已说虚空相为无障碍，但非虚空界之相。正因如此，才问'是否虚空即是虚空界'。
关于'未说'一语中，'口鼻等'的'等'字是指鼻等。
关于'应知孔穴为何'一语，是因为如同不了解虚空界一样未了解孔穴的含义，或因误解孔穴即是虚空而发问。
'是明与暗'一语，若孔穴是虚空界，虚空界也是孔穴，则会如此循环往复无穷。'是'字表示不满意之意，因为极微之间无相触，积聚必有孔穴。其他人说这是毗婆沙师的说法。
关于'夜晚和白天的自性'，暗是夜晚的自性，明是白天的自性。若问：夜晚有灯光岂不混乱？答：不会，因为此处是指太阳光。或者是就大多数情况而言，如同虽有豌豆小麦等，仍称为谷堆一样。
关于'即彼有碍之近分色'一语，'彼'即是虚空界。'积聚而住之色'，为什么这样说呢？因为极易受损害。积聚即是聚集。积聚而住即是住于积聚、住于和合之义，即能损害和可被损害。
'彼是其近分'一语中，'其'是指积聚而住之色的，因为存在于近分中。其他人说因为对彼无他碍。
关于'彼虽无碍'一语，无碍即是没有障碍。为什么呢？因为他物不能障碍它。也是他物的近分，即墙壁和山等的。

མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་ལ། ནམ་མཁའ་ཡང་རྫས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ཁམས་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལས་ ཐ་དད་དོ་ཞེའོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། ནང་དང་ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། ནང་གི་ནམ་མཁའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ལུས་འདིའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་གང་ཞིག་ནང་ལ་བརྟེན་པ་ནམ་མཁར་གྱུར་པ། མི་གསལ་བ། ཁྲག་དང་ལྤགས་པས་མ་ཁྱབ་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གི་བུ་ག་ ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་ནམ་མཁའ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིའི་ནམ་མཁའ་གང་ཞིག་ཕྱིའི་ནམ་མཁར་གྱུར་པ། མི་གསལ་བ། གཟུགས་སུ་གྱུར་པས་མ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ནང་ངམ་ཕྱིའི་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྤངས་པར་བསྟན་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་སེམས་ཁམས་ལྔ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ནས་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལྷག་མར་ལུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནམ་མཁའ་ནི་སྤངས་པར་བསྙད་པར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྐྱེས་བུར་གདགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་ རྣམ་ཤེས་ནི།།རྣམ་ཤེས་ཁམས་ཡིན་གྱི་ཟག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་རྒྱུ་སྨྲས་ཏེ། ཁམས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་མངལ་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ།།དེ་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་གཅོད་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གསོས་འདེབས་པ་དང་། སྤེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞིར་གྱུར་པ་ཞེས་ཟེར་ཏོ། །འདི་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྱུང་བའི་ཁམས་བཞི་ནི་རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །ལྔ་ པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་སོ།།དྲུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་པོ་དག་ཏུ་འདུས་སོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དག་གིས་བསྡུས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་དེ་དག་ གི་རྣམ་པར་བསམ་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཁམས་རྣམས་སུ་གཟུགས་དང་སེམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཁམས་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསམ་པར་བྱའི། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་དག་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །བསྟན་ཡོད་འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བསྟན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་བསྟན་ཡོད་དོ། ། བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་ནི་འདི་ནའོ། །ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གིས་ཞེས་བསྙད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་འདི་ནའོ། །ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནའོ་ཞེས བསྙད་པ་འདི་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་ལ་དེ་ཡོད་པས་ན་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།

经部师们说：虚空界与虚空无有差别，又因虚空非实物，故虚空界非实有。毗婆沙师们说：虚空界与虚空有别。何以见得？因为经中说有内外虚空的缘故。如经中说：'何为内虚空界？即此身内之虚空，依内而成虚空，不明显，不为血肉所覆，如眼孔等'；'何为外虚空？即外在虚空，成为外虚空，不明显，不为色法所覆'等。无为法不应说为内或外。
又因为在离色贪者说断虚空界的缘故。如世尊说：'是故其心解脱于五界离贪，此后唯余其识'。虚空不应说为所断，因为无漏的缘故。又因为如地等是假立补特伽罗之取蕴的缘故，如说：'此补特伽罗是六界'。有漏识是识界，无漏识则不是。
为何如此？如广说：'此等六界'，依六界而入胎。如地等为生起所依，故识界亦是有漏。如广说：'从结生心'等。无漏法则不然，因为能断生死相续、能作损害、能断烦恼。
其他论师说：因为能生、能养、能长，故为所依。此中，能生是识界，因为是结生种子。如何？四大种界摄于触界中。第五摄于色界中。第六摄于七识界中。
已说十八界自相及一切法为蕴处界所摄。今为分别诸法故造论，当思察彼等。其中，由界中分别色心而说，则易于了知有漏等诸相，故当从界思察，而不从蕴处思察。
正因如此，如广说：'说十八界'等。'此中所说'者，与'界'字相连。因不知是何者，故说'色'字。与所说同在即是'所说'。此'所说'又是何？即此处。为显示'在某处'故，是由势力所生的眼识，因为是彼境故，说色与彼同在。
其他论师说：所谓'在此''在某处'即是所说，凡有此者即是可说，如有所缘。如所说可说之相，以相反而言，其余即是不可说。

།ཐོགས་དང་བཅས་པ་གཟུགས་ཅན་ བཅུ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཅན་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཡོད་པས་གཟུགས་ཅན་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་ཡོད་པས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་། བཅུ་ གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ལ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཡོད་པས་ན་གཟུགས་ཅན་ནོ། །ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ལ་ཡོད་པས་ན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ནོར་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ཐོགས་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཞན་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ལག་པ་འམ་རྡོ་བ་ལ་ལག་པ་བརྡུགས་ཤིང་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལག་པའི་ ཡུལ་དུ་ལག་པ་གཞན་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྡོ་བ་ལ་ཡང་ལག་པ་བརྡུགས་ཏེ། དེའི་ཡུལ་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཐོགས་སོ། །རྡོ་བ་ཡང་དེ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལག་པ་དང་རྡོ་བ་གཉིས་ལ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅན་ རྣམས་རང་གི་ཡུལ་དག་ལ་སྟེ།ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཏགས་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དྲངས་སོ། །བཏགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཆུ་ལ་ཐོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ཆུ་ལ་ཐོགས་པ་སྟེ། ཡུལ་ཆུ་དང་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྐམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།ཉ་པ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་གི་ཆུ་ལ་ཐོགས་པས་དེའི་ཕྱིར། མི་ཕལ་ཆེའི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཉིས་ཀར་ཐོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཆུ་སྲིན་བྱིས་པ་གསོད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་ཀར་མ་ཡིན་པའི་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མངལ་དུ་ངེས་པར་ འཆི་བ་དང་།དམིགས་པ་གཞན་ལ་སེམས་གཡེངས་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ནི་གཉིས་ཀར་ཡང་མི་ ཐོགས་སོ།།མིག་གང་མཚན་མོ་ཐོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མོ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་ཝང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྤགས་པའི་བྱེའུའོ། །མི་ཕལ་ཆེའི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕལ་ཆེ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་མཚན་མོར་ཡང་འཇུག་སྟེ། ལས་དང་སྨན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱི་ལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྟག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུའོ།།གཉིས་ཀར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མོ་མ་ཡིན་ཞིང་ཉིན་བར་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངལ་དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱི་ནས། །འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ ཀྱི་ལྟ་བུའི་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དཔེར་བརྗོད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་བྱས་པའོ། །དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་རང་གི་དམིགས་པ་ དག་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གང་ལ་གང་ཞིག་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ནུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་ཞིག་གང་ལ་ནུས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་དེར་ངའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་སྨྲ་བ་པོར་འགྱུར་རོ།།གང་ཞིག་དེའི་སྣང་བ་སྐྱེས་པ་ལས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་ཅིང་དམིགས་པ་དེ་ནི་དམིགས་པའོ།

关于'有对碍的有色十处'这句话，提到'有色'是为了排除非色法。法处中有无表色，可以假立为有色，所以说'十'。
因此在论释中也详细说明了'哪十种'。由于它们具有色的特性，所以称为有色。
若问'对碍'是什么？所谓'对碍'就是障碍。由于它们具有对碍，所以称为有对碍，就像'具财'一样。
其中有三种，因为'对碍'的含义普遍适用。其中，障碍性对碍是指在自己的境域中阻碍他物生起。
怎样理解呢？比如手或石头相互碰触称为对碍，意思是在手的境域中其他手不能生起。对于石头，手也会碰触，因为不能在其境域中生起，所以对它有对碍。石头对这两者也是如此，即对手和石头，因为不能在其境域中生起，所以称为对碍。
境界对碍是指眼等诸根对自己的境界，为了说明境界等是接触，所以引用《施设论》的说法。
《施设论》中说'对水有对碍'是指对自己的境界水有对碍，意思是与水境界接触，而对陆地则不然。
因为有些渔夫等对水有对碍，所以说'如同大多数人'。也有同时具有两种对碍的，如鳄鱼、婴儿杀手等。也有两者都不具有的。
详细来说，胎中必死者、心散于他缘者、入灭尽定者、入无想定者、现前无想者、生于世界中间者的眼根对两者都无对碍。
'眼在夜间有对碍'是指在夜间活动的意思。'蝙蝠'是指皮翼鸟。'如同大多数人'中说'大多数'是因为有些人在夜间也能活动，这取决于业力和药物。
所说的'猫等'中的'等'字包括虎等动物。'两者都不是'指既不是夜间也不是白天。
'除了这些情况'，是指从胎中必死者到生于世界中间者等情况。这两个例子的差别是由境界和时间造成的。
所缘对碍是指心和心所法执取自己的所缘，因此这只是就心和心所法对自己的所缘而安立的。
'对什么起什么作用'是指比如眼等对色等的见等作用。若问'作用'是什么？就是功能，即某者对某境有功能时，就会说'这是我的境界'。
当其影像生起时，心和心所法所执取和缘虑的，那就是所缘。

།ཐོགས་པ་ནི་འཇུག་པ་བརྡུགས་པ་ཡིན་ལ། འཇུག་པ་མ་བརྡུགས་པ་ནི་མ་བརྡུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རང་གི་ཡུལ་ལམ་ཞེས་དྲི་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའམ་དབང་པོ་ཡང་རུང་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ཤས་གང་ཞིག་ཏུ་ཞུགས་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་གཞན་ནི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གང་གིས་བསྒྲིབས་པ་དེ ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཇུག་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རུང་བའི་ཡུལ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཇུག་པ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་འདི་ལ་གཏོད་པ་ནི་ཐོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའོ། །ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་པ་འདི་གང་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཡུལ་གྱི་ནི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ ཡུལ་ཅན་ནི་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་དེར་འབྲེལ་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རེག་པ་གསུམ་འདུས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཁམས་བཅུ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཐོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ། ཐོགས་པ་གང་གིས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་མི་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་བཅུ་ པོ་འདི་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཕན་ཚུན་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་དང་།མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མུ་བཞི་དང་། ཚིག་ཕྱི་མ་དང་ཡང་སྦྱོར་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། མུ་དང་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་ཡིན་པས་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་གྱི། སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡུལ་དག་ལ་ནི་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་ ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལ་ཐོགས་པ་ཡིན་ནོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ལ་ཐོགས་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་ དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཀྱང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་ཚིག་སྟེ་གོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཚིག་གཉིས་ལས་ཚིག་ཕྱི་མ་ཤོས་གང་ཡིན་པ་དེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་སྔ་མས་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བའོ། །རེ་ཞིག་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པར་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི ཕྱིར་རོ།།དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཡིད་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་གང་ལའོ།།སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་འབྱུང་བར་འདོད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་ཐོགས་པ་སྟེ། གང་གིས་ན་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན། བར་དུ་སྒྲིབ་པར་བྱར་ནུས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་དང་ གཟུགས་དག་གི་བར་ན་སྒྲིབ་པ་ཡོད་ན་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ།

在世间中所说的障碍即是进入受阻，未进入受阻即是未受阻。因此，又如何是自己的境呢？这个问题广泛出现。
关于'因为不进入其他'这句话，无论是识或根，凡是进入色等部分的，除此之外不能执取其他。如同某物被某物所遮蔽，除此之外不能进入，同样在此处也是从适当的境外不能进入即是障碍。
或者说，投向此处即是障碍，是指进入自境。如果问这个进入境者是什么，那么在境上生起时，有境即是以执取的本性与之相关，正因为如此称为三触和合。
关于所说的十界有障碍以及障碍有三种，由于不知道以何种障碍而有障碍，因此这里广说这十种是以遮蔽障碍。
所谓'由于互相遮蔽'，这是因为是极微积聚的缘故而互相遮蔽，这是以遮蔽障碍而成为有障碍性的原因。
如此，遮蔽障碍是指色等诸法和眼等诸根。境障碍是指眼等诸根以及心和心所。所缘障碍是指心和心所。因此有四句，也与后句相应。
第一句是说明心界和法界的部分，凡是心和心所的所缘，那也是它们的境，所以是境等，但不是遮蔽障碍，因为不是极微积聚。
诸境因为是极微积聚的缘故只是遮蔽障碍，而不是境障碍，因为不是有境。如此，诸境是没有境的。
诸根因为是极微积聚且是有境，所以对二者都有障碍。
关于'除相应'，不相应法、无为法和无表色，这些因为不住于境故非遮蔽障碍，因为它们无所缘故无有境。
问：凡是以境障碍而有障碍者，是否也以所缘障碍而有障碍？答：与后句相应。所谓'与后句相应'，由于能显示故为句，即是能令理解的意思。
在两句中，以后一句所显示的是与后句相应，以前句所显示的是与前句相应。
首先关于'以所缘障碍'，因为没有境则心和心所不会生起。
五根只是境障碍。不相应法和色法因为无所缘的缘故。
关于广说'于所欲生起意处'，心、意、识这些并非不同义。所欲生识处是指所依和所缘处。
所欲生起即是欲生起，于彼所欲生起识处为他所障碍，由于彼等令识不得生起，能够中间遮蔽，例如当眼和色之间有遮蔽时，彼等的识不得生起。

།དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ན་བར་དུ་བསྒྲིབས་པ་ནི་ཐོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཐོགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། ། བཟློག་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡོད་ཀྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་གཞན་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། ། ལུང་མ་བསྟན་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ། །ཅི་བརྒྱད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་བརྒྱད་ཁོ་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྒྱད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་གི་།བརྒྱད་ཁོ་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་རྣམ་གསུམ ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དག་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངོ་བོར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ལ། མི་དགེ་བ་ལ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ངོ་བོར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཡིན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་ལོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་མི་ནུས་པར་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཐལ་བ་འདིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་སུ་བབ་པར་རྗེས་བསྙག་སྟེ། རྣམ་པ་གཅིག་གམ། རྣམ་པ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་ནད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། སོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཀུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ལ་ནི་ལེན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །ཡང་ན་དགེ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཁོ་ན་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནི་དོན་དམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་མི་དགེ་བའོ།།གཞན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། ངོ་ ཚ་ཤེས་པ་དང་།ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་དགེ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གང་དག་།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་ཁོ་ནས་དགེ་བ་ཡིན་གྱི།རང་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་སྟེ། འདི་དག་གི་དགེ་བ་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དབང་གིས་ཡིན་གྱི། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་རང་གི་ངོ་བོས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པས་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།

因此应当了知眼等是有障碍的。因此如是，当彼等之识生起时，中间有遮蔽即是障碍，由于有障碍故是有障碍。
相反的是无障碍，如同意界和法界，其他诸法不能障碍识的生起，因此七心界和法界是无障碍。
关于'八无记'，应当如何确定？是八者唯是无记，还是唯八者是无记？应当确定八者唯是无记，而不应说唯八者是无记，因为还有'其余三种'之说。
其中所说的有障碍者，除了色界和声界之外的其他诸界，即是无记。因为不能记别为善或不善的自性，故为无记。
关于'无记'，若如是，则善法也应成为无记，因为不能记别为不善和无记的自性；不善法也应成为无记，因为不能记别为善和无记的自性。然而并非如此，因为从自身无记而无过失。
有些人说：'因为无异熟果报故不能记别'。若如是，则无漏法也应成为无记，因为无异熟果报。他们说：'此过失唯针对有漏法而言，即不能产生果报者。'
关于'其余三种'，应当依据'界'的语境来理解，不是一种也不是二种。
其中，善是离病，即'生长'之义。或者，'kuśa'是智慧的异名，'la'是取，即为智慧所摄持。或者，善即是摄持智慧者。若问是否有太过之失？答：不会，因为唯与殊胜相应故。
其中七心界因为不是胜义、自性和等起善，所以说'与无贪等相应者是善'。与贪等相应者是不善。'其他'是指异熟生等无记法。
关于'法界中无贪等'，无贪、无嗔、无痴、惭、愧这五法是以自性为善，而非由与他相应。其他诸心所如受等，与无贪等相应者唯由相应而善，非自性善。
由无贪等等起的生等不相应法和无表色，这些的善性是由等起力所致，而非由相应或自性。择灭是胜义善。

།ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆགས་པ་དང་། སྡང་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་མི་དགེ་བའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཞན་ནི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཞིག་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ནང་གི་ངོ་བོ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ དང་།དེ་དག་གི་ཀུན་ནས་སློང་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ དག་གོ།།གཟུགས་དང་སྒྲའི་ཁམས་དག་ནི་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དོ། །ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་ལ། སྒྲའི་ཁམས་ནི་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་ སོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལས་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་དོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདོད་ཁམས་ གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཏོགས་པ་ནི་མ་བྲལ་བ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པས་བདག་གིར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅུ་བཞིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ཁམས་བཅུ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་ གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གཟུགས་དག་ཅེས་བརྗོད་དོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བཅུ་བཞིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་ནི། །ལྕེ་ཡི་རྣམ་ཤེས་ཁམས་མ་གཏོགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་། རོ་གཉིས་སོ། །དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་དང་རོ་མེད་པས་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འགའ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ན་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན། །སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བས་དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་ཀྱང་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི།བཅུ་བཞི་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་གཟུགས་དང་སྒྲ་བཞིན་དུ། །རེག་བྱ་ཡང་དེ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་སོ། །ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དེ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པར་སྤོང་བ་སྟེ།དེ་དག་ནི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་གྱི། རེག་བྱ་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མ་ངེས་པ་མེད་དོ། །དྲི་དང་རོ་དག་ཀྱང་དེ་[(]ལར་[,]ལྟར་[)]ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེག་བྱ་ལྟར་གང་ དག་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་དེ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་། གཟུགས་ན་ཡང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི། བཅུ་བཞིའོ་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ། །ཟས་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་དང་རོ་དག་རེག་བྱ་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ ཕྱིར་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཁོ་ན་མི་འགལ་ལོ།

关于'贪等自性'，贪、嗔、痴、无惭、无愧是以自性为不善。与贪等相应的受等是从相应门而言。生等和无表色是从等起门而言。其他是无记，即不是善和不善的自性，也不与它们相应，也不是它们所等起的，例如虚空、非择灭、与无记心相应的受等，以及如前所说的无记心所等起的不相应法。
色声界是依等起力而成为善或不善。关于'身语表业所摄'，色界是身表业所摄，声界是语表业所摄。其余是无记，即无记心所等起的身语表业，以及异于表业的色声一切。善等差别已说完毕。
'一切属欲界'，属即未离，是欲界自性，意为为欲界贪爱所执。'色界有十四'，在色界有十四界，因为色为主要，所以称色界为色等。怎样成为十四呢？'除香味鼻舌识界'。'彼二'即香味二界。'离彼贪者亦生彼故'，即离段食贪者生色界故。因无香味故，鼻舌二识亦无，因无所缘故。因为无境之识都不生，如无色界中无色声等识。
若尔则有问难：'段食于欲界，三处自性故'，说明香味触界也是段食，应成无有。因此应说色界有十二，不应说十四。若如色声，触也存在彼处，则'离彼贪者亦生彼故'之因不定。
'非食自性者彼有'是遣除不定，即彼等是离界自性贪，非离一切触，而食自性者彼处则无，故无不定。'香味亦应尔'，即如触，凡非食自性者彼二亦应有彼处，若尔，色界应有十八界，不应说十四。'无食故'，表明香味如触般无异于段食之自性。因此如前所说无相违。

།རེག་བྱ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། རེག་བྱ་མེད་ན་ནི། དེ་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་མེད་ པར་འགྱུར་ལ།དེ་མེད་པར་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དང་མཚུངས་པ་གོ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་གཞལ་མེད་ཁང་དག་གོ། །འགོག་པའི་དངོས་པོར་ནི་དགོས་པ་དག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་ ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དྲི་དང་རོ་གཉིས་དགོས་པ་མེད་ཀྱི།རེག་བྱ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ སྨོས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུའོ། །གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་གིས་ཏེ། ཕྲ་བ་དང་། ཆད་པ་དང་། ཐག་རིང་ བ་རྣམས་སོ།།སྒྲ་རྣམས་ཀྱང་ཐོས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའོ། །རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མཉེན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འཇམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལུས་ལས་སུ་རུང་ བ་ཉིད་དོ།།བསམ་གཏན་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་གཟུགས་སྤྱོད་པས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞིག་སྟེ། དེར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་གསུམ་ཁོ་ན་དེ་ན་ཡོད་ཀྱི། དྲི་དང་། རོ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་གྱི་ལུགས་བྱས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་གླགས་དང་བཅས་པར་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། དགོས་པ་མེད པ་ཉིད་སྨྲ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དབང་པོའི་དགོས་པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། དེ་ན་ནི་དྲི་དང་རོ་དག་ལ་དམིགས་པ་མེད་དེ་དེ་དག་གི་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྣ་དང་ལྕེ་ གཉིས་དྲི་དང་རོ་ལྟར་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཡོད་པ་མི་རིགས་སོ།།དགོས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དོན་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་ཅེས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྣ་དང་ལྕེ་དག་ལ་དེར་གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི། དེ་གཉིས་མེད་པར་རྟེན་ མཛེས་པར་མི་འགྱུར་ལ།ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་པར་མངོན་པར་བརྗོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གྲངས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་དགོས་པ་དེར་ཟད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ཁོ་ན་མཛེས་ཀྱི། བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་མེད་པའི་ རྟེན་ནི་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ལ་ཕོའི་དབང་པོའི་རྟེན་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ནི་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕོའི་དབང་པོའི་རྟེན་གྱིས་ནི་དཔེར་མཛེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགོས་པ་མི་སྒྲུབ་པས། དེ་དགོས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་དྲི་དང་རོ་ལྟར་མི་སྲིད་པར་རིགས་ཀྱི།སྣ་དང་ལྕེའི་རྟེན་ནི་མཛེས་པ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པས་རིགས་སོ། །དགོས་པ་དང་བཅས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། དགོས་པ་མེད་པར་ཡང་དབང་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

'触'这一词是为了表明与段食不同的本质，因为是为了其他受用。诸大种是根的所依事物，若无触，则彼处无诸大种，无彼为因所生之色，故无色，如何成为色界？'基'是指所依止的宫殿。灭事是指需求，因此在色界中香和味二者无需求，但触不是，因为有其他受用的缘故。'其他说'是指圣德光阿阇黎。'等至'详细阐述，说'等至'是为了区别于生起的禅定。等至禅定即是等至的禅定。'此处'是指欲界。'见诸色'是指以天眼见细微、隐蔽和遥远之色。'闻诸声'是指以天耳。与轻安俱起即是与轻安同生。'以触差别'是指身体柔软。彼亦是以因所生色柔软所摄的身体堪能性。由禅定所引发的色受用令身受益。此处等至如何，则生彼处亦如是，因为是宗义，故彼处唯有色、声、触三界，而无香、味二者。依圣德光阿阇黎的观点，见到毗婆沙师的观点有漏洞而作抉择。对此，诸毗婆沙师说有无的原因是有需求和无需求，因此为显示因不定故，广说'若尔则鼻舌根亦'。如是，根的需求是缘自境，彼处无缘香味，因为无彼等境界。因此，鼻舌二者如香味无需求，故彼处不应有。'有需求'中，五根于四义有权，即眼等的需求有四种。虽然鼻舌二者于彼处不可能有其他三种，但无彼二者则所依不庄严，无舌根则不能言说。其他说依次配对。'若需求仅此'详细阐述，唯可见者庄严，不可见者则不庄严。'无根之所依不可能'中，眼等所依是从相顺门，男根所依是从相违门。'彼无需求故'中，男根所依不成就庄严等需求，故如香味因无需求而不应有，但鼻舌所依具有庄严和言说的需求，故无根亦可能而应理。不仅是有需求，即使无需求根也可成立。

། དོན་འདི་ནི་དཔེ་མེད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས། དཔེར་ན་མངལ་དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་དཔེ་སྨོས་ཏེ། ངེས་པ་སྨོས་པ་ནི་འཆི་བ་མ་ངེས་པ་རྣམས་ལ་ཆ་གཅིག་ལ་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོས་པ་མེད་པ་ཡིན མོད་ཀྱི།རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། མངལ་དུ་ངེས་པར་འཆི་བ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་གཉིས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་དེ་ན་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ན་རྒྱུ་མེད་པ་མི་སྲིད་ དོ་སྙམ་སྟེ་འདྲི་བ་ནི།དབང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དབང་པོ་ལ་སྲིད་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དབང་པོ་ལ་སྲིད་པ་དང་བཅས་ པའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།གང་ཡང་ཡུལ་ལ་སྲིད་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་འདོད་དེ། དཔེར་ན་གང་ཞིག་འཁྲིག་པའི་རེག་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཕོའི་དབང་པོའི་ལས་ ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ན་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕོའི་དབང་པོའི་རྒྱུ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་དབང་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཅི་སྟེ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡུལ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྐྱེའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་མི་མཛེས་པར བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི།དེར་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལྟར་འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཛེས་པར་འགྱུར། འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་ནི་འདོམས་ཀྱི་སྦ་བའོ། །འདོམས་ནི་གང་གི་ཕོའི་དབང་པོ་དེ་གཏུམས་ པའོ།།སྦ་བ་ནི་ཕོའི་དབང་པོའོ། །སྦུབས་ནི་གང་ན་འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་དེ་གནས་པའོ། །གང་དག་ལ་འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་འདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ཚིག་བསྡུ་བའོ། །དགོས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པའོ།།འོ་ན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྒྱུའི་དབང་གིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ན་མི་མཛེས་པར་བྱེད་བཞིན་དུ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་དེའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྲེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ནོ། །འོ་ན་ནི་མདོ་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པའོ།།ཁས་བླངས་པ་ལ་གནོད་པ་སྨྲས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕོའི་དབང་པོ་ལྟར་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་གཉིས་དེར་མི་སྐྱེ་ནའོ། །མདོ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའོ། །དེ་ན་དབང་པོ་གང་དག་སྲིད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ལུང་དང་འགལ་བ་སྤོང་བ་སྨྲས་པ་སྟེ།མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་གིས་ཡིན་གྱི་སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་གིས་དབང་པོ་རྣམས་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

由于此义无法离开比喻而说明，故举例说：'如同必定死于胎中者'。说'必定'是因为对于不确定死亡者，在某一方面是有作用的，因为出生后有可能见到色等。
虽然无作用，但并非无因，对此将如是阐明：胎中必定死亡者虽有诸根生起之因，但色界中鼻舌二根的显现成就无因，故彼处鼻舌二根本无自性。
认为彼处不可能无因而问：'诸根生起之因是什么？'
对于诸根，是具有有贪的业之差别。即对六处执著为我，对境生起贪著，故于受用彼等之根具有有贪业之差别。
若于境离贪者，必定于根亦离贪。譬如，若于淫触离贪者，则于男根之业亦离贪。
因此，由于对鼻舌二根离贪，彼处无彼等之因即业差别，如同男根之因。
若说虽于境离贪但不会于根离贪，故论师说：'那么男根为何不成就？'若于境离贪而执受之根不离贪的话。
因此是有因而生。毗婆沙师说：'是为不庄严故，并非因为于彼离贪。'
圆满佛陀与转轮王等阴藏隐没者为何会不庄严？阴藏即是阴藏。阴即是覆盖男根之处。藏即是男根。隐没处即是阴藏所在处。具有阴藏隐没者即是阴藏隐没者，故说'彼等之'是略语。
论师说：'也非依需求而生。'那么是什么呢？答：依因而生。因此有因时，虽作不庄严仍会生起。
又问其因是什么？是于彼未离贪之业差别，以爱为先。
毗婆沙师说：'若尔，经中'，说出所承许之过失：若如男根般鼻舌二根于彼不生。
问是何经？即'诸根无不具足且非无'之经。
论师为遣除与经典相违而说：'彼处诸根所摄'，是以眼、耳、身根，而非欲界所摄之鼻舌二根非为诸根非无。

།སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་དབང་པོ་གང་དག་སྲིད་པ་དེ་དག་གིས་དབང་པོ་རྣམས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ནི། སྣ་དང་ལྕེའི་དབང་པོ་གཉིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕོའི་དབང་པོ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབང་པོ་རྣམས་མེད་པ་མ་ ཡིན་པར་འགྱུར་ནའོ།།འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པའོ། །ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པ་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་གཞག་པས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལུས་ཡིན་ཏེ། ང་འམ་བདག་གི་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སྲེད་པ་འཇུག་གོ།།ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་དེའི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དབང་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཁྲིག་པའི་རེག་པའི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།འཁྲིག་པའི་རེག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་སྲེད་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁྲིག་པའི་རེག་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ།ལུས་ལས་ཕོ་དང་མོ་དབང་དག་།ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་འཇུག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཕོའི་དབང་པོ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འཁྲིག་པའི་རེག་པ་ལ་སྲེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་འདི་ལ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཀྱི།ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཁམས་དག་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། གཟུགས་མེད་གཏོགས་པ་ཡིད་དང་ནི། །ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁམས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱིས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དེར་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དབང་པོའི་ཁམས་ལྔ་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁམས་ལྔ་མེད་ལ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ལ་ཡང་མེད་དོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་རྟེན་དང་དམིགས་པ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ རྟེན་ཡིན་ཞིང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྟེན་མེད་པ་དང་དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་མེད་དོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པའི་སྐབས་སུ་བབས་པས་གང་དག་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལ། བདེན་པ་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཟག་པ་ མེད་པ་རྣམས་སོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཁོ་ནས་བསྡུས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཟག་བཅས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནིའི་སྒྲ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་དང་།རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

论师自己说'如果不是这样'。不是这样，如果不承认说在那里存在何种根，就不是没有那些根，如同鼻根和舌根一样，对于男根也会有过失。如果承认欲界众生的根不是没有的话。
'如是说'是指古代论师们所说。'由身门而有六处贪爱普遍行'，对此，由于安立我慢，六处即是身，因为认为是我或我所。因此无差别地对六处生起贪爱。
'非由境门'是指非由境所缘门，因此离欲于境者不会成为离欲于能取的根。离欲于淫触贪者不会成为离欲于男根，因为由淫触门而对彼生起贪爱，意思是由淫触所缘门。
若问男根也为境处所摄故，岂非为六处所摄？因为经中说'从身有男女根'。因此应成由身门生起贪爱。答：正确成立男根的业是以淫触贪爱为先导，因此对此由境门而有贪爱普遍行，而非由身门。
若问无色界中有几界？答：'属无色界中，意及法界与，意识界'。唯有这三界，其他则没有。
为什么呢？因为离欲于色者生于彼处，因此说'彼处以色自性'，五根界和五境界不存在，依彼等和缘彼等的五识界也不存在。
眼等和色等依次是所依和所缘，凡是有眼等识的，彼等即是依彼等和缘彼等，依次眼等是所依，色等是所缘。如是无所依和无所缘的识是不存在的，因为经中说'识依二而生'。因此彼处无眼等和色等故，无眼等识界。
在有漏无漏品中说到'道谛所摄和无为所摄'。说'谛'是为了遮止世间道，因为世间道为苦谛和集谛所摄故非道谛。其中道谛所摄法界是无漏律仪、心所和无漏不相应行。道谛所摄意界和意识界是无漏识。无为唯为法界所摄。
'余者是有漏'中，'是'字表示余者唯是有漏，应知依次配合。

།རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནིའི་སྒྲ་ནི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། འདི་ དག་ནི་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཁ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་རྩིང་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་ གསུམ་མོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། ཐ་མ་གསུམ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །མཐར་འདོན་པའི་ཕྱིར་ན་ཐ་མའོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ ཕྱིར།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྨོས་པས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ལ་ཡང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པས་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། རྟོག་ པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།བསམ་གཏན་དང་པོའི་གོང་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གོང་ན་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁམས་ཐ་མ་དག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་ནི་གང་ཞིག་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྤངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྟོག་པ་མེད་ པའི་གོང་ན་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དཔྱོད་པ་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། རྟོག་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ གྱི་གོང་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཉིས་ག་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ།དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དཔྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་མི་འདུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟོག་ པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་།རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ནང་དུའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་དང་པོའི་ནང་དུ་ནི་མི་འདུ་སྟེ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། འདོད་ པའི་ཁམས་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་རྟོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་མི་སྲིད་དེ། རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དཔྱོད་པ་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར། དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་རྟོག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'具有寻和伺的是五识界'这句话，'ni'这个词是用来确定具有寻和伺的含义。因此说'这些是恒常'等等。
为什么这些恒常与寻和伺相应呢？因为它们向外观照所以粗重，并且与寻、伺相关联，处于相应地。
关于'后三是三种'这句话，如何确定呢？应当确定后三者唯有三种。因为在最后提出所以称为'后'。
由于不相应法中没有与寻和伺相应，所以不可能有寻有伺，因此说'法界'等。法界相应的说法会导致寻和伺二者也有过失，而它们没有第二重寻伺，所以不可能有寻有伺。因此说'除寻伺之外'。
因为初禅以上无寻，殊胜禅以上无伺，最后界也是三界所摄，所以说'欲界和初禅中'，即在欲界和初禅中，不存在任何与寻伺不相应的、已断除寻伺的心和心所。
由于殊胜禅无寻以上也存在，所以说'殊胜禅是无寻唯伺'，意思是只与伺相应，而不与寻相应。
关于'从第二禅开始'，是因为在殊胜禅之上无寻无伺，所以没有相应。
一切不相应法界都是二者都无，说'一切'是为了包含有为和无为，以及摄地。
关于'殊胜禅的伺'，因为无寻且无第二重伺，所以是无寻也无伺。
寻因为没有第二重寻，且与伺相应，所以永远是无寻唯伺；因为与伺相应，所以称为有伺。
关于'欲界和初禅的伺若不摄入这三种中'，即有寻有伺、无寻唯伺、无寻无伺中。怎么说呢？首先不摄入第一种有寻有伺中，因为没有第二重伺。无寻唯伺也不可能，因为在欲界和初禅中与寻同时存在，且无第二重伺。无寻无伺也不可能，因为与寻相应。
对于'这应当如何说'是指欲界和初禅地的伺。因此说'无伺唯寻'，因为没有第二重伺且与寻相应。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ན་དཔྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ཏུ མི་འདུ་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱེད་དོ།།རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནའོ། །རྣམ་པ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པ་ ནི་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྟོག་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་བཞི་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། དཔྱོད་པ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་སྤངས། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །དེ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཚོགས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ། ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་གང་དུ་བཤད་ཅེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དེ་དང་དེ་ལས་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་རྟོག་པ་མེད་པར་བཤད་དོ།།གཞན་ཡང་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་གྱི།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་གྲག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་སྟེའི་སྒྲས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཚིག་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྟ་རྐང་གཅིག་པ་ལ་རྐང་པའི་བྱ་བ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྐང་མེད་ཅེས བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་།མངོན་པར་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་པ་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དཔེར་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་ པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་མཉམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན།ཡོད་མོད་ཀྱི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ལ་བསམས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ དང་།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་ཡིན་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་གཅིག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་རྩིང་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་དེ་དག་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི རང་བཞིན་སྟོན་པའི་སྐབས་སུ་མ་བབ་པོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་འོག་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་ནང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་ཞིབ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་གནས་སོ། །ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གིས་ནི་གནས་སྐབས་ ཀྱིས་གཞག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།གཞན་དུ་གནས་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'正因为如此'这句话，由于在那里不属于三种寻思，因此对此另作安立。
关于'从有寻有伺地'这广泛的内容，是在欲界和初禅中。第一种是与寻、伺相应的缘故。第二种是与伺相应的缘故，以及没有第二寻的缘故。第三种是因为不相应的缘故。第四种是与寻相应的缘故，以及没有第二伺的缘故。
关于'其余诸法皆离二者'这句话，若问如何确定，应知其余诸法确实是离开二者。因为与这两者不相应，所以远离寻和伺，因为不是心和心所的自性。
关于'如果五识身'等广泛内容，寻是分别，那么与之相应的诸法怎么能说是无分别呢？又在何处说是无分别呢？因为唯说意识有种种分别性，由此间接说明五识身无分别。
另外也说，由于无分别故不能发起身语业，如经中所说。由决定寻思和随念分别而无分别，而不是以自性分别而无分别。
关于'分别有三种，如是传说'这句话，'传说'一词表明这是说一切有部的说法。因此，虽然五识身有自性分别，但没有决定寻思和随念分别。所以称为无分别，就像独脚马因为不能行走而称为无足一样，缘于决定寻思对象和无言说的缘故，即使是具有一种分别的诸识也称为无分别。
如果说意识不是也有一种分别吗？例如第二禅等定中，只有随念分别而有分别。虽然有，但是考虑到意识的种类而如此说。怎么说呢？欲界和初禅中未入定的意识是具有三种分别的。初禅入定和第二禅以上未入定是两种分别，入定则是一种分别。
关于'其中自性分别即是寻'这句话，五识身因为粗重的缘故是以寻的自性而有分别，因为它们与寻相应的缘故。若说这里不是说明心所自性的场合，因此说'彼于下文心所中'等，寻伺粗细性即是如此安立。
决定寻思和随念分别是由情况而安立，其性相必须在此处说明，因为离开此处便没有其他情况可言。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཞན་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། ཤེས་རབ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་ལས་ བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་ལ།ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གཡེང་ཞེས་ཁྱད་པར་གཉིས་ཉེ་བར་བཟུང་ངོ་། ། གྲ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །དམིགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཡེང་བ་དང་། དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། དམིགས་པ་གཞན་ལ་གཡེངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། མིང་ལ་ལྟོས་ནས་དམིགས་པ་གཞན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་སོ། །ཚོར་བའོ། །འདུ་ཤེས་སོ། །འདུ་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་སྙམ་དུ ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་མིང་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེས་ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།མིང་གི་དབང་གིས་དོན་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་མིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དྲན་པ་ཐམས་ཅད་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ སྨོས་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡིད་སྨོས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དྲན་པའི་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་ངེས་པར་རྟོག་པ་ལ་ལྟོས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི།དྲན་པ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མི་གཡེང་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་བཅས་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདུན་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བར་བྱའོ། །འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ལ་དམིགས་ པ་ཡོད་པས་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའོ།།ཡུལ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དང་། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དམིགས་བཅས་ཞེས་བྱ་བར་བསྙེགས་སོ། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་བོ། །མ་ཟིན་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལ་དང་གི་སྒྲ་དང་པོ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །དང་གི་སྒྲ་གཉིས་པ་ནི་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྒྲ་ཡང་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དགུ་པོ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དགུ་ནི་མ་ཟིན་པའི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱེད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་བཤད་ལ། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ལ། མ་ཟིན་པར་ནི་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར། བརྒྱད་པའི་ཕྱེད་དང་བཅས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དགུ་པོ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩམ་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་ཟིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །ད་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་།གནོད་པ་བྱས་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་གནོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་དང་།དབང་པོ་ནི་གྲུབ་པ་དང་བདེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བཞིན་ཐ་མི་དད་དོ།

正因为如此，所说'他人的自性'是指：智慧有与眼等识同时生起的，也有意生的。意生的又有等持和不等持的，因此，意的智慧散乱这两种差别是所执取的。
住是对所缘的专注。离开所缘是散乱，所缘各异，是因为散乱于其他所缘的缘故。为何说它是分别性的分别呢？因为依靠名言而趣入其他所缘，即'这是色、这是受、这是想、这是行、这是识'如是决定分别的缘故，以及'无常、苦、空、无我'等决定分别的缘故。
修所生的等持智慧不依靠名言而专注所缘，因此，不等持的即是分别性的分别，因为依靠名言而决定分别义的缘故。等持的智慧因为不依靠名言，所以唯缘义。
'一切意念'中，说'一切'是为了包含等持和不等持。说'意'是为了遮除与眼等识相应的念。因为所缘是意言表达，以及不依靠名言决定分别，所以一切等持和不等持的念都是随念分别。与眼等识相应的因为不散乱，所以不是随念分别，因为与无分别识相应的缘故。
'有所缘七心界'中，应知七是有所缘性。这从何而知？因为有'法界一半'的说法。这些因为有所缘，所以是有所缘。境、行境、所缘是同义词。
'法界一半'中，是什么呢？指'有所缘'。'亦'字表示摄集义，有人说是决定义。如此则成立：除心和心所外的其他法无所缘。
'无执受九'中，第一个'及'字表示摄集义。第二个'及'字是为了显示其他声的异名，有人说声也有与根不异的。因为有'其余九有二种'的说法，所以知道九唯是无执受。
法界的一半说为有所缘，但不是全部，而无执受则是全部所许，因此说'加上第八的一半'。'其余九有二种'中，若不开始，则应知唯是有执受。
现在的是有执受，因为对它们作利益和损害时，会对心和心所造成利益和损害的缘故。过去和未来的是无执受，因为对它们不可能作利益和损害的缘故。色等与根不异的和根，因为成立和实性是一的缘故，如根一样不异。

།གཞན་དག་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ཡང་མ་ཟིན་པ་རྣམས་ཏེ། གང་དག་ལུས་འདི་ལ་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། རྩ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐྲ་དང་། བ་སྤུ་དང་། སེན་མོ་དང་། སོ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཏོན་ནས་ཚོར་བ་འབྱུང་གི་བཅད་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ནང་དག་ལ་ཡོད་པའོ། །ཕྱི་རོལ་དག་ལ་ཡོད་པ་བཤད་ པ་ནི།ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མེ་དང་རླུང་དང་། ཤིང་དང་། སོ་ཕག་ལ་སོགས་པ་དག་སྡུད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་མེད་པ་ཡིན་དང་འཛིན་པ་པོ་མེད་པས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཟིན་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་སྟེ་འདྲི་བ་ནི། ཟིན་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་བདག་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གིར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདག་གིར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གཟུང་བའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་གཟུང་བ་ནི་མོས་པར་དཀའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་གི་ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་ བར་གཟུང་བ་ཡིན་གྱི།དེ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྣར་བླུགས་པ་དང་མིག་སྨན་ལ་སོགས་པས་ཕན་བཏགས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་ཞིང་མ་འཁྲུགས་པ་སྐྱེ་བར་རླུང་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱས་ན་མི་གསལ་བ་དང་འཁྲུགས་པ་སྐྱེ་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སྐྱེས་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ཟིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་ཞིག་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། གང་གི་རྟེན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་། གང་ཞིག་ འདིས་རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་།ཚྭ་སྒོ་དང་། མེ་དང་། ཚེར་མ་དང་། གནམ་ལྕགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་སྲུང་བ་དང་། གང་ཞིག་འདོད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། འཇིག་པ་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་འགྱུར་བའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟིན་པའོ་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་གཟུགས་གང་ཞིག་ལ་གཟིར་བའམ། བཅད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཞིང་། བཟློག་པས་བདེ་བ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཟིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རེག་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཅི་ཞིག་ངེས་པར་བཟུང་ སྟེ།ཅི་རེག་བྱ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རེག་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ངེས་པར་གཟུང་དུ་རུང་ངོ་། །འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།སྐྱེ་ཕྱིར་རྟེན་ཕྱིར་གནས་ཕྱིར་དང་། །རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་འཕེལ་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་གཟུགས་ཅན་དགུ་པོ་ནི། །འབྱུང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་ལྷག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རེག་བྱའི་ཁམས་བཤད་ཟིན་པ་ལས་ལྷག་མ་དག་གོ། །ལྷག་མ་ཞེས་སྨྲས་པས་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཡོད་པས་གཟུགས་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དགུ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་འབྱུང་ བ་ལས་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།ཆོས་ཁམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ།

其他是现在虽然存在但未被执受的诸法，即那些在此身体中与根不相连的诸法。如'除了根部'这句话，头发、汗毛、指甲和牙齿的根部因与身根不相离而被排除，因为这样头发等被拔出时会产生感受，但被切断时则不会。如是首先是存在于内的。
关于存在于外的解释是：'存在于地、水等'，等字包括火、风、木材、砖瓦等。
有人认为诸行无我且无执持者，故眼等不可能有执受性，因此问道：'执受的含义是什么？'
论中说是'属于自身的'。那又是什么呢？即是被心和心所法所执为己有的。'执为己有'是指被心和心所法执为所依。
若有人说心和心所法是无色且不住于处所的，难以理解它们如何执取所依，为此说明：由于互相有利害关系而执取，而非因住于其中。
比如对眼等施以鼻滴剂和眼药等有益处时，会产生清晰无扰的识；被风等损害时，则产生不清晰和混乱的识。
同样，当与乐受、苦受相应的识生起时，眼等会增长或减退，如是互为助缘。
为避免心和心所法被眼等执受的过失，故说'世间所说有心的'。什么是世间所说有心的？即是损害其所依会产生痛苦，会防护自己免受茅草、盐、火、荆棘、雷电等伤害，会因欲望、愤怒、忧愁、恐惧、欢喜等而改变的。
心和心所法因是能执者，故不说是被执受。毗婆沙师们说：某色法被压迫或切割时生苦，反之则生乐，这就是执受。
关于'触有二种'，这是确定什么？是触性有二种还是触有二种性？两种解释都可以。
'大种和所造'中，为何说'所造'？因为'存在于大种中'。如说：'因生故、因依故、因住故、因分别故、因增长故，余九色法，名为所造。'
余是相对于什么而言？是相对于已说的触界而言的余法。说'余'可能会误解为无色法，故说'色法'。法界中也有无表色故是色法，因此说'九法'。
无表色也是大种所造，故为摄此而说'及法界一分'。'及'字表示摄集之义。

།གཞན་དག་ན་རེ་ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ཁམས་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལྷག་མ་ རྣམས་ནི་མ་བརྩམས་པ་ཁོ་ནས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲུབ་བོ།།སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཙམ་མོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་དྲི་བ་དང་ལན་མི་འཐད་དོ་ཞེའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་ དེ་ནི་འབྱུང་བ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ཙམ་གྱིས་དད་པར་མི་འགྱུར་བས་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་བཞི་ཉིད་དང་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མདོ་ལས། བཞི་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སྲ་བ་ལ་ སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདི་དག་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བཞི་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཅུ་དག་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་དང་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཞིའམ་གཅིག་ གོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་ཀྱི།བཅུ་ཞེས་མ་ཡིན་ནོ། །སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དག་གི་ནང་དུ་མ་འདུས་པར་སྟོན་ཏེ། སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་འབྱུང་བ་དག་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན། འབྱུང་བ་དེ་དག་རེག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རེག་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དུ་མ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་དང་། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དག་མི་འཛིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ས་ལ་སོགས་པ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཁ་དོག་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དག་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དག་དང་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་དང་། ཕན་ཚུན་རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ གྲུབ་བོ།།འདི་ནི་རེ་ཞིག་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ལུང་སྟོན་ཏེ། མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་ཏེ། གནོད་པར་བྱར་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། ། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་ཀྱི། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། འཇམ པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྱུང་བ་དག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གསལ་བར་ཀུན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་གྱི། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁོ་ན་རྣམ་པ་ གཅིག་ཏུ་བསྟན་གྱི།རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་གཉིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པས་རྒྱུ་གཞན་པོ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་འབྱུང་བ་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ།

有人说'ཀྱང'字是为了表明不仅仅存在大种的自性。其余的未开始就成立为'非二者'。
关于'十处仅是大种'这句话，'仅'字的含义是排除由大种所生。如果是这样的话，问答就不合理了。
'十处仅是大种'这种说法是不正确的。仅凭言词不能令人信服，因此说明理由：大种确定为四种，且确定以坚等为特征。
经中说确定为四种，且确定以坚等为特征。其中说'此等大种是四'，通过确定为四种来表明没有十大种。如果没有异于大种的所造色，那么就应该说处是四种或一种，而不是十种。
确定以坚等为特征是表明眼等和色等不包含在大种之中，因为与坚等自性和特征不相符，如同受等。
又问：如何了知它们与大种特征不相符？因为那些大种是触境，是触的对象。
如果大种性质没有差别，则一切色等应当为一切根所取，因此多根将成无用，但实际并非如此。
眼等，即眼、耳、鼻、舌不能取坚等，即坚、湿、暖、动性，因此地等非是色等的自性。
身根也不能取颜色等，即颜色、声、香、味，因此色等非是大种自性，这是已经成立的。
眼等是能取者，且对境确定，因此应知与境自性各异，且彼此自性各异。
因此已成立十处非仅是大种。
这是就理而言。现在说明教证：经中广说'诸比丘'等，色是可造色，意为可受损害。由于具有此性质，故称眼等处为有色。
经中说'唯触处是四大种'，而不是眼等处，因为经中说'所造'。触处仅一部分摄大种，因此余下的眼等和滑等非是大种，这是明显宣说的。
若一切都是大种自性，则为何只说触处有二种，而不说眼等处；又为何只说眼等处是一种，而不说触处呢？在此大种和所造色二者以自性差别而非是同一因，因此与经相违，所以十处非仅是大种。

།འོ་ན་མདོ་ལས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།གལ་ཏེ་མིག་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། མིག་གི་ཤའི་གོང་བུ་ལ། །སྲ་བ་མཁྲེགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། །མཁྲང་བའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ། །ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། དེ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ལས་ མིག་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའོ།།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་མིག་གི་ཤའི་གོང་བུ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཤའི་མིག་གི་གོང་བུ་གང་ཞིག་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་ཅིང་། དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ལ་ བརྟེན་པ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་མིག་ནི་ཤའི་གོང་བུའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ནི་དེའི་རྟེན་ཤའི་གོང་བུ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་ བ་ལས་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་མིག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི།དབང་པོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་མཚན་གྱི་འདུན་པ་བརྗོད་པར་གཞིའི་འདུན་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་འབྱུང་བ་དབང་པོ་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པ་འདུག་པ་གོང་བུ་མཐའ་དག་གི་རྟེན་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ན་དགེ་སློང་མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ཏེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་པའི་གསུང་དང་འགལ་བར འགྱུར་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་ས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཡོད་ན་མི་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། མངལ་དུ་འཇུག་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་སྟེ། དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཁམས་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དག་བཞིར་བསྟན་གྱི། བརྟེན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ རྣམས་དང་།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་འབྱོར་པར་འབྲེལ་བའི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་པས་དེ་དག་མ་གསུངས་ལ། དེའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེས་དེའི་གནས་སྐབས་ན་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། ཡོད་ཀྱང་རང་གི་དགོས་པ་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་འཇོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ཏེ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་སེམས་ནས་འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་ཀྱི་བར་དུ་དགོས་པ་དང་བཅས་པའི ཕྱིར་རོ།

那么，经中所说的详细内容是这样的：如果眼睛不是大种的自性，为什么这样说：'眼睛的肉团，坚硬而牢固，具有坚实的形态'？对此，经中详细说明'与之不相离而住'，是说眼睛与之不相离而住的状态存在，所以说是不相离而住。
这里所要表达的是：所谓'眼睛的肉团'，这里所指的是与眼根同时存在并作为其所依的肉眼团，这是依托所依而假立的缘故。因为眼睛并非肉团的本质，因为不是清净的本质。
其他人说，为了符合世间共识而作如是称呼，因为在世间中，人们将作为其所依的、由大种及所造色组成的肉团认知为眼睛，而不是将根识认知为眼睛。
或者，应当理解为说明原因的意趣而非基础的意趣，因为说明了与大种所生的根不相离而住的一切团块的所依。
如果眼等诸根和色等诸境不是大种的本质，那么就会与佛陀所说的'比丘，此人是六界所成，即地界、水界、火界、风界、空界、识界'的教言相违。因为如果色等和眼等与地等有别，就不应说'此人是六界所成'。
为了说明入胎时众生实质的基础，由于经典是具有密意的，所以并无矛盾。为了首先说明从凝酪位等开始的众生实质基础，虽有色等诸法而说为六界。其中，从四大种生起眼等触处，识界也是意触处，为什么呢？因为是众生实质基础的生起之因。
眼等诸根和色等诸境是依托大种的缘故而说四大种，而不是说所依的心所法和所造色。其他人认为，结生相续时没有眼等诸根，所以未说它们。虽然那时有身根，但在那个阶段不能辨别冷等感受，他们认为虽然存在但不能发挥自身作用的东西，不应由无用之物来安立。
如此，这六界是众生实质的基础，因为从结生心直至死心期间都具有作用。

།གལ་ཏེ་སྟོན་པའི་དགོངས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ཙམ་ཞིག་བཞེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན། ཡང་རིག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་དེ་ཉིད་ལས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རེག་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དྲུག་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་ཡང་མི་གསུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་མིག་ཉིད་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་ནི་མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རེག་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཁམས་དྲུག་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ མདོ་ལས་ཁམས་དྲུག་གསུངས་ཀྱི།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མདོ་ལས་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་མ་གསུངས་པས་དེ་རྣམས་མེད་པར་འདོད་ན་དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་གསུངས་པས་དེ་དག་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ནས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་གྱི་ སེམས་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཐལ་བ་འདིར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས་འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས། སེམས་ཞེ་སྡང་དང་བཅས། སེམས་གཏི་མུག་དང་བཅས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཞིག་གཞན་དང་བཅས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་བརྗོད་ཀྱི། བདག་ཉིད་བདག་ཉིད་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླང་བར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཁོ་ན་ལེགས་སོ། །གཟུགས་ཅན་བཅུ ནི་བསགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ཅན་བཅུ་ཁོ་ན་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་བརྒྱད་བསགས་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་བསགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། གཅོད་བྱེད་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་ཁམས་བཞི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་རོལ་སྨོས་པ་ནི་ནང་གི་ཁམས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་སྨོས་པ་ནི་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་སྟ་དང་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རེ རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དགྲ་སྟ་དང་རལ་གྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཤིང་དང་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅད་པར་བྱ་བའོ། །འདིར་ནིའི་སྒྲ་ནི་གཉིས་ཆར་ལ་གཉིས་ཀ་བསྟན་པའི་དོན་ཏེ། འདིར་ནི་གྲགས་པའི་དབང་གིས་ཐ་དད་པར་དཔེར་བརྗོད་དོ། །ཉིད་ཀྱི་ སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་དུ་རེད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་མེད་པས་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ནི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅད་པར་བྱ་བ་དང་། གཅོད་པར་བྱེད་པ་མེད་ན་གཅོད་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའོ།།འདུས་པའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཅན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲེལ་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའོ།

如果理解说佛陀的密意是如此，而不是仅仅指四大种，那么又因为说了六识聚的缘故，即在那部经中从眼触处乃至意触处说了六触处。因此应当知道说六界不是仅仅指四大种，如果不是这样的话，由于眼等与地界等无差别的缘故，也就不会说六触处了。其中眼本身是触处，即是眼触处；乃至意触处是心所法触的所依，这是其含义。并且也会导致无心所法的过失。为什么呢？因为若仅是六界，经中说六界，并非说没有四大所造色。那么是什么呢？是为了显示心的实质基础。如果认为经中没有像地界等那样说眼等和色等，就认为它们不存在的话，那么同样地，也没说受等心所法，这样也会导致它们不存在的过失。
如果说就像四大种单独成为所造色一样，心本身就是心所法而不是与心有别的东西，因此不会有这样的过失的话，为此广说'心本身'等。为什么呢？因为与经典相违，经中广说'想等'。另外，也因为有贪心等的生起，即如经中所说。不应承认心本身就是心所法，因为经中说'有贪之心、有嗔之心、有痴之心'。说某物与他物相应，而不会说自身与自身相应，因此不应承认心本身就是心所法。所以说毗婆沙师的观点才是正确的。
关于'十种色法是积聚'，由于确定唯十种色法是积聚，就可以理解其他八种不是积聚。那么为什么它们不是积聚呢？为此说'因为是极微的聚合'。关于'能割所割即是外四界'，说'外'是为了遮除内界，说'四'是为了遮除声界和法界。关于'如斧与木等'中的'等'字，是要与每一个配合，即斧、剑等是能割，木、身等是所割。这里的'即'字是为了表示两者都具有这两种情况，这里是根据世俗共识而作区分的例子。'即'字表示确定，意思是唯外界。
如果问：一切行在获得自体的刹那就灭，无有作用，那么这个所谓的'割'是什么？这是说由于是刹那性的缘故，没有能割和所割，那么这个所谓的'割'是什么？关于'生起相续关联的分离'，关联是指因果关联。

།འདི་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་པས་ན་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཅན་ཏེ། འདུས་པའི་རྒྱུན་རྒྱུད་ཆགས་པ་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཅན་དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་སྐྱེད་པས་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའི།གཅད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲེལ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱེ་བའི་དུས་གཉིས་ཀྱང་རྫས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མི་ སྲིད་པས་འདུས་པའི་རྒྱུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཅོད་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡན་ལག་མ་ལུས་པར་བཅད་ན་དེ་དག་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་ལུས་པར་སྨོས་པ་ནི་ཡན་ལག་འཕྲོ་དང་བཅས་པར་བཅད་ན་དབང་པོ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་ཚིག་ཙམ་གྱིས་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ནིའི་སྒྲ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་གཅོད་པར་བྱེད་པའི རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྦྱར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ། གཅད་པའི་ཡན་ལག་ལ་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཡན་ལག་དེས་ཡུལ་མི་འཛིན་པ་ལས་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པས་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་གལ་ཏེ་སྣའི་རྩེ་མོ་བཅད་པ་སླར་ སྦྱར་བས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཅེ་ན།རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་དབང་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདིས་ནི་དུད་འགྲོའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་གི་མཇུག་མ་གཅད་པ་སླར་སྐྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་ནི་ནོར་བུའི་འོད་བཞིན་དུ་དངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནོར་བུའི་འོད་ནི་གཅད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ནོར་བུ་མ་ལུས་པར་བཅད་ན་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ལས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་བསྲེག་བྱ་འཇལ་བྱེད་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲེ་བ་སྨོས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྲེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུའི་རྒྱུན་ལས་མེ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་སྐྱེ་བའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དངས་པའི་ཕྱིར་འོད་བཞིན་ནོ་སྟེ། དབང་པོ་ནི་བསྲེག་པར་བྱ་བ་དང་། འཇལ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་ཆགས་པར་འདུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ དྲུག་ཚན་འདི་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྲེག་དང་གཞལ་ལ་མི་མཐུན་སྨྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲེག་དང་གཞལ་བ་ནི་སྲེག་དང་གཞལ་བ་དག་སྟེ། སྲེག་པ་དང་གཞལ་བ་དེ་དག་ལའོ། །ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། མི་མཐུན་སྨྲའོ། །མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་ཏེ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་རིགས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཁམས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་དག་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། མེའི་ཁམས་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱེད་པ་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་གཞན་ ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མེའི་ཁམས་ཀྱིས་བྱ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ས་ལ་སོགས་པས་མི་སྲེག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁམས་བཞི་པོ་འབྱུང་བ་མེ་ཤས་ཆེ་བ་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་མེའི་ཁམས་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་ན་ནི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ འབྱུང་བ་གསུམ་དང་།དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་སྲེག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མེ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་བཞི་ཐམས་ཅད་ཉིད་སྲེག་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། མེའི་ཁམས་ཁོ་ན་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由于此处有不间断生起，故称为相续生起，即聚合的相续流转为相续生起，以分别生起来断除，称为断除，并非是要断除的相续流转之外的其他意义。由于单一极微尘不生起分别，且相续和分别的两个时间也不可能在一个实质刹那中存在，故说'于聚合相续'。
关于'身根等非所断'，对于身根等不应有如此断除，为什么呢？因为若完全切断肢体，则它们无法成为两分。说'完全'是因为若带有余部分地切断，则可见根的分别。若对此仅凭言辞不信，故说'诸根无有二分'。'ni'字是为了确定诸根确实不能被切割因缘分为两部分之义。
对此说明原因：'因为所断肢体无有根'。这也从该肢体不能执取对境而得知，这是众所周知故未详说。如此，若问切断鼻尖后重新接合如何产生身识？因为从增长而生根故无过失。这也说明了某些畜生被切断的尾巴能重新生长。
关于'亦非能断'，具根性者如同宝珠光明般清净。宝珠光明非所断，因为若完全切断宝珠，则其不能成为两分，这是从确定而得知。同样，'所烧及能称量'是说烧和称量，即它们本身是所烧，也是能称量。
若问此烧法为何？是从因相续中由火等缘因而生不同果。诸根非如是，因清净故如光明，即根非所烧及能称量，因为清净的缘故。声音也不是，因为是间断的，即因为不相续存在，不与色等共同相续存在，因此这里不具备这六种。
关于'于烧及称量说不同'，烧及称量即是烧和称量，于彼等。为何？说不同。说不同是合理的，因为见到两方都有道理。
如何？说：有些人说正是彼四界为能烧，因为是一切变异之因。有些人说唯火界为能烧，因为具有其他作用，且因压制其他界而获得火界之作用，非火的地等不能烧故。
其他人说唯外四界中火分大者能烧，若唯火界能烧，则与之俱生的三界及依彼等所造色也应成能烧，且应成无火。因此一切四界皆是烧即变异之因，而非唯火界为能烧。

།གཞལ་བར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།སས་སྲང་མགོ་དམའ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྕི་བ་ཉིད་ཁོ་ན་གཞལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་བ་རྣམས་ལ་སྲང་མགོ་དམའ་བའི་རྒྱུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྫས་རྣམས་སྲང་མགོ་དམའ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སྨྲའི། ཡང་བ་ཉིད་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་ པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེར་ལྕི་བ་ཉིད་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་སྣང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། །རྒྱལ་ལས་བྱུང་བ་ནང་གི་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཅི་ཞིག་ཏུ་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། ནང་གི་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །འདིས་གང་ལས་ཤེ་ན། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས་མ་གཏོགས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་སྐྱེད་པ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་ པ་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་ལ།རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡོད་ པའམ།ཤི་བ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པར་དམིགས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར།མིག་ལ་སོགས་པ་དག་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་པར་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་ཤིང་རྟ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཕྱིན་པའི་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུས་གང་གི་ཚེ་བར་མེད་པར་ ལས་ལས་འབྲས་བུའི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་དུས་ཏེ།དེའི་ཚེ་དེའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བར་མེད་པར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་རུང་བའི་ལས་ལས་སྐྱེས་པས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ལ་མངོན་དུ་ ཕྱོགས་པའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ན།འོ་ན་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་སྒྲུབ་པའོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཏགས་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཏགས་ཏེ། དཔེར་ན་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཟས་ལ་ལེགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཉིད་ལོག་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་རྒྱས་པར་བྱས་པས་ན་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་སྟེ། རྒྱས་པ་ལས་ ཡོད་པ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་སྟེ།སྡེ་ཚན་བཞིན་ནོ།

关于'所称量'，由于是秤杆下垂的原因，唯有重性才是所称量的对象，因为轻性不可能成为秤杆下垂的原因。说具有坚性俱有缘的诸物质是秤杆下垂的原因，而具有轻性俱有缘的诸物质则不是，如此则显现重性具有作用。
关于'异熟所生及长养五内'，'五'是为了明显识界。若问此确定为何？应确定为：内五唯是异熟及长养所生。由何得知？说'无等流所生'。如何？说'因为除彼等外无等流'，意思是除异熟和长养所生相续外，无其他由同分因和遍行因所生的等流果，并非完全没有。
先前生起的眼等是后生及未生眼等的同分因之因，等流也是同分因的果。彼等的等流唯是异熟和长养所生，而非其他义。如同异熟所生之外，能观察到长养所生或死亡的等流所生色等，但对于异熟所生和长养所生，无法观察到除彼等外的等流。因此，由于除异熟和长养所生外无等流，故说眼等无等流所生。
若问：如果异熟与其他异熟不相关，如何说彼等是异熟所生？异熟所生非异熟。那是什么？从异熟因所生是异熟所生。正因如此，说'如牛车，因略去中间词'。
或者，关于'已到果时的业'，何时业无间生起果，那时是果时，此时其业成熟故称异熟。此说明：由于从能无间生起果的业所生，故为异熟所生。
若问：如果趣向果的业成熟故为异熟，那么果如何是异熟？因此说'果唯是异熟故为异熟'，是事物的成立。或者说'是因上假立果'，即于异熟因上假立异熟。
于能生异熟的业上假立异熟，如在果上假立因，如说'应知此六触处是宿业'。此六触处非宿业，那是什么？是宿业果，因此于果上假立因。
由饮食善作、三摩地及睡眠差别而增长，故为长养所生，长养而有即是长养所生，如品类。

།ཡང་ན་རྒྱས་པ་ཉིད་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། རང་གི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གྱི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་བྱ་བ་ནི་ཁྲུས་དང་བསྐུ་མཉེ་དང་། འབད་རྩོལ་དང་། བསྐུ་བྱུག་ལ་སོགས་པའོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་ཀྱང་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལས་འགྲིབ་པ་དང་། གནོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བ་ལང་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་འོག་བཅད་པ་རྣལ་བ་རྣམས་ལ་རྒྱས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཚངས་པར སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་ལ་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་གདུང་བས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེས་ནི་མི་གནོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། རྒྱས་པ་ནི་ཟས་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ནས་ཡིན་ནོ། །ཟས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ བྱེད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་ལ་ཕྱི་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྲུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུད་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ལ། རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་རབ་དང་འདྲ་བ་དེ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་འདྲ་བར་ འགྱུར་རོ།།རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མེད་ཀྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མེད་པར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷའི་མིག་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་བཀག་པར་སྒྲ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།མགུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པའི་སྒྲ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་ན་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་སྨིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ ནོ།།ཚིག་ཙམ་གྱིས་འདོད་པ་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་རྒྱུ་དྲིས་པ་དང་། འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱུ་སྨྲས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདོད་ཀྱང་མི་འབྱུང་ལ། མི་འདོད་ཀྱང་འབྱུང་གི་།སྒྲ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་ནས་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན།སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་གང་བསྟན་བཅོས་བཏགས་པ་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ།།འགྲུབ་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། འདི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པས་འདིར་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་བརྒྱུད་པ་འདི་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྤོང་བ་སྒྲའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ ཡིན་གྱི་དངོས་སུ་མ་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་པ་འདི་བཞི་པའམ་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལས་དག་ ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ལས་ནི་རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། ཟས་དང་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་བསྐྱེད་ཀྱང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བསྐྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་དེ་དག་ལ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ ཏེ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་དག་ལས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་ནི་སྒྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཚོར་བ་གང་ཞིག་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི།ལས་ལས་སྐྱེས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

或者说是从增长而生的增长，就像是为自己的利益而增长一样。特殊的词语是与每一个相配合的。其中善加护理是指沐浴、按摩、努力、涂抹等。
其他人说，关于'以及梵行'这一说法，即使食用饮食等，也会因不净行而减损和受到损害，因为可以看到公牛、马等被阉割后变得肥壮。如果是这样的话，为什么修梵行的人不会变得肥壮呢？因为他们被欲望的分别念所折磨而受到损害。对此回答说，这只是不受损害而已，肥壮只是由饮食等造成的。
饮食等有助于异熟，正因为如此，所以说'增长相续随后守护异熟相续'。异熟相续由于在行走等活动中没有能力而显得力量微弱，增长相续则如同保护弱者一样来维护它。
没有增长所生就没有异熟所生，但没有异熟所生也可以有增长所生，比如天眼。异熟所生的声音被否定，应该理解为声音是从增长所生和等流所生。与喉部等大种增长所生不相离的声音是增长所生。与等流所生的大种不相离的声音是等流所生。
声音不是异熟所生。仅凭言词无法成立，因此询问其原因，回答说是因为可以随意发出。眼等异熟虽然想要也不会生起，不想要也会生起，但声音不是这样，因为它以想说为前提。
异熟所生的色法断绝后不会再生，声音也不会生，因此超出了异熟法的性质，所以声音不是异熟所生。为了指出与论典相违，因此详细说明'那么论典中所说的...'。
虽然这是事实，但这不是异熟，所以这里没有与论典相违。那么是什么呢？有人说这是第三种相续，因此粗语的断除是声音的间接因而不是直接因，而异熟则不是这样。
有人说，因为从异熟所生不应该再生异熟所生，所以这个相续是第四或第五种。怎么说呢？从诸业产生异熟所生的诸大种。从这些产生增长所生的诸大种，虽然由饮食和善加护理等特殊因缘所生，但是依靠异熟所生的大种而生，所以称为增长所生。
从这些产生等流所生的诸大种，因为它们是同类因。从这些产生声音。
如果这样的话，那么'身受也是'等详细内容中，其中哪些受是业的直接果报，那就是异熟，而从业所生的大种所生的不是，就像声音一样，这是他们的想法。

།གལ་ཏེ་སྒྲ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྒྲ་ནི་འདོད་དགུར་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་རིགས་པ་དང་འགལ་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདོད་དགུར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་འདོད་པས་འཇུག་པའམ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པས་ཚོར་བ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་པ་དང་མི་འགལ་གྱི། སྒྲ་ནི་འགལ་ ཏེ།འདོད་དགུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་འདུས་པ་མེད་ཀྱང་འབྱུང་ཞིང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ལོག་ཀྱང་མི་ལྡོག་པའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་བདེ་བ་ དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ཉེ་བར་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་།དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ཐོགས་པ་མེད་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་ བཟུང་གི་།བརྒྱད་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །གང་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དེ་རྣམས་ནི་རྣམ པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་དག་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རྣམས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་གྱི།ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དགེ་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་རྒྱས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཐོགས་པས་བར་ མཚམས་མེད་པར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་དག་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་དོ།།གཞན་རྣམ་གསུམ་རྣམ་པ་གཅིག་གམ། རྣམ་པ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དབང་ པོ་དང་ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ།།རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་རྣམས་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ གཏོགས་པ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན།ཤི་བ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤི་བ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱས་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་ཁོ་ན་རྫས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་ གཟུང་གི་།གཅིག་རྫས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རམ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་དང་རྟག་པའི་ཕྱིར་རྫས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ན་གསེར ལ་སོགས་པའི་རྫས་ལ་བརྟེན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་པོ་དག་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་རྫས་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་རྫས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། རྫས་ངན་པའི་ཕྱིར་ཆུང་མ་ངན་པ་བཞིན་ནོ། །ཐ་མ་གསུམ་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མ་གསུམ་ཁོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།

关于'如果按照声音而违背道理'这句话，应当理解为'就不是异熟果'。声音是随意产生的缘故，与作为异熟果的道理相违背，因为眼等异熟果不是随意产生的。
感受不是随欲而生起或停止的，所以感受是从异熟果生起的这一点与道理不相违背。但声音则相违，因为它是随意变化的，且会中断。
其中，即使没有乐和苦的条件聚合也会生起，即使乐和苦的条件消失也不会停止的乐受和苦受，这不是从异熟果生起的。而那些由乐和苦的感受对境聚合而生起，没有则不生起的，是从等流因生起的。
关于'等流所生、异熟所生、无碍八种'，等流所生和异熟所生是确定的，但'八种'并非确定，因为经中说'三种三种'。
那些由同类因和遍行因所生，且与异熟果不同的，是等流所生。那些由异熟因所生的，是异熟所生。
其中，那些由遍行因所生的染污法，也是由同类因所生的，因为经中说'遍行即是染污者'。
有些只是由同类因所生，而非由遍行因所生，即善法和无覆无记法。
没有增长所生，为什么呢？因为无碍法中没有增长。
关于'色法互相障碍而无间隔存在等'，这在无碍法中是不可能的，所以它们没有增长所生。
其他三种不是一种或两种，这是确定的。
其中，与异熟所生根不相异的是异熟所生。与增长所生根不相异而存在的是增长所生。其余的是等流所生。
如何了知除了异熟所生和增长所生之外还有等流？因为它也随顺于死者，对死者而言异熟和增长随顺是不合理的。
关于'与实物俱'，确定只有一个具有实物性，而不是说一个只具有实物性，因为其中也有非坚固的有为法。
无为法由于坚固或因为断除一切有为而是善和常住，所以是实物。世间上有人说依靠金等实物，因此唯有它是实物，其他不是实物，这是成立的。为什么呢？因为是劣质实物，如同劣质妻子。
关于'最后三个是刹那'，确定唯有最后三个是刹那。如果说所有有为法不都是刹那性吗？回答说确实如此。

།འོ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ཐ་མ་གསུམ་ཁོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ལ་སྐད་ ཅིག་མ་གཅིག་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་ཡོད་པས་ན་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྒྱུ་མཐུན་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་སྐལ་ བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་མ་བྱུང་བ་འགའ་ཡང་མེད་པས་དེ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ པར་སྐྱེ་སྟེ།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པ་མཚུངས་པའི་ཆོས་དུ་མས་གསོས་བཏབ་ཅིང་། དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་དོན་དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། སྔར་བཤད་པའི་ཁམས་གསུམ་ པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་བཟོད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །གང་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་ངོ་།།འདིའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཞིག་བྱ། ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་ཤེས་པ་རྣམས་ནི། མཚན་ཉིད་འཆད་པ་ན་འབྲེལ་པ་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མིག་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ བཤད་ཟིན་དང་།ད་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་དག་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གཉིས་ཏེ། མིག་གི་ཁམས་དང་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ ཡིན་ལ།མིག་གི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ཅེས་བྱའོ། །ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གསུམ་པ་སྟེ། མིག་གི་ཁམས་དང་ཡིན་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡིན་པའོ། །དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་བཞི་པ་སྟེ། མིག་གི་ཁམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་གི་སྒྲའི་དོན་ནི་འབྲེལ་པ་ལས་འཆད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་རིམ་གྱིས་མིག་གི་དབང་པོ་འཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིམ་སྨོས་པ་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་བཟློག་པར་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནས་བཟུང་བ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ལུང་བསྟན་མིང་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན་མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་མིག་གི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་མིག་གི་ཁམས་ཁོ་ན་དང་མི་ལྡན་པ་ཐོབ་ཀྱི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཁོ་ན་ནས་ལྡན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་མིག གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་འཐོབ་ཀྱི།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་སུ་བབ་པ་དང་སྦྱར་རོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཉིས་ཀ་དང་མི་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ནས་འཆི་འཕོས་ནས་ཞེས་བཤད་དོ།

那么，如何是最后三个才是刹那呢？为了说明这个，那些是无漏根、苦法忍的聚集中的一刹那，不是从同类因所生，因此说'刹那'，由于它们有非从同类因所生的刹那，所以是诸刹那。
为什么它们成为非同类因的刹那呢？因为无漏的等同因不存在，所以是无等同因而生的缘故。其他有为法没有任何不从同类因所生的，所以它们不是刹那。
苦法忍的刹那是不依赖等同因而生，因为等无间缘具有极大力量的缘故。其因具有力量是因为被许多与圣道相同行相的法所滋养，而成为其本性者是因为对该义极为精进的缘故。
为了说明前面所说的是哪三界，因此广说'与苦法忍相应'等。与苦法忍相应的识是意界和意识界。其余与忍同时生起的受等相应法，得、生等不相应法，以及无漏律仪是法界。
出现'不具眼界'等广说。这里的关联是什么呢？阿毗达磨是以相而分别的，此中何须关联？了知阿毗达磨宗者在说相时不重视关联。
另一方面，已说眼和眼识二者，现在应当思维这二者的得与具，这是关联。'各别'是二门：有具眼界而不具眼识界，有具眼识界而不具眼界。'俱'是第三门：即具眼界也具眼识界。'及'是第四门：即既不具眼界也不具眼识界。
'又'字的意义在关联中解释。关于'欲界中次第得眼根'，说欲界是为了遮除色界。说'次第'是为了遮除化生。
因为从结生开始的羯罗蓝等阶段唯具善和染污眼识，如说'无记名得俱时生'，所以不具眼界。因此当得眼根时，唯得不具眼界，而非眼识界，因为先前已经具有了。
关于'从无色界死后生于第二禅等'，应当配合上下文理解为：是得不具眼界，而非眼识界。'等'字包含第三禅等。由于生于无色界者二者都不具，所以说'从无色界死后'。

།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་འོ། །དེ་ནི་དེའི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་འཐོབ་ཀྱི། མིག་ གི་ཁམས་དང་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཁོ་ན་ནས་མིག་གི་ཁམས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་མི་ལྡན་པས་ལྟ་བའི་ཚེ་ཁོ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་ཀྱི། མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནམ་འདོད་ པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྟེ།དེ་ནི་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ནི་སྔར་མི་ལྡན་པ་ལས་སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་གནས་སྐབས་སུ་ལྡན་པ་འཐོབ་པོ། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་ འཕོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་སྔར་ནས་གཉིས་ཀ་དང་མི་ལྡན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ན་ཅིག་ཅར་ལྡན་པ་འཐོབ་བོ། །གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་ལྡན་པའི་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནའོ། །ཐོབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ད་ནི་ལྡན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་མིག་གི་ཁམས་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ས་པ་མེད་པའི ཕྱིར་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཡང་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི། མིག་གི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ཐོབ་པ་དམུས་ལོང་ངོ་། ། ཉམས་པ་ནི་མིག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་ལོང་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མིག་ཐོབ་པ་དང་། མ་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ན་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་མི་བྱའོ། ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། གང་མིག་གི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་མུ་བཞི་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ། གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་ཐོབ པ་དེ་མིག་གི་ཁམས་དང་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ནའོ། །མིག་གི་ཁམས་ཁོ་ན་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། སྔ་ནས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། རིམ་གྱིས་ མིག་གི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ནའོ།།གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ཡང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་མུ་བཞི་མི་རིགས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ། གང་མིག་གི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ཁོ་ན་དང་ཡིན་གྱི།མིག་གི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མིག་མ་ཐོབ་དང་ཉམས་པའོ། །གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་ པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ནའོ།

关于'生于第二禅等处现前眼识'等说法：是属于初禅地的。此时获得不具眼识界，但并非不具眼界，因为他们没有根不具足的情况，早已获得眼界。因为第二禅地没有眼识，所以现前初禅地的无记眼识。因此，之前不具足者在见时才获得具足眼识，而不是眼界。
所谓'从彼处死没生于下地'，是指从第二禅死没后生于梵世或欲界，此时已经具足眼界，而眼识界则是从先前不具足到中有阶段才获得具足。'也同时'等文随之而来。
关于'从无色界死没'等说法，是指先前两者都不具足，生于欲界和梵世时同时获得具足。'非二者'是指除了这些情况之外，即从无色界死没后生于彼处，以及从具梵世者死没后生于彼处。
获得已经解释完毕。现在要说明具足：凡是具足眼界者，仅具足眼界而不具足眼识界，因为没有自地的眼识，也未现前初禅地的眼识。
第二句，如'在欲界'等广说，即仅具足未来眼识而不具足眼界。未获得者为生盲，退失者为因眼受损而致盲。第三种是在欲界获得眼根且未退失者，即具足二者。生于初禅者因为彼处无根不具足，故不说获得与未退失。
关于'如生于第二禅等处'，何义？即具足二者。第四种是除了这些情况之外，即生于无色界者，他不具足二者。
同样，关于'眼界与色界'等广说：凡是从不具足眼界获得具足者，是否也不具足色界？此处没有四句。那么如何？与后句相连，即凡是从不具足色界获得具足者即是眼界，即从无色界死没后生于欲界和色界时。
仅是从不具足眼界获得具足，而非色界，因为先前已具足，即在次第获得眼根时。凡是具足眼界者，是否也具足色界？此处也不应有四句。那么如何？与前句相连，即凡是具足眼界者也具足色界。
仅具足色界而不具足眼界者也有，即未获得眼根和退失者。凡是从不具足眼识获得具足者，是否也不具足色界？有四句：第一句是生于第二禅等处现前眼识，以及从第二禅等处死没后生于欲界和梵世时。

།གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ དག་ཏུ་སྐྱེ་ན་སྟེ།དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཁོ་ན་དང་མི་ལྡན་པ་འཐོབ་ཀྱི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ན་སྟེ།དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལྡན་པ་འཐོབ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ཡང་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་ བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་དེ་དག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའོ།།གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ། གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་དང་ཡིན་ཏེ།འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཁོ་ན་དང་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ནའོ། །ནང་གི་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཅི་ཞིག་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ། ཅི་བཅུ་གཉིས་ནང་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འོན་ཏེ་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་ནང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གཞན་དག་ཕྱིའི་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གྲངས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པས་ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། བཅུ་གཉིས་གང་དག་ཅེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེ་དམིགས་ཀྱིས་དགར་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས སོ།།བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་ནང་གི་སྟེ། ནང་གི་ཉིད་ནི་ནང་གིའོ། །བདག་མེད་ན་ནང་གིའམ་ཕྱི་འདི་འགྱུར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པར་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སེམས་ནི་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བདག་ ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ལ་བདག་ཅེས་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟར་གཟེགས་ཟན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ངར་འཛིན་པ་བདག་གི་ཡོན་ཏན་ཉིད་དམ། བདག་གི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །ངར་འཛིན་པ་ཡང་སེམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་ཡང་རྟོག་པའི་བདག་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་ཟག་སྨྲ་བར་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་བཞག་པས་ན་སེམས་ཁོ་ན་བདག་ཡིན་ལ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་འདོགས་སོ། །འདིར་སེམས་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་བཞེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར། མཁས་པས་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ཡང་ལུང་གཞན་ལ་ལྟོས་ཏེ་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་ཡིན་གྱི། ཡན་གར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།འདི་ལས་ནི། སེམས་དུལ་བས་ནི་བདེ་བ་འདྲེན། །ཞེས་སེམས་དུལ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་བདག་གི་སྒྲ་སེམས་ཁོ་ན་མངོན་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་བདག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བདག་ཏུ་གྱུར་པའི་ནི་བདག་དང་འདྲ་བའོ། །རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དང་འདྲ་བས་ན་རྟེན་ཏོ།

第二是从无色界死后转生到第二禅等处，那时只获得不具色界，而不是眼识界，因为第二禅等处没有眼识。第三种情况是从无色界死后转生到欲界和初禅时，那时获得不具色界和具色界，也包括眼识界。第四种情况是生在无色界后死后又转生到无色界，以及生在欲界和初禅后死后又转生到这些界中。
如果问到：凡是具有眼识界的是否也具有色界？这里也要与前文相连，凡是具有眼识界的也具有色界，即生在欲界、初禅，以及在第二禅等处现起眼识时。有的只具有色界而不具有识界，即生在第二禅等处不现起眼识时。
关于'内十二'，这应如何理解？是十二都是内，还是内的都是十二？应当确定两者都是，通过这种确定，其他的就成为'外'了。仅仅说明数量无法确定其特征，因此问到：是哪十二？为了具体区分，说'除去色等'。
从自我的角度来说是内的，内性即是内。如果说没有我就不成其为内外，就如同说没有戒就不能学增上戒学。因为心是我执的所依，如诸我论者说我执的所依是我，如同食米外道等认为我执是我的功德或我的境。我执依于心，心也无有实我，这应当依人我论者详加观察。
由于在此安立我慢，唯心是我，心所法也因依于心而唯以心假立为我。这里'于心许为我'如何理解？为此经中广说'智者于自身'等。这也是依据其他经典作为此义的根据，并非独立之说，为显示此义，因此广说'世尊于他处'等。从此经中说'调心能引乐'，说明调心。因此在此处应知'我'字唯表示心。
因此，广说'眼等是心成我'等。'成我'即与我相似。'所依事'即与所依相似故为所依。

།ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གང་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སེམས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ གང་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཡོད་ན་སེམས་དེ་དག་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་མངོན་གྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ ཚོར་བ་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཀྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་འདི་ལས་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུར་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྟེན་ཉིད་དང་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ནང་གི་དང་ཕྱིའི་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའོ། །གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན་ནི་དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པའོ། །ད་ལྟར་བའམ་མ་འོངས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་ དེའི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གིས་ཡང་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དེ་དག་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འདས་པ་ལ་ནི་སྔར་མ་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཉིད་སྔར་ཡོད་པའམ་ལྡོག་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཞན་གྱི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་མི་འདའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་མི་འགྱུར་ན་ནི་འདས་པ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་མི་ མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི། མཚན་ཉིད་ནི་དུས་རྣམས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པ་གཞན་དག་ཡིན་ཞིང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་གཞན་དག་ཡིན་ལ། འདས་པ གཞན་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདས་པའི་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། འདས་པའི་དུས་སུ་ དེའི་མཚན་ཉིད་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་འདས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མངོན་པར་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་ཅར་ཡང་ནང་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། ལྷག་མ་ནི་དེ་དང མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡུལ་གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་དམིགས་པར་ངེས་ལ། གལ་ཏེ་ཡུལ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

关于'近住'一词，眼等诸根对于色等境，由于不存在于心的境界中，作为所依的事物是什么呢？当有何种差别时，这些心随之转变，由于随着它们的转变，虽然这些识不住于境，但唯独显现于眼等，而不在色等境。如此，与乐受或苦受相应的识能遍知身的境界，而不能遍知色等境的境界。
因此，由此差别，虽然眼等和色等在产生识的因上没有差别，但成立为所依和境，因此也是内和外。如果眼等是识的所依事物，那么'六识界'等广说。
所谓'未成为意界'是指六识未得刚刚过去的状态。现在或未来不是心的所依，因为'六识刚刚过去，彼识即是意'，故此时安立为意界。
关于'即使在那时也'，无论是过去还是现在，就是那些眼识界等，它们就是意界。对于过去识，不会新生意界性，也不会有先前存在的眼等识界性或消失，因为识本身以其他识的所依性安立为意界。
因此不离意的特征。关于'若非如此'，若非如此会如何呢？如果现在和未来的识不成为意界，那么过去的也不会成为意界和眼等识。
若是如此，'意界唯是过去'等广说。如果意界唯是过去，会如何呢？因此说'十八界'。为何如此认为呢？因此说'如果未来识'等。
对此解释原因说：'特征在诸时中无错乱'，即错乱是指其他未来、其他现在、其他过去。因此，未来识和现在识的特征即是过去识的特征，因为未来识和现在识也具有意界的特征，所以在过去时其特征无错乱。
因此，诸识并非任何时候都具有识所依的自性，而'六识刚刚过去，彼识即是意'，这在过去识中是明显的。因此，成立过去、未来、现在的六识界都是内的。
关于'法即具所依'，应当确定唯是具所依，因为经中说'余者亦与此相同'。这是具所依境的特征。某境为某识的所缘是确定的，如果于该境生识等广说。

།སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་གཟུང་བ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་གཟུང་བ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལ་ཡོད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ ནི་ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་པ་མ་སྐྱེས་པའམ། སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དུས་གསུམ་པ་དང་། དུས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བགྲང་ དུ་མེད་པའོ།།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་འདི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ནི་རྟག་ཏུ་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་དམིགས་པ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པར་འགལ་བས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མི་ འཛིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ།བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ། དམིགས་པ་གཅིག་པས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ།།སེམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་ཤིང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་སེམས་གཞན་གྱིས་བདག་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་གཅིག་པུས་རང་ ཚོགས་ལས།།གཞན་ནི་བདག་མེད་ཉིད་རིག་འབྱུང་། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བཞིན་དུ་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་རང་གི་ བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་།དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པ་ རྣམས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ན།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་ཁམས་གཅིག་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བར་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་རང་གི་ལས་མི་བྱེད། །དེ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པའོ། །ཞེས་སྟོན་ཏེ། གང་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་དེ་ནི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་གང་གི་ལས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་མིག་གང་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བའམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང ངོ་།།དེ་དང་མཚུངས་པའི་མིག་ལ་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བློ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཟུགས་རྣམས་མ་མཐོང་བར་འགག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་ད་ལྟར་བ་ནི་འགགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ འགགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྐྱེན་ མ་ཚང་བ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།།ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་ཆོས་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་ ལྟར་མིག་ད་ལྟར་བ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།འགའ་ཞིག་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ།

所谓'具有生起性质'是为了与'不具有生起性质'作区别。如此，它将成为所取能取，而法界也是具有这种所取能取性质的特征，所以称为'具有所依'。
关于'意识所缘'，意识是一切所知的对境，因为没有任何法界是意识未曾生起或将不会生起的，无论是三时或离时的法界都不例外。'无边'即是不可计数。
怎样呢？如此说：即是'因为'的意思。因为所有圣者必定会生起'一切法无我'的认知，所以法界永远具有所依。
关于'除了其自性和俱生者之外的所缘'，由于'一切法无我'的认知不可能以自身为所缘，因此除了自性即自身，以及俱生即同一所缘的心所法，还有因极为接近而有的得、生等相应法之外，其所缘是其他一切法。
具有心相应和俱生的那些法也是由其他心识来执取无我，如此一切法都成为两个刹那的所缘，如将解释'唯由世俗一，从自聚之外，了知他无我'。
若问：既然十八界都是无我智的对境，是否都应如法界般具有所依？答：不会，因为它们是依据自身作用而安立为具有所依和与彼相似。
关于'其余是与彼相似'，若问：如果法界确定唯是具有所依，通过这种确定便可成立其他诸界为具有所依和与彼相似，为何还要详述？答：为了使人了解并非仅一界有与彼相似性，而是一切界都具有这两种性质。
'若不作自业，彼与此相似'，这表明能作自业者即是具有所依，如将解释。
若问：它们各自的作用是什么？答：如广说'眼根能见诸色'等。
关于与眼根相似，诸论师有不同见解。毗婆沙师说有四种。关于'不见色而灭'等广说：现在眼根因趋向灭而称为灭，因为无常性的作用存在。未来眼根因具有生起性质而称为将灭，因为必定如其生起而灭。不生法也因缘不具足而不生，故极为相似。
如西方诸师所说有五种等广说。如何？三种如前。不生法有具识和不具识两种，如同现在眼根有些具有识，有些不具识，不生法也是如此。

།ཡིད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ན་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་དམིགས་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་དབང་པོའི་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་དབང་པོའི་བྱེད་པ་སྨོས་པས་ནི། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གཅིག་གི་མིག་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལྷ་སྦྱིན་གྱི་མིག་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནག་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་གི་མིག་དེ་དང་མཚུངས་པ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་གིས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །གཟུགས་ནི་གང་ཞིག་ལྟ་ བ་དེའི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ།གང་མི་ལྟ་བ་དེའི་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་གི་དབང་གིས་གཟུགས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཟུགས་གང་ལ་གཅིག་ལྟ་ བ་དེ་ལས་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ།གཟུགས་ནི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུ་མ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྒྱུད་དུ་མའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་ལྟ་བ་དེའི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་མིག་གིས་ནི་གཞན་ནམ་ཡང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲེ་བ་ནི། གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྒྲ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོལ་བ་པོ་རྗེས་སུ་ཡིད་མ་རང་བའོ། །དྲི་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དག་གཅིག་གིས་འཛིན་ པ་དེ་དག་གཞན་གྱིས་མི་འཛིན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྲད་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་སྨྲས་པ། གཅིག་གི་སྣ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་གང་ དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རེས་འགའ་ཞིག་རྐྱེན་ཉེ་ན་དེ་དག་ཉིད་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་པ་ན། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྲིད་པ་དེ་ནི་ཡོད་ཀྱི། གཞན་གྱི་མིག་གིས་གཞན་ལྟ་བ་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་དུ་མའི་དབང་གིས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་འཇོག་ཅེ་ན། གཟུགས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཁོ་ན་མཐོང་གི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་ པ་དང་།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རེག་བྱའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པའི་ངོ་བོ་རྒྱུད་དུ་མའི་དབང་གིས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དུས་གསུམ་དང་། དུས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེར་བརྗོད་པ་སྨོས་སོ། །སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་བརྟེན་ པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །བརྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། བརྟེན་པ་ནི་བརྟེན་པའོ།

唯有不生法的性质与此相同，因为已生必定执取所缘。如是，无所缘的识不会生起，因为说'依二而生识'。
关于'由自根作用'，提及自根作用是为了明显显示同分因等的作用。
'某一人的眼根及其所依'等广说，即提婆达多的眼根及其所依即是所有黑人等的眼根。'与此相同者亦如是'，即某一人的眼根与此相同者也是一切人的，乃至意根亦复如是。为何如此？因为不共，故由一相续而安立为有所依及与此相同。
色法对于见者是有所依，对于不见者则是与此相同。为何如此？因为不共，故由一相续的力量而安立色法为有所依及与此相同。
关于'色法为一人所见'等广说，色法因为是共同的，故能生起多个眼识。因此，由多相续的力量而安立，对见者是有所依，而非一切。提婆达多的眼根永不见他人。
类推即'如色法，声等'广说。'声亦如是'是反诘者的不认同。香等则某人所取者他人不能取。如何？因为是接触而取，如同他的眼等，彼等亦是不共。
对此说：'某人鼻等识所生的香等'，有时因缘临近时，由于是共同的，成为他人鼻等境时，可能生起他们的识，但他人的眼根永不能见他人，因为是不共。
若问：法界亦因是共同，为何不如色等由多相续的力量而安立为有所依及与此相同？答：色唯见现在，不见过去、未来及不生法，乃至触亦如是。因此，色等的有所依及与此相同的体性，是由多相续的力量作用而安立。
法则无如是分别，因为它是三时及出时的识境。
关于'眼识等'广说，若问如何是有所依及与此相同？因此说'因为是生与不生法'，因为无所缘的识不生。因此，举例说'如意界'。生法的意是有所依，不生法则是与此相同，此处亦如是。
若问有所依的含义是什么？所依即是依止。

།དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྟེན་དང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་བྱེད་པ་ལ་བརྟན་པ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་གིས་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ངོ་བོའོ། །དཔེར་ན་མིག་གི་དབང པོའི་བྱེད་པ་ལྟ་བ་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་དེ་དག་གི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་རེག་པ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ རོ།འདི་ལྟར་རེག་པ་ནི་དེ་དག་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྟེན་པས་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བརྟེན་པ་མཚུངས་པ་དག་སྟེ། རེག་པ་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་རེག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འབྲས་བུ་མཚུངས་ པ་དེས་ན་རྒྱུན་དངོས་པོར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དག་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་བརྟན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་དང་འདྲ་བས་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་གོ། །ཚུལ་གང་གིས་ ཤེ་ན།བཤད་པ། རིགས་མཐུན་པས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གཉིས་ཀ་ཡང་ལྟ་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་དང་། ཁམས་གཅིག་ཡིན་ནའོ། །ཡང་ན་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རིགས་འདྲ་བ་སྟེ། ཕན་ཚུན་འབྲེལ་པའི་ ཕྱིར་དང་།ཕན་ཚུན་འདྲེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཁམས་རྣམས་ནི་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་གང་དག་མཐོང་བས་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །གང་དག་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སོ།།ཟག་པ་མེད་པ་དག་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་ཡང་རྡོ་བཅག་པའི་ཚུལ་དུ་ལམ་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་སྤོང་བ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །རྣམ་པ་དགུ། ལམ་རྣམ་པ་དགུས་པདྨའི་རྩ་བའི་ཐག་པའི་ཚུལ་དུ་སྤོང་བ་ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་རྒྱས་པར་མདོ་ཉིད་ལས་གསུངས་སོ། །རེ་ཞིག་ གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་མ་གཏོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་དག་གོ།།འདི་ལྟ་བུ་ཅི་ཞིག་ཏུ་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། ཁམས་ལྔ་པོ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་གི་།དེ་དག་ཁོ་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་མའི་རྣམ་གསུམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་པོ་ དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།བདེན་པ་དག་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མེད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་དག་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཡང་ཁ་ཕྱིར་ བལྟས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པས་འཇུག་སྟེ། ངེས་པར་རྟོག་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཐ་མའི་གསུམ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོན་པའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་མཐའ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའོ། །ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ།

由于这些具有所依，故称为具有所依。即根、境和识相互依赖，意思是说作为所依、境和有境的事物相互随顺。或者依于作用，即某者以某种作用而存在，彼此随顺的本性。例如眼根的作用是见，识的作用是了别，色的作用是作为彼等的境而住，其他也应如是说。或者由于果触相似的缘故，称为依止相同。如是，触依赖于彼等，故由境、根和识的依止而有依止，因此称为依止相同，意思是说触相同。彼等之触是心所法，由于果相同，故说由于相续事物相同，意思是说相似。
所谓'非具有所依'等广说，彼等由于与具有所依相似，故与彼相同。以何方式呢？答：由于类同而相同，意思是说与彼相似。彼二者皆是见、一处、一界。或者由于互为因的类同，由于互相关联及互相引发。
'见所断界有几'等广说。其中，应由见而断者即是见所断。应由修而断者即是修所断。无漏者是不应断。又九品皆如破石方式由一种道断者是见所断。九品由九种道如莲根绳索方式断者是修所断。关于见断和修断的安立，有漏中有见所断，也有修所断，如是于经中广说。
'有色'等广说，为了遮遣无色。'十'是为了显示法界。'五亦'是指除意识界外的眼等识界。如是应如何决定？应当决定五界唯是修所断，而非唯彼等是修所断，因为经说'后三种'。其中十有色界唯是修所断，因为无对诸谛的颠倒认识。为何无颠倒认识？因为无所缘。五眼等识虽有所缘，但由于向外趣入故是修所断。见所断是向内趣入，因为由决定分别而趣入。也非不应断，因为是有漏。'亦'字是总摄义。
'后三种三类'中，由诵读次第在最后故为后。八十八随眠是三界见所断诸谛。

།དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྨོས་པས་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་།དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་སྡུད་དོ། །དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་སྔར་སྐྱེས་པ་དང་། ཕྱི་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་སྡུད་དོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །ལྷག་མ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཕྲ་རྒྱས་དག་དང་ལྷན་ཅིག་པ་རྣམས་ དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་འབྱུང་སྟེ། མ་མཐོང་བ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་དེ། ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་སྤང་བར་མི་འོས་ལ། ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་ཉིད་དང་།ངན་སོང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ན་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་འཐོབ་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལོག་པར་མི་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་ན། ངན་སོང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མ་སྤངས་པར་ནི་ངན་སོང་ཟད་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་འབྱུང་ བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ལ་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། ངན་སོང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་ཡང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་ངན་སོང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ། བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་ཡང་ཞེས་བཤད་ན། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར། གཟུགས་མིན་དྲུག་པ་མིན་ སྐྱེས་མིན།།ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མ་གསུམ་ནི་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་བཤད་པ་དེར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ཞིང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། གཟུགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལོག་པར་རྟོགས་ པ་ལ་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

说到'与彼等俱生'，是指与彼等相应的心和心所，以及彼等的特征，以及随眠的俱生得。'彼等之得'是指收摄先前已生和之后将生的。'及随行'是指彼等的随行、后得以及相应的特征。
其中，与八十八种随眠相应的识是意界和意识界。其余相应的随眠俱有法及不相应法属于法界，此三界是见所断。其余有漏法是修所断。
未见的无漏法是不应断的，即道谛和无为所摄的三界，因为无过失不应断除，无漏法也是无过失的。
关于'凡夫性'等广说，有人说：由于凡夫性、恶趣的身业语业也与圣道相违，所以如同身见、边执见等是见所断，因为在道的第一刹那生起时获得不具凡夫性，且预流果者是不退转法。若不断除恶趣的身语业，则不应理解为已尽恶趣。因此说八十八随眠及其俱生等是太过简略了。
对此应答：凡夫性、恶趣的身业语业不是见所断。为什么呢？因此简要说明如下：
'非烦恼且非见'，此说明凡夫性非所断。'非色'说明虽是烦恼性但恶趣身语业非见所断。'非第六非生'说明虽是烦恼性但非见所断。
若说'十是修所断，五亦然'，为何又说'非色非第六非生'？是为了确定。如所说'最后三是三种'中，非烦恼性者非见所断，虽是烦恼性但无表色非见所断，虽是烦恼性但非第六受等所生者非见所断，这是为了确定。
因此，非烦恼性者无任何见所断，色也不是。凡夫性是无覆无记，因为若是一切不善法的基础，则不应理解为非烦恼性。为了证成这一点，广说'断善根'等。

།གལ་ཏེ་དེ་དགེ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་རྣམས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་ཆད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྨྲས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི་ས་དེ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལྟར་དེའི་རང་བཞིན་སྤང་བར་འགྱུར་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྤངས་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པ་འདོད་ཆགས་སྤངས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་གཟུགས་ཡིན་ན་གཟུགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདེན་པ་དག་ལ་སོགས་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ ཡང་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་དེ་སྤོང་ན་ནི་བཟོད་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་སློབ་པ་དང་ཡང་ལྡན་པས་ཉེས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དེའི་ཐོབ་པ་གཅོད་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་མ་སྤངས་ཤེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་མ་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔར་ནི་དེ་ཉམས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བྲལ་བ་དང་སྤངས་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་ཞིག་ཅེ་ན། ཅུང་ཟད་ཅིག་དང་བྲལ་བ་ནི་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཟ་བ་བཞིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྲལ་བ་ནི་སྤངས་པ་སྟེ། བྲལ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་སྐྱེ་ལ།དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྲིད་པ་ནི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་སྤངས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་ན་འོ་ན་ནི་དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་དེའི། ཡུལ་ཅན་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱི་ལྡན། །ཞེས་ཅི་སྟེ་བརྗོད་ཅེ་ན། ཚུལ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ། སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དྲུག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲུག་པ་ལས་སྐྱེད་པ་ནི་དྲུག་པ་སྐྱེས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དྲུག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ ཡིན་པར་ནི་དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་ཏེ།དབང་པོ་ལྔ་ལས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལས་གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དྲུག་པ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ ཕྱོགས་ནི།།ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལས་ནི་མིག་གི་དབང་པོའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་ནི་ཤེས་བྱ་རྟོགས་པར་སེམས་པ་རྒྱུ་བ་གསལ་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཁ་ནང་དུ་ བལྟས་པར་ཞུགས་པའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་མིག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། །དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས། །ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ།

如果它成为善的话，则断善根者就不会成为凡夫，因为是善且已断的缘故，就会成为圣者，但这也不是所愿求的。因此不是善。也不是有烦恼的，说有烦恼是指不善。这样显示：也不是不善，因为离贪者也具有彼性，因为世间离贪者也具有凡夫性。若是不善，则如同断除彼地烦恼一样会断除其自性，但也不承许断除凡夫性的自性。那么是什么呢？通过断除缘于彼的贪欲而断除。凡夫性不是有烦恼的，因此不是见所断。身语业是色法，色法虽然是有烦恼的，但完全没有见所断。为什么呢？因为不了知诸谛等，且见所断是由诸烦恼所引发的缘故。
又因为在苦法忍时会成为凡夫的过失。如果由苦法忍断除彼性，则在生起忍时，由于仍具有彼所断法，圣者也会成为凡夫。如果按照你的观点，凡夫性是修所断，则由于有学者也具有此性，岂不成为极大过失？不是的，因为与苦法忍同时断除其得。那么如何未断呢？因为未断缘于彼的诸烦恼，先前只是损减而非断除。
复次，离系和断除有何差别？稍微离开即是离系，如同稍微吃一点。完全离开即是断除。缘于离系的诸烦恼会生起，而说不缘于断除的情况是不存在的。如果不生起缘于断除的烦恼，那么为何说'虽断初品类，仍具彼境垢'？彼理是有烦恼的，而凡夫性是无记法，故无相违。
也不是从第六生，'第六'是指意处。从第六生即是第六生，即意识。非从第六生即是非第六生，即从五根所生者。因此说'从彼之外生者即是非从第六生'。彼亦趣向外观，故非见所断。
如说：'眼与法界分，是为见'。其中在一切法中，见的自性是二法：在有色法中是眼根，在无色法中是了知所知、思维运行、明了的智慧，趣向内观。其中首先眼的特征如说：'彼等识之所依，眼等清净色'已经解说过了。

།གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྨོས་པས་འདི་དག་གསུམ་ཆར་ཡང་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ ཀྱི།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པར་སྟོན་པའི་དུས་ལ་བབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྐད་ཅེ་ན། བདག་དང་བདག་གི་རྟག་ཆད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རོ། །ལྟ་བ་གསུམ་པོ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོར་ནི་གཞན་དུ་སྟོན་པའི་སྐབས་མེད་པས་འདི་ཉིད་དུ་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ བསྟན་ཏོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ ཁྱད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་བརྗོད་དོ།།སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སློབ་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། སློབ་པ་སྨོས་པ་ནི་མི་སློབ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་ རབ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བའོ།།སྤྲིན་དང་བཅས་པ་དང་། སྤྲིན་མེད་པའི་མཚན་མོ་དང་། ཉིན་མོའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྣང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མུན་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་མཚན་མོ་སྒང་གཤོང་སྤེལ་མ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་ བཞིན་དུ།འཇིག་རྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གིས་ཆོས་ལ་ལྟའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྟ་བས་ནི་འགྲོ་བ་རྟག་ཏུ་མཚན་མོར་གྱུར་པར་མཐོང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དྲ་བས་གཡོགས་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་འགྲོ་བ་སྤྲིན་དང་བཅས་པའི་མཚན་མོ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་མི་མཐོང་བར་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ལྟ་བ་ཆོས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།སྤྲིན་དང་བྲལ་བས་ཟླ་བའི་འོད་ཀྱིས་མུན་པ་བཅོམ་པའི་མཚན་མོའི་གཟུགས་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་བལྟ་སྟེ། སྤྲིན་གྱི་དྲ་བ་ལྟ་བུའི་གཏི་མུག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ལྟ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གསལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སློབ་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲིན་གྱིས་གཡོགས་པའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་མཐོང་བ་བཞིན་ཏེ། སློབ པའི་ལྟ་བ་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་ལྟའོ།།སློབ་པ་ལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཉིན་མོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་སྤྲིན་གྱི་དྲ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ནི་སྤྲིན་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་མུན་པ་ བསལ་བའི་ཉིན་མོ་གཟུགས་དམིགས་པ་ལྟར་མི་སློབ་པའི་ལྟ་བ་དག་གིས་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་སྤྲིན་གྱི་དྲ་བ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པས་ནི་ཆོས་ལ་གསལ་བར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པའི་སྤྲིན་གྱི་དྲ་བ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་རོ།

若说由于说正见而这三者都已经显示了，不是吗？虽然如此，为了显示凡夫、有学和无学的境界，以及为了显示生起的次第，故分为三种。其中，萨迦耶见等如同贪欲等是随眠的自性，因此在显示随眠的时候就会说到。如何说呢？即'我与我所常断等'等。三种见解的自性在其他处无机会显示，故在此处显示它们的自性。
由于与眼等识相应的智慧有不善、无记和无漏，因此说明与意识相应的智慧善有漏这三种差别。有学无漏智慧是有学见，说'有学'是为了与无学区别。说'无漏'是为了与有漏区别。无学无漏智慧是无学见。
广说'如同有云和无云的夜晚与白天看见色法'，其中，由于远离光明，由于被黑暗所胜，如同在夜晚对高低起伏之地产生颠倒见解一样，世间的烦恼者们如是观察法。以世间见解则见到众生恒常处于夜晚，因为没有无漏智慧的光明。对此，由于为无明缘网所覆盖，在烦恼法普遍行持的阶段，众生如同有云的夜晚，即不见无常、空性、无我等的本性而分别非有的常等本性。
然后以世间正见观察法则清净，如同远离云层，月光破除黑暗的夜晚所见色法。以世间见解无烦恼者们如是观察法，因为没有如云网般的愚痴。虽有无常、空性、无我等本性的见解，但并非完全明显。
然后有学见如同为云遮蔽的太阳轮的白天所见色法，有学见者们如是观察法。对有学来说，由于无漏智慧光明现前，众生如同白天，由于尚有无明云网的残余，故如同有云。如同阳光驱散黑暗的白天所见色法，无学见者们如是观察法，因为完全远离烦恼无明云网。因此无学者能清晰地观察法。
那么，如何说佛世尊的殊胜见解呢？诸佛世尊完全远离非烦恼性的无明云网，而阿罗汉们则不然，这就是差别。

།རྣལ་འབྱོར་ པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་གོམས་པའི་སྒོ་ནས་སྙིང་གི་མུན་པ་སྤོང་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཀྱི། རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བློ་དྲི་མ་དང་བཅས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་དང་།དག་པས་དག་པར་བྱས་པར་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ནི་མི་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རིགས་ལས་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་རབ་ལྟ་བ་མ ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའོ། །སློབ་པའི་རིགས་ལས་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །མི་སློབ་པའི་རིགས་ལས་ནི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ལྟ་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རིགས་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱའི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་མཚུངས་སྐྱེས་བློ། །ངེས་རྟོག་མེད་ཕྱིར་ལྟ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་ བ་འབྱུང་སྟེ།རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པར་སེམས་པ་ལས་ཞུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡུལ་ངེས་པར་སེམས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ངེས་པར་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་རོ།།ཇི་ལྟར་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་གཞན་ལ་རྟོག་པ་ལ་སེམས་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་གོང་ཁོ་ནར་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་ནི་མིག་ཀྱང་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་ དོན་གྱིས་ལྟ་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ།ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཡིན་གྱི། ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས། གཉིས་ཀ་ཡང་ལྟ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགལ་བ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་མིག་ གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་མཐོང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་མིག་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མིག་གིས་མཐོང་བར་འགྱུར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པར་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།མིག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། མིག་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནས་ལྟ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཅིག་ཅར་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གནས་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དམིགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

瑜伽师们随着通过修习智慧而驱除心中的黑暗，其所缘就会变得越来越清净。就像这样，所缘的清净与不清净是毫无差别的，以清净而成为清净，这是说被有垢染的心识所染污，以及被清净所净化的确定执取。
总义是这样的：见解有五种，即：无记、有烦恼、有漏善、有学和无学的差别。其中，以无记的理趣来说是非见，耳等和无覆无记的一切都不是。从有烦恼的类别来说，除了那五种见以外的智慧都不是见，这也是与贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑等同时生起。从有学的类别来说，没有任何非见的智慧。从无学的类别来说，尽智和无生智不是见。
从有漏善的类别来说，只有与意识相应的才是，而与五识相应的则不是。正因为如此，又为什么说'只与意识相应'呢？虽然同样是有漏善，但只对与意识相应的而言，而不是与五识相应的。'与五识相应的智慧，因无决择故非见'，这是说，思择是见，因为是从决定思维而入的缘故。
决定思择是以决定思维为前导，能引生决定的，而与五识俱生的智慧则不是如此。如同因为不入于决定思维，所以与眼等相应的智慧不是思择一样，其他有烦恼和无烦恼的智慧因为不入于思择的思维，所以不是思择，因此不是见。这在前面已经详细解释过了。
如果说因为不是思择所以智慧是见的话，那么眼根也没有思择性，为什么是见呢？是因为见色的意义。眼根是以见色的意义而称为见，不是以决定思择的意义；而智慧是以决定思择的意义，不是以见的意义，所以二者都是见并不矛盾。
因为眼根见色，见色就是观察色，所以以见色的意义称眼根为见。如果说'若是眼根所见，则与其他识相应时也应该能见'，这是说'即使其他识现前也应该能见'的意思。
同样，对于不依赖自识的耳等，也承许有听闻等，因此会导致同时缘取一切境的过失。不是一切眼根都能见，因为只承许某些眼根能见。'具有识'是说识住于其中。诸识也不会同时住于诸根中，所以也不会同时缘取一切境。

།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལྟ་བ་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་མིན། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་པའི་འོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡི། །གཟུགས་ནི་མཐོང་བའི་མིན་ཕྱིར་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལོའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐོང་བ་འགོག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་འདོད་པར་བསྟན་པའི་དོན་དུའོ། །སློབ་ དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་པ་དང་ལུང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་རིགས་པ་མེད་དོ། །གང་ཞིག་ཐོས་པ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་ལུང་ཡང་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིག་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་སྒྲས་དེ་དང་དེར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། མིག་མེད་ན་ལོང་བ་ ཞེས་སྨྲའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་མིག་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ནི་ལོང་བ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མེད་ པ་ནི་མིག་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།མིག་དང་མི་ལྡན་པའི་ལོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་མཐོང་བ་དང་བྲལ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཉིད་བརྩམ་པར་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ ཞིག་ཡིན་གྱི།གཞུང་མངས་པ་འཇིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་རྒྱས་པར་ནི་མ་བྱས་ཏེ། དཀྱུས་མ་ཉིད་བརྩམ་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ན་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཐོགས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་ལྟར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོད་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མཐོང་བར་གྱུར་པ་ན་ཆོད་པ་ནི་མཐོང་བས་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་ན་ཆོད་པ་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་རྒྱུ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་ཆོད་པ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ལ།ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཆོད་པ་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །མིག་ནི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་བར་དུ་ཆོད་པ་ལ་ཐོགས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པས་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་མཐོང་བར་འགལ་ བ་མེད་དོ།།བསྒྲིབས་པ་ལ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བའོ། །ཅི་སྟེ་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཁོ་ན་ཡུལ་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།མིག་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། མིག་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ། གང་གི་ལྟར་ན་མིག་གིས་མཐོང་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ ཤེས་པ་དེ་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་མིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་གང་ཞིག་མིག་གིས་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅིང་། མིག་ཀྱང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཆོད་པའི་ གཟུགས་ལ་འཇུག་པ་མེད་པ་དང་མཐོང་བ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་རུང་ངོ་། །མིག་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རེག་བྱ་ལྟར་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཆོད་པ་མི་མཐོང་བར་འགྲུབ་པ་ཞིག་གོ།

如此，对于'那么'这一广泛出现的词，如果说由于只有识才显现为具有见的能力，因此应当是识本身见到的话。'不是依彼之识'，是指依靠眼根的识。为什么呢？因此说'由于被遮蔽的色不是所见故'。'故'字是为了表示不同意'以此因不能遮止识见'的意思。
堪布杜桑说：识不是见，因为无有正理和教证，且与世间相违。若说眼识见，则无有安立此说的正理根据。也没有任何教证可以从闻而推知眼识见，因为世尊在诸处只是用见的语词说眼根。说眼识见这一说法也与世间相违，因为无眼时称为盲人，而无眼识时则不然。对于不具眼根者称为盲人，而不是对不具眼识者，如生于第二禅等者虽无现行眼识，但因具眼根故非盲。所有不具眼根的盲人都具有眼识，说他们失去见性是不合理的。
这是顺便说的，现在应该开始正文。这只是一部分，因为担心文字太多，所以没有作广泛分析，应该继续正文。
若说识能见，这是毗婆沙师们的说法。如果是识见的话，由于无碍，就像虚空一样，应当也能见被墙壁等遮蔽的色，但被遮蔽的并非所见。因此，除了非见性外，没有其他原因能解释为何不见被遮蔽者。
如此，由于不见被遮蔽的色，识非见性；由于非见性，也不见未被遮蔽者。眼根虽是见性，但因为被遮蔽物所阻碍，所以不见被遮蔽的色，而由于无碍故见未被遮蔽者，这并不矛盾。
对于被遮蔽者，眼识确实不生起，这并非因为非见性故不见被遮蔽者。那么是什么呢？是因为未生起故不见。
为什么不生起呢？详细来说，只有识对境起作用，而非眼根，只有眼识才有作用，而眼根是无碍的。因此，当境和根都存在时，为什么识不生起？
按照眼根见而识了知的说法，由于识与所依眼根共同缘取一境，所以眼根所见的色即是识所了知的。因此，与所依共同趣入境，而眼根有碍故不能趣入被遮蔽的色而不见，所以识也合理地不生。
关于'眼根如同身根'的广说，如果像身根和触尘那样与境相触，则成立不见被遮蔽者。

།ཐོགས་པ་དང་བཅས་ པའི་ཕྱིར་བར་ཆོད་ཀྱིས་བར་དུ་བཅད་པའི་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་མི་རེག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་རིགས་ན་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་ཡིད་ལྟར་མ་ཕྲད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་དུ་གཅོད་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཅི་སྟེ་མི་མཐོང་།མཆིང་བུ་དང་། ལྷང་ཚེར་ དང་།ཤེལ་དང་། ཆུ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་མིག་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་རང་གི་ཡུལ་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པས་ཆོད་པ་ལ་མི་འཇུག་ན། མཆིང་བུ་དང་ལྷང་ཚེར་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཆོད་པ་ལ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་མི་འཇུག་པར་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན།མཆིང་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ནི་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་ལ་སྣང་བ་ལ་གེགས་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། མིག་གི་སྣང་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷང་ཚེར་ལ་ སོགས་པ་གང་ལ་སྣང་བ་ལ།གེགས་མེད་ན། དེས་གཟུགས་བསྒྲིབས་བཞིན་དུ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ཆོད་པའི་གཟུགས་ཀྱང་མཐོང་ལ། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་གེགས་ཡོད་ན་ནི་དེས་ཆོད་པའི་གཟུགས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསྒྲིབས་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །འོ་ན་གང་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་འགལ་བར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ན་ནི་འདི་སྐད་དུ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་རྣམས མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་མཚན་མར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར། མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མིག་ཁོ་ནས་མཐོང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་ངེས་སོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདིར་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་དགོངས་པ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མིག་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། མིག་ཁོ་ནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མཚན་མར་འཛིན པར་མི་འགྱུར།མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ནི་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདས་པ་ནི་བྱེད་པ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་རམ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེར་ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྒྲས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གསུངས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།གང་གི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བརྟེན་པའི་ལས་རྟེན་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྟེན་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ ལས་གཟུགས་མཐོང་བ་དེའི་རྟེན་མིག་དག་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི། དཔེར་ན་ཁྲེའུ་དག་འབོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བརྟེན་པའི་ལས་འབོད་པ་དེའི་རྟེན་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེའི་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལས་ཡིན་གྱི། མིག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མདོ་ལས་ཀྱང་བརྟེན་པའི་ལས་རྟེན་ལ་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

由于有障碍，因为被障碍物阻隔而未与对境相遇的缘故，应当说是不触及，而眼根如同意根一样是未与对境相遇的，因此丝毫不受阻碍的影响，为何不见被阻隔的色法？
详细说到'琉璃、水晶、玻璃和水等'，如果眼根有障碍，如同身根一样不能接触被同类对境等所阻隔的对境，那么也应当不能接触被琉璃、水晶等所阻隔的对境，然而被琉璃等阻隔的对境是可以看见的。因此，有障碍性并非其原因。
那么是什么呢？经中说'若光明无障碍'，因为眼根需要光明作为助缘，所以对于琉璃等，只要光明无障碍，即使色法被遮蔽，眼识也能生起，因此也能见到被其阻隔的色法。而在墙壁等有障碍处，则不能对被其阻隔的色法产生眼识，因为缺乏助缘。因此，由于不能生起，所以看不见被墙壁等遮蔽的事物。
那么，如经中所说，这是在指出与经典相违。如果是由识见到，经中应当说'由眼识见诸色已'，然而经中广说'由眼见诸色已，不取相，不取随好'。因此，应当确定是唯由眼见，而非由识见。
这并非如此，因为经典是有密意的。那么此处密意是什么呢？此处密意是'依彼'，即依眼根而由识见诸色的意思。
如何知道是依彼而由识见，而非唯由眼见呢？为此说'譬如由意识知诸法已'。在同一经中说'由意知诸法已，不取相，不取随好'。意是过去的缘故不能了知诸法，过去是已灭的缘故，或不可说的缘故，意不能了知诸法。那么是什么呢？因为是现在的缘故，是由意识，因此应理解为'依彼'。
如果说在彼处以意的性相为意，以意声说意识不是更合适吗？由于是眼等的语境，所以不是，应当了知。因为当眼等是眼识等的所依时，意也同样是意识的所依。
或者，是将所依的作用假立于能依，即将能依眼识的作用——见色，假立于其所依眼根。举例说明：如说'铃铛响'，是将能依的作用——发声，假立于所依。
如经中说'眼识所识'，了知是识的能依识的作用，而非眼的。同样，经中也说明将能依的作用说于所依。

།དེ་ཉིད་ལ་ལུང་གཞན་སྨྲས་པ་ནི། མདོ་ལས་བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །གལ་ཏེ་མིག་གིས་མཐོང་ན ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒོ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་གསུངས།སྒོ་ནས་ནི་གཞན་གྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི་སྒོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེར་ནི་ལྟ་བ་ལ་སྒོ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་དེར་ནི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མིག་གི་ལས་ ཡིན་ཞིང་ལྟ་བ་དེ་ལ་སྒོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མིག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་གི་།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྒོ་དང་ལྟ་བ་གཉིས་དོན་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བརྗོད་པ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་ཞེ་ན། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་སྨྲས་ པར་འགྱུར་བའོ།།ཡིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སྒོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པར་དེར་ཡང་ཡིད་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པས་སྒོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཡིད་འདས་པས་ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གཟུགས་མཐོང་ བའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་རྟེན་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་དེ་ལ་མཐོང་བའི་ནུས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བེམས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་ན་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས། གང་གི་ལྟར་ན་མིག་གིས་མཐོང་བ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་མཐོང་ངོ་། །རྣམ་ པར་ཤེས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་རིགས་ན།གང་གི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ཐ་སྙད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐོང་བ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། གང་གིས་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གང་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དམིགས་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ཡང་དམིགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཐོག་མའི་དམིགས་པ་ལ་མཐོང་བར་འདོད་ཀྱི། དམིགས་པ་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལྟ་བའི་རང་བཞིན་བརྒྱད་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ཞིང་། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་གཞན་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཐོང་བ་ཡང་ ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་གྱི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་ནི་གང་བྱེད་པ་ན་མཐོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་གཞན་འདྲ་བ་ཞིག་མེད་ལ། བྱ་བ་མེད་པར་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མི་རིགས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མས། །མི་གནས་བྱ་བ་ག་ལ་ཡོད། །གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ནི། །བྱ་བ་དེ་ཉིད་བྱེད་པོར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། མིག་ ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་མཐོང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་ནི་ལྟ་བའོ། །དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་ པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་སྒྲོགས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་སྨྲས་པ་སྟེ། སྒྲ་སྒྲོགས་མོད་ཀྱི་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དྲིལ་སྒྲོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ།

对此说出其他教证：即经中广说'婆罗门'等。若由眼见，为何世尊明确说是通过门？从门是被他者所见，而非由门自身，因此应知是由眼门的识来见。
关于'彼中仅说见为门'，在彼经中，凡是见即是眼的作用，而说彼见为门。因此是由眼自身见，而非由识。若门与见二者意义无别，则说法无义，故此不应理。何以故？将成说'眼见诸色为见'。
'意是知诸法之门'，此中也是说已灭意作为意识所依之事物为门，因为已灭意无法了知诸法。同样在此，因为是见色之所依，故说眼为所依，而其并无见的能力，因为是无情物。
若由识见，则由何识？如说由眼见者，则由识见色。若应说'识'，如说由识见者，则因无他识而成无言说。
关于'此二有何差别'，见与识此二者有何差别？广说'由何'等，由彼见境者即是此识。若说见境是见，则于声等亦成见境。
认为是最初所缘为见，而非一切所缘。如广说'某些智慧为见'，八种见性既是见又是了知，而其余诸法唯是了知。如是眼识既是见又是识，而耳等识唯是识。
其他论师说'若'等，其中无有离识之外的其他相似作用可说'见'，无作用则不应有作者，如行者性。
说'此非应理诘难'等，于识说'识'时，其中无作者与作用差别，因为无离识外之识的作用。如说：'诸行刹那性，无住何有作？凡诸所生起，即说彼作者。'
关于'如是此亦应理'，何以故？虽眼无作者作用差别，亦说'眼见'，此处即显示此义。
其他论师说'见是眼识'，见即是观见。关于'因为成为彼所依'，眼因成为眼识所依而说为见。如说'因为成为发声所依'，即对此说世间共许的比喻：虽声发响，但因为是其所依故说'铃响'，此处亦如是。

།དེ་ལྟར་ན་མིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ མཐོང་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ན་ ཡང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཞེས་གྲགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་དེ་སྐྱེས་ན་གཟུགས་མཐོང་ངོ་ཞེས་འཛེར་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ ན་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་།དེ་མཐོང་བར་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མིག་དང་ཕྲད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་བལྟས་ཤིང་དེ་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིག་ གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་ན།འོ་ན་ནི་གང་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ ཕྱོགས་པ་དག་ན་རེ་མིག་ནི་ཉེ་བ་ཙམ་གྱིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེ་དང་མཚུངས་པའི་མིག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་གཟུགས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་ཉི་མས་ཉིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གླིང་ རྣམས་ཀྱི་སྣང་བའི་གནས་ནི་ཉིན་པར་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་འོད་དང་བཅས་པའི་ཉི་མ་ལས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་ཉིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་མིག་གིས་མཐོང་ངམ། རྣམ་ པར་ཤེས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་གང་ཡིན་པ་དེར་རོ།།དེ་དག་ཇི་སྐད་ཟེར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ལྡད་པ་འདི་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ནི་ནམ་མཁའ་འཆའ་བ་དང་འདྲ་བར་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་དགོས་པ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ ཕྱིར།མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུའི་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་ཡོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ལྟ་བ་ནི་སུ་ཞིག་ཡིན། ལྟ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། འདི་ལ་ཚིག་ཙམ་གྱིས་དད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་ནི་བྱེད་པ་མེད་ པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ཡོད་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་འགག་པ་སྟེ། དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱ་བ་ཁས་བླངས་ན་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ན། དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་གནས་པ་ནི་ཚད་མ་དག་དང་འགལ་ལོ། །ཆོས་ ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་འགོག་པར་བྱེད་པའོ།།རྒྱུའི་བྱེད་པ་དང་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པར་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་སུའོ།།འདུན་པ་ནི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཐ་སྙད་པའི་དོན་ནི་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞིག་ལས་ཤེ་ན། སྒྲའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བ་ནི་འབྱུང་བ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཏེ།དོན་དམ་པར་བཙལ་ན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐ་སྙད་པའི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགག་པར་མཛད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

如是，'眼'一词广泛出现。若说因为是见的所依而说眼见的话，那么因为是识的所依，就应该说眼识了。对此回答说不会如此，因为能作者和作业的言说是世间的，而在世间中，识是被称为见的，而不说为识。
论者说，如是当其生起时说见色，而不说为识。不仅是在世间如此，从《毗婆沙论》中也广说，从论典中也说彼为见。'与眼相遇'是指被眼所见并显现，意思是成为彼境。
若说因为是见的所依而说眼见的话，那么因为是何所依而说识识色呢？对此，除了识之外并没有其他作用。因此说'识仅由存在'。论师说有些人认为不能说眼仅由接近而见，因为也有相似的眼存在。识则不同，仅由其存在而说识色，如同说太阳令白昼。
如是诸洲的光明处是白昼，而除了具光明的太阳外别无他物。因此从太阳的存在即说令白昼，此处也是如此。对此经部诸师说，在'是眼见还是识见'的场合中。他们说什么呢？说'何须咬空气'，意思是此种分别如同咬空气一般无义。
又为何说此分别无义呢？因此广说'依眼及色'等。此中显示：果的存在是以因的存在为先导，那么能见者是谁？所见是什么？对此不能仅以言词相信。因此说'此无作者'等。
'无作者'是指无异于因的存在的作用，若承认有异于彼的作用则违背刹那性，而诸事物住留超过刹那则与量相违。'唯法'是遮遣内在作者补特伽罗。
为显示虽无因的作用和内在作者补特伽罗，因果之间的因果关系也不相违，故说'唯是因果而已'。'为假名施设'是指在世间和论典中。不是从意乐的角度，这是在显示。
对此不应执著，因为言说义是假立的。从何得知？从'从语言角度的生起依赖于能生者'等可知，因为胜义中寻求则不可得。'世尊说'是显示世尊遮遣对言说义的执著。

།ལྗོངས་ཀྱི་མིའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྗོངས་ཀྱི་མི་ དང་ལྗོངས་ཀྱི་མི་ངེས་པ་སྟེ།གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚིག་ལྗོངས་ཀྱི་མིའི་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་འདིར་ངེས་པར་བྱས་ཞེས་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་དོན་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་ ལ་རབ་ཏུ་བརྒྱུག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྟོག་པ་དང་རབ་ཏུ་བརྒྱུག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་ནི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་དང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ ལྷག་པར་སྒྲོ་གདགས་པར་མི་བྱའོ།།ཁ་ཆེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ནི་ཁ་ཆེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་གྲགས་པའི་ཆོས་མངོན་པར་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ཕྱོགས་ཕྱི་མར་གནས་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གང་ཡང་ རུང་བ་ཞིག་བཙུམས་ན་གཟུགས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀས་མཐོང་བར་ནུས་པར་གྲུབ་བཞིན་དུ།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར། ཅི་མིག་གཅིག་གིས་ཞེས་རྒྱས་པར་སྤྱོད་ཅེ་ན། གཉིས་ཀ་ཕྱེ་ན་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་རིམ་གྱིས་སམ་འོན་ཏེ་ཅིག་ཅར་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མ་དཔྱད་པས་དེའི་ ཕྱིར་དེ་དམིགས་ཀྱིས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་མོ།།འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ་མིག་ནི་གཉིས་ཀ་དག་གིས་ཀྱང་མཐོང་སྟེ། ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་གཅིག་གིས་ཀྱང་ངོ་། །འདིར་གཉིས་ཁོ་ན་འམ་གཅིག་ཁོ་ནས་ཞེས་ངེས་པར་ནི་མི་གཟུང་ངོ་། །ངེས་པ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། གསལ་བར་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་ པ་པ་སྨོས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་གཅིག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་གཉིས་ཀ་ཕྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་གཅིག་བཙུམས་ནས་གཟུགས་གང་ཞིག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་མི་གསལ་བར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་ཀ་ཕྱེ་བས་ཆེས་ གསལ་བར་དམིགས་ཏེ།གཅིག་གིས་མཐོང་ན་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དག་ཏུ་མཐོང་བ་ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཕྱེད་བཙུམས་པའམ། ཕྱེད་བཙུམས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཕྱེ་བའམ་ཐམས་ཅད་བཙུམས་ན། དེ་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མིག་གཅིག་གིས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མིག་གཅིག་ཕྱེ་བ་དང་། གཉིས་པ་ཕྱེད་བཙུམས་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཡང་དེར་ཅིག་ཅར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་ཀས་མཐོང ན་རྟེན་རྣམ་པར་ཆད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པས་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་དབང་པོ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རྟེན་རྣམ་པར་ཆད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནི་འཁར་གཞོང་དང་རྒྱ་ཤུག་བཞིན་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ངོ་བོས་མིག་ལ་གནས་ཏེ།དེ་དག་གྱུར་པས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་དེའི་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་གཅིག་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་བརྒྱས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་བསྐྱེད་པར་འགལ་བ་ མེད་ན།གཉིས་ཀྱིས་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། མིག་རྣག་གིས་བར་ཆོད་པ་གཅིག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུ་མ་སྐྱེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་དེའི་རྟེན་རྣམ་པར་ཆད་པས་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་དཔེའོ། །ཅི་འདི་དག་ ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན།གཉིས་ཀ་ཡང་བསྙད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་མིག་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་གཟུགས་ལ་ཐོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ནས། མ་ཕྲད་པ་ལ་ནི་ཐོགས་པ་མི་རིགས་སོ།

关于'不应执著于地方人的语言'这句话，地方人和地方人的确定，即确定的语言就是地方人的语言。为什么要在此确定呢？不应执著于这些，为什么这是确定的语言，不应理解为一切都具有意义。
关于'不应追逐世间名相'这句话，分别和追逐是同一个意义。不应通过虚妄分别，在身体等之外另外增添一个实有的我，而执著于'我'、'命'等这样的世间言说。
关于'这是迦湿弥罗说一切有部的宗义'这句话，此处是在阐述迦湿弥罗说一切有部所承许的阿毗达磨的场合，因此他们就住于后一种立场。
如果闭上任何一只眼睛都能看见任何色法，既然已经成立两只眼睛都能看见，那为什么还要详细讨论'是否一只眼睛'呢？因为没有考察'当两眼都睁开时所见是次第的还是同时的'这个问题，所以为了确定这一点而开始讨论。
对此没有确定，因为两只眼睛都能看见，'也'字表示一只眼睛也能看见。这里不应执定必须是两只或者必须是一只。这个确定从何而来？因为看得清楚。
提到'阿毗达磨论师'是为了表明有些经部师认为是一只眼睛看见的。
关于'如是两眼俱开'等详细内容：闭上一只眼睛时所见的某个色法相续不清楚，而两眼都睁开时就看得很清楚。如果是一只眼睛看见的话，前后看见的情况就不会有差别。
关于'若任何一个改变则不然'这句话：如果睁开的变成闭上，或闭上的变成睁开，或者全部睁开，或者全部闭上，那么就不会看见两个月亮，因此是一只眼睛看见的。若不是这样，一只眼睛睁开另一只眼睛半闭时就不会看见两个月亮。因此确定两只眼睛都同时有这种能力。
如果说两只眼睛都看见，由于所依各别，识也各别，就会导致一个有情在一个刹那有两个识的过失，就像一个有情的根一样。为此说到'由于所依各别'等。为什么呢？因为不住于境。
眼识如同碗和水一样，以所依能依的方式住于眼根，由于它们的改变而改变，所以说眼根是它的所依。因此，由于依赖一个所依，而且所依是一个，即使有一百只眼睛产生一个识也没有矛盾，更何况是两只眼睛。
即使一只眼睛被脓液阻隔也会导致产生多个识，但由于不住于境，所依各别也不会导致各别。'如同色法'是不相顺的比喻。
关于'这些是否与境相触'等，这个疑问从何而来？因为见到两种说法。世尊说：'眼根于可意、不可意色法有碍。'而对于未接触的事物说有碍是不合理的。

། སླར་ཡང་དེའི་ལྷའི་མིག་གིས་སེམས་ཅན་དག་ལ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། རིང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་གསུངས་ནས། ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཉེ་བ་དང་། རིང་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། མིག་དང་ཡིད་དང་རྣ་བ་དང་། །ཡུལ དང་མ་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཤེས་པར་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །མིག་ལ་ཡོད་པའི་མིག་སྨན་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ནི་འདི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་པ་ཟློག་པར་ བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་བརྟེན་ནས་བྱུང་སྟེ་ཡུལ་ལ་གནས་སོ་ཞེས་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་དེ་ཡང་འདོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཉེ་བ་དང་རིང་བ་དག་ལ་དུས་མཉམ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འདི་ནི་ནག་པ་ ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མིག་ནི་འོད་ཟེར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མར་མེ་བཞིན་དུ་ཐག་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་དག་ལན་ཅིག་གསལ་བར་བྱེད་པར་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། བལྟ་བར་འདོད་པ་རྣམས་མུན་ཁུང་ན་སྣང་བ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ། །མིག་གི་འོད་ཟེར་ ཉུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣང་བ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན།ཉུང་ངུ་ནི་མང་པོས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དཔེ་དོན་དང་མཚུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བར་མེད་པ་ཕྲད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མར་མེ་ནི་སྡོང་བུ་དང་མར་ལ་སོགས་ པ་ཕྲད་པ་སྲེག་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་ན།མིག་ནི་མེ་ལྟར་མིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེལ་ལ་སོགས་པས་ཆོད་པ་ཡང་དམིགས་པས་མ་ཕྲད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐེ་ཚོམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་མིག་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ནི་རེང་རེང་ པོ་ལྟར་མཐོ་ཡོར་ལ་མི་ཡིན་སྙམ་དུ་དེའི་ཁྱད་པར་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།དེ་དང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔག་ཚད་སྟོང་ཕྲག་དུ་མས་བསྐལ་པ་དང་ཕྲད་པ་མི་ཕྲད་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱེ་མ་ཐག་ཏུ་མིག་ཟླ་བ་དང་ཕྲད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། མིག་དེ་འགྲོ་དང་ལྡན་འགྱུར་ན། །རྒྱང་རིང་ཡུན་རིང་གྱིས་མཐོང་འགྱུར། །ཉེ་བ་དང་ནི་རིང་བ་ཡི། །གཟུགས་ནི་མཚུངས་ན་དེ་གོ་ཅི། །གལ་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་མིག་འགྲོ་ན། །འགྲོ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད། །བལྟ་བར་བྱ་བ་ངེས་པ་ནི། །འདོད་ཅེས་བྱ་བ་དོན་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བཤད དོ།།དེའི་ཕྱིར་མིག་ནི་ཡུལ་དེའི་ཕྱིར་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྣ་ལྟར་ཕྲད་པའི་ཡུལ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། རིང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན།ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲའོ། །བྱང་ཕྱོགས་ཀྱིའོ། །རྒྱང་རིང་བའོ། །ཉེ་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྲད་པ་ལ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། དྲི་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། ། འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དག་ནའོ། །གལ་ཏེ་མི་གཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྣ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ལ་ལྷའི་མིག་གཟུགས་ཕྲ་བ་དང་། ཆོད་པ་དང་། ཐག་རིང་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགལ་ཏེ། འབད་རྩོལ་གྱི་ཁྱད་པར ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ལྷའི་དང་། ལྷའི་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་འབད་རྩོལ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

又如经中广说'以其天眼观察众生'，并说'何者为远，何者为近'。若是与境相触，则不可能建立远近之差别。因此说'眼、意及耳，与境不相触'。
若问有何证知？如说'从远处见色'，此说明与境不相触。'不见眼中之眼药'，此遮破与境相触。如是当确定唯是与境不相触。
有人认为依缘而起则住于境，故主张与境相触，但此仅是妄执而已，因为同时能了知远近故。此法于黑色等具有运动者亦不见。
若谓眼是光明故，如灯能同时照明远近，此说不相违。然欲见者于暗处寻求光明，故光明性不成立。若谓眼光微弱故寻求外光，则因少为多所胜，故亦不能成为所缘。
喻义亦不相同，因为无间相触才能照明。灯能燃烧并照明与灯芯、油等相触者，而眼则不如火般执取极近的眼药等。
又因隔着水晶等仍能取境故不相触，又因见有疑惑故，眼与境不相触。若是相触，则如手触物，对其差别就不应有疑惑，因为与其自体完全接近故。
又因相隔数千由旬而不相触故。一睁眼即说眼与月相触是不应理的。如说：'若眼有运动，远处应久视，近处与远处，形色等何知？若见色眼行，行有何功德？所欲见决定，此说成无义。'
因此眼与境不相触。同样，'从远处闻声'说明耳与境不相触，若与境相触，则如鼻只能觉知相触之境，而不能觉知远处。
若问如何了知'从远处闻声'？因为通过方位等差别而确定。南方之声、北方之声、远处之声、近处之声，如是确定。若相触则不应如此，如香等。
若是与境相触，如经中广说。'此处'是指人间。若因不相触而异于鼻等，则禅修者生起天眼，能取微细、被遮蔽、远处等色亦不相违，因为由精进差别而生果故。
声亦当如是说。若是与境相触，则天眼与非天眼无差别，故精进将成无义。

།གལ་ཏེ་མིག་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཐག་རིང་བ་དང་། བར་དུ་ཆོད་པ་ཐམས་ཅད་མི་ མཐོང་ཞེ་ན།བཤད་པ། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ། ཁབ་ལོང་བཞིན་ནོ། །ཁབ་ལོང་གིས་མ་ཕྲད་པའི་ལྕགས་འདྲེན་ཞེས་ཏེ། ཆོད་པ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་མི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་འདྲེན་པར་ནི་མི་ནུས་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་མོད་ ཀྱི།མ་ཕྲད་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་མཚུངས་སོ་ཞེས་འཆད་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་མིག་སྨན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མིག་སྨན་ནམ་ཐུར་མ་ནི་ཕྲད་པ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཐ་དད་ པས་ཕྲད་པ་ཡུལ་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དྲི་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྣ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དག་ནི་ཕྲད་པ་ཡིན་པ་ཡང་སྣ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྲད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་འདབ་ཆགས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཡུལ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཡིད་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་མི་ནུས པ་ཉིད་དོ།།རྣ་བའི་ནང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ཐག་རིང་པོ་ནས་ཀྱང་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་པར་སེམས་སོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ཅིག་ན་རེ། སྒྲ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འཇུག་པའི་རིམ་པས་རྣ་བས་འོངས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ལག་པར་བཅངས་པས་དྲིལ་བུའི་སྒྲ་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་སྒྲ་མི་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཞིག་ཀྱང་གང་ཞིག་བར་ནས་ཆུ་རླབས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འོང་བའི་སྒྲ་དེ་འཛིན་པ་སུས་བཟློག་།དེའི་ཕྱིར་དྲིལ་བུའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་སྒྲ་ཁོ་ན་འཛིན་གྱི། ཆུ་རླབས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྣ་ འབྲུག་གི་བུ་གར་ཕྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དུ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་གཞན་དུ་དང་། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲ་ བར་འགྱུར་རོ།།སྣ་ཇི་ལྟར་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གང་ལས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེ་ན། དྲིའི་རྟེན་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཐག་རིང་པོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རོ་དང་རེག་བྱ་དག་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །དབུགས་མ་བརྔུབས་པར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབུགས་བརྔུབས་པ་དང་བཅས་ པས་དྲི་དང་ལྡན་པའི་མེ་ཏོག་གིས་བསྒོས་པའི་རླུང་སྣའི་དབང་པོ་དང་འདབ་ཆགས་པར་སྐྱེས་པ་ན་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རམ།དྲིའི་བྱུང་བ་ཆེན་པོས་དྲངས་པས་སྣའི་དབང་པོ་དང་འདབ་ཆགས་པར་སྐྱེས་པའི་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲངས་པ་མེད་པས་མ་བརྔུབས་པ་ལ་དྲི་དང་དབང་པོ་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྣ་ ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་སོ།།ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་བཞིན་དུ་བརྔུབས་པ་དང་བཅས་པ་དང་མ་བརྔུབས་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ལྡན་པའི་མིང་གཉིས་པ་ཅན་ཕྲད་པ་དོན་གཞན་ཞིག་འདོད་དེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ ལྟ་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར། ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ། །འདབ་ཆགས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདབ་ཆགས་པར་འབྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྲད་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །འདབ་ཆགས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཁ་ ཅིག་གི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་མ་ཆོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་ཆོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ།

如果说没有与眼根境相遇，为什么不是所有远处和被遮蔽的都看不见呢？解释说：是由于能力的差别，就像磁铁一样。磁铁虽然没有接触铁器也能吸引，但不能吸引所有被遮蔽的、远处的、不在正面的铁器，同样，眼根虽然没有与境相遇，但并非能见到所有未相遇的境。
如果是与境相遇，也会有这样的过失，如解释说：'为什么眼药或探针虽然接触却看不见呢？'就像鼻等感官那样，由于能力的差异，虽然接触是其境，但并非一切都是。
为什么不是一切呢？因为不能感知俱生的气味。鼻等感官虽然与俱生的香、味、触相接触，但鼻等感官却不能感知，就是这个道理。
意识由于不是色法，所谓接触是相互贴近而生，这只存在于有位置的色法，而意识不是色法，所以不住于境处，因此不能与自己的对境相接触。
关于'在耳内也'，'也'字表示因为从远处也能听到声音，所以认为耳根是不与境相接触的。某些外道说：由于声音连续传递的次序，耳根能了知声音的到来，所以耳根一定是与境相接触的。
这是不对的，因为手握铃铛时声音一停就听不到声音了。那么，谁能阻止像水波一样从中间传来的声音被感知呢？因此，只能感知处在铃铛处的声音，而不是以水波方式进入耳孔的声音。
关于'其他三者'，说'其他'是为了确定是与境相接触。如果认为既与境相接触又不相接触，就应该说是'其他'和'非其他'了。
问：鼻根如何与境相接触呢？为什么会有疑问？因为能感知远处花等香气的载体，而味觉和触觉则不是这样。因为不吸气就不能感知，所以说，当吸气时，带有香气的花熏染的风与鼻根贴近而生时能感知香气，或者由于香的大种牵引而与鼻根贴近而生时能感知香气。由于没有牵引，不吸气时香气与根不相接触，因此确定鼻根是与境相接触的。
如果是不与境相接触，就像眼根和耳根一样，吸气与否就不会有任何差别了。
有些人主张接触是一个不同的关联名称，比如胜论派所主张的那样。因此问：'什么叫做接触？'答：是贴近而生。这样就知道除了贴近而生之外没有其他的接触了。
关于贴近而生，有些人认为是除虚空界外没有色法阻隔的缘故，另一些人认为是没有任何色法阻隔的缘故。

།ཅི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་རེག་ན་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་ལ།ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་རེག་པ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་མི་རེག་ན་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་གསུམ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགལ་ཏེ། མ་རེག་པ་ནི་ཕྲད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་མངོན་པར་འདོད་ཀྱི། འདུས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེའི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཐལ་བར་སྣང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་རེག་གོ། །འོན་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་རེག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགའ་ཞིག་དག་ གིས་རེག་ཅིང་འགའ་ཞིག་དག་གིས་མི་རེག་ན་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མི་རེག་ན་རེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཐོགས་པ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བར་མཐོང་སྟེ། འདྲི་བ་ནི། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱོགས་ གཅིག་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཕན་ཚུན་མ་རེག་པས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྒྲ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཕན་ཚུན་མི་རེག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒྲ་འགྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་རེག་ན་ནི་ལ་ཆ་ལ་ལ་ཆ་གཞག་ལྟར་ལག་པས་ལག་པ་ལ་བསྣུན་ན་ཡང་ འབྱིང་བར་འགྱུར་ཏེ།གཅིག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་མེད་ན་ཐོགས་པ་མེད་པས་གང་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བར་འགྱུར། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པའི་དུས་མི་འཐད་པས་གཟེགས་ཟན་པ་ལྟར་ལྡན་པ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བར་ཁས་བླང་ བར་ཡང་མི་བྱ་སྟེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གསུང་རབ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལྡན་པའི་མིང་ངམ་ཕྲད་པའི་མིང་བཏགས་སོ། །འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་འདབ་ཆགས་སུ་སྐྱེད་པ་ན། གང་ཞིག་སྒྲ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འབྱར་བ་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་ལ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་སྒྲ་འཛིན་པས་འདིར་ཅི་སྟེ་མི་དཔྱོད།ཇི་ལྟར་བསགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བསགས་པ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བོང་བ་དང་སོ་ཕག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མ་འབྱར་བའི་ཕྱིར་བརྒྱབ་ན་བྱེ་མ་འདུས་པ་བཞིན་ཇི་ལྟར་མི་འཇིག་པར་འགྱུར། རླུང་གི་ཁམས་ ཀྱིས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་བརྡབས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་འབྲལ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འདི་ནི་གཅིག་པུ་ངེས་པ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་རླུང་གི་ཁམས་ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་པའི་ཚེའི་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འཛིན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆགས་པའི་ཚེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་རེག་ན། ད་ནི་ཇི་ལྟར་འདབ་ཆགས་པར་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་མེད་པར་འདབ་ཆགས་པ་ཉིད་མི་རིགས་སོ། །དེ་དག་གི་དབུས་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་གཞན་ནོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རེག་གམ། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རེག་ཅེས་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ད་ནི་ཇི་ལྟར་འདབ་ཆགས་པར་ཕྲད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འདུས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རེག་པ་ནའོ། །ཅི་རེག་པའི རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ལ་རེག་པ་རྒྱུར་ཡོད་པ་དེ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །རེག་པ་ཞིག་སྐྱེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཞིག་གཞན་གྱིས་རེག་པའོ། །མ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རེག་པ་རྒྱུར་གང་ལ་ཡོད་པའོ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་མ་རེག་པས་མ་རེག་པའོ།

关于'何为极微尘'这一广泛论述：如果互相接触，就会成为有部分的过失，若是无部分，则如心与心所那样不会接触。如果不接触，则与'三者与境相触'的说法相违，因为不接触就不是相触。此处是指实质的极微尘，而非和合的极微尘，因为后者是有部分的。
'会混合'是指会成为无差别的境，显然会导致其实体性的消失。因此，不会以一切自性相触。关于'若以一部分接触'，若有些接触有些不接触，就会成为有部分的过失。
如果不接触，则可见由障碍性的接触而产生声音，因此有'那么如何'等疑问。如果既非以一切自性，也非以一部分，由于互不接触而无障碍，如何能成就声音，正是因此，这是迦湿弥罗论师们的说法。
正因为极微尘互不接触，所以能成就声音。若接触，则如手掌相击也会融合，会成为一体，这是他们的想法。因此会失去障碍性，若无障碍性，声音从何而生？
由于是刹那性的，相应时间不合理，故不应如胜论派那样承许由相应而生声音。那么如何？只是在圣教中安立相应名称或接触名称。
某些四大种生起其他大种差别相邻时，能生声音的接触获得'相触'之名，与此同时生起的声音执取，为何此处不观察？
关于'如何在积聚中'的广泛论述：何为积聚？即砖石等物，由于它们的极微尘互不粘着，为何击打时不会像沙堆那样崩散？
关于'由风界所持'：若风界对于被击打的事物也不是分离的因，毗婆沙师们说这并非唯一确定，由众生业力所生的风界，有些趋向毁坏，如坏劫时；有些趋向摄持，如成劫时，其他情况也是如此。
若极微尘互不接触，则关于'如何相邻接触'的广泛论述：没有相互接触就不应有相邻性。'其间毫无间隙'的广泛论述是指无其他色如光等。'又'是指'复次'之义。
'无过失'是指前述'以一切自性接触还是以一部分接触'的过失。其他人说，对于'如何相邻接触'等所说的这些也无过失。
关于'如此作已'，是指若和合物互相接触时。关于'是否生起接触为因'，有接触为因的即是接触为因者。'是否生起接触'是指被他者所触。'无触为因'是指以接触为因者，这样安立词义，因为极微尘互不接触故为无触。

། རྒྱུའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེག་པའམ་མ་རེག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གང་ཞིག་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་སྟེ། རྒྱུའི་ཕྱིར་སྨྲས་པའོ། །རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་བསགས་པ་ཞིག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མ་རེག་པ་སྐྱེའོ། །རེས་འགའ་ནི མ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།གང་གི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི། མ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཁ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་སྟེང་ནས་མ་རེག་པ་ལྟུང་ཞིང་། ས་ལ་བབ་ནས་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རེག་ པ་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་གི་ཚེ་བསགས་པ་དང་ལྡན་པ་བསགས་པ་སྟེ། འདུས་པ་རྣམས་འདུས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་འཇི་བའི་གོང་བུ་གཉིས་འདུས་པ་བཞིན་ནོ། །རེས་འགའ་ནི་མ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མ་རེག་པ་སྐྱེ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ལྟ་བུའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉི་ཟེར་གྱི་རྡུལ་ནི་རྒྱུན་གྱི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་མ་ཕྲད་པའི་རྒྱུ་ཅན་མ་འཕྲད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་མི་རེག་པས་མ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་དང་འགལ་བ་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རེག་པའི་སྐད་ཅིག་ནི་སྐྱེས་པའི སྐད་ཅིག་པས་འཕྱི་བ་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཕན་ཚུན་རེག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མར་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེག་པའི་དུས་སུ་འགག་པའི་ཕྱིར་མི་རེག་གོ། །བཙུན་པ་ན་རེ་ནི་རེག་པ་ནི་མེད་ཀྱི། འདབ་ཆགས་པ་ལ་རེག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལས་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ནི་གཟུགས་འབའ་ཞིག་ཉིད་དུ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ནམ་མཁའ་ཡང་མི་འདོད་དོ། །བཙུན་པའི་ལུགས་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོའོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། བཙུན་པའི་ལུགས་འདོད་པར་ཡང་མི་བྱ་ལ། སྡང་བར་ཡང་མི་བྱའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བཙའ་བར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ལ་བར་ཅུང་ཟད་མེད་ན། དེ་ལྟར་ན་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པའམ། གོ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉེས་པ་སྔ་མ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བཙུན་པའི་ལུགས་འདོད་ཅེས་ཟེར་རོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོ་བཙུན་པའི ལུགས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྒྱུ་སྨྲ་བ་ནི།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བཙུན་པའི་ལུགས་ལས་གཞན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་དག་ཏུ་ནམ་མཁའ་འདོད་ནའོ། །བར་སྟོང་པ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་གཞན་གྱིས་མ་བཀག་པ་དག་ཏུའོ། ། འགྲོ་བ་ལ་འགོག་པ་ནི་ཐོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བར་སྟོང་པ་དག་ལ་མི་རིགས་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་འདུས་པ་རྣམས་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེག་པར་འགྱུར་བས་ཞེས་གང་སྨྲས་པ། དེའི་ལན་སྨྲས་པ། ཇི་སྐད་དུ་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཡན་ལག་དག་ལས་ཡན་ལག་ཅན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པ་དག་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཁོ་ན་བསགས་པ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཕན་ཚུན ལྟོས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་གཟུགས་སུ་རུང་གི་།མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ། དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པ་ཁོ་ན་ལ་རེག་གི་འདུས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་པ་རྣམས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལས་འདྲེས པར་འགྱུར་བ་དང་།ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་སོ་ན་འདུག་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རེག་ན་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བཤད་པ་ནི། གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཕྱོགས་ཐ་དད་པར་རྟོག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཕྱོགས་ ཆས་ཐ་དད་པ་ནི་ཕྱོགས་ཐ་དད་པ་སྟེ།ཤར་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། ནུབ་ཀྱང་གཞན་ཉིད་ཡིན། སྟེང་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་ཡིན་ཞིང་། འོག་གི་བར་དུ་གཞན་ཡིན་ནོ།

关于'为因'这一词，无论是接触还是未接触，某物是某物之因，那就是它的因，所以说'为因'。
'有时'一词详细解释为：当积聚变成极微尘状态时，就会产生以接触为因的不接触。
有时'以不接触为因'等词，当极微尘未积聚时，就会成为以不接触为因的接触，如雪一样。它从上方不接触而落下，落到地上后就变成接触。
有时产生以接触为因的接触，即当具有积聚且积聚，即聚合物相聚时，就会成为以接触为因的接触，如两个泥团相聚一样。
有时产生以不接触为因的不接触，如阳光微尘一样。阳光微尘是以第二刹那相续未接触为因的未接触，由于它们彼此不接触，所以称为不接触。
对于与刹那性灭相违而说因的问题：'将住于后刹那'，接触的刹那是由生起的刹那所灭，因为一获得自性就立即相互接触。也不是住于刹那，因此在接触时由于灭故不接触。
尊者说：'没有接触，只是对紧密贴合产生接触的想法而已。'
如果问与毗婆沙师的观点有何区别，这不仅仅是色法，中间也不承认有虚空。论主说应当接受尊者的观点。
法胜论师说：'既不应接受尊者的观点，也不应排斥。那么应当如何？应当考察，如果这些之间完全没有间隔，那么就会成为有部分或成为一体，因为无法避免前述过失，怎么能说接受尊者的观点呢？'
这里论主赞同尊者观点的原因是：如果不这样的话，即如果离开尊者的观点而承认极微尘之间有虚空的话。'在空隙中'即在未被其他色法所障碍处。
行动的障碍即阻碍，这对极微尘的空隙是不合理的，因此有碍性就会失坏。
对于所说的'又聚合物由于有部分故将成接触'的回答是：如同胜论师所说'支分之外别有支分者'那样，积聚的极微尘也不是其他。那么是什么？就是那些极微尘的积聚。
关于'是接触，如同色处一样'，只有相互观待的极微尘是色处，由于聚合物不存在故非聚合物，同样，只有积聚的极微尘有接触，而非聚合物，因为聚合物与极微尘的作用无差别。
因此极微尘会混合，有部分性的过失仍然存在。
对于所说的'如果以一边接触则将成为有部分'的解释是：如果认为极微尘有方位差别等广说。方位差别即方位不同，东是一个，西是另一个，上是一个，乃至下是另一个。

།དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རེག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། མ་རེག་པ་ཡང་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ ཏེ་ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་རེག་ཀྱང་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་དུ་ཞེ་ན། ཆ་ཤས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྟེ། གོ་གཅིག་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པ་ནི་ཆ་ཤས་དང་བཅས་པར་བརྗོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །མྱུར་དུ་འཇུག་ པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དེ་དང་།ཉན་པའི་བྱེ་བྲག་མྱུར་དུ་འཇུག་པས་སོ། །མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཡུལ་གཞན་དུ་མྱུར་དུ་འཇུག་པས་མགལ་མེ་ལ་འཁོར་ལོའི་བློར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་ པ་མཐོང་ན་ནི་མཉམ་པའོ།།སྐྲའི་རྩེ་མོ་དང་རི་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ནི་མི་མཉམ་པ་ལའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །དབང་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། སྣ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ནི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་པས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མི་རྟོགས་སོ། །འདི་ལྟར་ དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ཆེས་ཆུང་བ་ལ་ཡང་དེ་སྙེད་ཅིག་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཀྱི།ཆེས་ཆུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་ཀྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་དང་རྣ་བ་དག་གིས་མ་ངེས་པར་སྨྲས་པས་སྔ་མ་དག་ལས་ནི་མཉམ་པ་ཁོ་ན་འཛིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་ པར་འགྱུར་རོ།།རེས་འགའ་ནི་ཆུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་དུ། ཡུལ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་འཛིན་གྱི། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལྟར་མྱུར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །མིག་ཕྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་སྨོས་པ་ནི་མྱུར་དུ་རྒྱུ་བར་རྟོགས་པ་བཟློག་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རེས་འགའ་ནི་ཆུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་སྦྲང་བུའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཆེ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་འབྲུག་གི་སྒྲ་ཐོས་པ་ནའོ། །སྒྲ་ལ་རེས་འགའ་ནི་མཉམ་སྟེ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །ཚད་ངེས་པར་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ནི་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་རྣ་བའི་ནང་དུ་སྒྲ་ཐོས་པ་དེའི་ཚེ་མཉམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཛིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚད་ནི་ལུས་ཅན་གྱི་རྫས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡིད་ལ་ཚད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་འདི་ལ་ཚད་མི་དཔྱོད་དོ།།དབང་པོ་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཡོད་ཀྱང་གཟུགས་མཐོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་རྟེན་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ངག་ཏུའམ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ནི་མ་ངེས་པས་དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཡང་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་ པ་འདི་དག་གི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།མིག་གིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་གནས་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པར་དཀའ་མོད་ཀྱི། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡུལ་ཐ་དད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་གང་དག་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་བརྗོད་པར་ བྱ་དགོས་སོ།།རེ་ཞིག་མིག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མིག་གི་འབྲས་བུ་སྟེ། རྣོ་མིག་གི་ཀོར་ལིང་ལ་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ཡུལ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གནས་སོ། །གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་སྨོས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་མ་འབྲེལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་ཚུན་དུ་མ་འབྲེལ་ བའི་ཕྱིར་འགྱེས་པར་ཐལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར།ཁ་དོག་དངས་པས་བཀག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁ་དོག་དངས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཤེལ་ལྟར་ལྟ་བའི་གེགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་འོག་ནས་གནས་ན་ནང་མ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕན་ཚུན་ མི་སྒྲིབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

如此，由于有不同的方位部分，不仅仅是接触，不接触的也将成为有部分。如果不认为有不同的方位部分，即使接触也不会成为过失。在何处呢？在有部分处，而不是在同一处。为什么呢？因为不会成为过失。说有不同方位部分就是说有部分的异名。
'由于迅速进入'是指由于该见解和听的差别迅速进入。'如火轮等'是指，譬如由于迅速进入其他境，对火把产生轮的认知一样。
'或者在平等和不平等'中，见到葡萄等是平等的，见到发梢和山等是不平等的，如是思维。
'根尘微有多少'等广说，鼻等根的微尘数量多于境的微尘而不能认知。如是，根的微尘即使对最小的境也有同等数量的作用，而不是更少，如此则成立它们与境接触，否则不然。由于说眼耳不确定，从前者则说唯取平等。
'有时小'等广说，此说由于境不确定而过分执取，而不是由于如火轮般迅速进入。
'仅仅睁眼'中，说'仅仅'是为了遮遣迅速运行的认知。同样'以耳'等广说，有时小，即当听到蜜蜂声时；有时大，即当听到雷声时。对声音不说'有时平等'，因为未确定量。或者应当说，当在耳内听到声音时是平等的。
若问意如何执取？为此说'意唯是无形体'，量依赖于有形体的实物，故意无量，因为无形体。因此不考察此量。
对于根损坏者，虽有所依但不能见色，因此确定眼等异于所依。虽然如此，但它们的语言或如何安住不确定，因此问'复次这些眼根等'广说，因为不是眼所取。
虽然这些的安住方式难以安立，但由于有碍者安住于不同处所，及由于和合者生起，必须说明它们如何安住。
首先'眼的微尘'等广说，即眼球，如同向日葵花朵一样朝向境而安住。说向日葵花是为了显示彼此不相连。为了遮遣'由于彼此不相连而应当分散'的疑虑，故说'被透明色所遮'等。说透明色是为了遮除如水晶般观看的障碍。若问上下安住则会遮蔽内部诸根，为此说'彼此不遮蔽'。

།ཤེལ་གྱི་ཆ་ཤས་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མི་སྒྲིབ་སྟེ། ཕན་ཚུན་སྒྲིབ་ན་ཤེལ་གྱིས་སྒྲིབ་པའི་གཟུགས་མི་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣ་འབྲུག་གི་ནང་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣ་འབྲུག་ནི་རྣ་ཁུང་དུ་བུ་གའི་བར་རོ། །གང་ཞིག་གྲོ་ཤོག་གི་ཁ་དོག་གི་ རྣམ་པ་ཅན་དེ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བས་རྣ་འབྲུག་སྟེ།དེའི་ནང་ན་གནས་སོ། །མཚུལ་པའི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣའི་ནང་ན་རྟེན་དང་འདྲ་བར་ཁ་ཐུར་དུ་བལྟས་པའོ། །དབང་པོ་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཕྲེང་བ་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པོར་ཚར་དུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྟེན་རྣམས་ཕྲེང་བ་དང་འདྲ་ བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ལྕེའི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཟླ་བ་ཁམ་པ་ལྟ་བུར་གནས་ཤེ་ན། ལྕེའི་དབུས་ན་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་ཁྱོན་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མ་ཁེབས་པ་ནི་མ་ཁྱབ་པའོ། །གྲག་གོའི་སྒྲ་ནི་ལུང་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།རྐང་པའི་མཐེ་བོ་ནས་ལུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལུས་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེར་སྐྱ་པ་དག་ནི་འདོམས་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། རྨ་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ལོག་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ རྔའི་སྦུབས་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལུས་ཀྱི་ཁམས་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཕོའི་དབང་པོ་ནི་རྟེན་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མཐེ་བོ་ལྟར་གནས་སོ། །དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། རེས་འགའ་ ནི་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཕྲད་པར་འདོད་པས་འཛིན་པར་འདོད་པའི་དབང་པོ་ལ་ལྟ་བ་ན་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །རེས་འགའ་ནི་དེ་དག་མཚུངས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཉིད་ལོག་པ་དང་། མིག་བཙུམས་པར་གྱུར་པ་ནའོ། །རེས་ འགའ་ནི་ཁ་ཅིག་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ཕྲད་པར་འདོད་པ་མེད་པར་འདོད་རྒྱལ་དུ་ལྟ་བ་ན་སྟེ། དེའི་ཚེ་ན་ཁ་ཅིག་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་དེ་དང་མཚུངས་པ་དག་གོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར་ཕྲད་པར་ འདོད་པས་གཟུང་བར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དམྱལ་བ་དག་ནི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འབར་བའི་དམྱལ་བའི་ནང་ན་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རེ་ཞིག་དམྱལ་བ་ན་ཡང་ ཐམས་ཅད་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ན་ནི་ལུས་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལོའི་སྒྲ་ནི་དེར་ལུས་མི་འཇིག་པ་ནི་ལས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་དམིགས་པར་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ནི་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྟེན་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བམ་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ནི་གཅིག་པུ་ཞིག་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ལ། ཆོས་གཅིག་དང་དུ་མ་ཡང་ཡིན་པས་ལྔ་པོ་དག་གི་ཞེས་ཁྱད་ པར་དུ་བྱས་སོ།།བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡང་དོན་གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་རྟེན་ངེས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་ཀྱི། རྟེན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

水晶的部分彼此不相遮蔽，如果彼此相遮蔽，则被水晶遮蔽的形体就无法被感知。关于'位于耳螺内'，耳螺是指耳孔内的通道。如同稻草颜色形状的那个，因为与行走相似所以称为耳螺，位于其内部。关于'位于咽喉内'，是指在鼻子内部如同支撑物一样向下看。前三个感官如同花环般安住，是指它们整齐地排列着，因为它们的所依如同花环般安住。
关于舌根感官的微尘如何如同弯月般安住，说道'在舌头中央有发梢大小的范围'，未覆盖即是未遍及。'据说'这个词是为了表明这是经典依据。关于'身根感官的微尘'等详细内容，是从脚趾到身体的尽头，因为遍及一切。正因为如此，所以说'如同身体般安住'。
数论派错误地认为'生殖器是身根感官，仅限于伤口大小'，为了破斥这种观点，所以说'如果是鼓腔状'，它并非身界之外的其他事物。男根不仅仅是所依，那么是什么呢？如同拇指般安住。这也不是身界之外的其他事物。
关于'眼根感官的微尘'等广泛内容，有时是全部具有所依，即当想要接触而欲取所缘的感官观看时，那时全部都具有所依。有时是它们平等，即在睡眠和闭眼时。有时是部分具有所依，即当无意接触而随意观看时，那时部分具有所依，部分与此相同。
关于'身根感官的微尘'等详细内容，因为极其众多，即使想要接触而欲取对境时也不会全部具有所依。如果认为地狱众生会具有所依，因此说'即使对于处在炽燃地狱中的众生'等，首先即使在地狱中也不是全部具有所依。
对此说明原因是：'如果全部都产生识，身体就会毁坏。''罗'字表示在那里身体不毁坏是因为被业力所持，而不是因为不是全部都产生识。
关于'感官微尘或'等内容，因为超越感官，所以不可能有所依和所缘。正因为如此，所以说'五识聚的所依和所缘是积聚的缘故'，因为所依是积聚，所缘是积聚。
'正因为如此'是指因为单一的感官微尘或境尘都不能产生识。意识唯一单独成为意识的所依，法可以是一个也可以是多个，所以特别说明'五者的'。
无法显示是什么意思呢？因此说'因为不可见'。关于'从眼识'等内容，这是为了确定所依而开始的，不是为了显示所依。

།ཐ་མའི་རྟེན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ དུ་དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཐ་མའི་རྟེན་ནི་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །ཐ་མ་ནི་འདོན་པའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྟེན་ནི་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ད་ལྟར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ འདས་པ་ཡང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ལྔ་རྣམས་ཀྱི། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་ན་འདས་པའི་མི་རྟོགས་ལ། འདས་པ་ནི་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་གི་སྒྲ་ནི་དེ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ པས་རྟེན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡུལ་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ནའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མུ་དང་པོ་མིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡིན་གྱི། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དངོས་པོར་ངེས་པའི་ཕྱིར། མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ཁོ་ནར་ཡིན་གྱི། རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྨོས་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་སྨོས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་དང་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ཐག་པ་སྨོས་པ་ནི་བར་དང་བཅས་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ གྱི་དངོས་པོར་ཡང་ཡིན་ལ།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དངོས་པོར་ཡང་ཡིན་པའོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དངོས་པོར་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་དང་། རྣ་བ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་དང་།སེམས་ལས་བྱུང་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡིན་པ་དེ། དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ལུས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ནི་འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནི་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དུ་སྔར་མཐོང་བའི་ཚིག་གིས་དོན་གོ་བ་དེ་ནི་ཚིག་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་ བའོ།།གང་དུ་ཕྱི་མར་མཐོང་བའི་ཚིག་གིས་དོན་གོ་བ་དེ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བའོ། །གང་ཞིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དངོས་པོར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དེ་ནི་དེའི་རྟེན་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ ཁམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་མ་ཐག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་རག་ལུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྐྱེན་དུ་མ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་ ཡང་གཉིས་ཁོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན།རྟེན་དང་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྐྱེན་ཆེས་ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'最后的所依已过'，在上文'六者刚过'的经文中已经说明。应当确定最后的所依唯是过去。最后是按照诵读次第而言的意识，它的所依唯是过去，不是现在，也不是未来。
'又'字的含义是'也是过去'的意思，因为说'五者是俱生'时不能理解过去，而过去也是所许，因此'又'字是为了摄集这个意思而说的。如此，五识的所依是过去和现在，而不是未来，所以应当了知所依的建立与境不同。
'正因为如此'是说，因为五识身是以两种根为所依，而意识唯以意根为所依的缘故。
'第一句是眼'是指作为所依事，而不是等无间缘事，因为与眼识是俱生的缘故，又因为唯有心和心所法决定是等无间缘事的缘故，所以眼不是眼识的等无间缘。
'第二句是刚过去的法界心所'中，因为心所法不是识的所依，所以唯是等无间缘事，而不是所依事。
提到'心所'是为了遮遣非相应法。说'刚过去'中，说'过去'是为了遮遣未来，说'刚'是为了遮遣有间隔。
'第三句是刚过去的意'，既是所依事，也是等无间缘事。
'第四句是除了上述所说的诸法'，既不是所依事，也不是等无间缘事，这些是色等境、耳等诸根、不生心所法的诸法以及无为法。
同样，若问凡是身识的所依事者，是否也是它的等无间缘事？有四句：第一句是身，第二句是刚过去的法界心所，第三句是刚过去的意，第四句是除了上述所说的诸法。
'意识的'是与前文相连，即在何处由先见的词义理解的是与前文相连，在何处由后见的词义理解的是与后文相连。
关于'凡是所依事者也是等无间缘事'，那刚过去的意是它的所依和等无间缘。关于'刚过去的法界心所'，那是它的等无间缘，而不是所依。
关于'又眼识依赖二者而生'等广说，虽然眼识是由多缘成就，为何只说二者呢？因为从所依和所缘的角度来说是最接近的缘故。

།སྣང་བ་མེད་ཀྱང་མཚན་མོའི་རྒྱུ་བ་རྣམས་དང་། ནམ་མཁའ་མེད་པར་ཆུ་ལ་རྒྱུ་བ་རྣམས་དང་། མཆིང་བུ་དང་། ལྷང་ཚེར་དང་། ཤེལ་གྱིས་བར་དུ་གཅད་པ་ལ་མི་རྣམས་དང་གཉིས་ཀ་མེད་པར་ལྷའི་ མིག་དང་ལྡན་པ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟར།མིག་དང་གཟུགས་དག་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེད་པ་ལ་རྟེན་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ཁོ་ན་སྨོས་པ་མཛེས་སོ། །དེ་དག་གྱུར་པས་གྱུར་ ཉིད་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རྣམས་གྱུར་པ་ནི་དེ་དག་གྱུར་པའོ། །དེ་དག་གྱུར་པས་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ཡོད་པས་ན་དེ་གྱུར་པས་གྱུར་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གྱུར་པས་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དག་གྱུར་པས་གྱུར་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གྱུར་པས་གྱུར་པ་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་ནི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རང་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་ཕན་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མིག་སྨན་དང་། རྡུལ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཕན་བཏགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད ཅིང་།དེ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་སྐྱེས་པས་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་རྣམ་པར་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ གྱུར་པས་དེ་དག་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་།ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་གསལ་བ་ཡང་མིག་སེར་གྱིས་མིག་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུང་སེར་པོར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །རབ་རིབ་ལ་ སོགས་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་གཟུགས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མིག་མི་གསལ་ན་གཟུགས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཚང་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མིག་གསལ་ན་གཟུགས་མི་གསལ་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བར་སྐྱེའོ། ། འདིར་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེས་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བསྙད་པར་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །རྟེན་གྱི་དོན་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ ཡིན་པ་ཉིད་འདྲི་བ་ནི།ཇི་ལྟར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པའོ། །མིག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཉིད་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་ཀྱང་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། རིགས་མཚུངས་ཉིད་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཐ་དད་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྟེ།རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་གཅིག་ལ་གནས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་སྐྱེ་གནས་བཞི་ལ་གནས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའི། སྐྱེ་གནས་གཅིག་ལ་གནས་པའི་མིག་གིས་སྐྱེ་གནས་གཉིས་ལ་གནས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ན། སྐྱེ་གནས་བཞི་ལ་གཞན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་ངེས་པ་ལས་ཀྱང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྐྱེ་གནས་གཞན་ལ་གནས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་གནས་གཞན་ལ་གནས་པ་སྐྱེ་མོད་ཀྱི། གཅིག་གིས་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་གནས་དུ་མ་ལ་གནས་པ་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་བསྟན་ཏོ།

虽然没有光明，但对于夜间活动的众生；虽然没有虚空，但对于水中活动的众生；以及通过绿松石、水晶、玻璃等隔断的人们，以及两者皆无而具有天眼者，都能生起眼识。如是，并非没有眼根和色境。作意是六识生起的共同所依，而眼根和色境则不是如此。因此，单独提及这两者是恰当的。
由于'彼等转变故'这句中，'彼等转变'是指那些（根境）的转变。由于在彼等转变中有转变，故称为'彼等转变所转'，即眼等诸识。彼等转变所转之事，即是'彼等转变性'。由于是彼等转变所转故。
关于'随顺利益、损害、明了、不明了性故'这句，利益与损害是依缘而定，明了与不明了性是指眼根的自性。'随顺'一词分别与利益等相配，即是随顺利益故，乃至随顺不明了性故。眼等诸识依次通过生起乐受和苦受，随顺眼等根对眼药、尘埃等所造成的利益与损害，同样也随顺由明了和不明了所生起的明了性和不明了性的自性。因此，应知眼等根的变化导致识的变化。
但不是由于色等境的变化而使彼等（识）转变，因为不随顺色等境的利益、损害、明了、不明了性故。如是，即使色境明了，患黄疸眼病者也会将白色螺贝见为黄色。被眼翳等损害时会见到色境变异。同样，当眼根不明了时，即使色境具足自相，眼识也会变得不明了。如是，当眼根明了时，即使色境不明了，其识也会明了而生。
此处'所依'的含义是随顺义。'极为善哉'即是'非常好'的意思。认为应当解说识所作用的对象，而有此问：'为何'等广说。由于已说明所依义，故问'如何是不共'。
关于'眼非他识之'这句，'他'是指虽属自相续但因种类不同而为意识，或虽是同类但因有情所依不同而为眼识，故非所依。乃至身根亦复如是。因为即使是处于同一生处的色境，也能生起处于四生处的眼识；而处于一生处的眼根，连处于二生处的眼识都不能生起，更何况四生处。同样，从界和趣的决定性来看也是不共。虽然处于其他生处的意识能生起其他生处的（意识），但一个（意识）不能同时生起多生处的（意识），如同色等境一样。如是，由于随顺所依故，以及不共故，由彼等而显示。

།དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་དང་། ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་དང་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དུ་མ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཡང་རྔ་བོ་ཆེ་དང་ནས་གཉིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྔ་བོ་ཆེའི་ སྒྲ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་དེ་དག་གིས་བསྟན་གྱི།རྔ་ལྕག་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི། རྔ་པ་ཊ་ཧ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དག་དང་། སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་རྔ་ལྕག་གི་སྒྲ་ཆུའི་མྱུ་གུ་ཞེས་དེ་དག་གིས་མ་བསྟན་ཏོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འོན་ཀྱང་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལུས་གང་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་ པའམ།བསམ་གཏན་དང་པོའམ། གཉིས་པའམ། གསུམ་པའམ། བཞི་པའི་ས་པའོ། །ཅི་ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅི་ལུས་འདོད་པར་གཏོགས་ན་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ པ་ཡིན་ན།མིག་དང་། གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་དུ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ལུས་འདོད་པར་གཏོགས་ན་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ས་པ་ཡིན་པ་ན། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་ཡིན་ན། མིག་དང་། གཟུགས་ དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་གཞན་གྱི་ས་པའི་བར་དུ་ཡིན་པ་ཞིག་ཅེ་ན། བཞི་ཆར་ཡང་ཕན་ཚུན་ངེས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོར་གཏོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་པོ་འདི་དག་ ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་མི་སྲིད་དེ།འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དག་ལ་ནི་རང་གི་མིག་གིས་རང་གི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཡང་སྲིད་དོ། །འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རང་གི་མིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པའི་མིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པའི་མིག་གིས་དེའི་ས་པ་དང་། ས་འོག་མའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན། གང་གི་ས་པ་ཡིན་པ་དེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་།བཞི་པའི་མིག་གིས་ལྟ་བར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་མིག་གིས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན། གཟུགས་དང་ལུས་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ ས་པ་ཡིན་ནོ།།མིག་ནི་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན་ལུས་ནི་འདོད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་རྣམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དང་པོ་པའོ། །མིག་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན། ལུས་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་རྣམས་ནི་གཉིས་པའི་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན། ལུས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་མིག་ནི་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མིག་གིས་འདོད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན། ལུས་དང་གཟུགས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན་ལུས་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲའོ། །གཟུགས་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་བཞི་པའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན་ལུས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་རྣམས་ནི་གཉིས་པའི་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་བཞི་པའི་ཡིན་ནོ།

例如说'大鼓的声音和青稞的苗芽'这句话，虽然声音和苗芽的产生都依赖多种因缘，但因为大鼓和青稞是其特有的，所以说'大鼓的声音'和'青稞的苗芽'。而鼓鞭等和水等，对于鼓、拍鼓等的声音和稻谷的苗芽等来说都不是特有的，所以不说'鼓鞭的声音'和'水的苗芽'。为什么呢？因为不是特有的缘故。然而说'大鼓的声音'和'青稞的苗芽'。同样在这里也是眼等的识，而不是色等的识。
关于'又依止何身'这句话，'又'字表示所依的意思。'何'字是指欲界所属，或初禅、二禅、三禅、四禅地所属。关于'若身'等，是说如果身属欲界，眼、色、识也都是属于欲界，如是乃至身属第四禅地，眼、色、识也都是属于第四禅地呢？还是说若身属欲界时眼、色、识属于其他地，如是乃至身属第四禅地时，眼、色、识也都属于其他地呢？
为了显示四者之间互不决定，所以说'一切都有差别'。除了欲界和初禅所属外，其他地的众生不可能四者都属于自地。欲界和初禅所生者，可以用自地的眼看自地的色等一切都可能属于自地。为了显示这个道理，所以详细说'欲界所生者以自地眼'等。
关于'以第三禅和第四禅地的眼'等，如同欲界所生者以初禅、二禅的眼看该地和下地的色时，属于何地已详细解说，同样也应当配合第三禅和第四禅的眼见。其中以第三禅的眼看欲界所属的色时，色和身属于欲界，眼识属于初禅地，眼属于第三禅。看初禅的色时，身属于欲界，色和眼识属于初禅，眼属于第三禅地。看第二禅的色时，身属于欲界，眼识属于初禅，色属于第二禅，眼属于第三禅。看第三禅的色时，身属于欲界，眼识属于初禅地，色和眼属于第三禅。
同样，以第四禅的眼看欲界所属的色时，身和色属于欲界，眼识属于初禅，眼属于第四禅地。看初禅地的色时，身如前相同，色和识属于初禅，眼属于第四禅。看第二禅地的色时，身属于欲界，眼识属于初禅，色属于第二禅，眼属于第四禅。

བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན་ལུས་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ནི་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་བཞི་པའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན།ལུས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་མིག་ནི་བཞི་པའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་མིག་གིས་ལྟ་བའི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་བསམ་ གཏན་གསུམ་པའི་མིག་གིས་འདོད་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན།གཟུགས་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན་ལུས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་ རྣམས་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ལ།མིག་ནི་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན། ལུས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་དང་པོའི་ཡིན་ལ། གཟུགས་ནི་གཉིས་པའི་ཡིན་ནོ། །མིག་ནི་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ། །རང་གི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ན་ལུས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ ནི་དང་པོའི་ཡིན་ལ།མིག་དང་གཟུགས་གཉིས་ནི་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མིག་གིས་ལྟ་བའི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པའི་རང་གི་མིག་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་གཞན་གྱི་མིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་སྐྱེས་པའི་རང་གི་མིག་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའོ། །གཞན་གྱི་མིག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པར་སྐྱེས་པའི་མིག་ནི་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། རང་དང་གཞན་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པའི་རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གཟུགས་དག་གོ། །ལྷག་མ་གོང་མ་དང་འོག་མ་དག་ནི་གཞན་གྱི་ས་པ་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པར་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་དེ་བཞིན དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།བཞི་པར་སྐྱེས་པའི་གཞན་གྱི་ས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ནི་འོག་མ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གོང་མ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པའི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ པའི་མིག་མེད་ཀྱི།རང་གི་ས་པའི་མིག་གིས་རང་དང་འོག་མའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། གོང་མ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གཟུགས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མིག་ གིས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ས་འོག་མའི་མིག་མེད་ཀྱི། རང་གི་ས་པའི་མིག་གིས་རང་གི་ས་པ་དང་ས་འོག་མའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་སྟེ། ས་གོང་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལ་འོག་མའི་མིག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོག་མ་བཀག་པས་ རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མ་པ་གནང་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་ས་གོང་མ་པའི་ལུས་ལ་ས་འོག་མ་པའི་མིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མི་རིགས་ཏེ། ས་འོག་མ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་གོང་མའི་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ས་འོག་མ་པའི་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལུས་དང་། མིག་དང་། གཟུགས་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གོང་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་ལྔ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ས་གོང་མ་དག་ནི་མེད་དོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་ཀྱི། གོང་ན་ནི་ཡོད་པ་མ ཡིན་ཏེ།རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་ས་གོང་མའི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་མའི་བཀག་པས་རང་གི་ས་པ་དང་ས་འོག་མ་པ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ།

对于处在第三禅天的众生来说，当他们观看时，身体是属于欲界的，而识是属于初禅的，色是属于第三禅的，眼是属于第四禅的。对于处在第四禅天的众生来说，当他们观看时，身体是属于欲界的，眼识是属于初禅地的，色和眼是属于第四禅的。
关于用第三禅等的眼睛观看也应当如是配合，即初禅所生者用第三禅的眼睛观看欲界诸色时，诸色是属于欲界的，身和识二者是属于初禅的，眼是属于第三禅的。观看初禅的诸色时，身、识和诸色是属于初禅的，眼是属于第三禅的。观看第二禅的诸色时，身和识二者是属于初禅的，色是属于第二禅的，眼是属于第三禅的。观看自地诸色时，身和识二者是属于初禅的，眼和色二者是属于第三禅的。
用第四禅的眼睛观看也应当如是配合。关于生在第二禅等处，其中生在第二禅者的自地之眼是属于第二禅地的，第三禅和第四禅是他地之眼。如是，生在第三禅者的自地之眼是属于第三禅地的，他地之眼是属于第四禅地的。生在第四禅者的眼仅是属于自地的，而不是属于他地的。
关于观看自地和他地诸色，生在第二禅者的自地诸色是第二禅的诸色。其余上地和下地的是属于他地的。对于生在第三禅和第四禅的二者也应当如是配合，生在第四禅者的他地诸色仅是下地的，而上地的是不存在的。
应当如理配合，其中这是道理：生在第二禅者没有属于欲界和初禅地的眼，而是以自地之眼观看自地和下地的诸色，但不能观上地。第三禅地者能观看除第四禅色之外的诸色。第四禅的眼能观看一切。如是，生在第三禅和第四禅者没有下地之眼，而是以自地之眼观看自地和下地之色，但不能观上地。
关于'身体不是下地之眼'，遮止下地故，应许自地和上地。如是，上地之身不应有下地异熟生之眼，因为下地异熟因不能产生上地果故。增长所生的也不应理，因为没有下地增长因故。
身、眼和色是色性故，以及第四禅之上无色故，唯是五地，而无上地。关于眼识，存在于欲界和初禅，而上地则不存在，因为具有寻伺故，以及第二禅等无寻伺故。关于'眼不是上地之色'，遮止上地故，应许自地和下地。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ མིག་གོང་མའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་མི་འདོད་ཅེ་ན།ས་འོག་མའི་མིག་ནི་ཡུལ་རགས་པ་ལ་འཚམ་པའི་ཕྱིར། ས་གོང་མའི་གཟུགས་ཕྲ་མོ་ལ་ལྟ་བའི་ནུས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའང་གོང་མ་ནི་མིག་གིས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རང་གི་ས་པ་དང་ས་འོག་མ་པ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ ས་གོང་མའི་གཟུགས་ས་འོག་མ་པའི་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ས་གོང་མ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ས་འོག་མ་པའི་མིག་གིས་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་ལྷ་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཁྱད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒོལ་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་འདི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཟུགས་ནི་འདིའི་ལུས་ཀྱིའང་གཉིས་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མིག་གི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ཁོ་ནའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་རང་དང་འོག་དང་། གོང་མའི་ས་པའི་གཟུགས་ཡིན་ལ་ལུས་ཀྱི་ཡང་ གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གཉིས་ཀ་རང་དང་།འོག་དང་། གོང་མའི་ས་པ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པའི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཟུགས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གོང་མའི་ས་ པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སོ།།ས་འོག་མ་པའི་འདོད་པའི་གཟུགས་སོ། །ལུས་ཀྱི་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་ས་པ་དག་ནི་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པའིའོ། །ས་འོག་མ་པ་དག་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པའིའོ། །ས་གོང་མ་པ་དག་ ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའིའོ།།ལུས་ལ་འོག་མའི་རྣ་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གོང་མ་པའི་ལུས་ཡིན་པས་ས་དེ་པ་འམ་གོང་མའི་རྣ་བ་ཡིན་གྱི། ས་འོག་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་རྣ་བའི་ཡུལ་ནི་དེའི་ས་པའི་ས་གོང་མ་པའི་སྒྲ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བའི་གོང་མའི་སྒྲ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོ་ སྟེ།ས་གོང་མའི་སྒྲ་ས་འོག་མའི་རྣ་བས་ཐོས་པར་ནི་ནམ་ཡང་མི་ནུས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གོང་མ་ནི་རྣ་བའི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འང་སྒྲ་ནི་འདིའོ། །ལུས་ཀྱི་འང་གཉིས་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ། འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་གོང་མ་དང་། འོག་ མ་དང་།རང་གི་ས་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་ཡང་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གཉིས་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གསུམ་ཆར་གདོན་མི་ཟ་བར་རང་གི་ས་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ།།དྲི་དང་རོ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་། རེག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ས་ལྔ་པ་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་གཉིས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འདི་ལ་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ། །ཡིད་མ་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་ མཚུངས་པའི་ས་པ་ནི་ས་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའི་རང་གི་ས་པ་བཞི་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།གང་གི་ཚེ་རང་གི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གི་ས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ནའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ས་ལྔ་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་ཡིད་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་པ་དག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་དང་། ཆོས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་ནོ།

若问：为何不承许上地眼识以上地色为所缘境？因为下地眼根适合粗大境界，故无法见上地细微色法。'上地识亦非眼'此说中也应承许自地及下地，如同上地色非下地眼根境界一样，上地识也不依下地眼根，因为与自身所依同缘一境。
若说：'因见梵天等诸天，并由此生起识，故此应有差别'，此乃诤论根据。答：因见所化身故，此已说讫。
'此识之色二者一切'者，'此'指前说眼识。识类之境是一切色，欲界眼识之境唯自地色。初禅地眼识之境是自地、下地及上地之色，身识之色与识二者皆通自地、下地及上地。
其中，识之自地色是自识所知之欲界及初禅色。初禅识之上地色是二禅等色。下地色是欲界色。身之色与识自地者是生于欲界及初禅者。下地者是生于二禅等者。上地者唯是生于欲界者。
'身非下地耳根'者，因是上地身故，是彼地或上地耳根，非下地。此耳根境非彼地及上地声。'耳非上地声'是指耳根，下地耳根永不能闻上地声。上地识亦非耳识，如声。
识与声是此。身二者一切。'此'指前说耳识之境是上地、下地及自地一切声，身之声与识二者皆一切。
'三者'广说者，因与境相触故，身、根、境三者必定是自地，而识则有差别。香与味唯存在欲界，身、触、身根是五地，身识是二地，故此有差别。
'意不定'者，首先同分地于五地中所生者唯是自地四者，即当自地意识知自地诸法时。正因如此，故说'五地境于意等皆是一切'，意、法、意识通从欲界乃至有顶一切地。

།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ཡིད་ས་གོང་མ་པ་ཡིན་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ སོགས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ན་སྟེ།དེའི་ཚེ་ཡིད་ནི་ས་གོང་མ་པ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་ པ་སྤྲུལ་པ་ན་སྟེ།ཡིད་ནི་ཅི་རིགས་པར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ལ། གསུམ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཡིན་ནོ། །ས་འོག་མའི་ཡིད་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་སྤྲུལ་པ་སྡུད་པའི་ཚེ་སྟེ། ཡིད་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ནི་ས་གོང་མ་ པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡིད་ས་གོང་མ་པ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་པ་ནི་གང་ཞིག་ས་གོང་མ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ན་སྟེ། དེའི་ཡིད་ནི་ས་གོང་མ་པ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་དེའི་ས་པ་དང་། ས་གོང་མ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ས་གོང་མ་པ་ཡིན་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་འཆི་འཕོས་ཏེ། དེ་ནས གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་སྟེ།དེའི་ཚེ་ཡིད་ནི་ས་འོག་མ་པ་ཡིན་ལ། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་གོང་མ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་མ་ངེས་ཏེ། དེའི་ས་པ་དང་། ས་གོང་མ་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་གམ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སོ། །འདི་རྒྱས་པར་ ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །ལྟག་འོག་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ། །སྐྱེ་བོ་དག་པ་ལས་དེ་བཞིན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་རང་དག་དང་། །ཉོན་མོངས་འོག་མའི་དག་གཅིག་ཀྱང་། །འཆི་འཕོ་དག་ ལས་ཉོན་མོངས་ཀུན།།ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་གོང་མ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིགས་མི་མཐུན་པའི་གསུམ་པར་འགྲོ། །ཐོད་རྒལ་གྱི་ནི་སྙོམས་འཇུག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞར་ལས་འོངས་པའི་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞར་ལས་འོངས་པ་ནི་ཞར་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ལུས་གང་ལ་གནས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི།མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་ཡི་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་སོ། །ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་ པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིའི་ལྔ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་དོ། །ངེས་པར་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁམས་ལྷག་མ་བཅུ་གསུམ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་རྟག་གི་།ལྷག་མ་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ འདུས་མ་བྱས་ཁོ་ན་རྟག་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དུས་སུ་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། །བཅུ་གཉིས་ནང་གིར་བཤད་དབང་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་དག་གོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །མདོ་ལས། མིག་ གི་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་བྲམ་ཟེ་རང་བཞིན་ཉན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

出现'等持和投生时'这样的说法。关于这点，在等持时如果意识属于上地，那么当从初禅等出定后想要投生欲界时，以欲界意识了知欲界诸法时，此时意识属于上地，而身体、意识和诸法属于下地。
或者，当欲界众生变化欲界所摄的化身时，意识随情况属于四禅地，其余三者属于欲界所摄。下地意识是指在初禅投生时收摄化身时，意识属于下地，而身体、意识和诸法属于上地。
投生时意识属于上地，而身体、意识和诸法属于下地的情况是：当某人以上地识为后得而结生于欲界或色界时，其意识属于上地，而身体和意识属于下地。诸法则属于该地、上地或不相应。
同样，意识属于下地而身体、意识和诸法属于上地的情况是：当从欲界死亡后结生于色界时，此时意识属于下地，而身体和意识属于上地。诸法则不定，可能属于该地、上地、不相应，或是欲界所摄的化心。
这详细内容如'等持教说'等所说：'无漏心后得，上下三间善，从净亦如是，自地烦恼等。从染自净及，下地净一种，从死染一切，从染非上地'以及'异类趣第三，是为超越定'等等。
关于'附带章节'，附带是指从'以眼见色'等引申而来。由于正在讨论界的分类，因此说'二识知外五'。'五'是为了明确法界。'外'是为了明确眼等。
不仅仅是由二识所知，通过确定唯有外五，阿毗达磨从有情的角度作了解释。通过确定，其余十三界是由意识所知，这是因为它们不是五识的对境。
通过确定'无为唯是常'，可知法界的一部分是常，其余和法界的另一部分是无常。为何唯有无为是常？因为无有时间流转。无有流转是因为不具生等有为相。
'法之半及余，十二说为内，诸根'等，要与上下文联系理解。经中说'眼根'等，此时婆罗门自性闻向世尊如是请问。

།ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་དབང་པོ་རྣམས་ཞེས་བགྱི་ན། ཀྱེ་གཽ་ཏ་མ་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དུ། དབང་པོ་ཅི་སྙེད་ཅིག་གིས་དབང་པོ་བསྡུས་པར་འགྱུར། བྲམ་ཟེ། དབང་པོ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་ གཉིས་པོ་འདི་དག་སྟེ།ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་གང་དག་ཞིག་ཅེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྣའི་དབང་པོ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མོའི་དབང་པོ་དང་། ཕོའི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ གྱི་དབང་པོ་དང་།ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་འདི་དག་ནི་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོ། །དབང་པོ་འདི་དག་ཙམ་གྱིས་དབང་པོ་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ བཤད་ལ།ཆོས་མངོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པ་སྟོན་པ་དག་ཏུ་ཆེས་བདེ་བླག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་མེད་ཅིང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ལ། གཅིག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་འདོན་པའི་གོ་རིམས་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། དེ་ནས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཚིག་སྟེ།དབང་པོ་གང་དག་བཤད་པ་ལ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱེད་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། གསུམ་པོ་དག་གི་ཆ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྫས་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམས་ལས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་རྫས་བརྒྱད་དོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་རང་གི་མིག་གིས་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྔ ནི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ།མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་རོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕོའི་ཁམས་དང་། མོའི་ཁམས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་ནས་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ལས་ཕོ་དང་མོ་དབང་དག་།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནས་སོ། །ལྷག་ མ་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དག་གོ། །ཆོས་ཀྱིས་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཁམས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།དབང་པོ་རྣམས་བཤད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གར་བཤད་ཅེ་ན། ཁམས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་མཐར་རོ། །ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། བསྡུ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། ། བཅུ་གཉིས་ནང་གིར་བཤད་དབང་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའོ། །མིག་གི་དབང་པོ་ནས། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བར་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་བཤད་པ་ལ་དབང་པོའི་དོན་མི་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །འདིའི་སྒྲའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས ནས་དྲིས་པ་ཡིན་གྱི།དངོས་པོའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་ཐ་མི་དད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོའི་དོན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕོའི་དབང་པོ་ལ་ཐུག་པ་འགའ་ཞིག་གི་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོ་ཁོ་ནར་བསྟན་ལ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འཆད་དོ།།དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སོ།

如果说'噢，乔达摩，诸根是什么'，噢，乔达摩，诸根有多少？以多少根摄诸根？婆罗门，根有二十二种，是哪二十二种呢？眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、女根、男根、命根、乐根、苦根、喜根、忧根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根。婆罗门，这些就是二十二根。以这些根摄诸根。
经中从六处安立的角度，在身根之后说意根。诸阿毗达磨论师为了更容易说明诸相，为了无所缘、无记和一切有漏法按顺序排列，然后再说有所缘的意根。
'其中'是安立义理的词语。所说诸根是法界的一部分，故称为法的一半。命根等十一根，其中法界的一半是命根、五受根、信等五根，以及三根的部分，即未知当知根等九法，除意根外的其余八法。
眼等五根以自身说明，即眼等五界是五根，从眼根到身根。男女二根是身界的部分，因为没有其他的男界、女界。'下面将说'是指'身中有男女根'等。其余五界是色、声、香、味、触界。法界中非根的部分是指除十一根以外的部分。
这是阿阇黎刚和贝所造《阿毗达磨俱舍论明义疏》中说明界品，即第一品的释文。
关于诸根的解说，在何处说？在界品的最后。如何说？从摄集和分别的角度，'法的一半与十二，内说为诸根'是摄集。从眼根到具知根是分别。如是说诸根后，因不知根的含义，故问'根的含义是什么'。
这是从词义角度提问，而非实义。因为不应对相互差别的事物执着为无差别而使用词语。实义中，眼等直至男根的一些在俱舍论第一品中已说明，命根在不相应行中说明，信等诸根在心所中说明。

།བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དབང་པོའི་སྐབས་འདི་ཉིད་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་དྲིས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།སློབ་དཔོན་ཡང་སྒྲའི་དོན་ཁོ་ན་སྟོན་ཅིང་། སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མཛད་པ་ནི། དབང་ནི་དབང་ཕྱུག་དམ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དྲི་བ་ཡིན་ན་ནི་འདི་ལན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་དབང་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ གཟུགས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དབང་བདག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུས་པ་འདི་ལ་དབང་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དབང་བྱེད་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་དོན་ཏོ། ། གལ་ཏེ་དབང་བྱད་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཡིན་ན་ནི། དབང་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དབང་པོ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་རྟགས་དང་། དབང་བྱེད་པས་བསྟེན་པ་དང་། དབང་བྱེད་པས་ཕྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་འདོན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་གྷ་ཉའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ན། དེ ཡང་མ་སྨྲས་པས་འདི་ནི་ལན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཤེས་པ་པོས་བསྡུས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལོ་ཊའི་དོན་ལ་གུས་པ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་པ་ དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་བརྟགས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པའི་དབང་བྱེད་པས་བརྟགས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ། དོན་དེ་དང་དེ་དག་ལ་དབང་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་དབང་པོ་རྣམས་ སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དོན་བཞི་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲངས་མི་མཉམ་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བསྣན་པ་ནི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྔ་པོ་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་དོན་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་མིག་དང་རྣ་བ་དག་།ཅེས་དོན་ཐ་དད་པ་བྱེ་བྲག་ ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་ཉ་བར་བཀོད་དོ།།རེ་རེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ལུས་མཛེས་པར་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ནི་འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །མཛེས་པ་ནི་གང་གཟུང་བར་འོས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །མི་མཛེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བར་འོས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།མ་ལོང་བ་དང་མ་འོན་པ་དག་ནི་རྟེན་དུ་གཟུང་བར་འོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལུས་མཛེས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །ལུས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དག་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །སྲུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲེན་དང་འཚོ་བ་སྟེ། སྲོག་གི་བར་ཆད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་སྲུང་བ་དེ་ཇི་ལྟར་མིག་དང་། རྣ་བ་དག་གིས་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཅོང་རོང་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ཞིང་། སྟག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་གཅོང་རོང་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟག་ལ་སོགས་པ་སྲོག་གི་བར་ཆད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། མིག་དང་རྣ་བ་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་བྱས་པས་རྟེན་གྱི་ངོ་བོ་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །གཟུགས་ལྟ་བ་དང་སྒྲ་མཉན་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་ སྒྲ་འཛིན་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་དག་གི་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ལ་འཛིན་པ་ཞིག་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་མ་འདྲེས་པའི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣ་བས་གཟུགས་ལྟ་བའམ། མིག་གིས་ཉན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

乐等诸法，以及遍知一切无知的根等，将在此根处宣说。因此应知不是依实义而问。上师也唯说声义，并完全领受语界义，即'根是最胜自在'。若是实义境的问题，此答不应理。'由其自在故'中，应观此语界形相。由自在故为诸根，即是'自在主'之义。应思维此聚为自在。'因此'者，由于以自在故为诸根，因此自在义即是根义。
若问：若由自在故为诸根，则应说'诸自在'？答：由根是自在相，自在所依，自在所生，故说为'根'。若如是亦须说伽拿义，然未说故此非答案？此如识，譬如由能了别故为识，为遣除异于彼之能知者所摄，不须重视洛札义，如说'识'，如是此中亦为明显异于根之所计自在故。
因此世尊为明显遣除异于彼等之所计自在义，说'由于于彼彼义成为自在故，以自在义故为诸根'。'五者于四义'中，为显示数不相等故，及明显增益故，应知五者各于四义自在。因此，'且如眼耳二者'，分别区分不同义而近立。'各各'者，非总摄。
'庄严身'中，此处身是指色蕴。庄严即是应取之体性。由非庄严体性故，即非应取体性故，无盲无聋二者由是应取所依性故，能自在于庄严身。'守护身'者，与'眼耳二者自在'相连。守护即是引导和养护，谓遣除断命缘之义。
若问：如何由眼耳二者守护身？为此广说'见闻已'等，谓见峡谷等，闻虎等声已，为遣除峡谷等及虎等断命之缘故。'及俱有相应'者，谓及心所，由随顺成为眼耳，由所依体性住故，自在于彼等识生。'见色闻声二者'中，谓执取色声之义。此等作用欲求执取于身故。'于不共因性'者，由境不杂故，非耳见色或眼能闻。

།ཅིའི་ཕྱིར་མིག་དང་རྣ་བ་དག་ཁོ་ན་གཟུགས་ལྟ་བ་ དང་།སྒྲ་ཉན་པ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་ལས་དབང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཉམས་ན་ཡང་རྟེན་གཟུང་བར་མི་འོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཉིད་མཛེས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ཤི་བའི་ གཟུགས་མི་མཛེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གིས་ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ལ། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་དྲི་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དྲི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྣ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ ཕྱིར་ལུས་སྲུང་བ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །དྲི་བསྣམ་པ་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་། རེག་བྱ་རེག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཞི་རྣམས་གཉིས་ ལའོ་ཞེས་བྱ་བར་འབྱུང་སྟེ།འདིར་ཡང་བསྣན་པ་སྟེ། རེ་རེ་ཞིང་དོན་གཉིས་དང་། གཉིས་ལ་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །བཞི་པོ་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་དབང་བྱེད་དོ། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དག་གྲངས་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རེ་རེ་ཞིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །ལོའི་སྒྲ་ནི་རང་གི་དོན་དང་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཕྱི་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཁྱད་པར་དག་ལ་དབང་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་ཅན་དུ་མཚུངས་ཀྱང་། ཕོའོ། མོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་འདི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་གཉིས་འབྱུང་བའི་གོང་རོལ་དུ་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་རྣམ་པར་གནས་ལ། དབང་པོ་གཉིས་བྱུང་བས་ནི་ཕོའོ། །མོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཉིས་བྱུང་བའི་གོང་རོལ་དུ་བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི ནུ་མ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་དང་།ང་རོ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བྱེ་བྲག་མེད་ལ། དབང་པོ་བྱུང་བས་ནུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་དང་། ང་རོ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ལ་དབང་བྱེད་དེ་ཞེའོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། དེ་དག་དང་ཉམས་པའོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་དང་བྲལ་བ་ནི་ཟ་མ་རྣམས་ཏེ། འབྱིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ཉམས་པ་ནི་མ་ནིང་རྣམས་ཏེ། གནོད་པས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་གཉིས་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཉམས་པ་སྟེ། གནས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རབ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚམས་མེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་དེ་རྣམས་མེད་དོ། །ཟ་མ་མ་ནིང་སྒྲ་མི་སྙན། །མཚན་གཉིས་མ་གཏོགས་མི་རྣམས་ལ། །སྡོམ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཟ་མ་སོགས་ལ་མི་འདོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ཀྱིས་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྟ་སྤྱད་ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། འདིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་། དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་རྣམ་པར་འབྱང་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེ་སྡོམ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་རྣམས་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཁོ་ན ལ་ཡོད་ཀྱི།ཟ་མ་དང་། མ་ནིང་དང་། མཚན་གཉིས་པ་དག་ལ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ།

为什么眼睛和耳朵仅仅是看色和听声的不共因？对于鼻、舌、身等，详细来说，如果这些任何一个根受损，则因为不适合作为所依，所以不能执取。如果说是为了庄严所依而起作用，这是不对的，因为死尸的形体是不庄严的。
他们是为了受用段食，段食是以香等三处为自性，由于鼻等受用香等，所以受用段食而护持身体，因为经中说：'众生依食而住。'鼻等识这个词的意思是很容易理解的。对于嗅香、尝味、触物等的不共因起作用，这与前面相同。
'四者各二'如是说，这里也要补充，即每一个对两种对象起作用，应当根据上下文理解。四者各自起作用。因为境和有境的数量不相等，所以是各自的，应当这样理解。'之'字是为了显明自义和一切等后面的异名的意思。
对于有情的差别和特征起作用，虽然有情们同样具有眼等诸根，但'是男是女'这种差别是由男女根造成的，比如最初劫的众生在二根出现之前，只是笼统地称为'有情有情'，没有差别，二根出现后才有了'是男是女'这样的差别。因为在二根出现之前，最初劫的众生们的乳房等形状、声音、行为等都没有差别，二根出现后才有了乳房等形状、声音、行为等的差别，所以这些也是对有情的特征起作用。
其他人说是对染污和清净起作用。'如是'的意思是'因为'的意思。'不具彼等及损坏'是指不具有彼等和彼等损坏。缺少男女根的是黄门，因为没有出精。彼等损坏的是阉人，因为受到损害。两性人是两者都损坏，因为处所损坏，且是微少乐的因。
染污是恶行及其因烦恼，即无有不律仪、无间罪、断善根等。如说：'除黄门、阉人、俱卢洲人、两性人外，对人们有不律仪'，又说：'黄门等不承认'，又说：'男女所行'，如后面将解释。由此清净烦恼及其所发之业，故名清净，即无有律仪、得果、离贪等。
因为染污和清净唯在男女二者有，而在黄门、阉人、两性人等则无，所以男女根是对染污和清净起作用。

།སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་རིས་མཐུན་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་འཆི་བའི་སྲེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྲིད་པ་བར་མ་ དོར་མཚམས་སྦྱོར་བའམ།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཟུང་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་དེ་རྙེད་པ་ཡིན་དང་སྐྱེ་བ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་རོལ་དུ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དགེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྲོག་གི་དབང་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་འཆི་འཕོ་བ་མེད་པར་མཐོང་ངོ་།།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བར་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཁུངས་སྨོས་པ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་དེའི་ཚེ་དྲི་ཟའི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕ་མ་ལོག་པར་འཇུག་ པའི་ཚེ་སེམས་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འདིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་སྲེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་སྲིད་པར་ཡང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་ལ། ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་ མངལ་དུ་འཇུག་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཁོངས་སུ་སྨྲའོ།།དབང་གི་ངོ་བོ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་དང་། ངག་དག་མཐུན་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཁུངས་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད།།སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དྲངས་པ་ཡིན། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་ཆོས། །གཅིག་གི་དབང་དུ་མཐུན་པར་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་འཇིག་རྟེན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྟེན་ཐམས་ཅད་དམ། དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་སེམས་དབང་དུ་བྱེད་པར་གསུངས་སོ། །ལྔ་དང་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་བྱང་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྔ་དང་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཏེ། །ལྔ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་བྱེད་ལ། བརྒྱད་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྟེ། གྲངས་མཉམ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལས་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལས་ནི་གཏི་མུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱེད་པའི་དོན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དད་པའི་སྒོ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས པ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དཔུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། དྲན་པའི་སྒོ་སྲུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདི་དག་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདེ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ།ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཏེ། བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ལྟར་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་དོ།

关于所谓的命根，此处相应类别的相续是指在死亡贪爱之后，于中阴身相续或者投生相续，即使在无色界中也能获得并确定投生。在此之后则完全执持，如是一切烦恼和善心相应者，皆由命根之力而见无从无色界死亡迁移。
意根是相续后有，如经中所说，因为烦恼使其相续后有。对此引用经证：'如是说甘露天子'等，当父母交合时有二心等广说。此说明若无烦恼心行，则无生起贪爱，故意根于后有相续中具有主导力。
其他论师则引用'阿难，若识不入母胎'等广说为经证。由于具有随顺根之本性并具主导性，意根能使身语相顺而行，此为其义。对此引经证：'如是广说：此世间为心所引导，为心所牵引，一切皆为心法，随顺一者之力而行。'此处世间是指五取蕴，即说明心对一切具五取蕴相的所依或具根身具有主导力。
'彼等五与八，于杂染清净'，此中五与八者，五于杂染具主导力，八于清净具主导力，为显示数量相等故。因此说'依次'。
由于它们是贪等增长的缘故，意即由于与所缘相应而成为贪等增长之所依，如经中所说：'从乐受增长贪欲，从苦受增长嗔恚，从不苦不乐受增长愚痴。'
信等于清净具主导力，对此说明原因：'彼等于清净起作用'，因为它们能令清净，所以它们于清净具主导力。清净即是断除之义，如是经中说：'圣声闻具足信门，具足精进力，具足念门守护，心等持者以慧剑而得解脱。'如是等经所说。
这三者包含于彼等之中。其他论师说：'乐等于清净亦然'中，'亦'字表示于杂染也是如此。如经中说：'心得安乐则能等持，心得等持则能如实了知。'如是乐根于清净也具主导力。

།དད་པ་གང་ལ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། འདིས་ནི་དད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པར་སྟོན་ཏེ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་གཟུང་ངོ་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་དབྱེ་ བས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་སྟེ།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེ་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ ཡིད་བདེ་བ།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱང་བསྡུས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདེ་བ་དགེ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ངེས་ པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྐྱེ་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསླུས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དག་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཏེ། ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས སོ།།ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་མ་ལུས་པ་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པས་སློབ་དཔོན་མ་རངས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ནས་ཡ་ང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་བས་དེ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་མིག་དང་། རྣ་བ་དག་གིས་ནི་ལུས་སུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་བྱང་བ་ནི་མཐོང་ཞིང་ཐོས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལུས་སུ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་གཉིས་སོ། །ནིའི་སྒྲ་ནི རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་མཐོང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་མཐོང་བ་དང་སྒྲ་ཐོས་པ་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་འཛིན་པ་ལས་ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་ལ། འཛིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དག་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པར་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འཛིན་པ་ལ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ལུས་མཛེས་པ་ལ་རྟེན་ཁོ་ན་དབང་བྱེད་ཀྱི། དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར དབང་པོ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ཡང་མཛེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་ཚིག་གི་དོན་དུ་རྟེན་ཁོ་ནས་ཆོག་གི་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་པས་ཡང་ཉེ་བར་མ་བཀོད་དོ། །རང་གི་དོན་དང་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རང་གི་དོན་ནི་རང་གི་དོན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གི་ཡུལ་ཡིན་པའོ། །རང་ གི་དོན་གྱི་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ།།དབང་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་སྟེ། རང་གི་དོན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་དོན་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རང་གི་དོན་ལ་དམིགས་པར་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན། ལྔ་པོ་དག་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

信仰是痛苦的因，有此因缘者即是具有痛苦因，由此表明信仰是痛苦因，故而苦根也能主宰清净，依出离六者，出离是有漏和无漏之道。依出离是缘于出离。喜等，等字包含忧和舍。以色等境界分类则分为六种，如经中所说：'依眼所识之色而生起依出离、随顺出离、缘于出离之喜'，乃至'如是依意所识之法而生起依出离之喜'，同样也包括忧和舍。对色等进行观察时，以遍行为前导的善喜，因随顺离贪而生起依出离；对于被色等欺骗者，如理作意的忧，因随顺离贪而依出离。对色等境界详细观察后，安住于舍，既不生喜也不生忧，这是依出离的舍，因为随顺离贪。如是，喜、忧、舍也能主宰清净。
对于上述所言之义，因不可能完全主宰，故显示论师不满意。其他人说，即是经部师等说。为了断除从识而来的怖畏，由清净而完全断除其为害性故，眼耳二者非身生，如是未清净者虽见闻亦不能断除。若非护身，则彼等主宰何者？因此说'彼二者主宰识'，彼二者即是眼耳二者。'ni'字表示唯于识的确定义。
除识之外见色等广说：观察见色闻声时，除了能取之外不可得为异，而能取即是识，故非他。因此，所说主宰生起眼耳识及其相应，即是对于能取而言，非于其他。身之庄严唯依所依而主宰，因超越根故诸根非是，此亦如前已说庄严义和词义唯依所依即可，故未再引述。广说自境及一切所缘：自境即自义，即某者之境。自境所缘即缘于自境。主宰性即主宰，主宰自境所缘即缘于自境，因为是主宰缘于自境性故。何者？五者即是根性。

།ཐམས་ཅད་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་དབང་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཡིད་དོ། །འདི་ལ་དོན་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་མེད་པར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བས་དབང་པོ་ལྟར་དོན་ཡང་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་ནི་ དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི། ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་གང་ཞིག་དོན་ལ་མེད་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མིག་ནི་གཟུགས་ ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མིག་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་དེ་དག་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ནི་མིག་ ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཁམས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཚོར་བ་འཁྲུགས་པ་དང་། མ་འཁྲུགས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་སྔོན་པོ་ནི་ གཟུགས་སོ་སོར་ངེས་པ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་ལྟར་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པའི་བྱ་བ་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ།དམིགས་པ་དེ་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། རེག་བྱའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རེག་བྱའི་ཡུལ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།

། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མོ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕོ་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་མོའི་དབང་པོ་དང་། ཕོའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མོ་ཉིད་ནི་མོའི་དབང་པོའོ། །གསུམ་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བུད་མེད་ཀྱི་ཆ་བྱད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།ཁ་ཅིག་ཆ་བྱད་ཀྱང་དོན་གཞན་ཡིན་པར་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་ང་རོ་དང་། གཡོ་བ་དང་། བསམ་པ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་མོའི་མོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལྟར་བུད་མེད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཕོའི་ཆ་བྱད་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟར་ཡང་བཤད་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བུད་མེད་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། བུད་མེད་ནི་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕོའི་བསམ་པ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། སྐྱེས་པ་དག་ལ་ ནི་བུད་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕོ་དང་མོ་གཉིས་ཀྱི་ང་རོ་ཡང་ཐ་དད་དེ། འདི་ལྟར་མ་མཐོང་བར་ཕོའམ་མོར་སྐད་ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཡོ་བ་འགྲོས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕོ་དང་མོ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་སོ།

།སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རིས་མཐུན་པར་གནས་པར་བྱ་ བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ་གནས་པ་ནི་འདིར་རྒྱུན་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ།འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྲོག་གི་དབང་པོའི་མཐུས་རིས་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་ལ། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགགས་ན་འགག་པར་འགྱུར་རོ། ། གལ་ཏེ། འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ཟས་དག་ཀྱང་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། མེད་ཀྱང་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་མེད་ཀྱང་རིས་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རེག་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་རིས་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མཐོང་ཞིང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་མེད་པར་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་པར་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཁོ་ན་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཟས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། བཤད་པ། སྔ་མ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་པར་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ལྷག་པར་དབང་བྱེད་ཀྱི། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས། དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ ན་ལ་དབང་བྱེད་དོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་མདོ་ལས་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པས་ན་ རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ་ལམ་མོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་དག་གིས་ལམ་སྐྱེ་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གནོན་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་དེའི་སྟོབས་ ཀྱིས་ལམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་དག་གིས་ནི་ལམ་ཡང་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་ཀྱི། རྣམ་པར་བྱང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ་སོར་དབང་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཀུན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།
ཀུན་ཤེས་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སོ་སོར་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དབང་ བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རྫས་ཐ་མི་དད་པས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རབ་ཏུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་མཐོང་བའི་ ལམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་དག་ཀྱང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ་མི་སློབ་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ དབང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ།ལམ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདིར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའོ། །ཅི་དབང་པོ་དང་པོ་གཉིས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་མེད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་དེའི་འོག་རོལ་གྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དབང་པོ་དང་པོ་གཉིས་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་བསྡུས་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ པར་གྲོལ་བ་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་རྣམས་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དབང་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐོང་བའི་ཆོས་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་མངོན་སུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདེ་བར་གནས་པ་ནི་བདེ་བར་གནས་པའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དབང་བྱེད་དོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར གྲོལ་བས་དགའ་བ་དང་།བདེ་བ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའོ། །བདེ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ བས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བའོ།།དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་ན་གོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་ཁ་བསྐང་དགོས་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཉེ་བར་ཁ་སྐོང་བ་ནི་ཁ་སྐོང་བའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་འཐོབ་པ་མ་བརྗོད་པ་སྨྲ་བ་ན་ཁ་སྐོང་ བའོ།།སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྡུད་དོ། །ངག་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། རྐུབ་དང་། མདོམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲངས་ཅན་པ་དག་ནི་ངག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ་ངག་གི་དབང་པོ་ནི་གང་གིས་ ཚིག་སྨྲ་བའོ།།ལག་པའི་དབང་པོ་ནི་གང་གིས་རྫས་འགའ་ཞིག་ལེན་པའོ། །རྐང་པའི་དབང་པོ་ནི་གང་གིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འཆག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྐུབ་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གང་གིས་རྟུག་པ་རྟུག་པར་བྱེད་པའོ། །མདོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ལས་ཐ་དད་པ་སྟེ། གང་གིས་ཀུན་དུ་དགའ་ བའི་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།

为了说明所谓具一切智者也是各别根，如果问是否由于作用不同而了知是各别根性，为了断除由于实体无别而产生的疑惑，故加上'如是'之声。其中，将知根对于获得已知根起作用，这是因为修道是以见道为先导，而且这些安立于见道和修道之中。已知根对于获得具一切智根起作用，这是因为无学道是以修道为先导。具一切智根对于圆寂起作用，这是因为没有其他道。此处涅槃是指无余依。
如果问前两根对涅槃是否没有作用？正因为如此，所以说'因为心未解脱者无有圆寂'。心解脱是尽智，它和它以下的一切无漏道都是具一切智根，因此具一切智根对于圆寂起作用。'等'字是为了显示其他分类，详细来说：前两根分别摄于见修，依次对见所断和修所断烦恼的断除起作用。
如果说加行、解脱和胜进道不是对治，所以它们不是（根），这是不对的。因为它们与彼等同类，如同不生法的根。关于'对现法乐住起作用'，现法即是现见之法，意即现前之生。乐住即是安乐而住。现法乐住即是于现法中安乐而住，具一切智根对此起作用。如何呢？因此说'由解脱而领受喜乐及别别正受'。解脱即是断除烦恼。喜是意悦。乐是轻安乐。由解脱而领受喜乐即是由解脱而领受喜乐。
如果因为起作用而是根的话，无明等也应补充，为什么呢？'应当'是句子的剩余部分。补充即是填补。当说明未说的相时即是补充。由说'等'字即摄集行等。关于'语等及手、足、臀、生殖器'，数论派认为语根等与眼等根是不同的：语根是能说话者，手根是能取物者，足根是能行走者即是能步行的意思，臀根是能大便者，生殖器根异于身根分，是能获得特殊妙乐者。

།ཁ་བསྐང་བར་མི་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་གང་ཞིག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་དག་གོ་ཞེས་མདོ་ལས་བསྟན་པ་དེ་ལ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་ལ་སོགས་པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་རྟེན་དང་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བདག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་དེའི་རྟེན་ཏོ། །རྟེན་དེའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕོའོ། །མོའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གནས་ནི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚོགས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་སེམས་བདག་ཏུ་གྱུར་པ ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་དང་གཙོ་བོའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་ནི་གཅིག་ཏུ་སེམས་ཀྱི་གྲངས་སུ་བགྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རྟེན་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ རྫས་ཡིན་གྱི།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཆད་པ་ནི། ཡང་ན་འཇུག་པའི་རྟེན་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ ཆེར་འབྱུང་བའོ།།འཁོར་བའི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་དག་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རྟེན་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ཡང་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་འདི་ཙམ་གྱིས་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་གང་དག་དབང་བྱེད་པ་དེ་དག་དབང་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འཇུག་པ་ནི་འབྱུང་བ་ སྟེ།འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རྫས་འཁོར་བ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་འཇུག་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དག་ནི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་རྒྱུན་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇུག་པའི་རྟེན་ཏེ། རྒྱུ་ཡིན་ལ། འཇུག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་ བ་ནི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འཇུག་པའི་དུས་ན་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་བཞི་པོ་དག་གི་ནི་རྒྱུད་ནས་ཡིན་ཏེ། མཐར་གྱིས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་འདི་ནི་མི་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དག་ལ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྲོག་གི་དབང་པོས་ནི་གནས་པར་བྱེད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། འཇུག་པའི་རྟེན་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བཅུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འཇུག་པ་ལ་གཙོར་བྱེད་པར ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཉིད་དོ།།རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལྡོག་པ་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གཏན་འགགས་པའོ། །དེའི་རྟེན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། ནངས་ཀྱི་དང་པོར་ཡང་དག་པར་ངེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པས་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

不应增添，世尊为了了知某种义理而在经中说二十二根，对此，无明等和语等是无用的。那么这个义理是什么呢？为此，广说'心的所依和差别'。作为我的心的所依就是它的所依。所依的差别就是男性、女性。住处是相续随转。烦恼、清净资粮和清净唯是以心为我。
这六处是有情实物的基础，这是第一和主要的。有情实物唯一计入心的数目中。以它们为所依的色等和它们的识是有情实物，其他则不是，因为是由它的力量而生起。或者因为是贪著的处所，因为对它生起极大贪著。其他论师对根的安立作另外的解释，即'或者是趣入的所依'等广说。
轮回的趣入和还灭是主要的，它们的所依、生起、安住和受用也是主要的，仅此便圆满了士夫的义利，故将能起作用者安立为根。趣入是生起，即轮回的意思。有情实物轮回中的六处是趣入的所依，因为是它的本性。因此六根是在诸趣中相续生起为特征的趣入所依，是因，而趣入是果。
'生起是男女根'，为什么它们是生起呢？为此说'因为从它生起'，因为从男女根生起，所以以生起的因说为生起。它们在精血入胎时是身根和意根二者的直接因，而对眼等四根则是相续因，因为说'渐次'。这种情况是对人、旁生、饿鬼趣，其他则不是，因为是胎生和卵生的有情。
命根能安住，因为使六处相续不断。诸受能受用，因为趣入所依的利害。如是此十四根因为主要趣入而成为根。
'以彼相'即以所依等相的意思。'其他是还灭'等广说中，还灭是还灭，即六处永灭。它的所依是信等，因为是一切善根生起的主要因。生起是未知当知根，因为最初安住于正确决定的蕴中。安住是已知根，因为它相续具足故能随转于其他生。具知根能受用，因为以现法乐住而区分。

།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དབང་པོ་དེ་སྙེད་ཅིག་གསུངས་ཏེ། དེ་སྙེད་ཅིག་ཁོ་ནས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་ལ སོགས་པ་རྣམས་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཁ་བསྐང་བར་མི་བྱ་སྟེ།མདོ་ཉིད་ལས་བཤད་པའི་དབང་པོའི་དོན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའི་བར་རོ། །སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྔར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཤད་དོ། ། དེའི་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ལྡོག་པ་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འཇུག་པའི་རྟེན་ཉིད་དུ་སྔར་བཤད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ངག་ནི་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། གང་ལ་ཞེ་ན། ཚིག་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ལ་སྟེ། སློབ་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་དབང་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ལོགས་སུ་སློབ་པ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བྱིས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་སློབ་པ་མེད་པར་མིག་གིས་གཟུགས་ལྟའི། བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟར ལེགས་པར་སྦྱར་བ་དང་ཐ་མལ་པའི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སློབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཚིག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ཆོས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ངག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དབང་པོ་ཡིན་པར་མི་འོས་སོ། །རེ་ཞིག་ངག་གི་དབང་པོ་ཉིད་ཅི་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་གང་ལས་ཚིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ ལ་སོགས་པ་དག་དང་།དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་རླུང་རྣམས་ཀྱང་དེའི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་མགྲིན་པ་དང་། རྐན་དང་། མཆུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །ལག་པ་ དང་རྐང་པ་ཡང་ལེན་པ་དང་འགྲོ་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལག་པ་དེ་ཉིད་གཞན་དང་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། རྐང་པ་ཉིད་གཞན་དང་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་མེད་ཅིང་བྱ་བ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་ མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ལེན་པ་དང་འགྲོ་བ་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་ལ་ནི་དབང་བྱེད་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མིག་གཟུགས་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་། མིག་གི་དབང་པོ་ལས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ལ། རང་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ།།སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་ཁས་ལེན་པ་དང་བྲང་གིས་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཉ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྐུབ་ཀྱང་རྟུག་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མི་གཙང་བ་རྟུག་པར་བྱ་བ་ལའོ།།དེ་རླུང་གིས་ཀྱང་བྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གཙང་བ་བྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་ནས་ཀྱང་རྟུག་པར་བྱེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དབང་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཆོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁས་ལེན་པ་དང་རྟུག་པའི་ཕྱིར་ལ། ལག་པ་གཉིས་ ཀྱིས་ལེན་པ་དང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལེན་ཅིང་འགྲོའོ། །ཀུན་དུ་དགའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བདེ་བ་དེ་ནི་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་མདོམས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་མདོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་ གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此世尊宣说了这些根，仅以这些就足以完全表达所要说明的义理。因此不应该把无明等和语言等补充为根，因为经中所说的根的含义是不可能的。正因为如此，'它们的次第也是如此'是指从眼根到具一切智根为止。因为是心的所依，所以先说眼等。
因为是其差别的因，所以其后紧接着应当广说男根和女根。或者，因为是逆入和顺入的先导，所以先说六处是入的所依，同样也应当广说其他。
语言不是根，为什么呢？对于言语表达来说，是因为依赖于学习的差别。凡是对某事有支配力的，都不依赖于另外的学习，如眼等。婴儿一出生就不需学习就能用眼看色，但若无学习则不能说话，因为根据梵语和俗语的差别，需要依赖学习才有不同的言语。
因此，由于超出了根的法相，语言等不适合作为根。那么，语根究竟是什么？如果说是言语所从生起的，那么寻伺等以及由它们所发动的风也应成为其根。即使是依靠喉咙、上颚、嘴唇等而生起，但寻伺等才是主要的，因为是发动的缘故。
手和脚除了拿取和行走之外别无他用是指，手的生起变化称为拿取，脚的生起变化称为行走，因为是刹那性的，所以没有到达其他处所，也没有转变为其他作用。因此，拿取和行走不异于手和脚。所以它不是能支配的，因为自身不能支配自身。
就像眼对色有支配力，而色不异于眼根，自身不能支配自身一样，这里也是如此。关于蛇等，虽然蛇等没有手脚，但它们也能拿取和用胸部行走，同样也可以说鱼等。
肛门对于大便也不是根，因为风也能排出粪便。有些从口中也能排便，所以如此的话根的建立就会混乱，因为能拿取和排便，两手能拿取和行走。同样两脚也能拿取和行走。
欢喜是染污的乐。正因为如此，所以说'这种乐是由男女根所造'。如果说这就是生殖器，那么生殖器根就不异于身根，因为男女根是身根的部分。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གྲངས་བཞིན་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་ སོགས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་བྱ་བ་མྱུ་གུ་དང་།འདབ་མ་དང་། སྦལ་མིག་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོའི་དོན་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕོའི་ དབང་པོ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན། །མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལུས་ལས་ཕོ་དབང་མོ་དབང་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལས་སོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་དྲོད་དང་ནི། །རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནས་སོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་ནང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་དང་བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནས་སོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་ནང་ནས་བཤད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཏུ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་སེམས་པ་དང་ཞེས་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་དུ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དབང་པོའི་སྐབས་འདི་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བཤད་ཟིན་ལ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་འདི་ཉིད་ནས་འཆད་ན། གང་ཞིག་འདིར་ བཤད་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་གཞན་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།དེ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་དག་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ན། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་དེ་བསྟན་ པར་བྱ་དགོས་པས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཚོར་སིམ་པ་མ་ཡིན་གང་། །སྡུག་བསྔལ་དབང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་སིམ་པ་ཡང་ཡོད་པས་སིམ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །སེམས་ཀྱི་ སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པས་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སིམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བརྗོད་པའི་དོན་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་དེའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཀག་།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོ ཡོད་པར་འདོད་ན།དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན། སེམས་ཀྱི་དེ་ནི་བདེ་དབང་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནོད་པ་བྱེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོའོ་ཞེས་བྱའོ་སིམ་པ་ནི་བདེ་བའོ། །སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འདིར་ཡང་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཅོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ།

如果不是这样的话，喉咙等器官也会因为能支配数量的缺失等而成为根，这样就会成为根的过失，因为没有确定的原因。种子和芽等一切作为因的事物，也会因为能支配自身作用即芽、叶、节等特征而成为根的过失。已经说明了根的意义安立之因。应当宣说它们的自性，其中眼等直至男根诸根已经说明过了，如说'它们是识之所依，眼等清净色'以及'身根中有男根女根'。命根如说'命即寿，即是暖，以及识之所依'。信等诸法是从诸心所中，如说'信及不放逸轻安'。应当解说乐等以及遍知根等，虽然乐等诸法也是心所，为何不像信等一样从心所中解说呢？不是的，心所是就总的而言包括受、想、思等，因此在此处正当解说它们的差别特征，所以在根的这一科判中宣说。
如果说已经说明了意的特征，信等诸法将从心所中解说，而乐、喜、舍在此处解说，那么此处所说的遍知根等三者还有什么其他的呢？实际上并没有其他的。那是什么呢？这些在某种状态下殊胜时，获得遍知等名称，需要说明这种状态，所以说要解说遍知等根，这就是所要宣说的。
'身受不悦即苦根'中，由于有身根的悦受，所以特别说明'不悦'。由于也有意的不悦，所以说'身'。为了不局限于'不悦'的字面含义，用另一种方式表达其义，即'不悦'就是有害，也就是'苦'的意思。这里将要说明：与五识俱生的感受，这里将要说明：与五识俱生以及与三识俱生的有益感受是乐根。如果认为在第三禅也有乐根，那么这并非认为是身的。因此说'在第三禅中，意的即是乐根'。有害即是苦根，悦即是乐。因为是此处所说的内容，所以要与身根相联系。这里的差别与所差别的关系如前所述。'意的'是遮遣身的。'即'字是遮遣不悦，因此说'即'字，意的悦受是乐根。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར འདོད་པའི་ཁམས་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོར་ལུས་ཀྱི་སིམ་པ་བདེ་བའི་དབང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ནི་སེམས་ཀྱི་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།གཞན་ན་དེ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་གཞན་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་དུ་ཡང་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་དེ་དག་ཁོ་ནར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ཡང་དེའི་བདེ་བའི་དབང་པོར་མ་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡིད་བདེ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་ལ། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཐོབ་སྟེ། མདོ་ལས། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཀྱི། ཡིད་བདེ་བའི དབང་པོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འཇུག་པས་བྱས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་བརྟན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་བདེ་བ་ནི་མི་བརྟན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཡ་ཡ་པོར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཀྱི་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ། །མི་བདེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སིམ་པ་དང་། སིམ་པ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པས། དེའི་ཕྱིར། བཏང་སྙོམས་ནི་བར་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སིམ་པ་ནི་བདེ་བའོ། །སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་ལ། འདིར་ནི་བར་མའོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་སིམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་མའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། སིམ་པ ཡང་མ་ཡིན་སིམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་ལས་གྲགས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་སྟོན་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ ཕྱིར་དང་།དེ་དང་འདྲ་བར་ཕྱེ་ནས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན་འདྲི་བ་ནི། ཅི་ལུས་ཀྱི་འམ། སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གཉིས་ཀའི་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དག་ནི་རྟེན་ཐ་དད་པ་ལ་གུས་པ་ མེད་པར་བྱས་ཏེ།བསྡུས་ནས་ཏེ་བསྡོམས་ནས་དབང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་མི་མངའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།བསྡུས་ནས་དབང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཕལ་ཆེར་སྨོས་པས་ནི་དགའ་བའི་བདེ་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྟོན་ཏོ།།ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་མི་སྐྱེའོ།

再者，为什么欲界和初禅中的身体愉悦被安立为乐受根，而第三禅中则是心的乐受呢？为此说'无身受'。为什么无身受呢？为此说'因为彼处无五识聚'。
'其他处是喜'，即在第三禅以外是喜根。说'其他处'是为了遮遣第三禅以上也有喜根的过失。说'欲界、初禅和第二禅中'，是因为喜根仅存在于这些地中。
再者，为什么第三禅不像初禅和第二禅那样说其乐根是喜呢？为此详细说'在第三禅中'。喜是欢喜，而通过离开对欢喜的贪著而得第三禅。如经中说：'离开对欢喜的贪著而住于舍，具念，安住于乐。'因此第三禅中只说乐根，而不说喜根。
二者都是有益的感受。这两种心的差别是什么呢？是由运作造成的。心的乐根是稳定运作，而喜则是不稳定运作，因为使心飘动。
'心不愉悦是苦'，心的不悦是有害的。已经完成了以身心愉悦和不愉悦的区分来安立三种受。
现在需要说明舍根，为此详细说'舍是中性'。前面已说愉悦是乐，不愉悦是苦，这里说是中性，因此既非愉悦也非不愉悦就是中性。为此说'既非愉悦也非不愉悦'。
即便如此，为了让不知者理解，用经典中著名的其他同义词来说明：'既非苦也非乐的受'等。
因为像乐和苦一样依靠身心，且没有像那样分别教示，所以有疑问而询问：'是身的还是心的'舍根？为此回答：'是两者的。'
为什么将乐和苦不分别所依而合并为一根呢？诸如来具有无碍智慧，对一切都具有正念，不会无因说法。为此说'因为无分别'。
解释合并为一根的原因说：'心的乐和苦大多来自分别'等。说'大多'是为了排除由定生和异熟所生的喜乐。身体的乐和苦不是从分别生。

།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མཛའ་བ་དང་མི་མཛའ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། མི་འོང་བའི་ དབང་གིས་ངེས་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དག་བདེ་བའི་དབང་པོ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཞེས་དབང་པོ་ཐ་དད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ལུས་ཀྱི་འམ། སེམས་ ཀྱི་འམ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའམ། རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཁོ་ནར་རང་གི་ངང་གིས་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་སོ། །ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་གཞན་དུ་ཕན་འདོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉི་ཚེ་བར་ཞུགས་པར་ལུས་དང་སེམས་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་།གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དྲག་པ་དང་། མགྱོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡང་ཡིན་གྱི། སེམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ལ་སྨོན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱིས་དུས་ཅུང་ཟད་ཕན་འདོགས་པའམ། གནོད་པར་བྱེད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ནི་གཞན་དུ་ཕན་འདོགས་ལ། སེམས་ཀྱི་ཡང་གཞན་དུ་ཕན་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་འདི་མེད་དེ། དེ་བས་ན་བཏང་སྙོམས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ཐ་དད་པ་མེད དོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ལ། དེ་དག་ལ་ནི་ལོགས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་། མཐོང་བསྒོམ་མི་སློབ་ལམ་ལ་དགུ་གསུམ་ཡིན། །ལན་གསུམ་དུ་དབང་པོ་དགུ་ལ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་དོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་ པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་བུམ་པ་ལྟར་བཏགས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མི་འགྱུར་ཏེ།དབང་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་དོན་ཡིན་ལ། ཚོགས་པ་དག་ཀྱང་རེ་རེ་ཞིང་དབང་བྱེད་པས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ ཞིང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པར་བསྙད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་དབང་པོ་གསུམ་ནི་ཅི་རིགས་པར་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ནི་ས་དྲུག་པ་དང་། ས་དགུ་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་ལ་ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་ཀྱི། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་ཅིག་ཅར་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར། འདི་དག་ལམ་གསུམ་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་ པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་བདེན་པ་བཞི་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་ཞུགས་པའི་དབང་པོ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་སྔོན་མ་མཐོང་བ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་མེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ བདེན་པ་བཞི་སྟེ།དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་གཞན་རྣམས་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྔ་ནས་མེད་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞིའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་དང་གང་ཞིག་དབང་པོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ཉིད་འབྱུང་སྟེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱས་ན་སྤང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

对此说明原因即'由境之力'等，是说即使是断除爱憎分别的阿罗汉，也因可意不可意境界的力量而必定生起。
因此'彼等'者，身心的乐与苦，乐根、苦根、喜根、忧根等根是各别的。舍受无论是身的或心的，或异熟所生，或等流所生，都是无分别而自然生起，无有造作，因此立为一根。
身乐亦'于他有益'等广说，身乐与苦是局部进入身心而作利益与损害，身乐与苦的猛烈、迅速与相续也是如此，而心的则不然，由意愿圆满与可爱分别为因，暂时作利益或损害。
于舍受则无'身舍于他有益，心舍亦于他有益'等差别，因此舍受无差别故无别异。
轮到无漏诸根时，虽然对彼等并无任何需要另外宣说的，然而'见修无学道中为九三'，三次说九根为知根等。
知根等诸根是否如瓶子一样假立而存在呢？不是，因为作主之义是根的含义，诸聚亦各各作主故是知根等，而瓶子等则各各非说为瓶子等。
见道等中所有的识即是意根。乐等三受根随相应依靠而定，因为见道与修道是第六地与第九地。
'善中一切处五'，信等遍一切处，而乐、喜、舍则不可能同时存在。
为何这些在三道中依次称为知根等呢？见道中为求知四谛未知而趣入的根是知根。修道中则无前未见而应知，乃至知根所应知的四谛，因为经中说'无漏十六余非有'。
因此修道中无前所未有应知，故于四谛已证悟且为根者即是已知根。彼即是能知，因为修道是以见道已现证的四谛为境。
若问若以见道已知四谛，为何为断而以修道证悟？为断余随眠故。

། འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་སོ་སྙམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ།དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སམ་ཀུན་ཤེས་པ་བསྲུང་བའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ལྡན་པའི་དོན་དང་། དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ ཡོད།དེས་ཀྱང་ཀུན་ཤེས་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུའི་དབང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་རྟོགས་པ་དང་། སྲུང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ པ་ཡིན་པས།ལུས་ཚོར་སིམ་པ་མ་ཡིན་གང་། །སྡུག་བསྔལ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་དག་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ཞིང་། འཆད་པར་འབྱུང་བའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ཟིན་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་ནི་དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། དགུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་ ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མེད་དོ།།གཟུགས་ཅན་སྲོག་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།ཟག་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། དགུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཅན་ཞེས་བརྗོད་པར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ། །དགུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པར་ ངེས་པའི་ཕྱིར་དགུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྨྲས་ཀྱང་།གཉིས་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བཞི་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྱི། དགུ་ཆར་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ ཅིག་ན་རེ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དོན་དེ་ཉིད་ལ་ཁུངས་སྨྲས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རོ། ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་ཆར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ་ཞེ་ན།འདི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་པར་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པར་གྱུར་ན་ནི་འདི་ཁུངས་སུ་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏོ།

如是见道是为了断除见所断的随眠而遍知，修道是为了断除修所断的烦恼而遍知。具有'已遍知'之念的是遍知已尽和无生智的特征，由于此人具有此特征或具有守护遍知的性质，故称为具遍知者，这是'具有'的含义和'具有其性质'的含义。如是成就者即是具遍知根。
问：此与遍知根有何差别？彼亦是知遍知性。答：为此，经中广说'由得尽智、无生智故'。'如是根'即是通达遍知和具有守护性质之义。
此中是就自性而言，如'身受非悦，名苦根'等显示彼等自性，以及后文所说命根等诸根已显示自性，此即明示'已显示自性'之义。
'当说差别相'即是有漏、无漏等，因为对法是为了详细分别诸法之义。
'三是无垢'中，'三唯是无垢'应当确定，因为经说'九有二种'，且为无漏道三所摄，故此等非有漏。
'色命及苦根，唯是有漏'应当确定，因为经说'九有二种'，且非道谛所摄，亦非无为所摄故。
'由色蕴所摄故'，是为显示称'有色'的理由而说。
'九有二种'，是由道与非道所摄故。若问：由于一向决定是有漏或无漏，即使不说'九有二种'，岂不应知是二种？答：这不仅是四根，而是说明九根皆有二种，为遮遣信等唯是无漏的说法。
有人说信等诸根唯是无漏，无有漏。对此义引证说：'世尊'等广说。'一切种'即是小、中、大种类。'一切'即是五根之义。
如是有漏法不像无漏法那样凡夫无有，而信等诸根凡夫亦无，因为有遮遣故。是故应知唯是无漏。对此答：此不能成为信等是无漏的证据。何以故？因为是就无漏诸根而说故。若是就一般信等根而说则可为证，然此唯就无漏诸根而说，故不能为证。
问：此如何可知？答：为此广说'如是安立圣者补特伽罗已'等。'如是'声是表因义。

། མདོ་ལས་ནི་དགེ་སློང་དག་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཙམ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དགེ་སློང་དག་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ཆེས་རྟུལ་བ་དང་། ཆེས་ཞན་པ་དག་གིས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ཆེས་རྟུལ་བ་དང་། ཆེས་ཞེན་པ་དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ཆེས་རྟུལ་བ་དང་ཆེས་ཞན་པ་དག་གིས་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ། དེ་བས་ཆེས་རྟུལ་བ་དང་ཆེས་ཞན་པས་ནི་དད་པས་མོས་པ། དེ་བས་ཆེས་རྟུལ་བ་དང་ཆེས་ཞན་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ཆེས་རྟུལ་བ་དང་ཆེས་ཕྲ་བས་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་ནས། གང་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཅེས་གསུངས་ཏེ། གང་དག་འདིར་དབང་དུ མཛད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ།།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་གང་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཅེས་མི་གསུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེར་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ དག་དང་ལྡན་པ་མི་འགལ་ལོ།།ཡང་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་ནི་ནང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཚོགས་སོགས་པར་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་སྟེ། བཟློག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཕྱི་རོལ་གསུངས་པ་ལ་དོན་མི་མངའ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དང་། ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་གཉིས་ཆར་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པར་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པས་ནང་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡང་མེད་པའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་གང་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་མེད་པ་དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཁུངས་གཞན་སྨོས་པ་ནི།མདོ་ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །མདོ་འདི་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མ་བསྐོར་བ་ཁོ་ན་ཉི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་དྲངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་མ་བསྐོར་བར་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་གོང་རོལ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།འདིར་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མདོ་ལས་ནི་སྐལ་བ་ དང་ལྡན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་བཤད་དུ་གསོལ། སེམས་ཅན་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཀྱང་མཆིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཀྱི། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

经中说道：'比丘们，这五根就是：信根、精进根、念根、定根、慧根。比丘们，由于这五根是殊胜的、锐利的、修习的、圆满的，所以成为俱解脱阿罗汉。比那些更钝更弱的，则成为慧解脱阿罗汉。比那些更钝更弱的，则成为应时解脱。比那些更钝更弱的，则成为见至。比那些更钝更弱的，则成为信解。比那些更钝更弱的，则成为随法行。比那些更钝更弱的，则成为随信行。'直到'若完全没有这五根者，我说他们住于外道凡夫之列。'
因此，如是安立圣者补特伽罗后，说'若具此五根'，由此可知并非是指一切根。若非如此，就不会说'若具此五根'了。因此可知，此处并非是指一切信等根。所以外道凡夫相应有漏法并不相违。
或者说凡夫有二种：内道与外道。未断善根者称为内道，因为他们能证悟真谛，能积集资粮。断善根者为外道，因为与此相反。若非如此，说'外道'就没有意义了。虽然断善根者与未断善根者同样未得圣法，但为了区别于内道，故说'外道'。
'一切种'是指有漏和无漏种类。'一切'是指连最微细的也没有。若非如此，经中就会说'若无此五根者即是住于凡夫之列'了。
为证成信等根是有漏性，引用其他经证：'经中又广说：众生生于世间'等。若说此经是就无漏根而说，故引'唯是未转法轮时'，因为未转法轮时，世间众生绝无无漏信等根，否则佛陀出世及转法轮将成无义。因此可知法轮未转之前，众生唯有有漏信等根。
若说此处说利根等是就意根而言，则不然，因为是就信等根圆满而有能力者而说。如经中就有能力者而说：'世尊请说法，有利根众生...乃至...当能了知世尊之法。'而非就意根而说。

།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ ཆད་པ་རྣམས་སྐལ་བ་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ངས་ཇི་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ལུང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་མདོ་འདི་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལམ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡོད་པས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། མི་སྣང་བ་གཉིས་སྲིད་མོད་ཀྱི་རོ་མྱོང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་ནི་མི་སྲིད་པས་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་རྣམ་པ་འདི་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།རེ་ཞིག་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། བཅུ་གཉིས་གཉིས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཞེས་ཏེ། དེ་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འོ་ན་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་སྨོས་སོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་ལས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚེ་རབས་ཀྱི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐྱེ་བ་ད་ལྟར་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་གིས་སྟོན་པའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའོ། །སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །གང་ ཟག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།གང་དག་འགོག་བྱམས་ཉོན་མོངས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཚེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འཚོ་བའི་ཆེད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ནི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་དེ། དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཕུལ་ནས་དེ་བསམས་ཏེ། དེ་ཆེར་བསམས་ ཤིང་སེམས་ལ་གཞག་སྟེ་འདུན་པ་བསྐྱེད་ནས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུའོ། །དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྨོན་ལམ་དེའི་ཤུགས་དང་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་མཇུག་ ཐོགས་སུ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་ནམ་གང་ཟག་ལ་འབུལ་བའི་སེམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ནའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལྷག་མ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འབྱུང་ངོ་། །དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བས་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་ སུ་མ་རྫོགས་ཤིང་།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷག་མ་སྟེ། རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་ནས་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་གཞན་དག་ནི་རྣམ་པ་འདིས་ཀྱང་སྲོག་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་ ཏེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཐུས་སྐྱེ་བ་གཞན་སྔ་མ་ལས་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚེ་དག་དྲངས་ནས་འདིར་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་ཇི་ལྟར་གཏོང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།ལུས་ཀྱི་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལའོ། །ཚེ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྲོག་གནས་པ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །རྣམ་པ་འདིས་ཀྱང་སྲོག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འགལ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་དག་སྟེ།ཚེ་དང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོའོ།

如果是意根，则因为断绝一切善根者不具备福分。又如我所说'乃至'等广说，这是用来证明信等是有漏性的另一种教证。
假使有人认为此经是针对无漏而说的，为此说'对于无漏者'。虽然道有生灭，可能有集起和不显现二者，但是不可能有品尝和过患，所以对道作如此观察是不合理的。因此，已经证明信等是有漏和无漏的。
'一向'的意思是无差别。关于'命是异熟'，应当确定命根唯是异熟，因为经中说'十二二'。对于加持的寿命如何，为了让人知道那不是异熟，所以说'那么阿罗汉比丘'等。
问：这些命根是什么的异熟？是前世的业还是今生的业？论中说，是显示它是今生业的果报。'阿罗汉'是指非不还者。'具神通'是指获得神通。'得心自在'是指不时解脱。
'对补特伽罗'是指现法受，如说'灭慈无烦恼'等。关于'活命资具'，为了活命的资具就是活命资具，因为与此相应。
供养之后作意，深深作意并且放在心上而生起欲求。如何作意呢？想着'愿我受用的异熟成为寿命的异熟'。
关于'他受用的异熟'等，由于是愿力和究竟边际后所说表业的力量，是供养僧众或个人的思心所的果报，所以唯是异熟。
如经中说'余异熟成熟'。由于非时死使寿命异熟未圆满，那异熟业的余异熟，是由究竟边际的第四禅修力引发而各别感受。
因此如是，其他人也以此方式认为命唯是其异熟，说由于三摩钵底力，能引发前世中本应感受的业所引发的寿命，在此处各别感受。
广说'如何舍寿行'。关于'他如是成'，寿命异熟成为受用异熟。'于其身'是指欲界。'随顺寿'是指随顺前业异熟的命住。
以此方式也说明命唯是异熟。'违逆'是指大种，与'寿'相连。'如是说'是论师所说。

།དེ་དག་གི་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གི་སྟེ། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་གྱི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་དང་སྦྱར་རོ། །ཚེ་རབས་གཞན་སྔ་མ་ལ་བྱེད་པའི་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་སྐྱེས་པའོ། །གནས་པ་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནོ། །གནས་པའི་དུས་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་གནས་པའི་དུས་སོ། །དེའི་འཕེན་ པ་ནི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་སྟེ།གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པའི་ཤུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕེན་པའི་ཤུགས་དེ་ཡང་ཡང་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་སྟེ། གང་གིས་རྒྱུན་དུས་དེ་སྲིད་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྔོན་གྱི་ལས་དག་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱི་ནུས་པ་གཞག་པ་དེ་ནི་འཕེན་པའི་ ཤུགས་ཞེས་བྱའོ།།དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཟློག་པར་བྱེད་ལ། དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་སྔོན་མེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་མཐུས་འཕེན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་འཕངས་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ལས་གཞན་པ་སྔོན་གྱི་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གསལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞིག་སྟེ། དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པ་མཐའ་ཡས་གོ་ཆ་ན་རེ་ནི་ཁྱད་པར་སྟོན་པ་དེ་དག་བཞི་ཀ་ཡང་སྐྱོན་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དང་པོ་ལྟར་ན་ནི་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་འགྱུར་ན། ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ལས་འབྲས་བུ་ཉེ་ལ་འབྲས་བུ་རིང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་ངོ་།།གཉིས་པ་ལྟར་ན་ལས་རྣམས་ངེས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷག་མ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ལས་གསུམ་པོ་མཐོང་བའི་ཆོས་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་དང་། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་ངེས་པར་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདིར་ སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ།ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལྷག་མ་ནི། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་ལ་ ཡིན་པས།ལས་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཉིད་སྐྱེས་ནས་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ན། འདི་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལྟར་ན་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་འགལ་བ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཚེ་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་མེད་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོས་པ་དང་། སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་གཞན་བཞིན་ དུ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གཏང་བར་འགྱུར་ཏེ།བསླབ་པ་ཕུལ་དང་འཆི་འཕོ་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ལུགས་སྨྲས་པ་ནི་ཚེ་མ་ངེས་པ་འཕེན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་མ་ངེས་ཐ་མར་ནི། །ལོ་བཅུ་དང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དུས་མ་ངེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'他们的这种是唯定力的力量'，'他们的'是指瑜伽师们的，因为经中说'禅修者们的禅定境界不可思议'。
'以此'是指与定力相连。
前世所造业而生的是前业所生。
住是指根大种的相续。
住时是指根大种住的时间。
其牵引是指时间的牵引，意思是住时的牵引力。
牵引力即是连接后有的刹那，由此相续时间得以持续，由前业所立如此本性的力量，称为牵引力。
关于'根大种的'，根和大种的住时牵引是从前业所生的，由定力转变，根大种的住时牵引本无的由定力牵引。
因此，由定力所牵引的命根不是异熟，除此之外的是异熟，意思是除了由定所生的以外，从前业所生的是异熟。
若问'应当明确说明这是如此'，这是从广说中所出，因为根大种住时的牵引是由定为因。
尊者无边铠甲说这四种差别说法都有过失。
如何呢？若按第一说，则寿异熟业成为现法果报，而寿异熟业不应在现法中感受，如广说'业果相近而果报不远者亦有'。
若按第二说，则诸业成无定性。
若成熟余异熟，则见法、余生、生受三业成无定性。
如何？此中生受业的异熟将成熟，而该业的余异熟在余生。
现法受业在现法中异熟，而其第二生、第三生亦然，则此业成为现法受，亦成生受及余生受，这是不应理的。
若按第三说，则色界大种无违害性，如何能断命，因为其性质非损害。
若按第四说，则因前业异熟尽及新生无前者而有死生，因此如其他生世般舍别解脱戒，因说'舍学处及死'故。
他自说自宗是牵引不定寿，因说'此中不定最后十年初无量'故，意为时间不定。

།ཐམས་ ཅད་ཀྱང་ཀྱེ་མ་མ་ལ་བདག་ཚེ་རིང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཀྱི།ཚེ་བརྒྱ་འམ་སྟོང་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་དེང་སང་ནི་མི་རྣམས་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། དེ་ཡན་ཆད་ན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་གནས་ པའི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཆ་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་པས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་འགྱུར་ན་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ཉིད་དེ། མཆོད་རྟེན་རྙིང་པ་ལ་སོགས་པ་གསོས་པ་ལས་ཚེ་ འཕེལ་བར་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།མདོ་ལས་ཀྱང་སྲོག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་གྱི། འདས་པའི་ལས་ཁོ་ནའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རེ་ཞིག་སྲོག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ལ་ རག་མོད།ཅིའི་ཕྱིར་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ཤེ་ན། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་པས་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གཞན་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གཏང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།འདིར་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་རིགས་ལ། སྡོམ་པ་གཏོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་གྱི་རིས་མཐུན་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་ན་མེད་པའི་རིས་མཐུན་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཚེ་མ་ངེས་པ་འཕེན་ལ། ཆ་རྐྱེན་ མ་ཚང་བས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲ་ན།དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པ་ཁོ་ན་ལས་འཆི་བར་འགྱུར་གྱི། ཚེ་ཟད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་དང་ཚེ་ཟད་པ་ཡིན་གྱི། བསོད་ནམས་ཟད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མུ་བཞི་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྲོས་པས་ ཆོག་གོ།།བསྟན་བཅོས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དྲི་བ་ལས་དྲི་བ་གཞན་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོ་ན་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་དེ་ལས་དྲི་བ་གཞན་འདི་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུའོ།།གཞན་ནི་བསྟན་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བསྟན་པ་གནས་པ་ཡང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་དོན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། བསྟན་པ་གནས་པར་གྱུར་ཀྱང་གཞན་ལ། ཕན་པ་འགའ་ཞིག་ལ་གཞན་ནུས་པ་ མཐོང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་གཞན་ནུས་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །གཞན་ལ་ཕན་པ་ཆུང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་བསླང་བ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པས་བྱས་པའོ། །ནད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་དང་། འབྲས་དང་། ཟུང་རྔུ་ལ་ སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་སྤྱོད་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལུས་ནད་ལ་སོགས་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དེ་དང་བྲལ་ན་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི། ཞུགས་པ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་གང་དུ་འམ་གང་ཞིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ལན་ནི་མིའི་ནང་ཁོ་ན་དག་ཏུ་སྟེ། གླིང་གསུམ་པོ་དག་ཏུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གི་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་ནི། དགྲ་བཅོམ་ པ་ཕོ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཟ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་སྨོས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དུས་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

一切众生都祈愿说'愿我长寿'，但并非说要活一百岁或一千岁。如果是这样的话，那为什么世尊说:'比丘们，如今人寿百岁'呢？这是因为超过这个年限，就没有大种等因缘住于服食等的缘故。
对此有毗婆沙师说:'由于不了解论典的意义而如此说。所说的若成现法果报，这是我们所承许的，就像认为修缮古塔等能增长寿命一样。'
经中也说:'寿命是异熟果，而不仅仅是过去业的果报。'首先，寿命在一切情况下都是异熟果。虽然是由禅定等力所致，为什么还要依赖钵盂等呢？这是因为要依赖俱有缘。
按照第四种说法，由于业的异熟果报耗尽而有死亡和转生，因此如同其他生命一样会舍弃别解脱戒。对此应当回答说:这里既不应有死亡和转生，也不会舍戒，因为前类相续随行，且未生起前所未有的类相续的缘故。因此不会有如前所说的过失。
若有人说:'投生不定寿，由于缺乏助缘而死'，如果这样承许，则仅由受用耗尽而死，而非寿尽而死。这样就违背了'寿尽而非福尽'等四句分别。言说已足。
现在进入论典，从问题中产生其他问题。即从'比丘阿罗汉安住寿行'这个问题中产生另一个问题:'为什么要加持寿行？'
佛世尊是为利益他人。其他人也是为了令教法住世。如果说教法住世不也是为了利益他人吗？这里有区别:即使教法住世，也看到对某些利他事业有其他能力。正因为如此，所以说'在此见到其他能力'。
'小利他'是指通过受用衣服、饮食等所作的。'如病等'是指病、疮、刺等，因为具有三苦的缘故。
关于'此梵行'等广说:由于身体是病等之器，所以入无余涅槃时，离开它会感到欢喜，而非入定时，因为那时心心所已灭。
对于'何处或何者'，'何处'的答案是:只在人间，即在三洲中。因为无有教法，所以不在北俱卢洲。'何者'的答案是:男女阿罗汉，因为黄门等无有证悟。
提到二者是为了显示:是不时解脱阿罗汉，而非不还果和时解脱。

།དེ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་ བསམ་གཏན་ཐོབ་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཞིང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ཀྱང་རྒྱུད་མ་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་སྙེད་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་རྒྱུད་ཉེ་བར་མ་བརྟན་པ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་རྒྱུད་ཉེ་བར་མ་བརྟན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་ལ། གཉིས་པ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །སྲོག་གཏོང་ བ་དང་།བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཞར་ལ་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མིང་ཐ་དད་པས་དོན་ཐ་དད་པར་དོགས་པ་བྱས་ནས་འདྲི་བ་ནི། དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ནས་གསུངས་ཤེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་ཤེ་ན། སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་འདུ་ བྱེད་དག་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ།།ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བསླངས་པ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གིས་རིས་མཐུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལས་གང་དག་གིས་རིས་མཐུན་པ་མ་འོངས་པ་གནས་པར་འགྱུར་ བ་དེ་དག་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དག་ཡིན་ལ།སྔོན་གྱི་ལས་གང་དག་གིས་ད་ལྟ་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་འཚོ་བ་དེ་དག་ནི་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་དག་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་དག་ཅེས་མང་པོའི་ཚིག་གང་ཡིན་པའི་མང་པོའི་ཚིག་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། མང་པོའི་ཚིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཚེ་དང་སྲོག་ གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་ཀུན་ལ་གནས་པ་མང་པོ་རྣམས་ལ་གཏོང་ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གཏོང་བའམ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ལ་ནི་དགོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། བསྟན་པ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལུས་པ་ལས་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་འདུག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ནི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གནས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི་འདུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་བདག་དང་ཡིད་སྦྱོར་བ་བརྟན་པའི་སྲོག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ན་མེད་དོ།།འདུ་བྱེད་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ་ནི་འདིས་ཅི་རིགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྲོག་ གི་དབང་པོ་འགོག་པར་མཛད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ཉིད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ཕྱིར་རྫས་གཅིག་པུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཚེའི་དབང་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྲོག་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཚེ་དག་གཏོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །འཆི་བ་ ལ་མངའ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་ལ་མངའ་བ་ཉིད་འདི་ལ་ཡོད་པས་སོ།།ཟླ་བ་གསུམ་ཁོ་ན་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཀྱི་མ་ཚང་བ་དང་ལྷག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདུལ་བའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དུས་དེ་ཙམ་གྱིས་རབ་བཟང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་ གསུམ་གོང་མ་འོག་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལ་དགོས་པ་མི་མངའོ།

那是获得最究竟的禅定，而能自在于三昧，因无烦恼故，不为烦恼所动摇，因为已经远离三界贪欲。不还果虽然有三昧自在，但并非不为烦恼所动摇，因为仍有烦恼。时解脱虽然不为烦恼所动摇，但并非有三昧自在，一者为烦恼所缚，二者无三昧差别。
关于舍寿与加持，应当附带考察：经中广说'世尊加持寿行'等。因名称不同而怀疑意义不同而问：'彼等有何差别？'有人说'毫无差别'。
若问如何，则如是广说。若问出自何处，则出自阿毗达磨。若问如何说，则说：'何为命根？即是三界寿命。'因为经中说'加持寿行'。寿行是现在业的果报，应当了知。'舍寿行'是舍弃先前所受。
关于'同类'等，由何业使未来同类相续住，彼等即是寿行；由何前业使现在活至其他时间，彼等即是命行。对于'命行'为何用复数的疑问，广说复数的原因。
关于'寿命行'等广说，因为舍弃并加持一切命行安住诸多，非为一刹那的舍弃或加持，因为那样无有意义，不能利益他人，不能成就住持教法的意义，且剩余一刹那寿命时起舍寿加持之心不应理。
关于'住至其他时间'，此说明寿命刹那性。安住性质即是住，如毗婆沙师所说的我与意结合坚固的命，此处并无。
关于'诸多行'广说，经部师说此适当遮遣色等五蕴及受等四蕴不相应行性质的命根。
因此说'无有单一实体'。'若非如此'意为若寿根实有，则应说'加持命已舍寿'。'为显示死自在故'是说此有死自在性。
唯加持三月，不多不少。因此说'无调伏义故'。因为在那么长时间内善贤的相续已经成熟，加持超过或少于三月无有必要。

།གང་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདུན་པ་དང་། སེམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་ཡང་ཡིན་ལ། རྐང་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །རྐང་པའི་དོན་ ནི་རྟེན་གྱི་དོན་ཏེ།རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐལ་པ་ནི་གཅིག་ཚང་བའོ། །བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པ་ནི་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་ལས་བླ་ལྷག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཚིག་ཙམ་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །ཕུང་པོ་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཕུང་པོའི་བདུད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཏང་ལ། བཏང་ན་འགྲོངས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནས་འཆི་བདག་གི་བདུད་ལས་རྒྱལ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྲོད་ལ་ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཏུལ་ལོ། །ཐུན་གཉིས་པ་ལ་ལྷའི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་ནས། ཐུན་གསུམ་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཏུ་ལ་ལོ། །ཡངས་པ་ཅན་དུ་ཟླ་བ་གསུམ་སྐུ་ཚེའི་ འདུ་བྱེད་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་ནས་ནི། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་བཏུལ། །བྱང་ཆུབ་བར་ཆད་མེད་ལམ་དུ། །ཁམས་གསུམ་དབང་ཕྱུག་ཕན་པར་མཛད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་དག་བདུད་ཉིད་ཡིན་ པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་།འཆི་བདག་གི་བདུད་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བདུད་བཞི་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་སྟེ་དྲི་བ་གཞན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་རྫོགས་སོ། །བཅུ་གཉིས་གཉིས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཅུ་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་པའོ། །དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་མི་ཤེས་ པས་འདྲི་བ་ནི།བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར། ཐ་མ་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ། །མ་གཏོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཐ་མ་བརྒྱད་ནི་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་དགེ་བའང་མི་དགེ་བའི་ཡིན་གྱི། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར། ཐ་མ་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་སོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་གཞན་པ་ཚོར་བ་བཞི་དང་། ཡིད དང་།མིག་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གཞན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགེ་ བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་། འབད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་རིགས་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་དག་ནི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གསུམ་ཆར་ཡང་ཡོད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བཟོའི་གནས་པ་མ་གཏོགས་པ་དག་གོ། །གཟུགས་མེད་ པའི་ཁམས་ན་ནི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གསུམ་ཀ་ཡང་མེད་དོ།

所谓神通足广说为：欲、心、精进、观察的神通足，既是神通又是足，故称神通足。足的含义是依止的意思，因为神通是一切功德的依止。
'若欲住一劫或过一劫'中，一劫是指圆满一劫。过一劫是指超过一劫，即超出一劫的意思。
'为了实现'是指为了实现所承诺。若不如此，则仅成空言而已。
'蕴魔和死魔'中，为了战胜蕴魔而舍，舍则会死亡，因此又加持以战胜死魔。
'在菩提树下'等广说：其中初夜降伏天子魔，第二时分以天眼观察世间，第三时分降伏烦恼魔。
在广严城加持三个月寿行。
如说：'你获得菩提后，降服欲界自在主，于无障菩提道，利益三界自在主。'
烦恼魔和天子魔本身就是魔，它们会阻碍超越蕴魔和死魔。
如是，世尊战胜四魔是合理的。
附带而来的其他问题至此结束。
'十二二'中，十二仅指两种，或确定为仅十二有两种。二是指既有异熟，又有非异熟。
因二十一根无差别，故不知而问：'何为十二？'
因此说：'除最后八和忧'。最后八唯是善，异熟则是无记。忧根既有善又有不善，但无无记，故除最后八和忧根。
'除命根外其余'是为易于理解而说。除命根外其余是指除忧根外的四受、意根和眼等七根。
其中'眼等'广说：眼等诸根除异熟生和长养外无其他差别，故说'其余是异熟'。
'善和染污'是因为异熟是无记。
'威仪、工巧、变化'虽是无记，但因是由加行所成就，故非异熟。
'随其所应'中，这些因入威仪等造作，故有寻伺，唯是意识。其中欲界具三者，色界除工巧，无色界因无威仪等故三者皆无。

།དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་ལ་ནི་ཡིད་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་གོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀ་ནི་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འདི་གཉིས་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་ནི་ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་ས་ལྔ་ཆར་ལ་ཡང་ཡིད་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་གཉིས་སོ། །བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་གཉིས་ནི་མེད་དེ། སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་ཅེ་ན། གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ལས་སོ། ། དེ་ལྟར་ན་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ནའོ། །དགུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །བཅུ་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །མདོ་འདི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ལྟར་ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིད་མི་བདེ་བའི རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་དུ་མི་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ལྟར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་མ་ཡིན་པས་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ལས་ འདི་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའམ།ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མྱོང་འགྱུར་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་ཕྱི་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བཞིན་དུ་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སོ་ཞེས་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སྟོན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་གཉིས་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དགའ་བ་དེ་ལྟ་ཡིན་ལ་རག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ ཀ་ལྟར་ཡང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ འགལ་བ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དགའ་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ་རག་གོ། །གོ་སྐབས་མེད་པས་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོ་སྐབས་མེད་པ་ནི་མི་སྲིད་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལྟར་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དག་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འདྲ་བར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མྱོང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བསྟན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།

对于欲界的威仪和工巧处，有意根、喜根和舍根。乐受和苦受二者则无，因为它们是欲界五识身，所以无分别。这两者是有寻有伺的。也不是忧根，因为是善和不善的缘故。
对于色界的威仪，有意根、乐根、喜根和舍根。在此有第三禅意地的乐受。对于变化，在五地中都只有意根和舍根二者。乐根和喜根二者则无，因为是由加行差别所成就。
其余非异熟者，即信等八根和忧根。若问：如何成立这些是非异熟？从一向异熟性、异熟及非异熟性的教说可知。如是，命根唯是异熟。九根唯是非异熟。十二根通二种。
若问如何解释此经？若不承许忧根如同喜根、舍根的异熟，则与经相违。依触受相应受而说，非依异熟受而说，故无违经。此业将感受忧受或与喜受相应而感受，'相应'是词义。后当解说'受有五种'。
那么喜受和舍受的业也是如此。如同忧受的业一样，喜受和舍受的业也是，与喜受和舍受相应的业即是感受喜受和舍受的业，唯依相应受而显示。如是则喜受和舍受二者也如同忧受一样成为非异熟，因为与善不善业相应的缘故。
随意皆可者，因为两种都无相违。所谓感受喜受和舍受的业，即是有喜受和舍受异熟的，以及与喜受和舍受相应的，两种都无相违。因此随意皆可。
由无余地故如是了知者，无余地即是不可能。若如忧受般于喜受和舍受无异熟余地，则因此喜受和舍受也如同忧受一样，依相应受而说，非依异熟受而说，应当如是了知。

།ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། གོ་སྐབས་མེད་པས་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར བའི་ལས་དེ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ།གང་ལས་ཡིད་མི་བདེ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ།ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ཙམ་གྱིས་དད་པར་མི་འགྱུར་བར་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གོ་སྐབས་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དྲིས་པ་ནི། འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། ཡིད་མི་བདེ་བ་དེ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོངས་པས་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་འཇུག་པ་དང་།ལྡོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན། ཡིད་བདེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འཁྲུལ་པར་སྟོན་ཏེ། ཡིད་བདེ་བ་ཡང་ཡིད་དུ་འོང་བ་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ ཀྱི།འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འདོད་པས་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ལ་རིགས་པ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་སྨྲ་བ་ནི། འོ་ན་གལ་ཏེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཚམས་མེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ གྱིས་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བས་ལས་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་བདེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དགེ་བ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ ཡིན་ན་མི་རུང་བས།ཡིད་མི་བདེ་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་བདེ་བ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པར་སྨྲས་པ་དང་། ཡང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་གཞན་སྨྲས་པ་ནི། འོ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལྟར་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་བདག་ལ་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མདོ་ལས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དགེ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་འདྲ་བར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཡིད་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཡིད་བདེ་བ་དགེ་བ་སྙོམས་ པར་འཇུག་པས་བསྡུས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡོད་མོད་ཀྱི། དགེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཡིད་བདེ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅད་དུ་མེད་དོ། །ཅི་འདྲ་ཡང་ རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཡིད་བདེ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྲིད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གང་གི་ཚེ་རེས་འགའ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པར་སྐྱེ་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

或者这是另一个意思，由于没有机会而感受不悦的业，是依据相应的感受而说的，应当如此理解：
如同能感受喜悦和舍受的业一样，能感受不悦的业也是依据异熟感受而说的，应当如此理解。
不悦不可能像喜悦和舍受那样有异熟。
不能仅凭言词就相信，因此询问阻碍异熟机会的原因说：'此中有何道理？'等。
解释原因说：'那个不悦'等详细内容。不悦是由不悦意的思维等分别差别而生起和息灭的，而异熟则不是如此。
眼等异熟不依赖分别，是由业力推动而进退的。
如此，'喜悦也与此相同'这句话是说明错误的，虽然喜悦也是由悦意的思维等分别而生起和息灭，但认为是异熟是不合理的。
为证明不悦非异熟而说具有力量的其他道理：'那么，如果不悦'等详细内容。
'因此'是说，由无间业因而生起不悦，则此业成为异熟。如此则是现法受，而非生受。
'喜悦也与此相同'是说，若生受善业成为现法受则不应理，故不应如不悦般承认喜悦为异熟，如此说明错误。
又说明不悦非异熟的另一原因：'那么，对离贪者'等详细内容。
对离贪者，不悦如苦根随行，因经中遮止说：'导师涅槃，我亦不生忧恼等'。
异熟则不如此，即眼等异熟对离贪者不会止息。因无需要故也不现行善，它不如喜悦能作利益。
'彼等之喜悦'等详细内容，离贪者虽有善定所摄及缘念佛功德因的喜悦，但善异熟则无。
因此应说彼等无记异熟喜悦如何，其生起不可遮止。
'无论如何'等详细内容，喜悦可能生起故有异熟机会，有时无外缘且无分别而生，无记异熟即是如此。

།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལ།དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ན། དགེ་བ་གོ་ག་ལས་ཡིན། ལུང་ལས་ཀྱང་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི། དེ་ལྟར་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ལུང་དང་རིགས་པ་ལས། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལ་བརྒྱད་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་ ཕོའི་དབང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ནི་བརྒྱད་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའོ།།བདེ་འགྲོ་ནི་ལྷ་དང་མིའོ། །ངན་འགྲོ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་མོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གཉིས་ཀར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དག་ཏུའོ། །གཉིས་ཀའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི། བདེ་འགྲོ་འམ་ངན་འགྲོ་ན་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས པར་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དགེ་བའི་ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་དམྱལ་བ་དག་མ་གཏོགས་པའི་བདེ་འགྲོའམ་ངན་འགྲོ་ནའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་ འགྲོ་དག་ཏུའོ།།བརྒྱད་པ་སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་བདེ་འགྲོ་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བཤད་ནས། མཚན་གཉིས་པའི་དབང་པོ་གཉིས་བདེ་འགྲོ་ན་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བདེ་འགྲོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བདེ་འགྲོ་ན་སྟེ་མི་དག་གི་ནང་ ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་དབང་པོ་གཉིས་པོ་དེ་རྗེས་སུ་མི་འཚམ་པའི་གནས་སུ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དོ། །དབང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཞིན་དུ་བདེ་འགྲོ་ན་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དབང་པོ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བས་འཕངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དབང་པོ་དུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། གང་དག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་ བུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་འདི་དག་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་མ་ཐག་པ་དེ་གཅིག་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་བཅས་དེ་གཅིག་པུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ནི་གཉིས་ཀ་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་གཅིག་པུ། རྣམ་པར་སྨིན་བཅས་ནི། ཞེས་མཐར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་ན་ནི ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ངེས་པར་གཟུང་བར་རིག་སྟེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་གཞན་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། བཅུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།

关于'不悦绝不会以任何方式生起'这句话，如果是善或无记，怎么会是善呢？经中也说：'依此而感受善业异熟果报'，而对于黑暗面则未说'依此而感受不悦的异熟果报'。因此，从经典和理论可以证明不悦不是异熟果报。
关于'第八命根相应者'这一广泛论述，从眼等直至男根的诸根是与第八命根相应的。善趣是天和人，恶趣是三恶道。关于'意根属于两者'，'两者'是指善趣和恶趣。'两种'是指善和不善，当意根生起异熟果报与苦相应时，无论在善趣还是恶趣中都是恶行的异熟果报。当意根生起异熟果报与乐、喜、舍相应时，则是善业的果报。
乐根、喜根和舍根是善业的异熟果报，这是指除地狱外的善趣或恶趣中。苦根是不善业的果报，这是指在善趣和恶趣中。说明了'第八命根相应者在善趣是善业的异熟果报'之后，如何解释两性根在善趣中是善业的异熟果报呢？为此详细说明'在善趣中'。
在善趣中，即在人道中，由不善业导致获得这两种根不适宜的处所，这是无心所造作。根是属于身根的部分，因此唯是善业的果报，如同身根一样，在善趣中唯一是善业的异熟果报。正因为如此，说'非为根，因为是善业所引发'。
关于'几根有异熟果报'等，与异熟果报同时存在称为有异熟，即是说有异熟果报的意思。刚才所说的不悦不是异熟果报的那一个，唯一有异熟果报，因为无记和无漏法不是异熟因，且它超越两者。'ni'字的含义是'唯'的意思，即是确定的意思。
'以其他次序配置'是指应当理解为'唯一那个有异熟果报'的意思。如果用其他次序配置，就应当理解为如前所说的确定，否则会理解为'唯那个有异熟果报'的确定。如果这样，其他就会成为无异熟果报，就不应说'十二'了。

།ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ས་བོན་རུལ་བ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ས་བོན་གྲུང་པོ་རླན་གྱིས་མ་བརླན་པ་ལྟར་སྲེད་པས་མ་བརླན་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ན།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་སྟེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་འདུས་བྱས་ནི་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བཅུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅུ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བས་གཞན་རྣམ་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་དང་ཚོར་གཞན་དད་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དང་། ཚོར་བ་གཞན་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཚོར་བ་ནི་ རིག་པའོ།།གཞན་སྨོས་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཚོར་བ་གཟུང་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟེ། གཟུང་ངོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །གཞན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གཞན་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་ བཅུ་གཅིག་གོ།།དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་བདུན་དང་། བརྒྱད་པ་སྲོག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའོ། །དགེ་བ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་ པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་སྟེ།དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། སྔར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་མེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཡིད་དང་ཚོར་གཞན་ནི། རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་སྨོས་པས་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་གཞན་པའི་ཚོར་བ་གཟུང་ངོ་། །དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་དགེ་བའོ། །མི་དགེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མི་དགེ་བའོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ སྐྱེས་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །གཞན་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །ངེས་པར་མ་བཟུང་ན་ནི་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཅི་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ནམ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་ཁོ་ནའོ།།ཅིར་ཞེ་ན། དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་རོ། །ལུང་མ་བསྟན་བརྒྱད་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་སྒྲ་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དྲི་མེད་མ་གཏོགས་ འདོད་པར་གཏོགས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་འདོད་པར་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྤྱིར་བཏང་བ་ཡིན་ལ། དྲི་མེད་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་པའི་ལྷག་མ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་ པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི།དེ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།མ་གཏོགས་གཟུགས་གཏོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་མེད་དང་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲང་བའི་དོན་ཏེ། མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་སྟེ། གཉིས་ཀ་ཡང་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་གཅིག་གིས་བརྗོད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་མོ་དང་ཕོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དག་དང་། སྔར་སྨོས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་དབང་པོ་ལྷག་མའོ།

如果问到'唯有不悦受是与异熟果相应'这句话有什么原因，为此，'它既非无记也非'等广说。如同腐烂的种子一样，无记法是无异熟的，无漏法也如同未被水分浸润的完好种子一样，因为未被爱所浸润，所以无异熟。而不悦受因为是有漏善法，以及是不善法，所以是有异熟的。
'因为非等持'这是说明无漏法不存在的原因，非等持的无漏有为法是不存在的。
关于'十二种'，由于确定'仅十是二种'，因此成立其他是一种。'意与其他受及信等'是指意根、其他受、信等诸法。受是了知。说'其他'是为了包含除不悦受以外的受，因为不悦受已经说过了。'信等'是指应当理解。其他是无异熟，这是成立的。
其他是什么呢？是十一根。其中眼等七根和第八命根，因为是无记，所以非无异熟。具知根等三根因为是无漏，所以无异熟。'善八'是指由于与无贪等相应，所以唯是善，应当理解，因为除此之外的其他法也是善的。
关于'不悦受二种'，不悦受因为有异熟，所以唯有二种，因为前面已经说明无无记。
关于'意与其他受三种'，说'其他'是为了包含除不悦受以外的受。这五根与善根相应的是善，与不善相应的是不善。除此之外，从异熟生、威仪、工巧处、变化所生的是无记。
其他应确定为'一种'。如果不确定会如何呢？会怀疑是一种还是二种。即便如此也只是怀疑是善、不善还是无记。
'无记八即是，除去色声'、'命是异熟'、'异熟无记'等说法，所以不会产生怀疑。
关于'除无漏属欲界'，一切根属欲界是总说，'除无漏'是此处的特殊情况。如此则成立除了无漏根之外的其余根属欲界。
说明除无漏根的原因是'它唯是不相应'。'除去男女根及苦，属色界及'是指应续说'无漏'，应理解为'除去'。'诸苦'是指苦受和不悦受，因为二者都是不随顺的，所以用一个词表示。色界中除去女根、男根、苦根、不悦根以及前述三无漏根之外的其余诸根。

།མི་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཛེས་ཏེ།གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་ཁོ་ན་ལེགས་སོ། །འདིར་ཕོའི་དབང་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དུ་མཐོང་ནས་དྲི་བ་ནི་ཕོའི་དབང་པོའི་མེད་ན་ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་ཕོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དྲིས་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་འདི་ནི། གང་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཕོའི་ངོ་བོ་ཕོའི་དབང་པོ་ལས་གཞན་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ནི་ང་རོ་དང་། གཡོ་བ་དང་། དབྱིབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཕོའི་ཁམས་ན་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱུ་བར་མཐོང་གི་།མོའི དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལུས་དང་བའི་ཕྱིར་བརྡེགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་མེད་ལ། མི་དགེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡང་མེད་དོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་མེད་དེ། རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་གནས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཁོང་ཁྲོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ལ་རྩུབ་པ་ཉིད་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིད་ མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡང་མེད་དོ།།རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རྩུབ་པ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིས་ནི་དེ་ན་རྩུབ་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལ་མནར་སེམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།མནར་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་འཁྲུག་པའོ། །དེའི་གཞི་ནི་ཡུལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིས་ནི་ཡུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ། དེ་ན་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་དགུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་ང་ལ་དོན་མ་ཡིན་པ་བྱས་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་གསུམ་མོ།།ངའི་བཤེས་ལ་དོན་མ་ཡིན་པ་བྱས་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཞན་གསུམ་མོ། །ངའི་དགྲ་ལ་དོན་བྱས་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཞན་གསུམ་མོ། ། གཟུགས་མེད་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དང་གི་སྒྲས་ནི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་དང་། སྡུག་བསྔལ་དག་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྲེལ་ཏེ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་ན་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དག་སྟེ། ཕན་འདོགས པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་གཉིས་ཀ་ཡང་སྒྲ་གཅིག་གིས་བརྗོད་དོ།།གཟུགས་ཅན་སྨོས་པས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་བསྡུས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ཅན་སྨོས་པས་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱང་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཅན་སྨོས་པས་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ལ་སོགས་ པ་ལྔར་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱང་བཀག་ན་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་འབད་པས་གཞན་དག་གིར་བྱ་དགོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དངོས་སུ་དགག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་དོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྐབས་དང་ མཐུན་པར་སྦྱར་བ་ཁོ་ནས་བཀག་པ་ཉིད་དོ།།ཡིད་དང་ཚོར་བ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུམ་ཉིད་དོ། །བདེ་བ་ནི་བསམ་ གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཡིན་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་དབང་པོ་དག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ།

所谓'为使不美观'是指阴部隐没于体内的人们为何不美观，前面的理由才是恰当的。在此见到是男根的缘由而提问：'若无男根，现在如何称他们为男人'。由于不如理而提问，故此问题是'从何而来'。即是说，除男根之外，欲界中存在其他男性本质。那是由声音、动作和形状所摄，而且在欲界中见到与男根同时运行，而不与女根同时运行。
关于'无苦根'等广说：由于身体柔软，故无因打击而生的苦根；由于无不善，故亦无异熟所生的苦根。关于'无忧根'等：那也应是由因所生和由缘所生。其中无因所生，因为相续被止观浸润的缘故。由于止观即三摩地远离嗔恨，故他们相续中无粗涩性，因此也无以此为因的忧根。相续中的粗涩性即是嗔恨。因此由此可知彼处无由粗涩所生的忧。
由'无恼害事'可知彼处无由恼害所生。恼害即是极度愤怒。其事即是境。因此由此可知无由境所生的忧，因为彼处无九种恼害事。这九种是：对我作不利、正作不利、将作不利，这是三种恼害事。对我亲友作不利、正作不利、将作不利，这是另外三种。对我怨敌作利益、正作利益、将作利益，这是另外三种。
关于'属无色'等广说：'和'字是与男根、女根、苦和无漏相连，由于是此处所说，故应理解为'不属于'。'乐'是指乐和喜，因为都是有益性质相同，故以一词表示二者。说'有色'是摄集眼等五根。若问说'有色'不也应摄男女二根吗？若仅由说'有色'而遮止眼等五根及男女二根，则如是。为了遮遣苦等，还需另作努力去遮遣其他。因此此处想要直接否定有色根。其余诸根仅由契合语境的关联而遮遣。
关于'意及三受'：乐、喜、舍是意识相应，由于有漏和无漏的缘故而成三种。乐是属于三禅地的心的，而在欲界和初禅中仅是身的。其中身乐、禅根和五识自性的意唯是修所断。

།སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། བཏང་ སྙོམས་དང་།ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡིད་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀྱིས་སྤང་བྱའི་ཡིད་མི་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་ན་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉིད་དེ། ཡིད་མི་བདེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཉམ་པར་གཞག་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་མེད་དོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །ལྷག་མ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་བདུན་དང་། སྲོག་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་ཅི་རིགས་ པར་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲུག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །གཟུགས་མིན་དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་མིན། །ཞེས་ བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པོ་ནི་སྤང་བར་བྱ་མིན་ཡང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །ཟག་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་ལ།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་ཡང་ནི་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ གཟིངས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལས་ལམ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།གསུངས་མོད་ཀྱི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དག་གིས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པའི་ཚེ་གཏོང་བས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་ གང་དུ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་དང་པོར་རྙེད་པ་དྲིས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་གསལ་བར་བྱ་བའོ། །འདོད་པར་དང་པོར་རྣམ་སྨིན་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།དང་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་དོན་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཕྱིས་རིམ་གྱིས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་ཚང་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དག་མ་ཡིན་ཞེ་ན།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་དག་དེའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་རྙེད་མོད་ ཀྱི།དེ་དག་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དབང་པོ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་རྙེད་མོད་ཀྱི། དེ་དག་འདིར་ནི་མ་སྨོས་ཏེ། དབང་པོའི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དག་གིས་ དུ་ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན་སྟེ།འདོད་པ་དག་ཏུ་དང་པོར་ཞེས་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་མཚན་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕོ་ཉིད་དང་མོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕོའི་དབང་པོ་དང་མོའི་དབང་པོ་ལ་མཚན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མཚན་ མེད་པ་རྣམས་ད་ལྟ་མེད་པས་འདིར་བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

心的安乐、舍、意乐以及意识本性的意，与见所断烦恼相应的那些是见所断。其余有烦恼的、无记的以及有漏善法是修所断。无漏法是不可断的。
'二断意不悦'，与意不悦相应故为意不悦。其事即是意不悦性，此为意不悦之义。因无等持故无无漏。
与见所断烦恼相应的是见所断。其余善法和有烦恼的是修所断。眼等七根、命根和苦根，随其所应，因为是色法、非烦恼性、非第六识所生，唯是修所断而非见所断。如说：'非烦恼非见断，非色非六识生。'
因为一向有漏故非不可断。'五根非所断'中，因有'亦'字，且依上下文，知亦非修所断。因无漏故是不可断，因有漏善法故是修所断。
'三非'中，了知根等于任何情况下都非所断，因为无漏法无过失故。若问：难道筏喻法门中不是说道也是所断吗？虽然说了，但非见修二者所断，而是在无余涅槃界时舍弃，称为舍断。
关于'何界最初'等广说中，若问：为何单问最初获得异熟有何意义？为了明显说明以非烦恼心结生。
'欲界初得二异熟'中，若问：'最初'是什么意思？因为眼、耳、鼻、舌诸根所摄的异熟后来才渐次获得。
关于'化生非'，化生者诸根具足而生。为何不是意根和舍根？因为是就异熟而言。'生有烦恼性'，说明彼时必定是烦恼性，而异熟是无记性。
信等诸根虽然彼时也得，但因为是善法，所以非异熟。羯罗蓝等非根色之异熟生虽彼时也得，但此处未说，因为是在根的语境中。
又问化生者得几根？应配合'欲界最初'来理解。若是无相者，即是指无男女根。因为显明男性和女性，故称男根女根为相。
因为现在没有无相的化生，所以这里说'如劫初有情'。

།མཚན་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ད་ལྟ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འདི་ལྟར་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དག་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། འདི་ནི་སྐྱེ་གནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་སྟེ། འདྲི་བ་ནི། ཅི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡང་མཚན་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདོད་པའི་སྒྲ་ནི་ཡུལ་དག་གམ་ཡུལ་གྱི་འདོད་ཆགས་རྣམས་ལ་འཇུག་གི་།ཁམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་གཙོ་བོ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།འདོད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཉིས་ཀ་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཁོ་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་གཟུགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་དེ་ནི་དང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འོད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མདོ་ལས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གསུངས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།གོང་མར་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པས་གོང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ན་མི་གནས་པས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པས་གོང་མར་ཅི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ སྙོམས་པར་འཇུག་པས་རིང་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྔ་ལ་གཟུགས་མེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འཕྱི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་སྔ་ཕྱི་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། འདོད་པའི་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལྟར་ཡུལ་ན་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་པས་སྐྱེ་བས་ཆེས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།དེར་ནི་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་ཆེས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་གོང་མ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་དང་པོར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ རོ།།དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་རྣམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་གང་རྙེད་པས་གཟུགས་མེད་པ་ དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་རིགས་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་རིགས་པ་དེའི་ཕྱིར། གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ཆོས་གཞན་ ཞིག་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཟུགས་མེད་དག་ཏུ་འཆི་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྲོག་དང་། ཡིད་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སྲོག་དང་ནི། །ཡིད་དང་ལྡན་ལ་ངེས་གསུམ་ལྡན། ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འཆི་བ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་གསུམ་པོ་དེ་དག་འགག་གོ། །ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྲད་དག་གི་གཉིས་ཀ་དོན་ཡང་གཅིག་སྟེ། སྔ་མས་ནི ཚོར་བ་ངེས་པར་འཛིན་ཏོ།།འོག་མས་ནི་གཟུགས་ཅན་འགག་པ་འགོག་སྟེ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ན་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཟུགས་ན་བརྒྱད་དེ་དག་གོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་མེར་མེར་པོ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།རིམ་གྱིས་འཆི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཚང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པར་བཅུ་འམ་དགུ་འམ་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཚན་གཉིས་པ་དབང་པོ་ཚང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བཅུ་འགག་གོ།

所谓'如果是一性者'，是因为没有任何男根或女根。由于现在人类中没有化生，所以说'如在天等处'。这被视为'这是殊胜的生处'。问：'化生者是否也有两性？'这将详细阐述。如果说欲的声音是用于境或境的贪欲，而不是用于界，因此详细说明'因为是欲的主要'。欲是指色等境，而以此为主的是欲界，因此称为欲界。
虽然欲界和色界二者都同样有色，为何单独用'色'这个词来称呼色界呢？详细说明'因为其色是主要的'。那色是主要的，是因为它清净，因为它有光明。'经中也'这句话表明，经中因为是主要的，所以用色声说明色界。
关于'上一'，无色界是比色界更高的。如果问：无色界不住于境，怎么说它比色界更高呢？因此说'因为定远'，因为色定在先，无色定在后。这是由于先后次第，而不像欲界和色界那样是由住于境而定的。也因为无色界比色界的生处更殊胜。在那里，许多千劫中都会感得极为寂静的果报，因此也是更高的。
应当结合上下文理解'唯有命根最先成熟'。在那里因为无色，所以不是眼等，因为是善和染污，所以也不是其他。法师集贤说，这是唯一能证明命根实有的，因为若无此，则无法解释如何说'生于无色界'。因为承认以染污心结生，所以以异熟心结生也不合理，没有异熟相应而生也不合理，因此必须承认有其他法作为生的标志。
关于'无色界死时'的详细内容，是因为命、意、舍相互不舍离，如将要解释的'与舍及命意，相应必三具'。以染污和无记心死时没有信等，所以在无色界死时必定这三者灭。'亦'这个词的两个都是一个意思，前者确定受，后者遮止色法灭，有些人说那里有色。
色界有八。对此说明原因：'一切化生者'等详细内容，因为化生者没有羯剌蓝等，因为没有渐次死，所以具根者生死。'欲界十或九或八'中，如果是二形具根者则灭十。

།མཚན་གཅིག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོ་དང་མོའི་ དབང་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ལྡན་པའོ།།མཚན་མེད་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བའོ། །ཅིག་ཅར་འཆི་བ་ལ་ནི་འདོད་པར་བཅུ་འམ། དགུ་འམ། བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དག་ལས་བཞི་ཞེས་མཇུག་ ཐོགས་སུ་འཆད་པ་ལས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྔར་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་འདོར་བས་སོ་སོར་འགག་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དག་ལས་བཞི་འགག་གོ། །ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ལ།འཆི་བའི་སྲིད་པའི་སེམས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། དགེ་བའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་ལ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དབང་པོ་འགག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་ལ་ ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་ལྔ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་འཆི་བ་ལས་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བ་ལས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་འགག་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ངེས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འང་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲས་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའང་འགག་གོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།རྒྱས་པར་བརྩི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཅིག་ཅར་འཆི་བ་ལ་བཅོ་ལྔའམ། བཅུ་བཞི་འམ། བཅུ་གསུམ་ཡིན་ལ། རིམ་གྱིས་འཆི་བ་དག་ལ་དགུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དབང་པོའི་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དབང་པོའི་ཕུང་པོར་དབང་པོའི་ཆོས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་དཔྱད་དེ། དེས་ན་འདིར་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་དེའི་མཛོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དབང་པོ་མ་ཡིན པ་དག་གིས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་འཐོབ་མོད་ཀྱི།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཁོ་ན་དཔྱད་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ཐ་མ་ཉིད་དགུས་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་དགུ་ཁོ་ནས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་གང་ཟག་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་འདོན་ཏོ།།མཐའ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དག་ནི་མཐའ་མ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ཡང་མཐའ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་ བ་དག་ནི་བར་མའོ།།དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་དོ།།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡོད་དོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པས་དེ་ན་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡོད་དོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ནི་མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ན་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་ཡོད་པས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལའོ། །རྗེས་སུ་ ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལའོ།།གཉིས་ཀས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཉིས་ཀས་སམ། དབང་པོ་གཉིས་ཀས་སོ། །དེ་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའོ།

所谓'具有一相'是指具有男根或女根中任何一种。无相是指两者都没有。
对于顿死者，在欲界中是十或九或八，就是这样的情况。
对于渐死者，这是从何而来呢？从后文'渐死者中有四'的解释而来。
因为眼等诸根已先灭尽，而身、命、意根和舍受相互不舍离，所以不会各自灭尽，因此渐死者中有四根灭尽。
如是情况详细说来，死有心有三种：烦恼性、无记性和善性。
其中以烦恼性和无记性心死时，应知如前所说诸根灭尽，因为没有其他根。
善性中一切处五，这里'一切处'是指三界中的死亡。善性中必定有信等五根灭尽，因为信等诸根必定存在于善心中。
'亦'字表明如前所说的也灭尽。
详细计数，在欲界中顿死者是十五或十四或十三，渐死者是九。
在根品中详细说来，在根蕴中已详细考察了诸根的法、状态差别和作用差别，因此这里也应当考察，因为此论是彼之藏论。
沙门果详细说来，虽然非根也能获得沙门果，但因为是诸根的场合，所以只考察这些。
最后果唯以九获得，这里'唯九'是确定的。论中是就获得一切果位的补特伽罗而说的。
因为在末尾所以是最后。预流果和阿罗汉果是最后，如同前际和后际，初果也是最后。
一来果和不还果在两者之间，所以是中间果。
其中预流果详细说来，因为预流果是见道和修道的果，所以说'除了信等和具知根'。
其中因为是善性，所以有信等诸根。因为随法忍是见道，所以有具知根。因为随法智是修道，所以有已知根。
因为预流果道是由未至定所摄，且彼处唯有舍受，所以也有舍根。彼处所有的识即是意根。
随法忍在无间道中，随法智在解脱道中。'二者皆'是指无间道和解脱道两者，或指两种根。'获得彼'是指预流果。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྲལ་བའི་ཐོབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ལ།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པའི་རྟེན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ བོ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གྱིས་བྱས་པ་རྒྱལ་པོ་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བྱས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་བྱུང་ངོ་། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་སྟེ། དེ ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པའི་ཚེ་ནའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ནི་མ་ གཏོགས་ཏེ།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གང་ཡང་རུང་ བ་ཞིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ནི་དགུ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་དག་གོ། །མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟད་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཅི་ཡང་མེད་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ ཅན་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་བོ། །གཉིས་ནི་བདུན་ དང་བརྒྱད་དང་དགུས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་འཐོབ་ལ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ན་ནི་དེ་དབང་པོ་བདུན་དག་གིས་འཐོབ་བོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། ལམ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་ པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ནས་འཐོབ་བོ། །འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་ཞིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ པ་མཐར་གྱིས་པ་དེ་ཁོ་ན་སྟེ།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དབང་པོ་བརྒྱད་དག་གིས་འཐོབ་སྟེ། སྔ་མ་བདུན་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོས་བསྣན་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།

怎样呢？关于'获得离系'这一广泛的论述，无间道是引导者，因为它能切断作为获得离系生起障碍的烦恼的获得。正因为如此，离系的获得是无间道的等流果和士用果。由于与解脱道同时生起离系的获得，所以解脱道是离系获得的所依。如此，离系既不是解脱道的果，其获得也不是，那么怎么说是以知根获得预流果呢？因为无间道是解脱道的眷属。就像国王的眷属所作归于国王一样，同样，无间道所作归于解脱道。
关于'阿罗汉果除信等诸知根'，首先信等是从善心所生。阿罗汉果是修道的果，因此无间道是知根，这也就是金刚喻定。解脱道是具知根，这也就是尽智时。无间道和解脱道是引导离系获得和所依。不包括能知根，因为是见道的本质。
关于'意根'，意根是指金刚喻定和尽智时的识。关于'乐根、喜根、舍根中任一'，阿罗汉果的所依有九种：四禅、未至定、殊胜定和三无色定。经中说：'诸比丘依第一禅而说漏尽'乃至'依无所有处'。其中依第三禅得时是乐根。依第一、第二禅得时是喜根。依未至定、殊胜禅、第四禅和三无色定得时是舍根。如是依所依的差别，以乐、喜、舍任一获得阿罗汉果。
关于'二以七及八九'，'获得'是此处的语境。首先，如果渐次获得一来果，且是以世间道获得，则以七根获得。怎样呢？因为是未至定地的道，所以以舍根和与之相应的心获得。如果以出世间道获得，如广说：即已得预流果后获得一来果的渐次行者，若以出世间道得一来果时，则以八根获得，即前七根加上知根为八。

།གཉིས་ཀ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེའི་བར་ཆད་ མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཉིས་ཀ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ འདིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་དེ་ནི་དགུས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལྟ་ བུ་སྟེ།དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་དབང་པོ་དགུས་འཐོབ་བོ། །གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་འཐོབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ལ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ན། དེ་དབང་པོ་བདུན་གྱིས་འཐོབ་སྟེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འཐོབ་ན་ནི་དེ་བརྒྱད་ཀྱིས་འཐོབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་བརྒྱད་པ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཅི་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ བ་ལ།དེ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཚེ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཡིད་དེ་དེ་ཁོ་ན་དང་ འདྲའོ།།འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དག་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ནི་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་བདེ་བ་དང་། ཡིད་ བདེ་བ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པ་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་དག་ཀྱང་མཐོང་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་ན་ནི། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་མཐར་གྱིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་ཉེ་བར་བསྡོགས་པ་ནས་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག པར་ནུས་ཀྱི།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་སྤོ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡང་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་མཐར་གྱིས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ས་པའི་ ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ནི་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པའམ། མི་འཇུག་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ནི་གཉིས་ཀས་ཀྱང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་གཉིས་ཀས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于两者都是修行道，所以在其无间道和解脱道中唯是具知根，因为无间道和解脱道二者是不同的，所以不像预流果和阿罗汉果那样，在此处不是这样。
若问'已离大部分贪欲者'是指什么，即某人以世间道断除欲界所摄烦恼中的六种，那就是九种，如同仅以见道获得预流果一样，正是如此以九根获得。
若问'若是渐得不还果'是指什么，即获得预流果后，获得不还果，若是以世间道获得，则以七根获得，如同一来果一样。若是以出世间道获得，则以八根获得，如同一来果中具知根是第八根一样。
若问'已离贪欲者'是指什么，即是已离欲界贪欲，乃至离无所有处贪欲的凡夫，生起见道者，此时因断除欲界所摄第九品烦恼而证悟谛理，所以唯是不还果。
所谓'如预流果'，即在无间道中是具知作根，在解脱道中是具知根，以及信等诸根和意根，正是如此相同。
所谓'此是差别'等广说，因为是以未至定所得，所以在预流果和一来果中恒是舍根，而在不还果中则依所依差别而有乐根、喜根、舍根中的任何一种：若依第三禅获得则是乐根；若依第一、第二禅见谛则是喜根；若依未至定、殊胜禅、第四禅获得则是舍根。
所谓'若时此是渐次者'等广说，唯利根者能从第九解脱道近分开始入定，钝根者则不能。因为转换受很困难，且利根者也无定准。
所谓'若时此是渐次者'等说，其中在第九解脱道中，余下的是根本定地的喜根。
所谓'在无间道中恒唯是舍根'，无论是否入定皆是如此。所谓'以二者获得'，即以舍根和喜根二者，依次是因为它们是无间道和解脱道而引发离系得，以及是所依的缘故。

།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅིང་། དབང་པོ་རྣོན པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པ་ན་ནི་དེ་ལ་སྔར་སྨོས་པ་བདུན་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ས་པའི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་བརྒྱད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཐ་མ་གཉིས་དགུས་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འགལ་བ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོ་ན་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་ལས་སོ། །ཚོར་བ་གསུམ་ཅིག་ཅར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དགུ་ཁོ་ནས་འཐོབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བཅུ་གཅིག་དག་གིས་དགྲ་བཅོམ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བདེ་བས་ཐོབ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཤིང་ཡང་ཡིད་བདེ་བས་འཐོབ་ལ། དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། སླར་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་འཐོབ་ཀྱི། ས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་ཉིད་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལྟར་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ དང་།བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཀྱིས་འཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་དབང་པོ་བཅུ་གཅིག་དག་གིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཕན་ཆད། །ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་ པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཕྱིས་བདེ་བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པ་མི་སྲིད་དེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཉམས་ཕན་ཆད་ནམ་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོས་འཐོབ་པ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཅི་གང་ལས་བདེ་བའི་དབང་པོས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་བཀག་པས་ཡིད་བདེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་ན་ནི་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལྟར་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་སོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོས་ནུས་མོད་ཀྱི། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ཀྱང་མཐར་གྱིས་པར་གྱུར་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅིང་། དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་པས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དབང་པོ་སྤོ་བར་བྱེད་ལ། དབང་པོ་འཕོས་པས་དབང་པོ་རྣོན་པོར་ཡང་གྱུར་ནས་མཐར་གྱིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་བརྒྱད་དག་གམ། དགུ་དག་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བདེ་བའི་དབང་པོས་ཐོབ་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྟེ། ཡང་ཡིད་ བདེ་བ་དང་།བཏང་སྙོམས་དག་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནི། དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ གཉིས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་ལས་ཉམས་འགྱུར་དང་པོ་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཉམས་པ་མེད་དོ།

关于'然而出世间'这句话，如果以出世间道获得不还果，由于是利根，在第九解脱道入禅定时，有前述七种，以及禅定本地的喜根为第八，具知根为第九。
对于'最后二果由九获得'这句话，为了显示其矛盾而说'那么在阿毗达磨中'，这是从智慧趣入而言。三受不能同时现前，因此唯由九种获得。所以无有矛盾，因为论典是有密意的。
若问此处密意为何，因此说'以十一获得阿罗汉'等。以乐获得后退失，又以喜获得，从彼退失后，再以舍获得。由于地不同，且相互性质相违，以及事物相应，乐等诸受不可能同时存在。
'此不还果亦'详细说明：不还果如同阿罗汉果一样，由乐、喜、舍获得。因此认为彼果退失后也由十一根获得。
'此退失之后'详细说明：凡是从不还果退失者，也会从离欲界贪退失。因此，彼后不可能以乐根获得，因为乐根是属于第三禅地。
正因如此，说'此退失之后永不以乐根获得'。
若问是否仅遮止以乐根获得而可以以喜获得？为此解释：若在第九解脱道入根本禅定则可获得。但这是不可能的，因为凡是退失者即是钝根，若是钝根者则不能在第九解脱道入根本禅定。利根虽能，但彼不会退失。
虽有如是情况，然而彼虽是钝根，以渐次获得不还果后退失，依止未至定，转变诸根，转根后成为利根，以渐次方式获得不还果时，若在第九解脱道入根本禅定，则其不还果将由八或九获得。
若想：世间离贪以乐根获得后退失，又以喜和舍获得，为此说'于先行离贪者'。
无退失之因即'彼离贪'等，由世间和出世间二道获得的离贪是稳固的，如将解释'从果退失而非从初'。因此不会从彼退失。

།དབང་པོའི་སྐབས་སུ་དབང་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། དབང་པོ་དུ་ཞིག་དང་ལྡན་ན་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དཔྱད་པར་བྱའོ།།བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སྲོག་དང་ནི། །ཡིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བ་ཁོ་ནར་གསུམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི། འདི་དག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དང་ སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་གཉིས་ག་ལས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་ལྷག་མ་རྣམས་དང་ནི་མ་ངེས་ཏེ།བཏང་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་གཞན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད། མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དག་དང་མི་ལྡན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་རྣམས་དེར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མི་སྲིད་དོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གང་གིས་མ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉམས་པ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་སྐྱེས་པ་དག་དང་། དམུས་ལོང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་དག་ དང་མི་ལྡན་ནོ།།རྣམ་པར་ཉམས་པ་དག་ནི་སྐྱེས་ནས་གནོད་པ་བྱས་པའམ། ནད་ཀྱིས་ཆུད་ཟོས་པ་དག་གོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལོགས་སུ་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གང་གིས་མ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉམས་པ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷག་མ་འདི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ ཁོ་ན་ལ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འཁྲུལ་མོད་ཀྱི་འདི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་མེད་དོ། །བདེ་བའི་ དབང་པོ་དང་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། ས་འཕོས་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་གཏོགས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་ པ་ནི་སྐྱེས་ཀྱང་སྔར་བསྐྱེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ།དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་མེད་ལ། མི་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་འཕོས་པས་གཏོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་གོང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་དང་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་མི་ལྡན་ནོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དད་པ་ལ སོགས་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གཏང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་མི་ལྡན་ ནོ།།ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། མཐོང་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་རྣམས་མི་ལྡན་ནོ།

由于在根的情况下应当观察一切根法，所以对于'具足几根'这一问题也应当观察。
如经中广说：'舍根、命根、意根'等。必定唯具足这三根，不仅仅具足这些。这些是相互不可缺少的。
为什么呢？因为遍及一切地和有情所依。
如此，虽然信等遍及一切地，但不遍及一切有情身，而除信等之外的其他法，则两者都不遍及，因此余者是不定的。
除舍等三根之外的其他根，有的具足，有的不具足。
其中，眼、耳、鼻、舌根等，无色界众生不具足，因为离色贪者生于彼处，故无色。
在欲界中，未得和已失坏者不具足。即在羯罗蓝等位时未生者，以及盲聋等后来也未生者不具足。
已失坏者是指生后受损或因病而坏者。
单独提到身根是因为'欲界中未得和已失坏者不具足'这一余说仅适用于眼等根，而不适用于身根。
身根在无色界是错乱的。虽然男根女根如眼等根一样错乱，但这里有差别，即色界也无男女根。
关于'乐根不与第四禅及无色界生的凡夫相应'，是因为第三禅以上无乐根，由于转生（上地）而舍弃了属于第三禅的乐根。
圣者虽生（上地），仍具足先前所生第三禅的无漏乐，因为无漏法非所断故无断，也非因转生而舍，故不同于凡夫，因此特别说明'凡夫'。
关于'喜根'，圣者虽生于第二禅以上，仍具足无漏喜根，故特别标明'唯凡夫'。
关于'苦根等'，苦根唯属欲界，故与色界、无色界生者不相应。离贪者不具足忧根的原因如前所述。
关于'信等'，由于信等唯是善法，具足邪见的人因为完全行持邪见，故不具足信等。
关于'未知当知根'，因为是无漏故凡夫不具足。因为已舍见道，故住果者不具足。
关于'已知根'，因为是无漏修道的自性，故凡夫、见道者及无学道住者不具足。

།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་།སློབ་པ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ། །མ་བཀག་པའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ལྡན་ ནོ།།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ནི་འདོད་པ་དང་། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དག་ལྡན་ནོ། །ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དང་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་ཐོབ་པ་དང་། མ་ཉམས་པ་ལྡན་ནོ། །བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པའི་ འཕགས་པ་དང་ལྡན་ནོ།།ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ལྡན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལྡན་ནོ། །ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལྡན་ནོ།།དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་ལྡན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ལྡན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ལྡན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་ མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དག་ལྡན་ནོ།།དེ་ལྟར་མ་བཀག་པའི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདེ་ལུས་ལྡན་ལ་བཞི་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དག་གིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་མེད་ དོ།།གང་ཞིག་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་བཞི་དག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་བཏང་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འཁྲུལ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མིག་སོགས་ལྡན་ལ་ ལྔ་དང་ལྡན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་བཏང་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་གང་ཞིག་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་ གི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་དེ་དག་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་ དག་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མེད་པར་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་ཚུན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་བདེ་ལྡན་ཡང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་ བདེ་བ་དང་།དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་དང་ནི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད། མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་མེད་ཅིང་། སེམས་ཀྱི་ བདེ་བ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་འདྲི་བ་ནི། བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ས་འོག་མ་པའི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་སྦྱོར་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་ལྡན་ པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྨོས་སོ།

关于'具有遍知根'这一词，由于是无学道的本质，所以凡夫和有学道者都不具有。在未被遮止的阶段中，详细说来：眼等四根与生于色界者相应。欲界中获得且未失坏者也与眼等相应。
身根与生于欲界、色界者相应。男女根唯与欲界中获得且未失坏者相应。乐根与生于第四禅以下者及生于第四禅等处的圣者相应。喜根与生于第三禅以下者及生于第三禅等处的圣者相应。苦根与生于欲界者相应。忧根与未离欲界贪者相应。
信等诸根与未断善根者相应。当知根与住于见道者相应。已知根与住于修道者相应。具知根与住于无学道者相应。
如是在未被遮止的这些阶段中，应知如前所说相应。关于'具乐身者与四者相应'，由于乐根遍及舍、命、意根，故无错谬。
若具乐根者必定与四根相应，应详细说明如舍等的错谬。同样也应说明具身根者。错谬如前。
关于'具眼等者与五相应'，眼、耳、鼻、舌各自遍及舍等四根，因此若与眼等任何一根相应者必定与五根相应。其中具眼根者不一定与耳等相应，因为在欲界中可能未获得或已失坏故。具耳根、鼻根、舌根者也应如是理解。
这些眼等诸根离开身根不会产生，因为依赖身根而转。但彼此之间则不然，因为不互相依赖而转。具喜者也如具眼等根者与舍、命、意、乐、喜五根相应。与其余诸根或相应或不相应。
关于'生于第二禅未得第三禅'等，生于第二禅者无身乐也无心乐，因此具喜根者不如具眼等根者必定具乐根，心想询问：'与何乐根相应？'
关于'具第三禅地烦恼'，因为不可能具有下地的，且依次第而修，又依生起而定，不可能具有第三禅地的善法和无记法，正因为生于下地者具有上地的烦恼，所以说与烦恼相应。

།སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་བདུན་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཚོར་བའི་དབང་པོ་བཞི་དང་། ཡིད་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དག་དང་ལྡན་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་བདུན་དང་ལྡན་ནོ། །དབང་པོ་ལྷག་མ་འཁྲུལ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མོའི་དབང་སོགས་ལྡན་བརྒྱད་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཕོ་དང་། མོ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཞིག་མོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། གདོན མི་ཟ་བར་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ།།གང་དག་དང་ཞེ་ན། བདུན་པོ་དེ་དག་དང་མོའི་དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་དང་ནི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད། མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཞིག་ཕོའི་དབང་པོའམ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་བདུན་དང་། བརྒྱད་པ་ཕོའི་དབང་པོའམ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དེ་དང་ལྡན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚོར་བ་ལྔ་དང་། ལུས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དང་ལྡན་ཏེ། ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་ཞིག་དད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ཏེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བཏང་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་མི་འབྱུང་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེ་རེ་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་རྣམས་དང་ནི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད། མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཀུན་ཤེས་ཀུན་ཤེས་ལྡན་པ་ཡི། །དབང་པོ་ལྡན་ལ་བཅུ་གཅིག་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་ པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་རེ་རེ་དང་སྦྲེལ་བར་བྱའོ།།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་སྤངས་སོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་སོ། །ལམ་བསྒོམས་སོ་སྙམ་དུ་བདེན་པ་བཞི་ཀུན་ནས་ ཤེས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀུན་ཤེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མ་ལུས་པར་ཀུན་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡང་ཀུན་ཤེས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་མ་ལུས་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བར་ བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་ནི་སློབ་པ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྡན་པ་སྲིད་དོ། །བཅུ་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་ནི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད། མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ལྡོག་གོ། །གཞན་རྣམས་ལྡན་པ་ནི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་ལྡན་ལ། །བཅུ་གསུམ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས བྱ་བ་ལ།གདོན་མི་ཟ་བར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་ནོ།

说到'具有七种痛苦和必定具有'这一点，正因为如此，所以说'某者具有苦根'等。这是生于欲界者，因此必定具有除了身根和喜根之外的四种受根，以及意根和命根，所以必定具有七根。其余诸根的变化应如前所述。
'具有女根等八种，必定具有'，意思是具有男根、女根、忧根、信根、精进根、念根、定根和慧根。某者具有女根者是生于欲界，必定具有八根。具有哪些呢？即说'具有前述七根和女根'。其余诸根，或有具有，或有不具有。
某者具有男根或忧根者，必定具有八根，即如前所说的七根，第八为男根或忧根。因为某者具有忧根者，必定具有五受、身根、命根和意根。其余如前所述。
关于'具有信根等'的广说，某者具有信根者必定具有八根，因为信等诸根若无舍等则不生起，同样若无其他诸根也不生起。正因如此，所以说具有信根、精进根、念根、定根、慧根这五根，以及舍根、命根和意根。同样，对于具有精进等每一根的情况也应如是说明。其余诸根，或有具有，或有不具有。
'具已知根者具有十一根'，'具根'一词应分别与'具有已知根'和'具有具已知根'相连。唯独对具已知根称为'已知'，因为它完全了知四谛：认为'已经遍知苦、已断集、已证灭、已修道'，所以称为'已知'。
正因如此，所以说'由于主宰已知，故为具已知根'，意思是完全了知。虽然已知根也是已知，但并非完全，因为还有余下应断之法。
关于'某者具有已知根'的广说，由于属于修道所摄，已知根与三界中的有学都可能具有。除了十一根外，其余诸根或有具有，或有不具有。同样，关于'具有具已知根者'，由于属于无学道所摄，已知根则不存在。其他诸根的具有则是不定的。
'具有当知根者，具有十三根'，应加上'必定'。见道唯在欲界，因此必定具有身根。

།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཚོར་བའི་དབང་པོ་བཞི་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་དང་ནི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད། མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཕོ་དང་མོའི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་གང་རུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྒལ་བའི་ཚིག་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རེས་འགའ་རིམ་གྱིས་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཕོ་འམ། མོའི་དབང་པོ འགགས་དང་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་ཞིང་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མོ་ཡིན་ལ་མོའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། མོའི་དབང་པོ་འགགས་ཀྱང་དེའི་རིས་མཐུན་པ་མི་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕོའི་དབང་པོ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གསུམ་ ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་སྐབས་མ་ངེས་པར་དབང་པོའི་ལྡན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའམ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་གྱི། གང་དབང་པོ་གསུམ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་འཕགས་པའམ་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་གཅིག་པུ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདིར་གང་ཟག་སྤྱིར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི།གང་ཟག་གཅིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན། རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དབང་པོ་རྣམས་ལ་མེད་པ་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་དཔྱད་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུད་ གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་གང་ཟག་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་གང་ཞིག་ནང་ན་ཉུང་བ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་ནི་ཉུང་བ་དག་དང་ལྡན་པ་འགོག་པ་ཡིན་གྱི། མང་བ་དག་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ དགེ་མེད་ཅེས་བྱའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ལྔ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གཞན་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་ པོ་འཁྲུལ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཚོར་བར་བྱེད་པ་ནི་མྱོང་བ་སྟེ་ཚོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་འདྲི་བ་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པའོ། །ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པ་ནི། དཔེར་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དགེ་མེད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ཕོའི་དབང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཉམས་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་བྱིས་ པ་དེ་བཞིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གྲངས་ཙམ་ཞིག་དང་སྦྱར་གྱི། གང་དག་དང་དགེ་མེད་ལྡན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཏང་སྙོམས་སྲོག་ཡིད་དགེ་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན།མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ། རྟག་པར་ལྟུང་བ་རྣམས་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་བྱིས་པ་དང་འདྲ་བས་བྱིས་ པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱིར། །དགེ་བ་སྨོས་པས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་དགེ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མི་བསྟན་པ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ ལྟར་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། བརྒྱད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果说当进入离贪欲的决定时不可能有不悦，为此说'与四受根'等。与其余诸根有相应的也有，不相应的也有。由于与彼等相关，此处也应说男女根中任一，这样的诘问语不应说，因为是错乱的。有时在次第死亡的阶段中，男根或女根灭尽，此时生起生而进入决定，正因为如此，有问：'是女人而不具女根者有吗？'答：'有。'因为虽然女根灭尽，但其种类相同者不灭。对男根也应作如是说。以'具三'等已说明不确定状态的根的相应。
具舍根的补特伽罗是生于欲界或生于有顶之间者，而唯具三根的圣者或凡夫补特伽罗一个也没有，因此此处是就补特伽罗总体而言，而非一个补特伽罗。二十一根中有些是错乱的。从一个方面说，是观察诸根无不生起的关系，而非就一相续，因此应确定说补特伽罗。
又如所说'具内少者'等广说。此处是遮止具少者，而非具多者。断尽善根者由于不具一切善法，故称无善。断尽善根者不可能有离欲界贪者，因此说'与五受'等。除欲界外无断尽善根者。欲界中身根也非错乱，因此说'身'等。
能受即领受，因为能领受故，这是能作者的问答即是能作者。或者说受即是受，这是成立事物。显示能知，如说'圆满即是圆满'一样。
由于是无善者，故不具信等及无漏诸根。也不具未得及已失的眼等乃至男根。无色界凡夫亦然。关于'亦然'之声，仅与数量相配，而非唯与无善者所具者相应。正因为如此，故说'舍命意善等'。'凡夫'是异生的名称，如何了知此义？因为经中所说，世尊说：'诸比丘，不具闻法的凡夫异生，常堕落者'等广说。彼由于不知应作不应作，如同婴儿故为凡夫。
若问：'由于唯一是善故，说善应摄信等'，即唯是善，而非不善及无记。应成摄取尽智根等，因为彼等如同信等唯一是善。答：不然，因为是八的语境。

།དགེ་མེད་ནང་ན་ཉུང་ལྡན་པ། །ལུས་ཚོར་སྲོག་ཡིད་བརྒྱད་དང་ལྡན། །ཞེས་འདིར་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་འཛིན་ན་ནི་བཅུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི། བརྒྱད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བྱ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གཟུགས་མེད་པ་ན་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གང་ ཞིག་གང་ན་དབང་པོ་མང་པོ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།མཚན་ཉིད་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ། །མཚན་གཉིས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བཅུ་དགུ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། ། དབང་པོ་ཚང་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕོའི་དབང་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཉམས་པ་དག་དང་ལྡན་ནོ། །མཚན་གཉིས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། ཚོར་བ་ལྔ་དག་དང་། སྲོག་དང་། ཡིད་དང་ལྡན་ནོ། །འཕགས་པ་ཆགས་བཅས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་སྨོས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། །དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡིད་མི་བདེ བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མཚན་གཅིག་དྲི་མེད་གཉིས་མ་གཏོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚན་གཅིག་ནི་ཕོའམ་མོའི་དབང་པོའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གཏོགས་ཤེ་ན། མཚན་གཉིས་པ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་ པོ་དང་།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལས་དབང་པོ་རྣམས་ནི་དུ། དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཞར ལ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏེ།གྲངས་དང་། མིང་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །དཔྱོད་པ་འདི་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་ པར་དབྱེ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཁོ་ནར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་འུག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཅིག་སྐྱེ་བ་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྫས་བརྒྱད་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་མོད་ཀྱི། སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་སྨོས་སོ། །ངེས་པར་ལྷན ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།ཁ་ཅིག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡོད་ཀྱི། ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་བུ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་ངེས་པ་སྨོས་སོ།

在无善根者中具有少分，具有身、受、命、意八种。这里是就八种而言，若执取彼等则成十一，而非八。因为是凡夫阶段。
所谓'凡夫'是指异生，因为经中说：'异生即是未得圣法者'。因此不执取遍知根等。或者，因为无色界中无遍知根。又广说'某者于某处具多根'。
就实相而言，因无无漏法故不具遍知根等。双性人也必定不具十九根，因为是就有情而说。
诸根具足者，即具足未失坏的眼等乃至男根。因为是双性人，因为未断善根，因为未离欲贪，故具信等、五受、命根及意根。
'有贪圣者'中，说'圣者'是为了区别于凡夫，彼不具无漏根。'有贪'是为了区别于离贪者，彼不具忧根。
'除一根及无漏二根'中，一根是指男根或女根。为何除此？因为双性人不生圣道。
若住见道，则除去遍知根和具遍知根，因为彼等是修道和无学道。若住修道，则除去正知根和具遍知根，因为彼等是见道和无学道。
广说'诸根差别'。云何？是随界差别而来，即从十八界中，几是根，几非根，如是随界差别而广说诸根差别已，因为已说数量、名称、自性及差别。
今当观察：'此等有为法'等广说。若问此观察有何必要？岂不是最初即说为了分别诸法而说阿毗达磨吗？
或者，如优楼迦派所说，为了破除一和合实体生起，故说八事生起，为了破除诸因缘唯一果。
所谓'相异'，即色以变碍为相，受以领纳为相，如是以自相差别。虽然无为法亦有相异，但非生起，故说有为。
'定有俱生'中，有些是俱生而非决定俱生，如眼等识与眼等，因为眼等是有所依及与彼相应故。因此说'定'字。

།ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ལྔར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ་ལྔར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔར་བསྟན་ཞེ་ན། ལོག་པར་རྟོགས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐ་དད་པར་བཤད་དོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དོན་གཞན་མ་ ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ།སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་རྫས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། བྲལ་བ་བློ་ཡིས་ཟད་པ་ཡིན། །ཞེས་འཆད་དོ། ། དེ་ལྟ་ན་བསྟན་པ་འདིས་ནི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དེ་རྣམས་བཀག་པར་འགྱུར་ལ། རང་གི་གྲུབ་མཐའ་ཡང་གསལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་བསམ་པའི་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་ པོ་མེད་པ་རྣམས་དང་།དབང་པོ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནའོ། །ངེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་འཕེན་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་།འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་ངོ་།།ཐམས་ཅད་པས་ཕྲ་བ་བསགས་པའི་གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་། བསགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་པོ། །དེ་ལ་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་ཕྲ་བ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། གང་ ཞིག་གཟུགས་གཞན་ནམ་བློས་ཀྱང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཆ་ཤས་མེད་པས་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱེད་མེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་དུས་ཀྱི་མཐའ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །འདུས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་གང་ལས་ཆེས་ཕྲ་བའི་འདུས་པ་གཞན་མེད་པ་ ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ།གཟུགས་གཞན་གྱིས་གཞོམ་པར་མི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གལ་ཏེ་འདུས་པའི་རྫས་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདུས་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ན་དབང་པོ་དང་སྒྲའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་གཏོགས་པ་རྫས་བརྒྱད་ཕན་ཚུན་ འབྲེལ་པ་མེད་པར་སྐྱེའོ།།འདི་སྐད་དུ་རྫས་བརྒྱད་སྐྱེའོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྒྲ་དང་། དབང་པོ་དང་བྲལ་བའི་རྫས་བརྒྱད་མ་འབྲེལ་བར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དྲི་དང་ རོ་མེད་པས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ལུས་དབང་ལྡན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་སྦྱར་ཏེ། འཁར་བ་ཅན་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་རྫས་དགུ་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་གཞན་ལྡན་རྫས་བཅུའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་པ་གང་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྫས་བཅུ་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དབང་པོ་མེད་པ ནི་རྫས་དགུ་པའོ།།ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྫས་བཅུ་པའོ།

关于'这一切诸法'的说法，虽然有多种，但若想简略而言则有五种。如何呢？诸法有二种：有色法和无色法。其中，将无色法分为四种，加上有色法则成五种。
又为何说为五种呢？为了破除错误认知。为了破除对色法的错误认知，故说大种和所造色是不同的。对于'心与心所无有差别'的认知，将解释'心与心所必定俱生'。对于'得等诸法不存在'的认知，将解释'不相应行法'。对于'无为法非实有'的认知，解释为'离系即是慧所灭'。
如此，此说法将破除那些错误认知，并且将自宗观点阐述清楚。其中，对于无为法，说'无有生起'，因为在此不存在必定俱生的情况。
关于'有色法'，有色法分为二种：即所谓极微和非极微。极微又分为二种：欲界所摄和色界所摄。欲界所摄又分为二种：无根和有根。色界所摄也同样分为这两种。
'此为定数'是引出下文所要解释的一切内容。其中首先，'欲界无根无声极微，具有八事'等将详细阐述。
关于'最细微的积聚色称为极微'，极微有二种：实极微和积集极微。其中实极微是最细微的有碍色法的部分，是不能被其他色法或心识再加以分析的。正因如此，由于它无有部分，故称为色边际，如同刹那无有分故称为时边际一样。
积集极微是指再无更细微的积聚的聚合部分，是其他色法不能破坏的。若问：既然是积聚的实法，生起岂不是不合理吗？答：说是积聚生起。那么是什么呢？在欲界中，除去根和声的极微，八事相互不相连而生起。
这是说八事生起，并非缺少任何一事，将如是宣说。这是指在欲界中，离声根八事不相连而生起。说'欲界'是为了明示色界的情况。由于彼处无香味，故确定以其他方式生起。
关于'具身根者'，是与极微相连，如杖持者。彼必定九事俱生，因为身根除眼等外是存在的。
'具其他根者十事'，是说任何积聚中若有眼等其他根者即具十事，因为眼等诸根若无身根则不生起，且彼此差别运行的缘故。
详细阐述'彼等极微若有声'等。其中无根者为九事，具身根者为十事。

།དབང་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ནི་རྫས་བཅུ་གཅིག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རེས་འགའ་སྒྲ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ནི་འབྱུང་བ་བརྡེགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྲ་མི་དམིགས་པར་དོགས་པར་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར། དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྲ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་ལས་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་ན་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ།ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་ཐ་དད་པ་མེད་ན། འདུས་པ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་ཡོད་པས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དམིགས་པར་འགྱུར་གྱི།སྲ་བ་ལ་སོགས་པར་རེ་རེ་དམིགས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གང་ཞིག་གང་ན་ཆེས་གསལ་བའི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། མཐུའི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེ་བ་སྟེ། ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེ་བའི་རྫས་ཏེ། ཚད་ཀྱི་སྒོ་ ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་དེ་ན་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བའི་འདུས་པ་སྲ་བ་ནི་སའི་འབྱུང་བ་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་དེར་དམིགས་ཀྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་ཤས་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི། དཔེར་ན་ཁབ་དང་སྡོང་བུའི་ཚོགས་ལ་རེག་པ་ལྟ་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དམིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གསལ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁབ་དང་། སྡོང་བུ་རྣམས་དང་། ཕྱེ་དང་། ལན་ཚྭ་དག་ཚད་མཉམ་ ཡང་ཁབ་དང་།སྡོང་བུའི་ཚོགས་ལ་མཐུའི་སྒོ་ནས་སྲ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཁབ་ཀྱི་རེག་བྱ་ཁོ་ན་དམིགས་ཀྱི། སྡོང་བུའི་རེག་བྱ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལན་ཚྭའི་རོ་ཁོ་ན་དམིགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཕྱེའི་རོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་མ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མེད་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདྲི་བ་ནི། ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྲ་བ་དང་། གཤེར་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་པ་དག་ལ་འབྱུང་བ་ལྷག་མ་གསུམ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤེ་ན། ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཏེ། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལས་སོ་སོར་ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་། སྡུད་པ དང་།སྨིན་པ་དང་། འཕེལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི། འཛིན་པ་ལ་སོགས་ལས་སུ་གྲུབ། །ཅེས་བྱ་བས་གོང་ཁོ་ནར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ན་གང་གི་ལས་དམིགས་པ་དེ་ན་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཏེ། འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ནི་ལྟོས་པའམ། བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་ ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་རྡོ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་པ་སྲ་བ་ལ་ནི་དྲུད་པ་དང་། མེ་འབྱུང་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་ལྟུང་བ་དག་ལས་ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ལ། འདུས་པ་གཤེར་བ་ལ་ནི་གྲུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བའི་ ཕྱིར་ལྷག་མ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ།།མེའི་འདུས་པ་དྲོ་བ་ལ་མེ་ལྕེ་རྣམས་བརྟེན་པ་དང་། བསྡུས་པ་དང་། གཡོ་བ་དག་ལས་ལྷག་མ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །རླུང་གི་འདུས་པ་གཡོ་བ་ལ་འཛིན་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་དག་དམིགས་པ་ལས་ལྷག་མ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ རྟོགས་སོ།།རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མེ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་ཟངས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཤེར་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ལ། གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པས་གཤེར་བ་ལ་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སའི་ཁམས་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་སོ།

具有其他根的是十一种实物，它们有时也是无声的，因为声音是由触击大种而生，所以如同色等不是恒常存在的。因此说'如果那些极微生起时具有声音'。正因为如此，怀疑不能观察到与根不相异的声音，所以详细说'也有与根不相异的声音'。
如说'由于此处诸大种不相异'以及'由于必定俱生的缘故，诸根是不相异的，不能互相分别'的意思。因此，如果不相异，则详细说'唯某些和合'，若认为由于一切和合中平等具有一切，则应观察到一切的自性，而不应观察到坚性等一一性质，所以说'某者在某处最为明显'。
怎样呢？解释说：从力的角度而言是占优势，从能力的角度而言是占优势的实物，而不是从量的角度而言。'彼于彼处被观察'的意思是，坚性的大种和合中，地大从力的角度占优势，因此唯有它在那里被观察到，其他则不然，因为作用不占优势。其余诸法也应如是说。
对此的比喻是'譬如触及针与木棒的聚集'等详细内容，被观察的原因不仅仅是存在性，那么是什么呢？也是明显性，譬如针、木棒、面粉、盐虽然量相等，但由于针和木棒的聚集中坚性从力的角度占优势，所以唯有针的触感被观察到，而木棒的触感则不然。同样，由于具有力量，所以唯有盐的味道被观察到，而面粉的味道则不然。
因为不是由于被压制而不被观察到，那么是什么呢？也是由于不存在，这样询问说'又如何在彼等'，即在坚性、湿性、暖性等和合中，如何了知有其余三大种的存在呢？从作用的角度而言，诸大种的执持、摄聚、成熟、增长等性质，已在上文'由执持等作用而成就'中说明。
因此，在某处观察到某种作用，即了知彼处有彼法的存在，因为执持等作用不依赖于作者，也不具有其他作者。其中，在石头等坚性和合中，由摩擦、火生、增长及下坠等作用，了知有水、火、风的存在；在湿性和合中，由于能持船等、暖性及动摇，了知有其余诸大种的存在。
在火的和合暖性中，由火焰的依止、收摄及动摇，了知有其余诸大种的存在。在风的和合动性中，由执持、冷暖的观察，了知有其余诸大种的存在。详细说'遇缘时'，即铜等物遇到火等缘时，观察到湿性，因此了知其中有水界；由于遇到冷等缘时，见到湿性变为坚性等，因此确定其中有地界的存在。

།དེ་བཞིན་དུ་སྲ་བའི་ཚོགས་དྲུད་པ་ལས་དྲོ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མེ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མངོན་པར་བརྡེགས་པ་ལས་ཡན་ལག་བྱེར་བ་ལས་རླུང་གི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་སོ། །ཡོད་པ་ནི་རྐྱེན་གྱི་མཐུའི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་ཆས་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཀྱི། མེད་པ་སྐྱེ་བར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཆུ་དག་ལ་གྲང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ཡིན་ཏེ། མེ་ཆུང་ཆེས་པ་དང་། ཆེས་ཆུངས་པ་དང་། ཆུང་བ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཆུ་དག་ལ་གྲང་བའི་ཁྱད་པར་ཏེ། གྲང་བ་དང་། ཆེས་གྲང་བ་དང་། གྲངས་ཆེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རུང་སྟེ། གྲང་བ་དང་ ནི་དྲོ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དངོས་པོ་རྣམས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་འདྲེས་པ་ཉིད་ལས་ཆེས་ཞན་པ་དང་། ཞན་ཆེས་པ་ལ་སོགས་པར་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་འདྲེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྒྲ་རྫས་གཞན་ དང་འདྲེས་པ་མེད་ཅིང་རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་པ་གསལ་བ་དང་།ཆེས་གསལ་བ་དང་། གསལ་ཆེས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཅིག་ཅར་སྲིད་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་པར་ཚོར་བ་ལ་ཁྱད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ། མ་ཚོར་བ་ སྡུག་བསྔལ་དང་འདྲེས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ལ།སྡུག་བསྔལ་མ་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་འདྲེས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་དག་ལ་ཡང་རྫས་གཞན་དང་འདྲེས་པ་མེད་ཅིང་། རང་གི་རིགས་ལས་མ་འདས་པ་གྲང་བར་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ལ་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་དག་ལའོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །རང་གི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོར་ མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཤིང་གི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་བོན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཀྱི། གསེར་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོས་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་གི་ཕུང་པོའི་ཆ་ཤས་ཆུང་ཡང་བསམ་གཏན་པ་དུ་མའི་མོས་པ་ཐ་ དད་པའི་ཕྱིར།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་གསེར་གྱི་ཁམས་སོ། །དངུལ་གྱི་ཁམས་སོ། །ཟངས་ཀྱི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཀྱི། འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་རང་གི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །བསམ་གཏན་པ་ རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་སྡུག་པ་ལྟར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་ཐ་དད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ན་རང་གི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་བདག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་བརྒྱད་པོ་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ན། རླུང་ལ་ཁ་དོག་ཇི་ལྟར་ཡོད། །ཅེས་པ་འམ། ཡང་ན་གཤེར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ཡོད་ན་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཤེར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཡང་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་ན། གང་དང་འབྲེལ་པ་ལས་རླུང་ལ་ ཁ་དོག་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རླུང་ལ་ཁ་དོག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། དོན་འདི་ནི་དད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྟོགས་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ དང་།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མི་སྲིད་ཀྱི། ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ཚད་མ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དོན་འདི་ནི་མཆོག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པ་དག་གིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱའི། དོན་འདི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

同样地，由于从坚硬的聚合物中感知到暖热，因此知道有火的存在，从击打而导致肢体分散可知有风界的存在。存在者是通过缘的力量而产生较大的作用，而非无中生有，因为这将导致过度的过失。
其他人说，关于'在水中通过冷的差别'这一说法是阿阇黎功德施所说的。由于火的极小、极大和与小的混合，因此水有冷的差别，即冷、极冷、更冷等说法是合理的，因为冷是暖的对治。
诸事物由于与不相顺的方面混合而有极弱、更弱等差别，这并非是确定的一种情况。为了说明这一点，详细阐述了'即使不混合'这一内容。就像声音虽然没有与其他实质混合且不超出自类，却有清晰、极清晰、更清晰的差别。同样，虽然乐和苦不可能同时存在，但是由于在自类中看到感受的差别，所以感受乐时不依赖于与未感受的苦的混合，未感受苦时也不依赖于与乐的混合。同样，水也是在没有与其他实质混合且不超出自类的情况下，在冷的程度上产生差别。
其他人说，关于'通过种子而存在'等说法，'通过种子'是指通过功能。'在彼等'是指在坚硬等的聚合中。'彼等'是指地等。'非自性'是指非实质的意思。
为什么不是自性呢？为此说'此木堆中有各种界'，理解为诸种子，而金等界并非以自性安住，因为相违的缘故。木堆的微小部分也因禅修者们不同的胜解，瑜伽师们通过殊胜胜解而了知为金界、银界、铜界等，但由于相违故非自性，这是如此思维的。
由于禅修者们的胜解不同，这是如同不净观一样是作意胜解，而非如实作意，这是所说的内容。
诸事物随顺不同的见解时并非改变自身本质，因为同一事物不可能同时具有多种本质。
如果微尘必定与八事俱生，那么风如何有色？或者，当有湿润等缘时，由于在坚硬等中观察到湿润等，之前也说有彼等的存在，那么究竟与什么相关而能观察到风的颜色呢？没有任何缘能使风具有颜色，因此应当解释风如何有颜色。
这个道理是应当信受的，而非应当推理的。对于隐蔽的对境有两种了知方式：推理和可信的教言。因此，在此由于前述的推理不成立，应当仅从可信的言教量中了知。应当了知此义是最可信者所说的，而非应当以推理来成立此义。

།ཡང་ན་དད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པར་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲི་དང་ལྡན་པའི་རྫས་དང་འདྲེས་པས་རླུང་གིས་དྲི་ཁྲིད་ནས་འོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲི་འོངས་ པ་ལ་ཡང་ཁ་དོག་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་དྲི་འཁྲུལ་གྱི། དྲི་ནི་གཟུགས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གང་ན་དྲི་ཡོད་པ་དེ་ན་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །རྫས་དྲུག་དང་། བདུན་དང་། བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ ནི་དྲི་དང་རོ་གཉིས་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་། སྒྲ་དང་བྲལ་བ་ནི་རྫས་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྫས་བདུན་དང་ལྡན་ནོ། །དབང་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ནི་རྫས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ། གཟུགས་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་དྲུག་།ལུས་དབང་ ལྡན་པ་རྫས་བདུན་ཏེ།།དབང་པོ་གཞན་ལྡན་རྟག་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་སྒྲ་དང་བཅས་ན་ནི་རྫས་བདུན་དང་། བརྒྱད་དང་། དགུ་དང་ལྡན་ནོ། །དོན་གྱིས་བཤད་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཤད་ཟིན་པ་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །བརྗོད་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་བཤད་དོ།།ཡང་ཅི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་བརྒྱད་དང་ལྡན་པར་རོ། །རྫས་ཁོ་ན་རྫས་སུ་གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་སྒྲས་ས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་བརྗོད་ཀྱི། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཅིག་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་གྲུབ་གཟུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རྫས་ཁོ་ན་རྫས་ཀྱི་སྒྲས་གཟུང་གི་།སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ ན་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཧ་ཅང་ཉུངས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་ལ་བརྒྱད་དང་། དགུ་དང་། བཅུ་དང་། བཅུ་གཅིག་ལས་ཐ་དད་པའི་རྫས་གཞན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དབྱིབས་དེ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྕི་བ་ཉིད་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དག་ལ་ས་གང་ ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་།འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དེ། འདུས་པའི་གཟུགས་ནི་ལྕི་བ་ཉིད་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་བྲལ་བའམ། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གྲང་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དག་ནི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྲིད་པས་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྫས་སུ་བརྗོད་ཀྱི། རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནའོ། །རྫས་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལས་ གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།འབྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པ་དག་ཀྱང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དབྱིབས་ ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་ལ།ལྕི་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཉུངས་པ་དང་ཧ་ཅང་མངས་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་བ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མངས་པ་ཉིད་ལས་མི་གྲོལ་ལོ།

不仅仅是应当信仰的，那么是什么呢？也是应当推理的。'由于能执持混合的香'这句话是说，由于风能带来与具有香的物质混合的香，以及能执持，并且对于所来的香也没有色的错乱。色在色界中香会错乱，而香在色中则不会，应当了知'在有香的地方就有色'这个道理。
'具有六、七、八种物质'这句话是说，在色界中没有香和味两种，因此离开根和声音的就具有六种物质。具有身根的就具有七种物质。具有其他根的就是八种物质。如所说：'色界无根及无声，微尘具有六种物，具身根者七种物，具余根者恒八物。'如果它们有声音，则具有七种、八种、九种物质。
由于与已经解释过的相似，那么已解释相似的事物就是与已解释相似。为避免陈述无意义之过，所以不再解释。'那么这里'是指微尘具有八种物质。'唯物质当执为物质'是说物质之词只表达地等自相，而不是处的自相。若说'处的物质'是指诸多处自相中的一个，例如以二十种分类来分的是色处等。
'如果唯独执物质为物质成立'这句话是说，如果只以物质之词来执取而不是处的自相的话，那么说得太少了，因为在那微尘中除了八、九、十、十一之外还有其他不同的物质，因为形状也是微尘的积聚。在重性和轻性中必定有任一地，在滑性和涩性中也必定有任一种，因为没有任何和合色离开了重性和轻性，或离开了滑性和涩性。冷、饥、渴等并非存在于一切微尘中，所以说'于某些'。
'若是处'等广说，如果依处自相而说物质，而不是物质自相的话。'具有四种物质'等，为什么呢？因此不仅仅是所造色，所有大种也都是触处，所以这样说。'作为所依的是什么'是指地等，它是所造色的所依。'作为能依的是什么'是指所造色。如此，形状归入色处，重性等归入触处，所以不是说得太少或太多。即使执取唯物质所依为物质，也仍然无法避免太多的过失。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གང་ཞིག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཅིག་གི་རྟེན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུར་བྱས་པ་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་རྟེན་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་རྫས་རྣམས་ནི་མང་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕན་ཚུན་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་རིགས་ལས་རྫས་སུ་གཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སོ། །འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཅིག་གི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བཤད པ།འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་དག་ཀྱང་ས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གྱི་རིགས་ལས་མི་འདའ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཞེས་འབྱུང་བའི་བཞི་ཚན་གཅིག་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། ། དེ་ལྟར་འབད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་རྫས་ཁོ་ན་རྫས་ཡིན་ལ། ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་ཡིན་ཞིང་། སླར་ཡང་རིགས་ཀྱི་རྫས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་འདི་ལ་དོན་ཅི་ཡོད། འདུན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། མདོར་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རྫས་འདི་དག་ལྷན་ཅིག་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ རྫས་བརྒྱད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དམ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ ཅད་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་བྲལ་བ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཕན་ཚུན་རག་ལས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ མེད་ན་འབྱུང་བར་མི་ནུས་སོ།།བཤད་པ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པ་ཡི། །སེམས་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཉི་མ་དང་ནི་འོད་ཟེར་བཞིན། །དེ་དག་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་། །ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དག་ཡིན་གྱི། འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་བ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཐོབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་ པ་ཁོ་ན་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེའི།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དུ་མི་འགྲང་བ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཐོབ་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ལ། ཅུང་ཟད་ཅིག་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་མ་ཐག་པའི་འདུས་བྱས་རྣམ་པ་བཞི་ལས་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ ནི་ཁམས་བསྟན་པར་རྣམ་པར་ཕྱེའོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་བྱས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་བྱུང་རྣམ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

为什么呢？说到'所造色等'，四大种作为因所造的一个色法的所依，那个四大种不是其他所造色的所依，那么是什么呢？其他所造色的所依是另外的四大种，这是宗义。诸大种物质是众多的，它们也如同所造色一样必定互相俱生。
'此从类上应执为事'是指地等的种类。其他四大种也不离开某一四大种的种类，其原因是：其他四大种也不离开地等的种类。眼等各自所依的四大种，它们互相不离开四大种的种类，因此说'四大种'是指一个四大种。
'如是勤勉'等广说，此中有些唯是事物，有些是处所的事物，复次是种类的事物，为了如是分别宣说，此勤勉有何义？'从欲门'是指欲的意思，因为随顺略说和广说。'应观察义'是指应观察这些事物是否必定俱生。
'已说诸色法必定俱生'是指'欲界无根及无声，极微事八'等。'余当说'是指心、心所及不相应行法。
'心心所定俱生'中，一切心不是与一切心所必定俱生，一切心所也不是与一切心必定俱生。那么是什么呢？应当确定心与心所不会相离而生。因此，广说'此等'，互相依赖，为得身故，若无彼此则不能生。
说：'无有心所之，心亦终不生，如日与光明，彼等即俱生。'
'一切有为相'中，有为即生等相，因为无错乱故。'一切'是指色、心、心所及不相应行，而非无为，因为是就生而言故。因此说'若有生'。
'得或'中，唯有情数必定与得俱生，非情数则不然。若问无情法无得有何原因？因为是一切有情共同，而得非共同。因此说'或'字是为了分别，因为有些与得俱生，有些不俱生。
在上述四种有为法中，色已在色蕴分别中说明。心已在界分别中说明。诸心所及不相应行尚未分别，因此为显示心所的分别而说'心所有五'。

།དེ་དག་ཀྱང་གང་དག་ཅིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ས་མང་ལ་ སོགས་ཐ་དད་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་དག་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པའོ། །གང་དག་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་སོ། །གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པའོ། །གང་དག་མི་དགེ་བ་ཁོ་ ན་ལ་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་སོ།།གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་པའི་ས་པ་རྣམས་སོ། །ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོ་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་འམ་སྐྱེ་བའོ། །གང་ཞིག་ གང་གིས་གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་དུ་གང་གིས་གོ་མི་རྡུག་པ་དེ་ནི་དེའི་གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་ནས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་དག་ལ་ས་མང་པོ་ཡོད་པས་ན་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་ཏེ། གང་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་འམ། ཁམས་ གསུམ་པ་དང་།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འམ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སེམས་ནི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། ། ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་མི་རྩོལ་བ་གཉིས་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འགལ་བས་མི་འདོད་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་སྔར་ཚོར་བའི་རང་གི་ངོ་བོར་བཤད་པས་ད་ལྟར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཙམ ཞིག་སྟོན་པ་ནི།མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དབང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ལུས་ཀྱི་དང་། སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་གང་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་མ་འདས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། སྙོམས་པར་བྱེད་པ་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལས་བཟློག་པའི་རེག་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་པ་ནི་ སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་པ་ནི་ཡིད་གཡོ་བ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དམན་པ་དང་། བར་མ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་སེམས་གཡོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་གཡོ་བ་སྟེ། གང་ཞིག་ཡོད་ན་ཁབ་ལོང་གི་དབང་གིས་ལྕགས་གཡོ་བ་ལྟར་སེམས་དམིགས་པ་ལ་ གཡོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།སྐད་ཅིག་གཞན་དུ་མི་གནས་ཤིང་། །བྱེད་མེད་ཡིད་ཀྱང་གང་གིས་ན། །བྱེད་དང་བཅས་པར་སྣང་བྱེད་པ། །སེམས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚན་མ་ནི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདུན་པ་ནི་བྱེད་འདོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་དུ་བརྗོད་དོ།།གལ་ཏེ་འདུན་པ་ལ་མངོན་པར་དད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན་འདུན་པ་དང་སྲེད་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྲེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། འདུན་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པར་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །རེག་པ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དག་ཕན་ཚུན་རེག་པ་དང་འདྲ་བ། གནས་སྐབས་དེ་དང་ལྡན་པ་དག་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་དུ་གྱུར་པ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ སྐྱེ་བ་དེ་ལ་རེག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

那么这些是哪些呢？为此说道：'由于地多等差别故。'凡是在一切心中生起的那些是多地法。凡是唯在善中生起的那些是善多地法。凡是唯在烦恼中生起的那些是烦恼多地法。凡是唯在不善中生起的那些是不善多地法。凡是与小烦恼相应心所生起的那些是小烦恼地法。
所谓'地'是机会处，'机会'是指理解或生起。'何者是何者的机会处'是指在何处由何者而理解，那就是它的机会处，世间即如是称呼。其中这些有多地故称为多地法，即是一切时与一切心俱生，或与三界、善、不善、无记、有漏、无漏俱生。
正因如此，心是大地法，因为心不与其他心俱生。机会处即是机会处。'这十法'等广说，'传说'一词是为了显示作意与舍不勤二者在心的一刹那中相违故不应理。
感受即领纳，如前已说感受自性，今仅显示分类，即'领纳有三种'。在根的建立中虽说身与心的差别有五种，但为显示不出三种领纳之外，故说'领纳有三种'。
其中，乐受、苦受、不苦不乐受，应知依次是由对身有益、有害、平等，可意、不可意、二者相反的触所生。
'思即是心造作'，思是意的活动，善、不善、无记，下、中、上等心的活动与剧烈活动，由此心对所缘活动，如磁力使铁活动。如说：'刹那不住，无作意亦，由此显现，有作用者，此思即是意业。'
'于境执相'中，相即是境的差别，是指男人、女人等所缘的安立因。欲即是'欲作'，是指欲取所缘之义。一切心与心所都是以希求为先导，因此说一切法都是以欲为根本。
若问：如果欲的自性是胜解，那欲与爱有何差别？爱的特征是执著，而欲的特征是希求，这就是差别。
'触'等广说中，根、境、识成为因果，彼此如触般，从具有该状态者生起异于其他心所法，为一切受的因即所谓触。

།ཤེས་རབ་སྟེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། གང་གིས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འདྲེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་དག་དང་འདྲ་བར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་ འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་བློ་ནི་འདི་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།།འདི་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཅན་རྣམས་སོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་རྟོགས་པའོ། །དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ འཛིན་པ་ལ་ཉམས་པ་མེད་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་མཐུན་པར་སེམས་པ་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཞིག་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་སེམས་གཏོད་པ་ཞེས་སྨྲ་ བའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ལྕགས་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ལག་པས་རིལ་བ་བྷྲྀང་ག་ར་ལྟར་འཇུག་ཅིང་། སེམས་དམིགས་པ་ལ་འཛུད་པར་བྱེད་དོ། །མོས་པ་ནི་འདོད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་སྟེ།དམིགས་པ་ལ་བྱིང་བྱིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ངེས་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ་ཞེའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩེ་ནི་དམིགས་པ་དང་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།གང་ཡོད་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དམིགས་པ་གཅིག་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་མ་སྤྲོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་མི་གཡེངས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ན་རེ་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་ནི་མེད་ཀྱི། གལ་ཏེ་བརྟག་ ན་ནི་གསུམ་ཁོ་ན་ཞིག་སྟེ།མདོ་ལས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོ་གཞན་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཡང་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་[(]ཆེས་[,]ཆོས་[)]ཐམས་ཅད་ནི་འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ།རེག་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཅན་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་པ། དྲན་པའི་བདག་པོ་ཅན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ། ཤེས་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་ས་མང་པོ་པ་དག་གསུམ་ཁོ་ནར་གསུངས། དེ་ལྟར་ན་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གཅིག་ལ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་བཅུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་མེད་པ་དང་། དད་པ་མེད་པ་དག་གིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །འདི་ལྟར ཕྲ་བ་ཞིག་གི་སྟེ།གང་ཞིག་རྒྱུན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་ན་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤེས་རབ་ཅན་དག་གིས་ཁ་ཅིག་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བར་ནུས་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་གཅད་ པར་བྱ་བར་ནུས་པས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སེམས་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དོ་སྙམ་དུ་མཐོང་བས། རེ་ཞིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་སྨན་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་སྟེ། ཨ་རུ་ར་ལ་ ནི་ལན་ཚྭའི་རོ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རོ་ལྔ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

关于'智慧即是善于分别诸法'这句话，由于能够善加分别，故称为善于分别。以如同花朵般分别具有自相和共相混合的诸法，并且能分别了知：'这些是有漏法，这些是无漏法，这些是无色法，这些是有色法'的智慧。
所谓'念即是不忘所缘'，意思是不失坏所缘的因。
关于'作意即是心的趣入'，具有令心趣入所缘的作用，与心相应的心所法即是作意，也就是世间人所说的专注。因为作意故称作意，如同铁匠。意思是与心相应而趣入所缘，就像用手转动水瓶一样，令心趣入所缘。
所谓'胜解即是欲乐'，是认为'此事如是'，即对所缘无有怯弱。有些人说是欲乐，其他人则说是如实决定执取。
关于'三摩地即是心一境性'，'境'是指所缘和对境的意思。若具有此法，则心与心所法生起于一个所缘，这就是所谓的三摩地，即以无散乱方式执持对境的不散乱因。
圣者帕连说：'并非有多地，若要分析，仅有三种而已。因为经中说：受、想、思是同时生起。'这是不正确的。其他经中也说明了其他心所法，世尊说：'一切法以欲为根本，从作意而生，以触为等起，依于受，以念为主，以三摩地为上首，以智慧为最胜，以解脱为心要，以涅槃为究竟。'如何说唯有三种俱生心所？
如此，若问如何了知在一个心相续中有十种不同特征，为此说：'诸心所的差别极其微细'。无精进、无智慧、无信心者无法了知。因为这是极其微细的，即使相续也难以辨别，更何况刹那？具有信心、精进和智慧者，有些能从自性方面辨别，有些能从作用方面辨别，因此说'难以辨别'。
思和作意的特征有着明显的差异，首先就连诸如药物等色法，如阿如拉等药物，阿如拉具有除咸味外的其余五味。

།དབང་པོ་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕེའི་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། ངེས་པར་གཟུང་བར་དཀའ་བས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་ན། ཆོས་གང་དག་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་བློས་བཟུང་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།།དེའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅིག་ཅར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་གཞན་རྗེས་སུ་ཞུགས་ ན་རྒྱུན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་སྟེ།འབྲུ་མར་བསྣན་པ་དང་། དྲི་མ་དང་། ཆུ་དང་། རླུང་ཞུགས་ན་མར་མེའི་རྒྱུན་ལ་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། སྒྲ་དང་། གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་ ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དད་པ་ནི་སེམས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྙོག་པ་དང་འགལ་བ་སྟེ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མའི་རྙོག་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དང་བར་འགྱུར་ བས་སེམས་དང་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དད་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ནོར་བུ་ཆུ་འདང་དང་འདྲ་བ་ཞིག་གོ། །གཟུགས་དང་བ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ དང་།ལས་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་ཤིང་ལེགས་པ་འདོད་པ་དང་། མོས་པ་གསོས་འདེབས་པ་ནི་དད་པའོ། །བག་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། གང་ཡོད་ན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་ནི་རྙེད་ པ་དང་།བརྟེན་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དེ། དེ་ནི་བག་ཡོད་པ་ལས་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགེ་བའི་ཆོས་དག་ལས་གཞན་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།གཅེས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ལྷུར་ལེན་པའོ། །ལྷུར་ལེན་པ་འདི་ཅི་ཞིག་།གང་ཡོད་ན་དགེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ལྷུར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །སེམས་ཀུན་དུ་སྲུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ལ་ཕན་པ་གཅེས་སུ་འཛིན་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀུན་ནས་སྲུང་བ་ལྷུར་ལེན་པ་ བག་མེད་པ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་ནི་བག་ཡོད་པའོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་སིམ་པ་དང་། ཡང་བའི་རྒྱུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་ པས་སེམས་དམིགས་པ་ལ་མ་ཆགས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར།སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བསྲེག་པ་དང་། ཆུས་གཏོར་བ་དང་། བརྡུངས་པས་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་གསེར་བཞིན་ནོ། །མདོ་ལས། གང་ཞིག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཡང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་སེམས་ཤིན་ཏུ སྦྱངས་པ།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདིར་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཁོ་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་བཤད་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མདོ་ལས་མ་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

'所取诸根'是指舌根所取的诸法，因为难以确定把握所以难以断除，那些非有形且为意识所取的法，即仅为意识所取的诸法更不用说了。
因此，这些是由信解所显示的，应当如实了知。因为同时了知多种义相，并且一个法同时具有这些相是不合理的。
当其他法进入时，可见相续中有变化，如同灯火的相续中加入油、污垢、水、风时，同时可见明亮、不明亮、声音、动摇等现象。
因此，多地说者的观点正如前述安立。
'信为心净'中，信是与心浊相违的，与之相应时能离开烦恼和随烦恼垢染的浊性，依靠信心能使心清净，所以说是心净。
信是一种如同摩尼宝珠净水般的心所法。因为也有色净，所以说'心净'。
其他人说，对于'谛与三宝'等，是对谛、三宝、诸业、诸果生起胜解，即深信并希求善法、增长胜解就是信。
'正念是修习诸善法'，应当说'何者具有'。修习善法是指获得和依止，这是从正念而生。
正因如此，所以说'异于彼等'。修习异于善法，即认为完全不存在。
'对彼等的珍视'中，珍视是什么呢？是专注。这专注又是什么？是使善法方面得以专注的因。
'护持心'中，珍视自利的身语意护持专注，与放逸相违的法即是正念。
'轻安是心堪能性'中，什么是堪能性？是正作意时心的安适、轻快的因——另一种心所法，具有此法时心能无碍趣入所缘，因此称为心堪能性，如同经过烧炼、水洗、锤打而精炼的黄金。
经中说：'什么是作为菩提分的轻安的异门？有身轻安，也有心轻安。身轻安、轻安觉支能引生神通、圆满菩提、趣入涅槃。心轻安、轻安觉支也能引生神通、圆满菩提、趣入涅槃。'难道没有说身轻安吗？
在此仅说心堪能性为轻安，轻安的定义是否不周遍？并非经中未说。

།དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ། ལུས་ཀྱི་ཞེས་བཤད་པ་ དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཀྱི་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་རྣམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ས་ མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ན་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གཉིས་ལ་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་ཁྱབ་པ་ཡིན་གྱི་མ་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་མདོ་དེར་ནི་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་དགའ་བས་དྲངས་པ་ཁོ་ན་ ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མདོ་ལས་ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་པའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནི་ལུས་མཉན་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ལ། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་ ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཇི་ལྟར་མཐུན་ཞེ་ན། ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ ཡང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདྲ་བར་ཉེ་བར་འདོགས་པའོ།།དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཡང་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དགའ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་ཤིང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་མནར་སེམས་ ཀྱི་གཞི་དགུ་གནོད་སེམས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་གསུངས་ལ།གང་གི་ཚེ་ལམ་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་མཛད་པ་དེའི་ཚེ་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོར་གསུངས་ན། རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྟོག་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ཡིན་ནོ།།བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །སེམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་བ་ལས་མ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གེགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།འདི་ནི་འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའི། ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ལས་དེ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།

关于'如同身受'这句话，虽然是心的感受，但因为依靠有形根门而生起，如同眼等识相应，所以称为'身'。同样也应当了知身轻安，虽然是心的，但因为依靠有形根门而生起，与五识相应，所以称为'身'。而且，从善的眼等识中产生适业性，即是轻安，因为轻安是多地所摄。
因此，身轻安和心轻安二者在本质上没有任何差别，所以其特征是遍及的，而非不遍及。那么，为何说是'菩提分'呢？有人说：因为眼等诸识是不等持的，而且菩提分是无漏的，所以与眼等识相应的轻安不应成为菩提分。
那么，在经中所说的身适业性的殊胜是由喜引生的，应当了知那就是身轻安，因为经中说：'心生欢喜则身得轻安。'有些人说这是身柔软性。
关于'如何成为菩提分'的问题，菩提分是意地所摄且无漏，而身轻安不是心所自性，且是有漏，因此不应成为菩提分。对此，说一切有部回答说：因为与菩提分相顺，即使那身轻安也与作为菩提分自性的心轻安相顺，所以也称为菩提分。
若问如何相顺，即是指身适业性本身。'如是'的意思是虽非其自性，但因相顺而假立为与之相似。虽非其自性，但因与喜觉支相顺，所以说与喜相应的法是喜觉支；因为九恼害事与害心相顺，所以说是害心盖；当说道为三蕴时，寻伺被说为慧蕴，但寻伺二者并非慧的自性，而是寻和精进的自性。
舍是心平等性，是对沉掉的对治。意思是心如理而行不越轨，因为经中说是心任运成就。其他人说这是作意的障碍。
应当了知这是行舍，而不是受舍，因为在说'感受有三种'的经文中已经提到了受舍；也不是无量舍，因为无量舍在一切善心中都会生起。

།གང་གི་ཕྱིར་གསུང་རབ་ལས་ནི་ཚོར་ བ་བཏང་སྙོམས་དང་།འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་དང་། ཚད་མེད་པ་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་བཏང་སྙོམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ཚོར་བ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཏང་སྙོམས་དག་མི་གཟུང་ངོ་། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ སྟེ།འདི་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་སེམས་གཅིག་ལ་འབྱུང་ན་དེ་ནི་འཐད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་ཤེས་པར་དཀའོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།སྡུག་བསྔལ་བས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པར་དཀའ་བའོ། །ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་ཞིག་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་དང་མི་འགལ་བ་དེ་ནི་ཤེས་པར་དཀའ་ཡང་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཞིག་ རྩོལ་བ་དང་།རྩོལ་བ་མེད་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་གཅིག་ལ་འབྱུང་བ་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤེས་པར་དཀའ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་ནི་སེམས་གཅིག་ལ་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་ངོ་། །རྩོལ་བ་ཡང་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩོལ་ བ་ཉིད་རྩོལ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་གཉིས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་རྩོལ་བ་དེའི་ཚེ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རྩོལ་བ་མད་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འོ་ན་ནི་ང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། རྩོལ་བ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པ་གཉིས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་གཅིག་པར་མི་འགྱུར་ན།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལས་འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ རྟོག་པ་དང་།དཔྱོད་པ་གཉིས་བཞིན་དུ་འགལ་ཡང་མི་འགལ་བའི་རིགས་ཏེ། རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགལ་བ་ནི་སེམས་གཅིག་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཏེ། བཟློག་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྩ་བ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པའི་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་འགལ་ཞིང་མངོན་པར་མ་ཞེན་པའོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་མེད་ཅིང་། རྗེས་སུ་བརྩེ་བའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མི་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་པར་འབྱུང་ཡང་གཏི་མུག་མེད་པ་མ་བསྟན་པས།དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པའི་བཤད་པ་མ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། གཏི་མུག་མེད་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་དག་དགེ་ བའི་སེམས་གཞན་ལ་ཡང་འབྱུང་བས་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ན་སེམས་གཞན་ལ་ཡང་འབྱུང་བས་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པའི་བཤད་པ་ལ་མ་ཚང་བ་ཉིད་མེད་དོ། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་ འཚམས་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པར་དགའ་བ་དང་འགལ་བ་སེམས་བཟང་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུངས་བ་དང་། སྤངས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། མི་བསྐྱེད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་ལེ་ལོ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་སྟེ།གང་ཡོད་ན་སེམས་རིགས་པར་རྩོམ་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།

由于经典中说到舍受、行舍、无量舍这三种舍，但此处是讨论多种善地的场合，所以不取受舍和无量舍。现在'如何'等广说，因为这是多地法，是多种善地法，如果说作意和舍在同一心中生起，这是不合理的，因为二者互相矛盾。对此，难道不是说'这些差别难以了知'吗？苦所知是难以了知的。'难知亦'等广说，如触和受那样，在心的一刹那中，心所法与其他法不相违的，虽难了知但是可知的。
若说努力和无努力这互相矛盾的两者在一处生起不相违，这是极难了知的，因为从未见到乐和苦在同一心中生起。'努力亦于他处生起'等广说，因为是不同的法，努力本身不是无努力，这二者也不在一事物上运行。当对色起努力时，对声等则无努力，这有什么矛盾呢？
那么'我'等，因为努力和无努力二者所缘不同，相应法都将不会成为同一所缘，然而相应法被认为是所缘无差别的，因为承认由所缘相同而成为相应。'此中如是类'者，如寻和伺二者虽相违却不相违，因为粗细互相矛盾，不相违是因为在同一心中生起。'其理亦如是'者，意为以此方式安立。
惭愧将在下文解释，即'不敬无惭愧，不观罪过患'中，应知其反面即是惭愧。'二根'等广说，其中无贪是对得失境界不过分执著、希求，与执著相违而无执著。无嗔是对众生无害心，是慈悲的种子。
因为善根互相缺一不可，虽然在一切善心中都相应生起，但因为未说无痴，恐怕多种善地的解释不完整，为断除这种疑虑而广说'虽有无痴'等。这是要表明：某些法虽然在其他善心中也生起而是多种善地法，而彼处虽然在其他心中也生起却不是多种善地法，如欲等。因此多种善地的解释并不缺漏。
不害即无暴虐，与乐于损害其他众生相违的善心即是不害。'精进是心踊跃'者，对已生起的功德和过失，为了守护、断除、令未生者生起、令不生起，心无懈怠即是踊跃，有此则心勤奋修习、成就殊胜，这就是精进。

།འདིར་དང་གི་སྒྲ་དག་ནི་སྐྱོ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏེ། །དེ་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པས་ དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངང་གི་སྒྲ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། ཚོགས་པ་གཉིས་ལ་དེ་དག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་སེམས་ཁོ་ན་སྟོན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པ་འདི་གང་ཞིག་ཅེ་ན། མི་ཤེས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་འདི་གང་ཞེ་ན། མི་གསལ་བའོ། །མི་གསལ་བ་འདི་ཡང་ ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།གསལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་མི་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ནི་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བག་མེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བསྒོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བསྒོམ་པ་ནི་མ་རྙེད་པ་རྣམས་མི་རྙེད་པ་དང་། རྙེད་པ་རྣམས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །བསྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་ལ་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་ཡལ་བར་འདོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལེ་ལོ་ནི་སེམས་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གསུང་རབ་ལས་ལེ་ལོ་ཁོ་ནར་འདོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ལས་ཕྱི་ རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལེ་ལོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་དམན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དམན་པར་ཞུགས་པས་ནི་ལེ་ལོ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་ལེ་ལོ་ཉིད་དོ། །མ་དད་པ་ནི་སེམས་མ་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟེ། བདེན་ པ་དང་།དཀོན་མཆོག་དང་། ལས་དང་། འབྲས་བུ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །རྨུགས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཚིག་སྔ་མ་སྔ་མ་གཉིས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པར་བསམས་ ཏེ།ཚིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གཉིས་བརྗོད་དོ། །གཡེལ་བ་དང་མི་དགའ་བས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་ལྕི་བ་ཉིད་ནི་རྨུགས་པ་སྟེ། གང་གིས་བཟུང་ན་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ཚོར་ བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཡིན་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་རྨུགས་པ་སེམས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡིན་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱའོ། ། རྒོད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གླུ་དང་། གར་ལ་སོགས་པ་དང་། སྒེག་པའི་ཆ་ལུགས་དང་། རྒྱན་གྱིས་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་སྟེ། གང་དང་ལྡན་པས་ལམ་གོལ་བ་ཁོ་ནར་ཞུགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒོད་པའོ།

此处'和'的词义是厌离和极喜的总义。由于这两者性质相违，不可能同时存在于一心，所以不应归属于众多善地，因为在诸论中也未说明。正因如此，出现两个'和'字，因为这两者缘于两种资粮。
'由于这些具有诸多烦恼地'这句话是从烦恼角度说明与之相应的心，正因如此，才说'凡是恒常生起于烦恼心者'。
其中'愚痴'即无明。什么是无明？是不知。什么是不知？是不明。什么是不明？明即是智慧，因此，对所知之法如实了知的障碍，具有不明相的法即是愚痴。
'放逸是不修诸善法'这句话中，应理解为'若有某法'。不修诸善法是指未得者不求得，已得者不现前。'修习的违品'意思是舍弃爱护自利。
'懈怠是心不振奋'是指对善业，因此说'精进的违品'。如此，对不善业心生振奋，那不是精进。经典中明确说这只是懈怠，如世尊说：'外道的精进即是懈怠。'因此称为劣精进。以劣道趣入即是懈怠，其体性即是懈怠性。
'不信是心不信'，是邪见的等流，即对谛、三宝、业果不生胜解的行相。因此说'信的违品'。
关于'何为昏沉'等广说中，考虑前两句是解释，故说后两句。由懈怠和不乐所生的心重性即是昏沉，为其所执时，以愚钝方式令心不堪能。因此说此是轻安的违品。
'如身受'中，虽是心的，但因依托色根而生，故说是身的。同样，五识身的昏沉虽唯是心的，但因依托色根，故说是身的。
'掉举是心不寂静'，是指由歌舞等、妖冶装束、装饰品使心不寂静，具此则唯入邪道，这就是掉举。

།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་སྨོས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་རྣམས་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བསྟན་པའི་རྨུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དག་གི་ནང་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་དང འགལ་ལོ་ཞེ་ན།འགྱུར་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞུང་ཚད་མར་བྱས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་ཀྱི། སློབ་དཔོན་གྱི་འདོད་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ཡང་ འདིར་དེ་དག་གི་ནང་དུ་མ་བཀོད་དོ།།འདིར་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་བཅས་པའི་ངག་བརྗོད་པར་འདོད་དེ། འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་བཅུ་དག་འདོན་ཏེ། ངེས་པར་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ ལྟར་ན་དེ་དག་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནར་ལོག་པར་མོས་པ་ཡིན་པར་གཟུང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཁོ་ན་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་མུ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མུ་དང་པོ་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ས་མང་པོ་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། །བཞི་པ་ནི་ས་མང་པོ་པ་དག ཀྱང་མ་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་མུ་བཞི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔར་ནི་མུ་དང་པོ་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་མུ་དང་པོ་ཡིན་པར་བཤད་ལ།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷག་པར་བསྣན་ཏེ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །སྔར་ནི་མུ་གཉིས་པ་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་ཡིན་ལ་ད་ལྟ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལྷག་པར་བསྣན་ཏེ་དྲུག་ཡིན་ལ། སྔར་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བཅས་པ་ལྔ་མུ་གསུམ་པ་ཡིན་ལ་ད་ལྟ་ནི་རྣམ་ པར་གཡེང་བ་བོར་བ་བཞིན་ནོ།།མུ་བཞི་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་རྨུགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་ལན་ནི། རྨུགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པར་འདོད་པས། དེ་ལྟར་ དེ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དག་གི་ནང་དུ་མ་བཏོན་པ་སུ་ཞིག་གིས་ཉེས་ཏེ།ཅི་ངས་ཉེས་སམ། འོན་ཏེ་གང་དག་མི་འདོན་པས་ཉེས་ཟེར་ན། གདོན་པར་བྱ་བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཏོན་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མ་ བཏོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། རྨུགས་པ་སྤྱོད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་མྱུར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྨུགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྤྱོད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། རྒོད་པ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་སྲིད་པའོ།

在《阿毗达磨》中广说：由于未说明遗忘、散乱、不正知、非理作意、邪解等是烦恼大地法，以及在未说明的昏沉的烦恼大地法中提到这些，因此与《阿毗达磨》相违。若有此问难：
所谓'了知变化'是以论典为准，知道烦恼大地法有十种，这是阿阇黎的主张。但阿阇黎的意趣是不知的，虽然遗忘等是大地法，所以是烦恼大地法，但在此处未将它们列入其中。
此处是想要说明具有确定性的语句，因为此处只想说明烦恼大地法。在诸品中列举十种烦恼大地法，是因为没有确定性。
又问：这些为何是大地法？为此广说'唯是染污的念'等。'等'字所表示的是：唯是染污的慧即是不正知，唯是染污的作意即是非理作意。应知唯是染污的胜解即是邪胜解。
'正因为如此'是指因为唯是染污的念等即是遗忘等的缘故。如此则成四句分别，因为念等具有两种自性。
第一句是唯是大地法，即受等。第二句是唯是烦恼大地法，即不信等。第三句是既是大地法又是烦恼大地法，即念等五法。第四句是既非大地法又非烦恼大地法。
'除了这些种类'是指善大地法、小烦恼地法以及其他不相应等法。'它们的四句分别不是这样'是这样说的。
为何不是这样呢？先前说第一句是受等五法，如此则加上定成为六法。先前说第二句是懈怠等五法，现在则加上散乱成为六法。先前说第三句是包括散乱在内的五法，现在则去掉散乱。第四句如前。
对于所说的'从中不生起昏沉'的回答是：关于昏沉，由于与愚痴等一切烦恼相应，故认为是烦恼大地法。如此，虽然它具有烦恼大地法的特征，但未列入烦恼大地法中，谁有过失？是我有过失吗？还是说不列举者有过失？虽然应当列举。
为何不列举呢？因为与禅定相顺故未列举。
怎样与禅定相顺呢？广说'昏沉行者极快得定'，因为昏沉不会引生散乱，所以行持昏沉者能快速生起禅定，而掉举行者则不然，因为会引生散乱。
'传说'一词表示不可能。

།བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་གཉིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གེགས་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ནི་མཐུན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་དག་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་བྱེད་པར་ མཚུངས་པས་མཐུན་པ་ཉིད་དོ།།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་རྨུགས་པ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྒོད་པ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་རྒོད་པ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་རྨུགས་པ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི་ནམ་དུ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་འདོར་བར་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞར་ཡང་ངོ་། །ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ ན་ཡང་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་གང་ཞིག་གང་ལ་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེའི།ཚད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་སྤྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ནི་དྲུག་ཁོ་ནར་གྲུབ་ཀྱི་བཅུར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་བཞིན་དུ་འདི་དག་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པར་ བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་དག་ཀྱང་ནི་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་འབྱུང་གི་།གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པར་བརྗོད་དོ། །མི་དགེ་ལ་ནི་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ངོ་ཚ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི།མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནས་སོ། །འདི་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉུང་ངུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ལ། གང་དུ་དམིགས་པ་དེར་ ཡང་རེ་རེ་ནས་དམིགས་ཀྱི།ཚོགས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ཙམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རང་དབང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆུང་ངུའི་ས་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །འདི་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་ནང་ ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་ཏེ།གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་དྲི་མ་དྲུག་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་རང་དབང་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནས་སོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་ངེས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གང་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དག་གཟུང་ངོ་། །འདིར་སྨྲས་པ། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་འགྱོད་པ་དང་། །གཉིད་དང་ཁོང་ཁྲོ་ ཆགས་རྣམས་དང་།།ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ། །བརྒྱད་ནི་མ་ངེས་པར་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་གང་ལ་དུ་ཞིག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱའོ།

昏沉和掉举二者是禅定的障碍，但说它们相互一致是不合理的，因为它们如同黑白一样互相对立。虽然是对立的，但由于都使心不专注这一点是相同的，所以说它们一致。
关于'某者'等，这里要说明：凡是有昏沉的人必定也有掉举，凡是有掉举的人必定也有昏沉。为什么呢？因此说'这些永远不会舍弃同时存在的本性'。'内在'即是'一切'。同时存在的法即是同时存在，其体性即是同时存在性。
'然而'，虽然如此，但应当了解昏沉和掉举哪一个在何时以力量而非程度的方式占主导，因此烦恼大地法确定为六种而非十种。
又为什么在其他法也存在的情况下，唯独说这些是烦恼大地法呢？因为这些总是在有烦恼的心中生起，而不在其他情况下，所以称为烦恼大地法。
关于'不善中有无惭和无愧'，'中'字表示仅在不善中的确定义。'这二者'等，如'不敬、无惭、无愧，不见过患'等。
这些有小烦恼地，'小'即是少，它们缘于一切有烦恼的心，但在所缘时是各别生起，而非同时具足。
关于'仅无明'中，'仅'字是为了排除贪等，因为忿等是独立的，所以不与贪等相应。
'修所断'是指非见所断，因为忿等是修所断。'唯意地'是指不与眼等识相应，因为忿等是意地法。'和'字表示总括。
这表明：因为与修所断的单纯无明以及唯意识相应，所以称为小烦恼地法。
这些将在随烦恼中说明，即在随眠品中：'复有六垢及随烦恼自在'等。
不仅仅是这五种心所，还有其他不定法。是哪些呢？因此说'寻、伺、悔、眠等'。'等'字包括贪、忿、慢、疑。
这里说：'寻伺及悔眠，忿及贪等法，慢疑称为八，说为不定法。'这是总结偈颂。这些不一定同时生起。
现在要分析在一切心中必定生起多少法。

།རེ་ཞིག་འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དགེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ལ་མ་རིག་པ་འབའ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་འདྲེས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པའོ། །འདོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་ འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།ཉི་ཤུ་གཉིས་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ངེས་པ་མི་གཟུང་སྟེ། ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པས་བསྣན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ངེས་པའི་ས་མང་པོ་པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པ་མ་ཡིན་ལ། ཁམས་ གསུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་།གཅིག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་སེམས་གང་ལ་འགྱོད་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་དེར་དེས་བསྣན་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ངན་པར་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ནི་འགྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱས་པ་ཉིད་ནི་དོན་འབྲེལ་གྱི། ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཅི་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་འགྱོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ངན་པར་བྱས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དམིགས་པར བྱེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་ནི་ རྣམ་པར་བམ་པ་དང་།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་མ་ཆགས་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་གནས་པ་ལ་གནས་བཏགས་པས་ངན་པར་བྱས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པ་ལ་ གནས་བཏགས་པ་གར་མཐོང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་འབའ་ཞིག་ལས་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །འགྱོད་པ་ཡང་ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་འགྱོད་པ་ཞེས་འགྱོད་པ་གནས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཕྱིས་གདུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ནི་འགྱོད་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འོ་ན་གང་ཡང་མ་བྱས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངན་པ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ནི་འགྱོད་ པ་ཡིན་ན།མ་བྱས་པ་ནི་ངན་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ངོ་བོ་འགྱོད་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའི་བསམས་པའོ། །མ་བྱས་པ་ལ་ཡང་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་དགེ་བ་འམ། མི་དགེ་བ་མ་བྱས་ནས་གདུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འགྱོད་པ་དགེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་ནས་གདུང་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་གདུང་བ་སྟེ། དེ་ནི་འགྱོད་པ་དགེ་བའོ། །བཟློག་པ་ནི་འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་མི་དགེ་བ་མ་བྱས་ནས་གདུང་བ་དང་། དགེ་བ་བྱས་ནས་ཕྱིས་ཤིན་ཏུ་གདུང བའོ།།དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་འགྱོད་པའོ།

关于暂时欲界所行的心有五种这一说法，如何理解呢？善心是一种，不善心有两种：即单独具有无明的纯粹不善心，以及与贪等烦恼相应的不善心。无记心也有两种：与身见和边执见相应的无记心，以及有覆无记和无覆无记。无覆无记又包括异熟生、威仪路、工巧处和变化心。
欲界善心有二十二种，但不能确定一定只有二十二种，因为有些情况下还要加上追悔。不定地法有二种：追悔和睡眠。因为这两种既不属于六识，也不属于三界，也不一定是染污性的。因此，凡是有追悔机会的善心，加上追悔就成为二十三种。
关于'追悔的本质是对恶行的追悔'这一说法，所作之事本身是关联的内容，而不是心所法。因此这里详细解释说，其自性是什么呢？所谓'意识执著'。如何理解缘于追悔的意识执著称为追悔，而它不是恶行的本质呢？这是因为将所缘归属于能缘的缘故。
比如说'缘于空性'等详细内容，空性是诸行离开内在作者的状态，缘于此的禅定解脱门称为空性。不净观是以腐烂、青瘀等事物为体，缘于此的无贪称为不净观，与此相似。或者说，是以处所来假立，对恶行起意识执著称为追悔。
在何处见到以处所来假立呢？因此详细说'在世间也'，不仅仅是在论典中。追悔也成为意识执著的处所，因为依此而生起的缘故。因此'追悔'是以处所假立的意识执著，具有后来懊恼的特征。
或者说这是以果来假立因，其中因是追悔，果是意识执著。对此的比喻是'此六触处'等详细内容。眼等触处不是前业，那么是什么呢？因为是前业的果报，所以说是前业。
关于'缘于未作'的问题，如果追悔是恶行的本质，那么未作并非恶行，因此不应该成为追悔的本质，这是提问的意思。对未作也有所谓的'作'，这详细说明的是指未行善或不善而懊恼。
什么是善的追悔呢？对未行布施等善行而懊恼，以及做了杀生等不善业而懊恼，这是善的追悔。相反的情况是不善的追悔，即未作不善业而懊恼，以及做了善事后极度懊恼。这两种都是指善与不善的追悔。

།གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་དགེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དྲང་བའི་ དོན་ཏོ།།ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ནའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་འདིར་མི་དགེ་བར་གཟུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར། ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ།ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིད་ནི་ཀུན་ལ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བའི་སེམས་མ་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་སྟེ།མ་འདྲེས་པར་བཤད་པ་ཉི་ཤུ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འགྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའོ། །བསྒྲིབས་ལ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བ་དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་བསྒྲིབས་པ་སྟེ། དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་གི་།བཅོ་བརྒྱད་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ནི་ངེས་པར་མི་གཟུང་སྟེ། གཉིད་ནི་ཀུན་ལ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་མ་བསྟན་གཞན་ལ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ ཡང་གཉིད་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་།།ཉི་འོག་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བཅུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་འགའ་ཞིག་ལ་འགྱོད་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བྱས་སམ་མ་བྱས་ནས་ ཡིད་ལ་གཅགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ངས་མ་ཞུ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་ཟོས་ཞེས་བྱ་བའམ། རྩིག་པ་དེ་ལ་ཅི་སྟེ་མ་བྲིས་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འགྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །འགྱོད་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པས་འགྱོད་པ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ཡིད་བདེ་བ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཕྱེ་བ་རྣམས་ན་རེ་ནི་འགྱོད་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མེད་དེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གང་སྨོས་པ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་བཅུ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་།རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་དོ། །གཉིད་ནི་ཀུན་ལ་མི་འགལ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གཉིད་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་མི་འགལ་ཏེ། གཉིད་ ལོག་པ་ལ་ཡང་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉིད་ནི་དེ་དག་དང་མི་འགལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་གང་ལ་གཉིད་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྣན་ཏོ། །གང་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། གཉིད་ནི་ཀུན་ལ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངེས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལས་འགྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་དེ། འགྱོད་པ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་ན་དེ་དག་ནི་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པ་ཡིན་པས་དེ་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་དོ།

所谓'依于二者'是指如前所说的方式依于善与不善。关于'具有见'，其中'与'字是总摄义。'不善'是承接义。
某些遍行地所摄慧的差别称为'见'，即正确思维的智慧是见，在此应理解为不善。因此说'邪见等'。
关于'四烦恼及忿等'，唯有二十一种生起，但不仅仅是二十一种，因为睡眠对一切都不相违。不善心不杂染者与四烦恼相应，与忿等相应，与追悔相应，其中有二十一种生起，即如前所说的二十种不杂染，以及烦恼、随烦恼、追悔等任何一种。
关于'有覆有十八'，欲界中与萨迦耶见和边执见相应的心是有覆，其中必定生起十八种，但不应确定仅生起十八种，因为睡眠对一切都不相违。
关于'其他无记有十二种'，此处由于睡眠不相违，应如前确定。
'日下部等'详细阐述。'十三'是指，在无覆无记心中某些会生起追悔。其中无记追悔是指对已做或未做而生起的忧虑，如'为何未请示就吃了'或'为何未在那墙上画画'等忧虑即是无记追悔。
若说追悔与喜相应，而忧是善与不善，因此无记追悔无相应，为此说：忧也如喜有三种。开显部说无无记追悔，因为与忧相随，离贪者无此，因此前说'非异熟'。
关于所说'无覆'，异熟生、威仪路、工巧处、变化心性是无覆无记。其中生起十三种，即十遍行、寻、伺及无记追悔。
关于'睡眠对一切不相违'详细阐述，睡眠是善、不善、无记，因此对一切有情都不相违，因为睡眠时也可能有善、不善、无记心。因此睡眠与这些不相违。因此任何心有睡眠者都应加上睡眠。
关于'有二十二'，由于睡眠对一切不相违，应随前说广说。
关于'其中无追悔睡眠诸不善，初禅中无'，初禅中如前所说的心心所决定中无追悔等，因为追悔与忧相应，而他们心相续已被止息所润泽，故彼处无忧。

།གཉིད་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན། དེ་དག་ནི་སེམས་བསྡུས་པ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ལ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ན་གཉིད་མེད་དོ། །གང་ཡང་ཅུང་ཟད་མི་དགེ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་ངོ་།།གཡོ་དང་། སྒྱུ་དང་། རྒྱགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། འཚིག་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། སེར་སྣ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ དང་འདྲའོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་འདྲེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་དགེ་ བའི་སེམས་ལ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ།ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པའོ། །མ་འདྲེས་པ་ལ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དྲུག་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པའོ། །ལྟ་བ་ལྡན་ པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་བཅུ་དགུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་། མ་འདྲེས་པ་བཤད་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །གཡོ་དང་། སྒྱུ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་བཅུ་དགུ་ཁོ་ན་སྟེ། གཡོ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་རང་དབང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པའོ། །རྟོག་པ་འང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ན། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་སྟེ། མ་འདྲེས་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ རྟོག་པ་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་བཅུ་བདུན་ནོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ། སྔར་བཤད་པ་བཅུ་བདུན་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། སྒྱུ་ལ་སོགས་ པ་གང་ཡང་རུང་བའོ།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ནི་བཅུ་གཅིག་སྟེ། ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། དཔྱོད་པའོ། །དེའི་གོང་ན་དཔྱོད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནིའི་སྒྲས་ནི་འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་དང་། མི་དགེ་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་གི་སྒྲས་ནི་གཡོ་དང་སྒྱུ་ཡང་མེད་དོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་ འདྲའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་དགེ་བ་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་འབྱུང་ངོ་། །མ་འདྲེས་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་བཅུ་དྲུག་གོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་བཅུ་བདུན་ནོ།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ནི་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་། །ཚངས་པའི་བར་དུ་གཡོ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གཡོ་ནི་སྒྱུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་ཡང་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཚངས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་ལ་ཡང་གཡོ་ཡོད་ཅེ་ན།འཁོར་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་གོང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ན་གཡོ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་འཁོར་ནི་བརྒྱད་འདོན་ཏེ། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་འཁོར་དང་། ཚངས་པའི་འཁོར་དང་། བྲམ་ཟེའི་ འཁོར་དང་།ཁྱིམ་བདག་གི་འཁོར་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འཁོར་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་འཁོར་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་འཁོར་དང་། བདུད་ཀྱི་འཁོར་རོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གོང་དུ་ནི་འཁོར་མ་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་དེ་ན་འཁོར་དང་འབྲེལ་པ་མེད་དོ།

如果睡眠是心识收摄的特征，那么当心识收摄时，就只会安住于禅定中，因此在那里是没有睡眠的。'任何微小的不善'等广说。
除了谄诳、虚伪和傲慢之外，所谓的'愤怒等'是指愤怒、怨恨、嫉妒、恼怒、隐瞒、吝啬、伤害等一切都没有，这是根据上下文来理解的。其他一切都与此相同。
如何解释呢？初禅的心识有四种：善、有覆无记、无覆无记。其中有覆无记又分为两种：纯粹的和与其他烦恼相应的。
首先，在善心中有二十二种心所：十大地法、十大善地法、寻和伺。在纯粹的有覆无记中有十八种：十大地法、六大烦恼地法、寻和伺。与见相应的也是如此。
与贪欲、我慢、疑相应的有十九种：即这些烦恼加上前述纯粹的十八种。与谄诳、虚伪、傲慢相应的心也只有十九种，因为谄诳等不是自主的。
在无覆无记中，根据情况，在异熟生等任何一种中有十二种：十大地法、寻和伺。
关于'寻在殊胜禅中'这句话，'也'字表示悔、睡眠和不善也都没有。
关于'其余与此相同'这句话，在善心中如前所说，除了寻之外有二十一个心所。在纯粹的和与见相应的心中，除了寻之外有十七个。
与贪等相应的，以及与谄诳等任何一种相应的有十八个，即前述十七个加上贪等或谄诳等任何一种。
在无覆无记中有十一个：十大地法和伺。
关于'在其上伺也'这句话，'也'字表示悔、睡眠和不善也没有。'又'字表示谄诳和虚伪也没有。其余与此相同。
如何理解呢？首先在善心中，除了寻和伺之外有二十个心所。在纯粹的有覆无记和与见相应的心中有十六个。与贪等烦恼和随烦恼相应的有十七个。
在无覆无记中只有十大地法。
经中说'直至梵天都有谄诳'，因为谄诳是以虚伪为前提，所以虚伪也包括在内。
如果问：为什么已离贪的梵天还有谄诳呢？答：'因为与眷属有关'。正因为如此，由于没有眷属，所以在梵天以上的二禅等中没有谄诳。
这里列举八种眷属：刹帝利眷属、梵天眷属、婆罗门眷属、居士眷属、沙门眷属、四大天王眷属、三十三天眷属和魔王眷属。
在梵世界之上没有说明眷属，因此在那里没有与眷属相关的事。

།ཇི་ལྟར་དེ་ན་འཁོར་དང་འབྲེལ་པས་ གཡོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རང་གི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་རང་གི་འཁོར་ལ་བག་འཁུམས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཡོངས་སུ་མ་ལུས་པར་འགག་མོད་ཀྱི། དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཐོབ་པས་ མ་ཤེས་པ་ན་གཏམ་རླུང་བསྐུར་རོ།།ཚངས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་ཡང་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཟེར་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚངས་པ་དག་པས་མཆོག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གོ། །བྱེད་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་བཤད་པའོ། །ས་གང་ན་སེམས་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་ངོ་།།ས་དག་ནི་གསུམ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ས་དང་། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་སའོ། །ས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ན་སེམས་གང་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་རྒྱས་པར་ བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཡང་ན་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་སའམ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས་པ་ས་བཅུ་དང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་གཞུང་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁ་ཅིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རང་གི་ངོ་བོ་འདྲ་བས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་གཞུང་ལས། ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་བཤད་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་སངས་རྒྱས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གཉིས་ཀ་ཡང་འཛེམ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་ཅི་ ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ།།མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཡོན་ཏན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་རྣམས་སོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ། མཁན་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་རྣམས་ལ་བརྙས་ པ་ནི་མ་གུས་པ་ཉིད་དོ།།འདི་ལ་གུས་པ་མེད་པས་ན་མ་གུས་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་མ་གུས་པ་ཉིད་དེ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ། །བཀུར་བ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་མ་ལ་དབང་བས་ནི་བཀུར་བ་སྟེ། བླ་མ་འམ་བླ་མའི་གནས་དང་འདྲ་བའོ། །འདི་ལ་བཀུར་བ་མེད་པས་ན་བཀུར་བ་མེད་པའོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་བཀུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བའོ། །འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བ་མེད་པ་ནི། འཇིགས་པས་དབང་མི་སྒྱུར་བ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་འཇིགས་པས་དབང་མི་སྒྱུར་བ་ཉིད་དོ། །འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་སྟེ།རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །བླ་མ་དག་དང་བླ་མ་འདྲ་བ་དག་ལ་གུས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་འཇིགས་པར་འགྱུར་གྱི། མི་གུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་དབང་དུ་འགྱུར་གྱི། མི་འཇིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་བླ་མའམ་བླ་མའི་གནས་ལྟ་བུ་དག་ལ་འཇིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་བརྙས་པས་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་ལས་སོ། །འདིར་མ་གུས་པ་ནི་གུས་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ལ། གཞན་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གུས་པའི་མི མཐུན་པའི་ཆོས་ཏེ།གུས་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ལ་བརྗོད་དོ། །ཁྲེལ་མེད། ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སླར་གཤེ་བ་དང་། སྤངས་པའོ། །དེའི་སྨད་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པའོ།

如何知道那里由于与眷属相关而有虚伪呢？为此，详细说明'那是在自己眷属之中'。他若想要完全断除对自己眷属的畏缩，虽然在无色界中大种完全灭尽，但因为未获得其等至，在不知时就造谣。说'梵天'后又说'大梵天'，是为了让人知道他比其他梵天更为殊胜。'自在天'、'造物主'是由后者解释的。
'在何地何心'等详细阐述。地有三种：有寻有伺地、无寻唯伺地、无寻无伺地。在这三种地中，与任何心相应的心所已详细说明。或者，与等持地、非等持地，或者与具有殊胜禅定的十地相配。
现在经文中详细阐述'某些心所'。由于自性相似，难以轻易理解它们的差别，因此应当阐述经文中解说的差别。为什么说'经文中出现'呢？因为某些世间人和佛教徒承认两者都具有谨慎的本质。
'有何差别'即是说有何特点。关于详细阐述的'不恭敬无惭'，'诸功德'是指戒、定、慧。'于具功德者'是指具足仪轨和行境者，即轻视和尚等补特伽罗就是不恭敬性。由于对此不恭敬故称不恭敬，其体性即是不恭敬性，是心所法。
关于'无敬重性'，由弟子所应敬重即是敬重，即上师或如同上师地位者。此中无敬重故称无敬重，其体性即是无敬重性。具有以怖畏支配的性质故称怖畏所支配，无怖畏支配即是不被怖畏支配，其体性即是不被怖畏支配性。
'怖畏'是意地心所法，由于无分别故，五识聚中无有怖畏。对上师等和如同上师地位者具有恭敬者会对他们生起怖畏，而不恭敬者则不会；具有怖畏者会受其支配，而无怖畏者则不会。
为何对上师或如同上师地位者会有怖畏呢？是因为担心轻视他们会造成非法。此处不恭敬并非仅仅是无恭敬，也不是其他任何东西，那是什么呢？是与恭敬相违的法，即障碍恭敬的另一种心所法。
关于'无惭'、'不顾恶行'，'恶行'是指不应说的，因此说'恶行是指被圣者们诽谤的'，即反驳和舍弃。对其诽谤和不悦意的异熟果报不生畏惧即是无惭。

།འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་སྐྲག་པ་ལ་གྲགས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདིར་འཇིགས་པ་ནི་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས ཏེ།གང་ཞིག་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་སྐྲག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཇི་ལྟར་འཇིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་ལས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ནི་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ན་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་ལྟ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་བ་དང་། མི་ལྟ་བ་གཉིས་སོ། །ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉེ་བའི ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པ་སྟེ།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་དོགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བདག་ཉིད་ཉེས་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་རིགས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཡང་ཉེས་པ་དག་ལ་མི་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་ མེད་པ་ཡིན་ལ།འདི་ནི་གཞན་དག་གིས་སྨད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་ཉེས་པ་དག་ལ་མི་འཛེམ་པ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པའོ་ཞེའོ། །མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་ལ་གཉིས་ཀ་འགལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟོས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། ། གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་དག་ནི་ཅིག་ཅར་ལྟོས་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཅིག་ཅར་རོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འཇུག་པར་འདོད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་རྟོག་པ་དང་པོ ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།འདིས་གནོན་ཅིང་སྤྱིང་བར་བྱེད་པས་ན་གུས་པའོ། །གུས་པའི་དངོས་པོ་ནི་གུས་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཡུལ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་གཅེས་སྤྲས་ཏེ། འདི་ནི་ཡུལ་གྱི་འདུན་པའམ་རྒྱུ་མཚན་གྱི་འདུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གུས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་གུས་པ་དང་ བཅས་པ་སྟེ།ནོར་དང་བཅས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་གུས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། གང་ཞིག་ཡོད་ན་བླ་མའི་གནས་རྣམས་དང་། ཡོན་ཏན་རྣམས་ལས་འདའ་བར་མི་ནུས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སོ། །ཆོས་གང་དང་ལྡན་པས་བཀུར་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བཀུར་བ་དང་ བཅས་པ་ཉིད་དོ།།གུས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བླ་མ་དང་འདྲ་བའི་གནས་དག་ལ་འཇིགས་པར་འགྱུར་གྱི། མི་གུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དབང་སྒྱུར་གྱི། མི་འཇིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་དང་ལྡན་པས་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་འབྲེལ་པ་ལས་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བར་འགྱུར་བའོ། །རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེས་པ་དག་ལ་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་གཉིས་གཅིག་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགའ་དད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགའ་དད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་བསམས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།དགའ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདོད་པའི་ མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་འགའ་ཞིག་ལ་འདོད་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་དགའ་བ་དད་པ་ཕྱི་མ་ཡིན་ནོ།

如果说'怖畏'是指世间上的恐惧，为此说'此处怖畏是指不欲求的果报'，并非是对夜叉等的恐惧。
如果问这如何是怖畏？为此说'因为从此生起怖畏'。如果是无畏见，由于见是智慧的异名，应知是智慧。
如果是不见不欲求的果报为怖畏，应知是无明，因为不见是无明的异名。
所谓'即此因由'是指见与不见二者。有某种称为近烦恼的法，是智与邪智的一切行为之因，那就是无惭，意思是对过失行为毫无顾虑。
其他人说，详细来说'就自身而言'，即使见到自己不应陷入过失，但对过失不加防范即是无惭；即使见到'这是为他人所呵责'，但对过失不加防范即是无愧。
为了说明由于是不善大地法，一心中二者相违，因此详细说'如是亦有二种所依'。
不应同时观待他人的自性，因为对境不同。并非说同时观待自他，等等。由于欲求以异名趣入故无过失。
出现'相违'等。首先，按照第一种观点详细说明：由于此能压制并鼓舞故为恭敬。
恭敬的事相即是恭敬性，是其对境和具因的珍重，因为这是对境的欲求或因由的欲求。
具恭敬即是与恭敬相应，如同具财。其事相即是具恭敬性，是指有此则不能违越尊长处和功德的心所法。
由具何法而成为具尊重，即是具尊重性。具恭敬者对上师等处生起怖畏，不恭敬者则不然；具怖畏者受制约，无怖畏者则不然。
因此，由具何法而成为具怖畏制约，即是具怖畏制约性。'对过失'是指由与何相关而生怖畏制约。
按照第二种观点详细说明：就自身而言对过失防范是知惭，就他人而言是知愧。
有些人认为欢喜与恭敬二者是一，为了说明此二差别，故说'信喜'。'信喜'是就无漏欢喜而言，
因此说'欢喜有二种：有漏与无漏'等。'无漏即是信'中，信有二种：具胜解相和具欲求相。
对某些生起胜解即生起欲求，因此此处欢喜是后一种信。

།དད་པ་ཡིན་ལ་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་ནི་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དགའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ འདོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དགའ་བ་ནི་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དད་པ་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་དད་པ་ཡང་ཡིན་པ་སྟེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ དམིགས་པའི་དད་པའོ།།གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དགའ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དག་ལས་མ་ གཏོགས་པ་གང་དག་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།གང་ཟག་དག་ལ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་ལ། གུས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །བུ་དང་ཆུང་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དག་པ་དང་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན་བུའོ། །ལུང་ཕོག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ སློབ་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་གནས་པའོ།།རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བླངས་པ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཉེ་གནས་སོ། །གུས་པ་ཡིན་ལ་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་བླ་མ་གཞན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་གུས་པའོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་བླ་མ་དག་ལ་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་ མེད་པ་དང་།ཡོན་ཏན་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་དགའ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ནི་དད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ནི་དད་ པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི།དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གུས་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་བཟློག་པ་དང་། བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེས་པ་དག་ལ་འཛེམ་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གུས་པའི་འབྲས་བུ་འཛེམ་པ་ནི་ ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི།གུས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་གཉིས་འདོད་དང་གཟུགས་དག་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུ་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་མེད་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་དགའ་བ་དང་གུས་པའི་ རྟེན་མེད་པ་དང་།དེ་དག་གི་རྒྱུ་མེད་པའོ། །རྟེན་ནི་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མའོ། །དེ་ལ་སློབ་མ་རྣམས་ནི་སློབ་དཔོན་ལ་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་པ་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་གཟུགས་ མེད་པ་དག་ན་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་གུས་པ་མེད་དོ། །དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དགའ་བ་དང་། གུས་པ་གཉིས་ནི་དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དག་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པར་བཀག་པ་འགལ་ ལོ་ཞེ་ན།དད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེར་ནི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དག་བཀག་གི་།ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། སྐབས་ཀྱིས་ཏེ། གང་ཟག་དག་ལ་དགའ་བ་དང་གུས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདིར་ནི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་དེ་དག་ལ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དག་ལ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།




关于'有信而非喜'这一说法，有四种情况：对苦谛和集谛所缘的信仅是信而非喜，因为缘取不可欲之事故。对儿子、妻子等的喜非信，因为是烦恼性且信是多数善地法故。二者皆是的情况即是既是喜又是信，如对灭谛和道谛所缘的信。二者皆非即既非信又非喜。
所谓'除此等相'是指除了这些相，即除了缘苦、集、灭、道以及缘儿子等之外的其他心所相应法及不相应法等诸法。
关于'对补特伽罗有喜而非敬'之说。儿子和妻子中，因能清净和护持故称为儿子。与受教等相关的弟子是同住者。与受学等相关的是近住者。有敬而无喜是指对其他具德上师的恭敬。二者皆是即如对自己上师既有喜又有敬。所谓'除此等相'是指无关系者、无功德者及他世间者，对彼既无喜又无敬。
有人说，所谓信是认为有功德，由此生起欢喜，因此欢喜是信的果而非信本身。敬即如前所说的惭，即对治不敬无惭，是就自身而言对过失的防护。
有人说，敬的果报是防护即是惭，而非敬本身。'彼二欲色界中有'是为确定义而作，因此说无色界中无喜敬二者。其原因是什么呢？是因为无喜敬的所依及其因。所依是师与弟子。其中弟子对师有喜有敬，师对弟子唯有喜而无敬。因是清净及杂染的身语业，而无色界中二者皆无，故无喜敬。
关于信与惭，喜与敬二者是信与惭的自性，而信与惭是多数善地法，故遮止其在无色界似相违。信有二种等，此中遮止缘补特伽罗的信与惭，而非遮止缘法的信与惭，故无相违。此从何知？从上下文可知，因为说'对补特伽罗有喜敬'是其语境。因此说'此中是就彼等喜敬而言'，即是就缘补特伽罗的信与惭而言，非就缘法者而言。

།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་ངོ་།།སེམས་གཅིག་ལ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་བསྟན་པས་སེམས་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། སེམས་གཅིག་ལ་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མར་སར་ ཆུ་དག་གི་ནང་དུ་བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བསྐྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཧ་ཅང་རྩིང་བ་དང་། ཧ་ཅང་ཞིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དང་ཆོས་མཚུངས་པའོ། །ཧ་ཅང་ཡང་མི་འཁྱག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཧ་ཅང་འཐས་པར་མི་འགྱུར་བའོ།།ཧ་ཅང་མི་འཇུ་བ་ནི་ཧ་ཅང་ཞུ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཧ་ཅང་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ནི་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི།རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་ཁས་ལེན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐལ་བ་འདིར་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་ལྟར་མདོ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ ཡོད་ན་སེམས་རྩིང་བར་སྐྱེ་བ་སྟེ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་ཡོད་ན་ཞིབ་པར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དཔྱོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་གཅིག་ལ་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་གཉིས་མི་འཐད་དེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ནི་སེམས་གཅིག་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་རྫས་མཉམ་ཡང་ མཐུའི་དུས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ།།ཚོགས་ལ་རྟོགས་པའི་མཐུ་བླ་ལྷག་ན་ནི་དཔྱོད་པའི་མཐུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྩིང་བར་འགྱུར་ལ། དཔྱོད་པའི་མཐུ་བླ་ལྷག་ན་ནི་རྟོག་པའི་མཐུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཞིབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚ་དང་ཆུ་གྲང་སྲང་རེ་བཞིན་ནོ། །འདིར་གང་ཞིག་མཐུ་ཤས་ ཆེ་བ་དེ་ནི་ཚ་དང་མཚུངས་ལ།གང་ཞིག་ཆ་ཤས་ཆུང་བ་དེ་ནི་ཆུ་དང་མཚུངས་པས་དཔེ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཅིག་ཅར་བ་ཡིན་ལ། སེམས་རྩིང་བ་དེ་ཉིད་ནི་ཞིབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ས་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སའི་བྱེ་བྲག་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་རགས་ལ། འདུ་བྱ་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ལྟོས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཕྲ་ཞིང་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་[(]ན[,]ནོ[)]། །ཡང་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་རགས་ལ། བསམ་གཏན གཉིས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ས་གཅིག་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སླར་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པར་ཕྱེ་བ་ལས། དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་རྟོག་པ་དང་ དཔྱོད་པ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།སའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་དཔྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ཅིང་། བར་ན་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ན་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་ཡོད་ཀྱི། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ གཉིས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི་སླར་ཡང་སེམས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཀྱི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་མི་སྨྲའི། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་རྩིང་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་རྩིང་བའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཞིབ་པ་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཕན་ཚུན་ནམ་སེམས་ལས་རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'思维和寻伺'等词广泛出现。如果有人问'一个心识如何同时具有这两者'，由于未说明它们的自性，所以它们并非是其他心识，而且一个心识中也不可能同时存在粗重和细微的性质，因为这两者是相互矛盾的。有人说等词广泛出现。
就像把热水倒入冷水中等，'倒入'是动词。由于与思维和寻伺相关联，心识不会变得过于粗重或过于细微，这是比喻与法的相似之处。'不会太冷'是指不会太凝固。'不会太稀'是指不会太融化。
'如同它们的自性并非过分'等词中，粗重和细微的自性并非如此。如果承认'思维和寻伺是心识的粗重和细微性'这种说法是从作用的角度来阐述，而不是从自性的角度来说明，因此这个推论不会成立。
如经中所说：'任何识，无论是粗重的还是细微的'。因此，当某法存在时心识粗重地生起，这就是思维；当某法存在时心识细微地生起，这就是寻伺。即便如此，一个心识中不可能同时存在粗重和细微两种性质，因为它们相互矛盾。
法师善聚说，由于它们不在同一心识中被观察到，虽然实质相同，但由于力量的时间不同，所以并不矛盾。当思维的力量更强时，由于寻伺的力量减弱，心识变得粗重；当寻伺的力量更强时，由于思维的力量减弱，心识变得细微，就像热水和冷水各一两一样。在这里，力量较大的如同热水，力量较小的如同冷水，因此比喻没有不恰当之处。这样，思维和寻伺是同时存在的，但心识的粗重性本身并非细微性。
关于'粗重和细微是由地和相的差别'而言，就地的差别来说，由于造作较大，欲界相对于初禅是粗重的；由于造作较小，初禅相对于欲界是细微且极为寂静的。同样，初禅相对于二禅是粗重的，二禅相对于初禅是细微的，乃至有顶处都应当如此理解。
就相的差别而言，即使在同一地中，小、中、大各自又分为小等，如此乃至有顶处都有思维和寻伺。就地的差别而言，欲界中只有思维，有顶处只有寻伺，中间则两者都有。就相的差别而言，一切地中都有这两者，而不是仅存在于欲界和初禅中。
法师善聚又说，不说'心识的粗重性和细微性就是心识的粗重和细微'。那么如何说呢？心识粗重是指心识中存在的粗重性，其实体就是心识粗重性。心识细微也是如此。
关于'粗重和细微性'等，粗重和细微性即思维和寻伺，它们既不应该相互独立，也不应该与心识有不同的自性，这是说它们的自性并非有别的意思。

།སེམས་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ལ་ ཞིབ་པ་ཡིན་ལ།གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ན་རྩིང་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་རྩིང་བའམ་ཞིབ་པ་ཆོས་གཞན་ནི་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཡང་ན་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དག་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚོར་བ་ནི་རགས་པ་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མཐོང་ན།རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གཅིག་ལ་ཡང་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ངག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་ངག་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པའོ།།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྨྲ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྩིང་བ་གང་དག་ ཡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་རྩིང་བ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ།།ཞིབ་པ་ནི་ཟློག་པའོ། །རྟོག་པ་འདི་ལྟར་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་གཉིས་བཏགས་པར་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡོད་པར་ཁས་བླང་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་པ་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ངག་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་དག་ཀྱང་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སེམས་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་གཅིག་ལ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེས་མདོ་སྡེ་པས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཁས་བླངས་ནས་ལན་སྨྲས་པ་ནི། འདི་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་གལ་ཏེ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལྟར་སེམས་གཅིག་ལ་རྟོག་པ་རྩིང་བ་ཡང་ཆོས་གཞན་ཡིན།ཞིབ་པ་དཔྱོད་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། རིགས་པའམ་ལུང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ཀྱང་རིགས་ཐ་ དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འགལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རིགས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཚོར་བ་རགས་པ་ཡིན་ཞིང་འདུ་ཤེས་ཕྲ་བ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཡིན་ཡང་སེམས་གཅིག་ལ་མི་འགལ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལ་ནི་དེ་ལྟར་རིགས་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་ རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པར་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར།མཚན་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་རིགས་གཅིག་ལ་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོ་ཉིད་དེ། རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་དེ། སེམས་ཀྱི་རྫས་གཅིག་ལའོ། །ཐུན་མོང་བ་ལས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལྟར་རིགས་ ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་འགལ་ལོ། །འོ་ན་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་རིགས་ཐ་དད་པ་དེ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལྟར་ཕན་ཚུན་རང་གི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། མ་བརྗོད་པར་ནི་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཁྱད་ པར་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བརྗོད་པར་དཀའ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཆུང་བས་གསལ་བར་འགྱུར་ཞིང་མངོན་པར་འགྱུར་ཏེ། མངོན་དུ་དཔྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་དབང་གིས་ཞིབ་པ་མངོན་དུ་དཔྱོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཅུང་ ཟད་ཅིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྩིང་བ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གསལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅི་ཞེ་ན། རིགས་ཐ་དད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཐ་དད་པར་གསལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

心在某些情况下是粗的，在某些情况下是细的，认为除此之外没有其他粗细的性质。或者受和想也应成为寻和伺，因为受是粗的，想是细的缘故。若见到本性不同者为不同，而不是以粗细性，因为即使在同一本性中也见到粗细。其他人说。所谓语行，即是发起语言的行为是语行。认为寻伺是发起的，这是从何而来？为此说'寻思已'。'寻思已'是指思维应当说这样那样的义。其中粗重者称为重，即发起粗语。细则相反。如此寻伺二者应许为假有和异名，因为是心心所聚集发起语言，且粗细语言不能同时生起。若一心中，如是广说。对于一心中如何具有彼二者这一经部所说，承许后回答说：'此有何相违'，即毗婆沙师们说，若如受想般在一心中寻是粗重的别法，细的伺也是别法，此有何相违？有何理证或教证？若如受想般寻伺二者是异类，则无相违。若是异类，则如受粗想细，彼二虽是粗细，于一心中不相违，然寻伺二者并非如是异类。除粗细性外，未确定彼等自性故，性相未定的同类中大小即粗细不能同时生起，因为是一心体。不仅是共同的粗细，如受想般也有异类，因此寻伺二者同时生起不相违。若尔，则应如受想般确定说明寻伺二者异类相互殊胜的自性差别，不说则不能了知。因差别微细故难以说明，因此以大小来显示，以小心显现而成为明显，即观察显现的意思。由何力使细者显现观察，是有某些原因的。粗重者也应如是说。如是则不明显，为何？因为是异类。为何？因为诸类一一皆有大小，故异类不明显。

།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་རྣམ་པ་དུ་མར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ནུས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི། གདོན་མི་ཟ་བར་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ནི་མཆོག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སེམས་གཅིག་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ས་ལས་བསམ་གཏན་དེ་ནི་ཇི་ལྟར། དང་པོ་ལ་ལྔ་རྟོག་ དཔྱོད་དང་།།དགའ་དང་བདེ་དང་ཏིང་འཛིན་རྣམས། །ཞེས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་བཤད། ཡན་ལག་བཞི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ས་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དེ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་བཤད་དེ། རེས་འགའ་ནི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་ལ། རེས་འགའ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རྒྱུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། །ང་རྒྱལ་ཁེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུད་པ་དང་། མངོན དུ་ལྡང་བ་དང་།སྲི་ཞུ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བདག་ལ་སྟོད་པ་དང་གཞན་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དང་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ། །ཕ་རོལ་པོ་ལས་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་སེམས་ཁེངས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ། །བདག་ནི་གཏོང་བ་དང་ ལྡན་ནོ།།ནོར་དང་ལྡན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ནོ། །བློ་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་རང་གི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ཆགས་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་བྱེད་པའི་དྲེགས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འདིས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ སྟེ།སོ་གའི་ཉི་མས་ཆུ་མིག་གཡོ་བ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་བྱེད་པ་ལྟར། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རང་གི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཆང་ལས་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཆང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེད་པའི་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་དུ་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་སྨོས་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སེམས་དང་བཅས་ ཏེ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རེ་ཞིག་སེམས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ མཚན་ཉིད་དང་།ཕན་ཚུན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། གྲངས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་སའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བཤད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གང་དག་དང་། གང་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །གསུང་རབ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ལ་བྱང་བའི་སློབ་མ་ནི་གསུང་རབ་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མིང་འདི་དག་བརྗོད་དེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ནི། །དོན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ། སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་གིས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ནི་ཡོད་དོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རློམ་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ རྟོགས་པས་ནའོ།

论师集贤说道：为了显示法的种种特征，故而显示自性、相应、因、果、功能、所缘等诸特征，并非一定仅以自性来显示，因为诸法的自性极难通达。
其他论师说道：关于'一心中不会同时生起寻与伺'等说法，由于是以异门而生起，故而不会导致一心刹那粗细的过失。
如《地论》中说：'初禅有五支，寻伺喜乐定。'解释初禅具有五支。有人认为应说四支，因为寻伺二者必缺其一。
《地论》中说初禅具有五支，有时与寻相应，有时与伺相应。因此，这是就相续而言如此说，并非就刹那而言，因为在一刹那中寻与伺不能同时生起。
关于'我慢、憍慢'等，与礼敬、高举、恭敬等相违的心所法，赞叹自己贬低他人即是我慢。'任何'是指此与非此。观察与他人的差别而心生高举即是我慢。
认为'我具有布施，具有财富，具有戒律，具有智慧'，仅对自身功德生起贪著，从而损害善根的傲慢，即称为憍。或者说，由于它能损害，故称为损害，如同夏日阳光损害水源，心所法从对自身功德的贪著而生，能损害显现的善法。
其他论师说道：关于'如同由酒所生'等，如同由酒所生的欢喜，同样也有由贪欲所生的欢喜。关于'欢喜的差别'，提及欢喜的差别是为了与悦意相区别。
关于'已说诸心所与心的各别相'，首先心已经从自相、蕴、处、界、善、不善、无记以及界的差别等方面各别详说。诸心所也已从自相、彼此差别、数量决定、欲界、初禅等地的差别等方面各别详说，即以自相说明何者与何者同时生起。
'如经典'等广说：熟悉名与所名关系的弟子能轻易于经典中安立名言，因此说出这些名称：'心、意与识，是一义'，凡是心即是意，即是识，仅有由词源学而作的某些差别。
造作善不善业的含义。'由于了知'是指以执著义，因为是我执的所依。'由于识别'是指通达色等境。

།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་བག་ཆགས་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་མ་ཐག་པ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་དོ། །ད་ལྟར་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་ཁམས་དང་། སྐྱེ་ མཆེད་དང་།ཕུང་པོར་བཏགས་པར་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཁམས་སུ་བཏགས་པར་བྱས་པའི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཏགས་པ་ལས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་བཏགས་པ་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་ བཏགས་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། རྟེན་དང་དམིགས་དང་རྣམ་བཅས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དྲང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་བརྗོད་པ་གང་ དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ན་རྟེན་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པས་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་ བྱེད་ལ།ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཚོར་བས་མྱོང་ངོ་། །སེམས་པས་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །མཉམ་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་མཉམ་པར་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གོ། ། མཉམ་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་སྟེ། འགའ་ཞིག་རྫས་ལྷག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་སྔ་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། དུས་དང་། རྫས་མཚུངས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་སྐད་ཅིག་གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཡང་རྟེན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ན་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །དུས་གང་ན་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ན་སེམས་ཀྱང་ཡོད་པ་ནི་དུས་ མཚུངས་པའོ།།རྫས་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་མཉམ་པའོ། །སེམས་ཀྱི་ཚོགས་འགའ་ཞིག་ཏུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་ལ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྫས་མཚུངས་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ སེམས་གཅིག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རེ་རེ་ཡིན་ཏེ།རྫས་རིགས་མཐུན་པ་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱས་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །རྒྱས་པ་དང་། རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སེམས་ཀྱི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ བརྩམས་ཏེ།སེམས་བྱུང་རྣམ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ།

有人说，由于善与不善法以习气方式积存，故称为心。关于'彼即成为所依'，有刚刚过去的所依。现在的是识。或者，是界、处、蕴假立的差别，即在界中假立为十八界中说明有七心界故。在十二处中假立为意处故。在色等蕴中假立为识蕴故。
关于'心与心所，及所依所缘具行相'，'及'字是表示'一义'的引申词。以'心与心所'这个词所表达的，即是以'所依'这个词所表达的，具所缘、具行相、具相应也是如此。其中，由于依靠根故为具所依，即是依靠眼等六处故。
由于这些有所缘故为具所缘，即是取境故。由于各别分别行相故，即是各别执取故。如何呢？识别别分别青等行相，如同所缘的相是想所执取。受所领受。思所思维。由于等同相应故为相应。关于'由于等同相应故为相应'，由于与他共同等同相应故为相应。
由于等同相应故为相应，即是说某些并非有余实法及非俱生的意思。俱生即是说非前后的意思。'与他'是说彼自身无相应，因为自性不应与自性相应的意思。
关于'所依、所缘、行相、时、事相应'，识所依的眼等根的刹那，即是与彼相应的受等的所依。如是一切由于所缘无别故为所缘相应，一切由于以一行相生起故为行相相应。受等存在的时候心也存在即是时相应。
'事相应'即是数量相等。某些心聚中生起十二心所，某些中生起二十二心所等，不是吗？正因如此，故说'何事相应'，如同心是一，心所也各是一，因为无有二个同类实法和合的意思。
关于'广说及分别'，广说即是分别，即是广说及分别。与广说及分别俱者，即是具广说及分别。其中，首先心的广说及分别，如'识各别了别，意处亦是彼'等已说讫。心所的'受即领受'乃至'心所有五种'。

།ད་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྟན་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་འཕྲོད་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྟེ། གནས་པ་དང་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །གང་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་དང་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལྟར་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ལ་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་སེམས་སྨོས་པ་ནི་སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་སེམས་དང་ རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།འདི་དག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱིས་ནི་སེམས་དང་རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་མིང་མི་འཐོབ་སྟེ། དེ་དང་གང་ཁོ་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྲིད་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའི། གཟུགས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པས་དམིགས་པ་མེད་པ་ངེས་པར་གཟུང་བས་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སྨོས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་མི་བྱའི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་དག་འདུ་བྱེད་ཡིན་བཞིན་དུ གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ལ།སེམས་དང་མཚུངས་པར་ཡང་མི་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སེམས་སྨོས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། སེམས་ཁོ་ན་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་ངོ་བོ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བསྟན་པ་འདི་དག་གི་ བཤད་པ་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་དགར་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། དེ་ལ་སྟེ། དེ་དག་ལའོ། །རེ་ཞིག་གི་སྒྲ་ནི་རིམ་གྱི་དོན་དུ་སྟེ། ཅིག་ཅར་བཤད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །རྙེད་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཤད་པའི་ཚིག་གོ།།ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒྲ་དོན་གཅིག་པར་འདོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྔར་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཏེ། ནངས་ཀྱི་དང་པོར་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པ་ནི་རྙེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོབ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་ཞིག་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལྡན་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཐོབ་པའི་སྒྲ་ནི་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས སོ།།མ་ཐོབ་པ་སྟེ་སྔར་ནམ་ཡང་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཉམས་པ་སྟེ་ཐོབ་ནས་ས་འཕོས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པས་བཏང་བ་ལས་ནངས་ཀྱི་དང་པོར་ཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པའོ། །སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་ནི་ཐོབ་ནས་ལྡན་པའོ། །བཟློག་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ།སྔར་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མི་རྙེད་པའོ། །ཐོབ་པ་ཉམས་པ་རྣམས་ནི་མི་ལྡན་པའོ།

现在在讲述心所之后，轮到解说不相应法的场合，为了说明它的性相，广说'诸不相应行'。'和'字是为了摄集不相应等法。'诸'字是为了确定，住和得等是得法本身，不异于彼。这些得等法是不相应法。
若问与什么不相应？应当配合'心'字。应当说是与心不相应，意思是不像心所那样与心同缘而转。说'与心不相应'中提到心，是为了让知道与心同类。
那么它们与心同类是什么呢？就是它们都是无色法。正因为如此，色法因为与心不同类，所以不得不相应之名。因为唯有与彼相应才可能称为不相应，而不是与色不相应。
心所法虽然与心同类，但为了明确无所缘，所以又说不相应。无为法虽然也是与心同类且无所缘，为了排除它所以说'行'。正因为如此，所以说'这些行既不与心相应，也非色法的自性'。
这是表明：不仅仅是从与心不相应而称为不相应行，那么是什么呢？凡是诸行非色法自性又不与心相应者，称为不相应。此处说心是因为它是主要的，并非仅与心不相应。
若不如此，则因为与心不相应而成为与心不相应，因为与自体不相应的缘故。因此应说是与心和心所不相应。心因为与心所相应，所以不会成为不相应。
如是则应解说这些教法。对此首先说'其中'。'其中'是为了特别区分的意思，即于彼等中。'首先'是次第义，因为不能同时解说。'得'是所诠词。'获得和成就'是能诠词。
虽然得、获得、成就是同义词，但此处'获得和成就'是特别说明。特别指出'凡是未得者的得'，因为清晨最初生起的得是获得。已得者的得，在第二刹那等位中存在者是成就，因为普遍随行是成就。
因此如是'得'字通于获得和成就。正因为如此，广说'得有二种'。未得即先前从未获得者，以及退失即得已转界及遍行损失等所舍，从此清晨最初获得是得。第二刹那等位中得已成就。相反，于未得等中，先前未得者是不获得，已得而失者是不成就。

།དེ་ལྟར་ན་ཐོབ་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའི། མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་འདི་ དག་གང་གིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་སམ།འདུས་མ་བྱས་སམ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པའམ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའམ། རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའམ། རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་པར་འདྲི་བའོ། །རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་ སྟེ།ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །འདིར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །འདི་ལ་རང་གི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་སྨྲས་ན་ནི་གོས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ ཡིན་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ།རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི། གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་གཉིས་ཀ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །གཞན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་ པ་དག་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དེ།དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། འཕགས་པ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ སོགས་པ་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བ་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དེ། ཐུན་མོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོབ་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་གཉིས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་གང་ཟག་གང་ཞིག་འགོག་པ་གང་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྡན་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་པ་གཉིས་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པས་མ་རངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ལ།འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་དག་སྤངས་པ་གང་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ནི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ མ་གཏོགས་པའོ།།དེ་རྣམས་གང་དག་ཅིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པ་དག་དང་། སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་དག་ནི་ སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་ལྡན་པས་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཞེས་གཉིས་ཀ་སྨོས་ཏེ།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལས་གནས་ པ་དང་།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྙེད་པའོ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགའ་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་དེ། དགག་པར་བྱ་བ་དང་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །གང་ལ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དེ། བྲལ་བ་ནི་ལྡན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是，与获得相反的是未获得。正因为如此，凡夫即是未得圣法者，而非不具足者。
这些获得与未获得是由什么而有，是有为法还是无为法，是有情标示还是非有情标示，是属于相续还是不属于相续，未作如是区分而问。
首先就有为法而言，获得与未获得是属于自相续者。此处应当确定，不是属于他相续者，也不是不属于相续者。
对此，若仅说'自己的'，则会与衣服等非有情标示者相应；若说'属于相续者'，则会与他相续者相应。因此，为了避免这两种过失，故说'自'与'属于相续'。
与他人的蕴等任何都不相应，若与彼等相应，则凡夫、圣者、有学、无学、离贪者、未离贪者、善根断者、善根未断者等将混乱。
与非有情数的衣服装饰等任何都不相应，因为彼等是共同的，而获得是不共的。因此获得也不属于非相续者。
关于无为法，详细说来，不是属于择灭和非择灭二者。若问何补特伽罗与何灭相应，故说'非择灭'。
为了说明这一点，详细说'彼自'。'传说'一词是表示相应实有性不合理，以及二灭也非实有性而表示不满意。
关于择灭详细说来，具足一切束缚且住于第一刹那者即是具足一切束缚住于第一刹那者。除彼等之外，已断除彼等者。
彼等是谁？故说'一切圣者'，彼等与择灭相应。不具足一切束缚住于第一刹那者及住于第二刹那等者，因与择灭相应而说'除具足一切束缚住于第一刹那者'二者，因不与择灭相应故是除外。
除彼等之外，不具足一切束缚住于第一刹那及住于第二刹那等一切都是相应。某些凡夫也是相应，即获得世间道离系得者。
与虚空任何都不相应。为什么？因为无关联。与虚空任何都无关联，因为无所遮及能遮。因此此处无获得。凡无获得者亦无未获得，因为离系是以相应为前行。

།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཁོ ན་ལ་མ་ཐོབ་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི།མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཚད་མར་བྱས་པ་ཉིད་ལས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །བྲལ་བ་ནི་ལྡན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ཆོས་དག་ལ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ ལ་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་ཀྱི།དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ལུང་ངམ་རིགས་པ་ཞིག་ལས་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་གཞན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་ལུང་ལས་རྟོགས་སམ། འོན་ཏེ་རིགས་པ་ལས་ཡིན། དངོས་པོ་གཞན་དུ་ གྱུར་པ་ལས་ལོག་པར་རྟོགས་པས་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ལུང་ལས་ངེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་སྨྲའོ། །མདོ་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་ནི་མི་སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །བསྐྱེད་ཅིང་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་ངོ་། །སོ་སོར་ཐོབ་ལ་ནི་ཐོག་མར་ཐོབ་ལའོ། །ཀུན་དུ་ལྡན་པས་ན་ནི་ཕྱི་ནས་ཐོབ་པས་ནའོ། །ཡན་ལག་ལྔ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་དག་སྤང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཡོངས སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་པ་ལས་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྔར་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་གོང་མའི་ཆ་ དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་བཟུང་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྨོངས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལྔ་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་གཉིས་ཀ་བཟུང་སྟེ། གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཐོབ་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡོད་ན་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བ་འདྲ་བར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཞིག་གོ། །འདིར་ཁུངས་ནི་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་ལྡན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཡང་གང་ཟག་འདི་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།གལ་ཏེ་མདོ་ལས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་དང་། ཀུན་དུ་ལྡན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐོབ་པ་གཞན་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་དེས་ན་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་། སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་དག་དང་ལྡན་ པར་རྟོགས་པ་ནི་རིགས་པ་མེད་པ་དང་།ལུང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་འདྲི་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་ལས་ཀྱང་ལྡན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཞན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ དང་།སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ནི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེའོ། །དེ་ལ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། འཁོར་ལོ་ རིན་པོ་ཆེ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པའོ།།ལྷག་མ་གླང་པོ་དང་། རྟ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཁྱིམ་བདག་དང་། བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ལྔ་པོ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོངས་ པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།དེར་ནི་དབང་བ་ཉིད་ལ་ལྡན་པའི་སྒྲར་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཚིག་ཕྱི་མ་ནི་སྔ་མའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དགའ་དགུར་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་དོ།

如此则唯有于已得者才有未得，于未得者则无，因此是依据宗义为量而承许。所说'离系以具有为前行'这一说法与论典相违，因为论典中确定'唯于有得法者才有未得'，而非说以彼为前行。
对于超越感官的义理的了知，应当从教证或理证而生，于此，所谓'得'是另一法，是从教证了知还是从理证了知？若从其他事物转变而错误了知，则成说有种子自性。
毗婆沙师们说是从教证而定，为显示此义，从经中说。从经中广说：无学法十即是无学圣八道支、正解脱及正智。生起即是现前。各别获得即是初得。具足即是后得。
关于'断除五支'，即断除并遍知五种顺下分结，即：有身见、戒禁取、疑、欲贪、嗔恚。有人说，因顺下分结已在学位时断除，此处唯取顺上分结，即：色贪、无色贪、掉举、慢、痴。
另有人说，因为同为五种，应当同时取顺上分结与顺下分结，如同说七处善巧。得即是若有彼则虽未现前亦不失坏之法。此中教证即是'各别获得具足'之说。
又广说'此补特伽罗具足善法，亦具足不善法'。若因经中出现'各别获得'与'具足'而说有别法为得，则如'与非情众生及其他众生相应'之说。
了知与其他众生及非情众生相应是无理且无教证，故问'为何'。论师广说'从经中'，由此亦出现'相应'之说，故应与其他事物相应，因此应成与非情众生及其他众生相应。
七宝即：轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、居士宝、将军宝。其中珠宝与轮宝是非情众生，其余象、马、女人、居士、将军五宝是有情众生，应成与他相续相应。
不应理。为何？因为此经具有密意。问：有何密意？答：于彼是以主权而说相应之词。后句是对前句的解释。随意而行即是随欲而转。

།ལྡན་པ་དེར་ནི་དབང་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་གཉིས་སུ་ལྡན་པའི་སྒྲ་ཁྱད་པར་མེད་ ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ནི་ལྡན་པ་དབང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ།གཞན་དུ་ནི་ཆོས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་ཏེ། ཅི་རིགས་པ་ལས་སམ། འོན་ཏེ་མདོ་གཞན་ལས་ཡིན། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ནི་ལྡན་པ་དབང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། གཞན་དུ་ནི་ཆོས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འཐད་པ་ལས་ཡིན་ནོ། ། ད་ལྟར་བ་དག་ཁོ་ན་ལ་དབང་བ་ཉིད་འཐད་དེ། དེའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྟག་ཏུ་ཉེ་བའི་སྒོ་ནས་དེའི་དབང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་མི་དགེ་བ་དག་ལ་ནི་ཐོབ པ་མ་གཏོགས་པའི་དབང་བ་ཉིད་གཞན་ཅི་ཞིག་བརྟག་ཅེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་རུང་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་མདོར་ཆོས་གཞན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དབང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཤོས་སུ་ཆོས་གཞན་ནོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལ། གང་ལས་ དེར་ནི་ལྡན་པ་ཆོས་གཞན་དུ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ།རིགས་པ་ཡང་མདོ་དང་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འགལ་བ་འདི་ཡོད་དེ། རྫས་ཀྱི་ཆོས་མི་སྲིད་པའོ། །རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པའམ། འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཐོབ་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རམ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག གིས་རང་གི་ངོ་བོས་དམིགས་ལ།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་དམིགས་སོ། །མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བྱ་བ་ཡང་མི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ལས།དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་། རྣ་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་ལོང་བ་དང་འོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ མིག་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་ལ།ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ན་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། གནོད་པ་མ་བྱས་པ་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་ པའི་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཐོབ་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་མ་དམིགས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྫས་ཀྱི་ཆོས་མི་སྲིད་པས་མི་རུང་ངོ་། །ཆོས་ མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་འཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོས་མ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འབྲས་བུ་ལས་ངེས་པར་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མ་ཡིན་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་ན་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་ལྟར་ཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ གང་དག་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ།

如经中广说：'彼具足即是自在。'虽然两部经中'具足'的词义没有差别，但在一处具足是自在，在另一处则是其他法。这是从何处得知？是从道理中还是从其他经典中？阿阇黎集贤说，从'一处具足是自在，另一处是其他法'的道理中得知。
现在诸法确实唯有自在性，因为是其果报，并且由于能随意受用而恒常了知其自在性。对于未现前的善法以及过去未来的不善法，除了得以外还有什么其他自在性可以观察？
即便如此有何不合理之处？如同在转轮王经中了知不具其他法故为自在性，同样在另一处观察为其他法。对于在彼处不承认具足为其他法，有什么道理与经典相违？
有此相违：实法不可能存在。实法以自性为现量所缘境，或由果推度而为比量所缘境。得不是以自性显现，因为不被现量所见故。
所谓'如色声等或如贪嗔等'是不相似的譬喻。色等诸法由眼等识以自性所缘，其后由意识所缘。贪嗔等唯由意识所缘。
'如眼耳等亦不显现'中，眼等虽因超越根境故不被现量见其自性，但由果推知其与色等不同而存在。如是虽有色、耳、作意等，盲聋等人因无眼等故不生识，离开盲聋等后则生起。
因此，由损害与未损害而导致眼等识不生或重生，可确定除色等外另有其他因。眼等由比量而存在。得既因自性不可得故非现量，又因果不可得故非比量所取。因此实法不可能存在故不应理。相似的譬喻是眼等。
若谓'诸法生起之因'，若说事物生起是得的果报，因此虽自性不可得者如眼等，由果决定无超越实法者。对此答：'将成非无为法'，即若由得生起果报而了知一切事物之得，则因无为法无生故，如虚空般无得的推理，将成为非无为法。
'诸未得法'等广说，其中未得法是从修行所生者及得离贪者。

།ས་འཕོས་པས་བཏང་བ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ སོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་བ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ས་གོང་མ་ནས་འཆི་འཕོས་ནས་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བའམ། དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ།ཐོབ་པ་མེད་པས་ས་འོག་མའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་རྫས་ཀྱི་ཆོས་མི་སྲིད་པ་སོ་ན་འདུག་གོ།།འོན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ སྐྱེ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཅི་ ཞིག་སྐྱེད་པར་འགྱུར།གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐོབ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དེ་ལ་བྱེད་པས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ ན་ཆོས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ།།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པས་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བས་ཆོས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་དོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཐོབ་པས་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བརྟགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ རྣམ་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་སྤངས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཐོབ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ ན་རེ་ནི་རྒྱུད་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ཐོབ་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྣམས་མཚུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་ནས། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་བར་ཁོ་ན་ཡིན་པས། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་ན་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྨོས་པ་ནི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་རྣམས ལ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཐོབ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱང་གོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

由地转变而舍弃的是非烦恼性的诸法，这些是善法和无覆无记法。
由离贪而舍弃的是诸烦恼性法，这些也是不善法和有覆法。
因为没有获得生起的因，它们如何能生起呢？当从上地死亡转生到下地，或者从离贪退失时，因为没有获得，下地的诸法不会生起，又因为获得是俱生的缘故，无覆无记法也不会生起。
因此，虽然没有获得却见到生起，所以不是果。因此，由于没有果的缘故，获得不应该由推理而得知，所以实体法是不存在的。
若说是俱生得为因，对于未得等法，虽然没有先前生起的获得，但有俱生的获得，因此它们的生起如同无覆无记法是以俱生得为因。
因此说'虽然没有它却见到生起'是不合理的。那么生起又是什么？如果法是以俱生得为因，那么此时生起又产生什么？
因为生起的不共果就是产生。如果是获得在产生，那么此时生起又做什么呢？如同住等，因为对它没有其他作用的缘故。
因此，对它的观察成为无意义，或者不应该承许诸法是以俱生得为因。
如果认为生起将成为无意义，所以获得产生生起，生起产生法，如果这样认为，那么生起的生起又能做什么？
如果说获得产生生起，而不是生起的生起，那么观察相应的特征就成为无意义了。
对于具足一切束缚者，所谓具足一切束缚是指尚未断除任何一种烦恼。
因为获得和具有的差别在获得上没有差别，所以具足一切束缚者的小、中、大烦恼的生起不会有差别，因为作为其因的获得没有差别的缘故。
其他人说，相对于其他相续而言获得没有差别，如是具足一切束缚者的一切获得都相同，从小小烦恼的小小获得乃至大大烦恼的大大获得都是如此，所以一切获得没有差别。
提婆达多等人的小、中、大烦恼的生起怎么会有差别呢？因为在因上没有差别，果的差别是不合理的。
说具足一切束缚是因为对于已离束缚者，小等差别的烦恼生起是有可能的缘故。
如果认为虽然获得没有差别，但由串习等其他因缘使烦恼生起有差别，所以没有这个过失，因此说'如果由此成为它们的差别'

། གོམས་པའམ་གཞན་ལས་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་ལས་དེ་དག་སྐྱེ་ལ་རག་སྟེ། རྒྱུ་གཞན་གང་ཞིག་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ལ་རག་མོད། ཐོབ་པ་དོན གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཅི་དགོས།དེ་སྐད་དུ་སུ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ནི་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རེ་ཞིག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དོན་མེད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡིད་ནི་ཡིད་ཉིད་དོ། །ལམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཡང་འཕགས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བར་ནུས་ཏེ། ལམ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པར་འདི་དག་ནི་འཕགས་པའོ། །འདི་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་འགྱུར་ན་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་དང་། དེ མེད་པ་ནི་འཕགས་པ་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་རྫས་ཀྱི་ཆོས་མི་སྲིད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཐོབ་ཟིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་ཟིན་པའི་ཆོས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ ཀྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཐོབ་པའི་དབང་གིས་ནི་ཆོས་དེ་དག་འགགས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དོ། །འདི་ནི་འདིའོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པའི་རྟགས་མཚན་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་པའི་འདི་ནི་འདིའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟགས་མཚན་དུ་གྱུར་པའི་ཐོབ་པ་ཡོད་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འགགས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ན་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པའི་ཐོབ་པ་མེད་པ་དང་། དེ་དག་འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཏུ་ མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྱུར་བར་འོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་དག་གི་དངོས་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་ས་བོན་རྩ་བ་ནས་བཏོན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡང་མི་སྐྱེ་བའོ།།ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྩ་བ་ནས་མ་བཏོན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྲིད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཡང་གང་དག་ལ་ས་བོན་མེད་པས་ཉོན་མོངས་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་ བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་ཡིན་ལ།གང་དག་ལ་ས་བོན་རྒྱུན་མ་བཅད་པས་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གྲུབ་བོ། །འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལས་གང་ལས་འདི་ དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ།།འདི་དག་ནི་མ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པའི་རྟགས་མཚན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་ པའོ།།འདི་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་སོ་ན་འདུག་གོ། །ཐོབ་པ་ཡོད་ན་ནི་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །འདི་དག་ནི་མ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་འགྱུར་རོ།

从习惯或其他方面而言，成为小、中、大三种自性，这完全取决于那些业的生起，从其他任何因缘来观察烦恼的差别，完全取决于烦恼生起为小、中、大的本性，何必观察得到转为他义呢？
如是广说'谁说如是'，安立因即是决定因的意思。暂且凡夫们具有世间心，对他们作差别是无义的。圣者们现证出世间道时，具有出世间心，因此说'具有世间心'。心即是心性。现证道时，即使无得也能安立圣者与凡夫的差别，因为道本身是安立的因。
对于具有世间心的人们，若无得则不能安立'这些是圣者，这些是凡夫'，这也不是所欲的。因此，有无漏道的得与无得，是安立圣者与凡夫的因，这是确定的。
论师集贤说'实法不存在故不应理'这是不对的，因为得是已得法不失坏的因。已得法不失坏的因即是有因的异名，由得的力量，说那些法虽已灭、未生也是有的。
这也是'此是此'之了知的标志，即贪等诸法与他的'此是此的系属'之系属了知生起，那是以标志得而有的，若不如此，贪等诸法灭时与未生时，无系属了知的标志得，则彼等不成为系属了知。
这应当从烦恼断与未断的差别而成。烦恼断与未断的事相即是烦恼断与未断性，这即是差别。其中烦恼断性即是从根本拔除烦恼种子而烦恼不再生起。烦恼未断性即是未从根本拔除烦恼种子而烦恼仍可能生起。
如是，虽具有世间心，由于无种子而成为永不生烦恼法性者即是圣者，由于未断种子相续而将再生起者即是凡夫，因此安立成立。
出现'这些是断烦恼'等说法，如是从圣者与凡夫中了知'这些是断烦恼，这些是未断'，全无烦恼断与未断的标志，因此不了知烦恼断与未断性，故无'这些是具有世间心的圣者，这些是凡夫'的安立。若有得则于此亦成为'这些是断烦恼，这些是未断'。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་གི་རྒྱུད་ལ་ ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་།རྣམ་པར་ཆད་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །གང་དག་གི་རྒྱུད་མ་བྲལ་བ་དང་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའོ། །འདི་ནི་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། །འདི་དག་ནི་མ་སྤངས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདིར་རྟེན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཕགས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་དག་གི་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་ སྨོས་སོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྟེན་གཞན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་གནས་སྐབས་དེར་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པའི་ས་བོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་སྐད་ཅིག་གཞན་ སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མམ་བསྒོམ་པའི་ལམ་མངོན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་རྟེན་དེ་དག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་རྐྱེན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་རྟེན་དེས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ།ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཏེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྒྱུན་ཆད་པ་ལས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ཇི་ ལྟར་དེ་དག་གིས་ནུབ་པར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡང་འབྱུང་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྟེན་དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དྲུངས་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་འབྲུ་མེས་ཚིག་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འབྲུ་མེས་ཚིག་པ་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་ས་བོན་མེད་ པས་རྟེན་དེས་ཡང་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་པས་ས་བོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ།རྟེན་ལམ་གྱི་མེས་ཚིག་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་རྟེན་ནི་རྟེན་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་བྱས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཟློག་པ་ནི་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དག་ གིས་རྟེན་མ་ཚིག་པ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་ན་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟེན་ལ་རྩ་ནས་མ་བཏོན་པ་དང་། ཉམས་པར་མ་བྱས་པའི་ས་བོན་ཡོད་པས་གང་མ་སྤངས་པ་དེ་དང་ནི་ལྡན་ནོ། །རྟེན་ལ་ས་བོན་རྩ་ནས་བཏོན་པའི་ཕྱིར་རམ། ས་བོན་ ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་གང་སྤངས་པ་དེ་དང་ནི་མི་ལྡན་ནོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་རྟེན་ལ་ས་བོན་རྩ་ནས་བཏོན་པ་དང་། རྩ་ནས་མ་བཏོན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་ལ། ས་བོན་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། ཉམས་པར་ མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་ཏེ། ས་བོན་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་། ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུན་མ་ཆད་པ་དང་། ཉམས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།

怎么说呢？因此说'与彼分离和未分离'这句话，即是说，对于那些相续中不具有烦恼的获得、已断绝者，即是已断烦恼者。那些相续未分离、未断绝者，即是未断烦恼者。
所谓'此由所依差别而成'，是说此等是已断烦恼者，此等是未断者。此中所依是五蕴。有些人说是心和心所的自性。
为显示圣者与凡夫、已断烦恼与未断烦恼者的所依差别，广说'圣者们的住处'等。生于圣道的所依，因为与见断和修断烦恼的种子相续，成为其他所依的因，在那个阶段称为凡夫，因为能生起三界一切烦恼种子相续的其他刹那。
烦恼对治即见道或修道现前，当其现前时，彼等所依不能成为所断烦恼种子相续的其他刹那之因，因为已得到与其生起相违的缘。因此，彼所依也不能生起见断和修断的诸烦恼，因为无种子。无种子者不应生起，因为会有太过之失。
正因如此，由于烦恼种子相续断绝，通过见道和修道的力量，如是彼等所应息灭的诸烦恼也不能再生起，因为从彼所依中拔除了烦恼种子。
因此说'如同被火烧过的谷种'等，如同被火烧过的谷种因无法生芽的种子，彼所依不能生芽而不成为种子，同样，所依被道火烧尽而不成为烦恼种子时，称为断烦恼。
如此则世间离贪者不应成为断烦恼，因为世间道不能断除烦恼种子相续。对此答：其所依若由世间道令烦恼种子体性衰损，则称为断烦恼。
相反，所谓未断者，即由圣道和非圣道未烧尽所依、未令种子体性衰损时，称为未断烦恼。因所依中有未根除、未衰损的种子，故与未断者相应。因所依中已根除种子或已令种子衰损，故与已断者不相应。
如是虽然在具有世间意方面无差别，但因所依中种子已根除与未根除的缘故，安立为圣者与凡夫，因种子已衰损与未衰损的缘故，安立为世间离贪者与非离贪者。即是说，因种子相续已断与已衰损，及相续未断与未衰损，而假立名言。

།ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་བརྗོད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མ་འབད་པར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་འབད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་རྣམས་ཏེ། གང་དག་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཐོབ་པའོ། །འབད་དེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་གང་དག་སྐྱེ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་དག་སྐྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གང་དག་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་ཀྱི་འབད་རྩོལ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་པས་འཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །འདིར སྐྱེ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །གང་དག་སྦྱོང་བའི་ཁྱད་པར་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་སྒྲ་ནི་མ་འབད་པར་སྐྱེ་བ་ དང་སྦྱར་རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་པས་མ་འབད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་གང་གིས་ཉམས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉམས་ པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་། ས་བོན་ཀུན་དུ་ཆད་པ་རྣམས་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སློང་དག་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ཉིད་ཅེས་གསུངས་སོ།།གལ་ཏེ་གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་ན་འོ་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་མངོན་པར་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་རྡུལ་དང་ མཉམ་པ་ཞིག་ཡོད་དེ།དེའི་དེ་ཡང་དུས་གཞན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་དུ་མི་རྒྱུ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་དག་འབད་དེ་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ དབང་ཉིད་དོ།།དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཞིག་སྟེ། དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གེགས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་ལྡན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ས་བོན་ཁོ་ན་རྩ་ནས་བཏོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རྩ་ནས་མ་བཏོན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ།།ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་མི་རྒྱུ་བ་ལས་དགེ་བ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། །དབང་བའི་དུས་ན་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་དེ་སྐྱེ་བའི་སྟེ། ས་བོན་ ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ནི་རིགས་པར་བརྩོན་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྐྱེད་པ་ལས་སོ། །ཐོགས་པ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱའི་ཕྱིར་མི་བརྩོན་པའམ་ལོག་པར་བརྩོན་པ་ལས་སོ། །ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རང་གི་ངོ་བོས་ངེས་པར་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བའོ། །འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།འབྲས་བུ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ས་བོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མངོན་སུམ་མམ་བརྒྱུད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་སུམ་ནི་བར་མེད་པའོ། ། བརྒྱུད་པ་ནི་དེའི་རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གཞན་གྱིས་བར་ཆོད་པའོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ནི་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཞིག་སྟེ། གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའོ།

在说明染污法的相应和不相应的名言之后，应当说明善法，因此广说'善法也有两种'。不需努力而生起的是不依赖于努力的，即仅仅由生起而获得的。需要努力而生起的是不依赖于生起而获得殊胜的。正因为如此，广说'凡是由生起'等，凡是仅由生起就获得而不依赖其他努力的，那些就是由生起而获得的。这里的生起，是指相应情况下中有结生和生有结生。凡是依赖修习差别而生起的，那些就是由修习而产生的。
'因为他们的种子体性未被损害'中，'他们'是指不需努力而生起的。对于善根未被断绝的人来说，因为没有邪见，所以他们的种子体性未被损害，不需努力而生起的和善根未被断绝的相应。如果问种子体性是由什么损害的，为此说'其损害'等。
如何理解'善法的根本并非永远真实断除'？因为会重新结生善根，因为断绝的种子也会再生。经中也说：'比丘们，提婆达多的善根已经结生。'如果不是永远真实断除，那么为什么世尊说：'如是，对于那个补特伽罗，善法将不显现，不善法将生起。他有如微尘般未断的善根，但这也将在他时一切处断绝'？应当了知这是依据一切相都不现行的无体而说的。
广说'凡是需要努力而生起'等，是生起的自性。这又是什么呢？是从彼生起并成为其因的殊胜功能，因为对此无碍，因为未作障碍，所以与彼相应。因此这里广说'唯有种子从根本拔除'等。其中未从根本拔除是出世间道对染污法的种子。未受损害是世间道对彼等种子，以及从不行邪见而生起获得善法者的种子。
'在具有权能时增长'是指需要努力而生起的，是种子的情况。增长是由如理精进而反复生起。障碍是为了生起而不精进或邪精进。
问'这所谓种子是什么'，是因为要确定其自性而询问。关于'对于所生果'等，果是指善、不善、无记诸法，对于所生起的，能生起的名色即是彼等的种子。'直接或间接'中，直接是无间隔，间接是被彼相续所摄的其他刹那间隔。从其他转变而特殊的是变化的差别。这是能生果的功能，即在其后果生起。

།གྲངས་ཅན་པའི་འགྱུར་བ ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྒྱུད་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་ཐ་མི་དད་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ།དོན་དམ་པ་དང་། བཏགས་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་རྒྱུད་དུ་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་དེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་ནི་རྣམ་པར་གནས་པའི་རྫས་ཀྱི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་གཞན་དུ་ གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འདོད་པས་འདྲི་བའོ།།འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་གཉིས་ཀ་སྨོས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་མ་གྱུར་པ་རྣམས་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཡང་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་རྒྱུད་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་མི་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་རྒྱུད་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ ལས་ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་དེ་ལས་ཆགས་པའི་ས་བོན་ཁོ་ན་རྩ་ནས་མ་བཏོན་པ་དང་། ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་ནི་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་ན་ནི་ནམ་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་ནི་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ ཆགས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་།མི་སེལ་བ་ལ་ལྡན་པའི་སྒྲར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའམ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུའམ། གལ་ཏེ་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། རྣམ་པར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ ཡིན་གྱི།སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུས་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་པས་ཐ་སྙད་དུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཀག་པ་མི་ལྡན་པའོ། །ཅི་ཞེ་ན། བསལ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ས་བོན་ལ་ལྡན་པའི་སྒྲར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བསལ་ལོ། །བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་གཉིས་ཀ་རྫས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་གང་ཟག་འདི་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རིགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདིར་རིགས་པ་གང་ ཞེ་ན།ཐོབ་པ་ནི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དུས་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤད་པ་འདི་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་བཅས་པ་ཞིག་སྟེ། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པའི་ རྒྱུན་ལ་ལྟོས་ཏེ།འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་མོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་བེའུ་ལྟར་འབྲང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ནི་འདས་པའོ། །སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ ཀྱི་སྔར་སྐྱེས་པ་ནི་འདས་པའོ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱུ་མཆོག་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ནི་འདས་པའོ། །སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །དགེ་ལ་སོགས་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་ནི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་མི་རུང་བས་དེའི་ཕྱིར། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

为了区分数论派的转变，故说'什么是转变'。正因为如此，说'转为其他相续'，意思是指同一因产生与因不同的果。
若问'什么是相续'，诸法的建立有二：胜义谛和假立。其中若认为胜义谛是相续，则与数论派无异，因为按照他们的观点，常住实体的转变即是转变。若是假立有，则想知道如何成为转变而发问。
说'三世有为法成为因果'二者，是因为同时生起者也是因果事物，以及正见等无漏法虽非因果，但也是三世法，虽非异熟果的本性但也是三世法。
因此，如是显示有为法相续不断生起即是相续，相续所取的诸有为法前后不同而生即是转为他相续。
广说'从贪着'等，若说仅从未根除、未损坏的贪种子是相应，则永远不能修习念住，这对得也同样适用。因此，应知说对贪着的接受、不断除为相应之语。
广说'如是'，无论是生起因、安立因还是所依差别，一切种类都是遍计所执法，而非前说因的实法，是由分别安立言说，此为其义。
所谓'断除'中，相应即是断除不相应。何故？应知遮遣，对种子说相应之语者未遮遣。毗婆沙师说得与非得二者唯是实法。
何以故？因为经中所说。如说'此补特伽罗与诸善法相应'等，广如前说。也有正理。此中何为正理？得是实有，因为见其果故，如眼等。
关于'三世三种'，此说是有特例的，因为说'无记得俱生'。依得的相续，过去等各自也有三种得。
云何？过去法的随行者，已生已灭是过去，已生未灭是现在，未生是未来。现在法中先生是过去，同时生是现在，后时生是未来。
未来法的如群首者，已生已灭是过去，已生未灭是现在，未生是未来。
关于'善等'，由于每一善等不应成为善等，故说'依次'。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ཆོས་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གི་།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ཆོས་ལས་བཟློག་སྟེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ཐམས་ཅད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ལྟར་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལམ་དང་མི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་འདོད་དོ། །དེར་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཁམས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པ་ནི་ལྡན་པ་ཅན་ལ་རག་ལས་པས་ཁམས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་ཁམས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། འདོད་པར་གཏོགས་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་མེད པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་པ་ཁོ་ནའོ།།མ་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་ འགོག་པའི་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བའི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། གང་དག་གི་རྐྱེན་མ་ཚང་བར་འགྱུར་བ་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སོ་ སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ། འདི་ནི་འཕགས་པ་མ་ ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ངེས་པའོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པས་ཐོབ་པའི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་ལམ་གཞན་དུ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཁོ་ ནས་ཐོབ་པ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།སློབ་པའི་གང་ཟག་གི་ཆོས་རྣམས་ནི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །མི་སློབ་པ་རྣམས་ནི་མི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ཆོས་རྣམས་དང་།འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །རེ་ཞིག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་མི་སྲིད་པས་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནི་འགའ་ཞིག་ སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འགའ་ཞིག་གི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

若问为何获得与法相同而安立，而不是与法相反呢？若是贪离的不善法相应，善根断绝的善法相应，则成过失。若如是说一切都成为无记，对此回答不是这样的，如同无记法一样，在其他方面也会成为相同的过失。因为是无记，染污法的获得将不违背道。因此，染污法的自性未断，故唯许与法相同。
关于'彼等所属者自界'，由于相应依赖于所相应者，故其他界的获得不是其他界。其中，首先欲界所生的欲界行者是欲界行，色界和无色界行者是色界和无色界行。色界所生的色界行者是色界行，属欲界的变化心是欲界行。无色界行的染污法是无色界行。无色界所生的无色界行者唯是无色界。
关于'非所属者四种'，无漏法因为不为欲界、色界、无色界所执取，故为非所属。其中，非择灭是三界的，因为是由三界的缘不具足而获得，以及由生的力量是三界性，而不是以法的力量使诸缘不具足，否则道谛所摄诸法的非择灭将成为不相应。
关于'择灭'等，以色界行道所获得的是色界行，以无色界行道所获得的是无色界行，这是对非圣者离贪而言的决定。也是无漏。为何？择灭是以无漏所获得的是无漏。关于'道谛唯是无漏'，因为不属于其他道，故唯以法的力量决定获得。
有学补特伽罗的诸法是有学。无学是无学。其中，首先有学法的获得因为是有学道所摄，故唯是有学。同样应知无学。有漏法和无为法因为是有学和无学道所摄，故是非有学非无学。首先有漏法的获得因为不可能是有学和无学，故非有学非无学。无为的某些是非有学非无学，某些是三种，因此说'非择灭'，即非有学非无学。
关于'非圣者所获'等，非圣者道所获得的择灭获得，因为是有漏道所摄，故非有学非无学。

།ངང་གི་སྒྲ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་རྗེས་སུ་དྲང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པ་ པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ནི་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་འགོག་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ནི་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། ། ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཟག པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་བསྟན་མི་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་འདི་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་བཅས་པ་ཞིག་སྟེ། མངོན་ཤེས་སྤྲུལ་པ་མ་གཏོགས་པ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་ཤེས་སྤྲུལ་པ་མ་གཏོགས་པ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་སྟེ། མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི། ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུང་བསྟན་མིན་རྣམ་བཞི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྦྱོར་བའི་ ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།བཟོའི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་གྱི། འདུ་བྱེད་ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།སྤྱོད་ལམ་པའི་ནི་དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་རྟ་ཐུལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་པའི་ལྟ་བུའོ། །བཟོའི་གནས་པའི་ནི་དཔེར་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བི་ཤྭ་ཀརྨ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡུལ་བཟོའི་གནས་པའི་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པས་སྟོབས་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ནི་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ། །བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་སྨོས་པའི་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲིབས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ དང་པོ་ཁོ་ནའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིན་གྱི།གོང་མའི་མ་ཡིན་ཞིང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ཆེན་པོས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ མ་ཡིན་པ་འཕེན་པར་མི་ནུས་པ་སྟོབས་ཆུང་བར་གྲུབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནའོ།

声音的意义是随顺时机而引导的意思。由于包含在有学道中，所以由有学道所获得的得是有学。同样地，无学也应当了知。无间道和解脱道是引导断尽得以及作为所依，因为于尽智中有获得灭的能力，所以说由无学道所获得的是无学。
唯是见断和修断，这是因为见断和修断的得是由法的力量而安立的。非所断的有差别，即非择灭的得是无记，世间择灭是有漏善法，因为非烦恼性及有漏性故是修断，如说：'非烦恼性非见断。'
其中，择灭是由圣道所获得。诸圣者由世间道所获得的无漏，也是由圣道力而获得，因此是无漏。道谛也因为是无漏故非所断。
'无记不得俱生'中，此特例是有特例的，因为有'除神通变化'之说。由于力微弱，即因无异熟故。于无漏诸法不会有过失，因为是由大加行所成就。除神通变化，无记诸法的得是俱生，应当如是理解。
神通有二种：天眼和天耳，因为说'天眼天耳神通是无记'。变化心，因为说'无记有四种'。彼等是由加行差别而成就，这是显示因为从加行而生故有力。
关于工巧处等，此中依于行为差别，而非仅依行为。因此说'极为熟习'。威仪师，如世尊、调马等人的威仪。工巧处，如三十三天的毗首羯磨，以及阿修罗的摩由罗工巧处，彼等因由加行差别而成就故有力。
其他则因力微弱故得是俱生。关于有覆色，说色是为了遮遣非色，因为彼得是以其他方式安立。有覆唯是初禅的身语表色烦恼性，非上地，亦非欲界，因为无等起故。
由大有覆色等起的表业，也不能引生无表，已成就力微弱，因此得唯是俱生。

།འདོད་པ་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྔར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ དང་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་འདས་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གསལ་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགེ་བའི་ཡང་མེད་ལ་མི་དགེ་བའི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་གོང་དུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་རྙེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེད་པ་མེད་དོ། །ཐོབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཅི་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དམ། སྨྲས་པ། མེད་དོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་ཐོབ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་ བསྟན།།མ་ཐོབ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་ཆོས་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བ་ རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཆོས་ལ་བཟློག་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་དང་ ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདས་མ་སྐྱེས་ཀྱི་དེ་རྣམས་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མ་ཐོབ་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་ བར་རྟོགས་སོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དག་ནི་ཅིག་ཆར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ད་ལྟར་བའི་མ་ཐོབ་པ་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ། །འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདོད་པ་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་ པ་རྣམས་ནི་འདོད་སོགས་གཏོགས་ཏེ།འདོད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་གི་།ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཆོས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་ པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པས་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མ་ཐོབ་པ་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མ་ཐོབ་པ་གང་ཟག་པ་མེད པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ལས་རྟོགས་ཤེ་ན།བསྟན་བཅོས་ལས་སོ།

关于'在欲界中，色法之前无生'这句话，欲界中的律仪等色法，无论是善的还是不善的所得，在任何情况下都不会先生。同时生和后生是存在的，其中同时生是因为同时出现的缘故，生是过去法的生，这既是过去也是现在的。
其中'在欲界'这个说法是为了明确色界的行为。提到'色'是为了明确非色法。'在任何情况下'这个说法表明善的也没有，不善的也没有，因为无覆无记法已在前面否定了。
欲界的善色法和不善色法是由加行所生，而不是生得的。因为是不定地法，所以不能得未来，因此其所得不会先生。所得已经解释完毕。
那么，未得是否也像所得一样有差别呢？答：没有。那么是怎样的呢？未得是无覆无记的。
如何理解未得仅仅是无覆无记呢？如果与法相同的话，那么阿罗汉就会具有不善法、有覆无记法，断善根者也会具有善法，凡夫也会具有圣法。如果与法相反的话，那么阿罗汉也会具有染污法，断善根者也会具有善根。因此，未得只能是无覆无记的。
'过去未生的那些有三种'这是就相续而言。现在的未得不是现在的，由此可知有过去和未来的。现在法必定与所得同时生起，而所得和未得不能同时存在，所以现在的未得不可能是现在的。
关于'属于欲界等'，属于欲界等的是指属于欲界等，意思是不离欲界。未得是依据生处而安立的，而不是依据法，因为与法相违。
其中，生在欲界者对于欲界、色界、无色界诸法的未得是属于欲界的。怎么说呢？欲界的加行所生法、断善根者的生得法、色界和无色界的染污法只是相应，因为未离贪故，对于非染污法，因为是凡夫故，对于无漏法的未得是属于欲界的。
同样，生在色界和无色界者对于欲界、色界、无色界诸法和无漏法的未得是属于色界和无色界的，应当广说。
未得不依法而安立这一点的证明就是：没有任何无漏的未得。未得没有无漏这一点从何而知？从论典中可知。

།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་བཅོས་ཉེ་བར་དགོད་པའོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་མི་འོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དངོས་པོ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དངོས་པོར་རུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་དང་། གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མང་བའི་ཕྱིར་དང་།འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཆོས་གང་དག་གི་ཞེས་དྲིས་དང་། དེའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ གྱིའོ།།འདི་གང་ལས་རྟོགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྙེད་པ་ལས་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་འགའ་ལ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་རྙེད་པ་མེད་པས་འཕགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྙེད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ལ་བརྗོད་ཀྱི། འགའ་ཞིག་གི་མ་རྙེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འཕགས་པས་ནི་འགའ་ཞིག དག་མ་རྙེད་པ་ཡིན་པས་དེ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་རྙེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་དང་། རྙེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་མ་རྙེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གང་ཡིན་ པ་དེ་ཡིན་གྱི།རྙེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རྙེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ནའོ། །རང་གི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདོན་དགོས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་རྙེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ནི་རྙེད་པར་གྱུར་པ་ན་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གདོན་མི་དགོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེར་ངེས་པར་གཟུང་བ་མ་བཏོན་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ དོ།།ཇི་ལྟར་ན་མ་སྨྲས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཚིག་གཅིག་པུ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆུ་འཐུང་ངོ་། །རླུང་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མེད་པས་ཚིག་གཉིས་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདིར་ཆུ་ཁོ་ན་འཐུང་བའོ། །རླུང་ཁོ་ན་ཟའོ་ཞེས་ངེས་པར་ གཟུང་བ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཆུ་ཡང་འཐུང་ཞིང་ཟས་ཀྱང་ཟ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཆུ་འཐུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ཆུ་འཐུང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་ནའི་སྒྲ་ཡང་མི་བརྗོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྙེད་པ་དང་མ་ རྙེད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་དོན་མེད་པས་མི་འདོན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ཟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།

'如是'一词是为了广说论典的安立。此处论典是指入智慧。
凡夫性不应是无漏的这句话，为什么呢？因为凡夫的体性就是凡夫性，而无漏法不应成为凡夫的体性，否则圣者也将成为凡夫性。
由于有学、无学的差别，补特伽罗的差别，对治的差别，圣法众多的缘故，以及无差别地说'未得圣法'的缘故，若问是哪些圣法，因此说'是一切的'，即由有学、无学等差别而有区别的诸法。
这从何处可知？因此说'由无差别而生起的缘故'，应结合'从论典中'来理解。
若一切未得是凡夫性，则将导致一切已得即是圣者的过失，如此一来，由于没有任何人完全获得无漏法，将导致无有圣者的过失。
因此说'即是未得者'。凡夫性是指一切未得，而非某些未得，圣者则是某些未得，因此不会导致其成为非圣者的过失。
如此则说明圣法的未得有两种：以未得为先导者和以已得为先导者。其中凡夫性是指以未得为先导者，而非以已得为先导者。
若非如此，即若以已得为先导者是凡夫性的话。由于唯有自类能得，则佛陀等也将广说。
那么就应当说'唯'字。即'唯未得圣法'，如此则表明若已得者，其所得即非凡夫性，否则不然。
不必要。为什么？因为即使不说决定词也可以理解。
如何不说而能理解？因此说'即使是单一词语'。如'饮水'、'食风'，此处虽无'唯'字而无第二词，然而此处理解为'唯饮水'、'唯食风'的决定。
若既饮水又食食物，则说'饮水'这句话有何果效？因此由于包含决定义，故不说'唯'字。
同样在此处，若圣法的得与未得都是凡夫性，则'凡夫性是圣法的未得'这句话有何果效？因此应知这必定包含决定义。
因此由于已理解'唯'字的含义，此处'唯'字无义故不说。对于'食风'也应如是说。

།གཞན་ན་རེ་ནི་བསྟན་པའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་ པའི་མ་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་གཞན་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་རྙེད་ཀྱང་། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་དེ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་བཏང་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི། དེ་དག་གི་མ་རྙེད་པ་གཏན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ དང་།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གཏན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུད་ལ་ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་ཡང་སྔར་བཤད་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་ནི་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སྨོས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་གོ། །རིགས་གསུམ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་རེ་རེས་ཐམས་ཅད་རྙེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རིགས་ གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྙེད་པ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཚུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། གང་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ལས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་གང་སྨྲས་པའོ། །ལན་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་ནི་རྙེད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འོ་ན་ནི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གདོན་དགོས་སོ། །གདོན་མི་དགོས་ཏེ། ཚིག་ གཅིག་པུ་དག་ཀྱང་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འོ་ན་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་འདིར་ཉེ་བར་བཀོད་ན། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ནི་འདི་ན་ཡང་སོ་ན་ འདུག་པ་ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་འདིར་ཡང་ཉེས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་དེ་ཉིད་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་གི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབད་པ་གང་ཡིན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའི་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱུད་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་གང་དག་མ་སྐྱེས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བས་འདིར་ཡང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཕགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའམ། འབད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་གཞན་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུད་སྨོས་པས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དུ་དེ་སྐད་སྨྲས་ཀྱི། ཉེས་པ་སྔ་མ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐོབ་པ་དང་ས་འཕོས་པས་ནི་རྣམ་ཉམས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཐོབ་པ་དང་ས་འཕོས་པ་ལས་རྣམ་པར་ ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།ས་འཕོས་པ་ནི་ཁམས་དང་སར་སྐྱེས་པས་འཕོས་པའོ། །དེ་ལ་མ་ཐོབ་པ་ཆོས་གང་གིས་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཐོབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མ་རྙེད་པ་ཡིན་པ་ལྟར། དེ་རྙེད་པས་དེ་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་ རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ས་འཕོས་པ་ལས་ཀྱང་ཡིན་ནོ།

有人说，为了完全断除教法的过失，是苦法忍和与之同时生起的诸法的不得。凡夫性是未得法忍，而不是未得其他圣法，因此虽然未得苦法智等，但住于第一刹那者也不会成为凡夫。
如此，那么在获得果位时由于舍弃它而应成非圣者。为此说'由舍弃彼等'等广说。对此解释原因说:'因为永断彼等不得故'，即由获得苦法忍而永断苦法忍和与之同时生起诸法的不得即所谓凡夫性。圣法的不得永远不会在其相续中生起。
在此为了说明前述过失，广说'那么彼等亦'等，即苦法忍和与之同时生起者。三种性是声闻、独觉和圆满正等觉的种性。声闻等各自并非获得一切，三种性都获得的在声闻等是相同的。
因此问:'何者的'等，为此说明:'由一切不得是凡夫'。如此则成为彼过失，即若一切不得是凡夫性，则佛陀也因不具足声闻和独觉种性而成为非圣者，如前所说。答复也是彼义，即'彼是无所得'等，乃至'那么唯'等声音应当诵出。不必诵出，因为仅词句也能确定。
那么由于与前说无差别故成为徒劳无义，因为从断除前说过失的角度安立于此，则声闻等成为非圣者的过失在此也同样存在。若此处也许可无过失的答复，则'是苦法忍和与之同时生起诸法的，而非其他'的努力成为无义。
广说'诸圣法未生'等。相续中未生起何等圣法即是凡夫性，此处也如前，声闻等成为非圣者，或努力成为无义。对此答：此处努力非无义，因为具有其他意义。
由说相续，显示凡夫性是世俗行持，而其他法不是，为此而如是说，并非为断除前过。'由得彼及地转而成损减'，即由得彼及地转而成损减，地转是由生于界和地而转。其中不得何法者，由得彼而成损减，如凡夫性是圣道的不得，由得彼而三界性也成损减。由地转也是。

།ཅི་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་དེའི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ལས་སྤང་ བར་འགྱུར་གྱི།རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པས་ས་འཕོས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འདིའི་དེ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་གྱི། སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ས་དང་པོའི་ཁམས་གོང་མ་བཞིན་དུ་འཕོ་བ་ལ་ཡང་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་གི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ལམ་ཐོབ་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གི་ཐོབ་པས་ཀྱང་དེ་དག་གི་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོབ་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ནི་དེ་དག་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་ འགྱུར་ལ།ཁམས་གོང་མ་པའི་ཕུང་པོ་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ནི་ས་གོང་མར་སྐྱེས་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ནི་དེ་ དག་རྙེད་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཡང་དེ་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཡང་མ་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་སོ།།ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་དོགས་པས་འདྲི་བ་ནི། ཅི་མ་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པ་དག་གི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་ཀའི་ཡང་གཉིས་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་མ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ཡོད་པ། ཐོབ་པ་ཆད་པས་མ་ཐོབ་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ་ དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པའི་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀའི་ཡང་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་ལ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་གཞན་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཡོད་པས་དེ་ལྟར་ན་ ཐུག་པ་མེད་དོ།།ཕན་ཚུན་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཆོས་དེ་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐོབ་པ་ནི་གཉིས་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་གཅིག་ལ་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་ མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའང་རུང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཐོབ་པ་གསུམ་སྐྱེའོ། །སྐད་ཅིག་ མ་གཉིས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ཆོས་བདག་ཉིད་གཏོགས་པ་གསུམ་གྱི་ཐོབ་པ་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་གསུམ་ཡིན་པས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོར་སྐྱེས་པ་བདག་ཉིད་གཏོགས་པ་གསུམ་གྱི་གསུམ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ པར་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པའི་རྫས་དྲུག་གི་དྲུག་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དགུར་འགྱུར་ལ། ཡང་དེ་དག་གི་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།

什么原因呢？凡夫性将会退失，也就是说，当从欲界离贪时，彼时依于欲界所摄的凡夫性，由断除缘于彼的欲贪而断除，而非退失。当生于初禅而转地时，彼时此凡夫性则成退失而非断除，因为已经断除的缘故。也不会成为圣者，因为获得初禅地的凡夫性的缘故。
同样，对于从初地转至上地，也应当广说。其他的也应当如是配合，即如同由获得道而令凡夫性退失一样，由获得其他的也令彼等未得的退失。
怎样呢？首先，欲界所行的得与思所生的，色界所行的闻所生与修所生的，无色界所行的修所生的未得，由获得彼等而退失。上界蕴为趣所摄的未得，由生于上地而退失。同样，善的生得诸法，以及随应从苦法忍乃至阿罗汉果之间的无漏法的未得，由获得彼等而退失。
同样，时解脱与不时解脱阿罗汉果的未得，也由获得彼而退失。由于退失未知，因此说'将成退失'。
由担心无穷尽而问：'未得与得二者是否也'等。'二者皆有二者'是说，因为将要解说未得的得，所以有未得的得；由说'得断则生未得'，所以也有得的未得。因此说'二者皆有二者'是善说。
如此，得岂不成无穷尽？怎样呢？得有得，彼复有他，彼又有他，如是则无穷尽。由'互相具足'等而生。由得生起而具足彼法与得的得，由得的得生起而唯具足得。如是，得作用于二者，得的得作用于一者，因此非无穷尽。
'无论是善或烦恼'表明无覆无记法则不是。彼是俱生得，故第二刹那无得。第二刹那生起善与不善的三得。第二刹那，生起第一刹那所生法自性所摄三法的三得，后得也是三，故成六。
第三刹那，第一刹那所生自性所摄三法的三得，与第二刹那所生得的六事的六得，如是成九，又彼等的后得九，如是成十八。

།དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་གོང་མ་གོང་མ་སྤེལ་བའམ། སྐད་ཅིག་མ་ གོང་མ་ནས་གོང་མར་སྤེལ་བ་དེའི་འགྲེས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་དེས་བསྐྱེད་ནའོ། །ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ནི་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་ པ་ཉི་ཤུ་བདུན་དང་།དེ་དག་གི་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། སྔར་གྱི་རྫས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པོ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པས་ཐོབ་པ་ནི་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་གཏོགས་པའོ། །སོ་སོའི་རྒྱུད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་རྫས་མཐའ་ཡས་པ་ཅན་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་ནའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་ནི་སྐལ་བ་འདྲ་བ་སྟེ། སྤྱོད་པ་དང་རང་བཞིན་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་སྐལ་བ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །བཤད་པ། གཡོ་བ་རང་བཞིན་མཚུངས་གྱུར་ཅིང་། །བསམ་པ་གྲུས་མཚུངས་སེམས་ཅན རྣམས།།གང་གིས་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་ནི། །དེ་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་ཞེས་བརྗོད། །སེམས་ཅན་སྨོས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་སྨོས་པ་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་དང་བརྗོད་པ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་རེ་རེ་ལ་གཞན་དང་གཞན་ཡིན་གྱི། སྤྱི་ཆེན་པོ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་གཅིག་པུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐ་དད་ པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཅན་རེ་རེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཐ་དད་ཀྱང་རིགས་སུ་ཐ་མི་དད་པས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐ་དད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། ། ཐ་དད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོར་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། གང་ལས་བློ་འཇུག་པ་དང་འདོགས་པར་འགྱུར་བ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།སའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོར་ངེས་པའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་པ་དང་། གོ་ད་པ་དང་། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པོ་དང་། འཛམ་བུ་གླིང་པ་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ངེས་པ་ནི་ལྷ་དང་མི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སྐྱེ་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལ་སོགས་པའོ། །རྟགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཕོ་དང་མོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡོམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དགེ་བསྙེན་མ་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཕུང་པོ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའོ།

关于如是所得诸法向上递增次第之义，即如是所得诸法刹那刹那向上递增，或从前刹那向后刹那递增，其次第即是从前刹那向后刹那递增之次第，由从前刹那向后刹那递增之次第所生。
略举一例以说明之：于第四刹那中，第一、第二、第三刹那所生诸法之得有二十七种，及彼等之后得，以及前述二十七法合而为一之得，总计得有五十四种等。
关于'具足相应及俱生'之义，相应即是心与心所。俱生即是生等，属于无始无终之轮回。
各自相续身之刹那具无量实法，是因诸得无量故。无碍是因为法界所摄故。
若非如是者，即是若互相遮障。等流是指相似之流，即是行为与自性相同之义。其事即是等流性。
论曰：'动性自性相同者，意乐相同诸有情，由此平等所成者，说名为等流。'
言'有情'者，是为显示等流性唯属于有情数，而非属于非有情数故。
言'实法'者，是为遮遣假有故。
'诸有情之相似'者即是相同性，此是异体诸法显现与言说差别之因。此于每一有情各各不同，非如大总相遍于一切有情而为一体。
关于'无差别与差别'，凡于一切有情各各所具者，虽实体有异而类无异，故名无差别。凡非一切所具者即是差别。
正因如此，广说无差别为'一切有情'。差别则说'彼等有情'等。
由差别各别决定者，即是与界等一一相配，由此而起认知与假立，即是生于欲界、色界、无色界等。
由地差别各别决定者，即是南方相续者、瞿陀人、东胜身洲人、赡部洲人、四大天王天、初禅地等。
由趣差别决定者，即是天、人等。
由生处差别者，即是胎生、卵生等。
由种姓差别者，即是刹帝利种姓、婆罗门种姓等。
由相差别者，即是男女。
由律仪差别者，即是近事、比丘。
由道差别者，即是有学、无学。
'等'字所摄者，即是摄受近事女、比丘尼、非学非无学。
法之等流，即由蕴、处、界门而各别决定。'蕴蕴'者，即是从总相而言蕴之等流。

།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།འབྲས་བུ་ལས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བཏགས་པ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ འདྲ་བ་ཡིན་གྱི།ཡོད་པ་ལྟར་གཅིག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ན་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ནི་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་དང་། ང་རོ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁམས་དང་། ས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཐ་མི་དད་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་མེད་ན་ཁྱད་པར་དེས་ཐ་དད་པ་སྟེ། ཕན་ ཚུན་མི་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་འཇུག་པ་དང་འདོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།འདོགས་པ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དག་ལ་འབྲས་བུ་བློ་དང་སྒྲའི་ཐ་མི་དད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་ མཉམ་པ་རྫས་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པའི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་རྣམས་ལ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྫས་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཞིག་མེད་ན་ཕུང་པོ་ཕུང་པོ་ཞེས་བློ་ཐ་མི་དད་པ་འཇུག་པ་དང་། འདོགས་པར་ཡང་མི་ འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འཆི་བར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ནི་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་མི་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མུ་གསུམ་ པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཉིད་འདོད་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འདོར་བར་ཡང་མི་འགྱུར། ཐོབ་པར་ཡང་ མི་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བར་བརྗོད་ཅེ་ན། ཚེ་ཟད་པའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་ཞིང་། དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མིའི་འགྲོ་བ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་མིའི་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་ན། དེ་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འདོར་བར་ཡང་མི་འགྱུར། འཐོབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་སོ་ན་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཉིད་འདོར་བར་འགྱུར་ཞིང་། འཕགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གཞན་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་འགྲོ་བ་འཕོ་བ་ལས་སོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མིའི་འགྲོ་བ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ལྷའི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ན།སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཅན་འདོར་བར་འགྱུར་ཞིང་། ལྷའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གཞན་འཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནི་དཔེར་ན་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་འམ།འཕགས་པ་གསོན་ཞིང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་དེར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་དང་སྒྲ་དག་ཏུ་འགྱུར་ན་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ ཞིག་བྱ་སྟེ།དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་མི་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་ཁོ་ན་སྣང་བར་འགྱུར་ན། སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཅན་ མ་ཡིན་པས་དབང་པོ་མ་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་བལྟ་བར་མི་ནུས་སོ།

色蕴、受蕴等是从差别门而言。从总别门而言，处和界的同分也应当如是了知。为了显示从果中有此故。若说同分者，广说。所谓实者，为了明显假立，因为从假立无有果故。所谓无差别者是相似，而非如实一性，彼此差别是颜色、形状、声音、行为等，以及界、地、趣、生处等，若无不同的其他事物，以彼差别而有差异，对于彼此不同的一切有情，无差别地生起有情有情之念及假立，假立即是言说。因此对于彼此差异的有情，有果、心和声音无差异的缘故，决定有同分之实。
如是对于彼此差异的蕴、处、界等，若无蕴的同分实无差别者，则不会生起蕴蕴之无差别心及假立。对处和界也应当如是说。死而复生等广说，此中是对有情同分、人性等的承许，而非有情性，若非如此则与第三句相违，因为在无余涅槃时无相续故，应当承许有情性，而非其他时。若于彼处生起，则不舍有情同分性，亦不获得。
若问如何说死亡和出生？因寿命尽故死亡，于彼处生起故出生，譬如从人趣死后唯生于人趣时，既不舍人同分性，亦不获得，因为人同分性仍在彼处故。第二是入决定时，由此舍凡夫性的有情同分，获得其他圣者性。第三是从趣转变，譬如从人趣死后生于天趣时，舍有情同分人同分相的性质，获得其他天同分相的性质。第四是除彼等行相，譬如凡夫或圣者活着而未获得任何。
若说凡夫同分性等，从凡夫性生起凡夫之心和声音，彼等是以凡夫同分性为因，何需凡夫性，此是词之余义。凡夫性即是凡夫同分性，譬如人同分性即是人性。世间广说，若唯见色，同分性非色法故，即使诸根未坏者亦不能见此。

།མི་སྣང་བ་ཡང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་རིགས་མཐུན་པ་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིས་ཐ་མི་དད་པ་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་ཐ་སྙད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ཐ་མི་དད་པའི་རྒྱུ་མ་ བཟུང་བར་ནི་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བློ་དང་སྒྲ་ཐ་མི་དད་པ་འཇུག་པ་ལ།ལས་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་མ་མཐོང་ཞིང་། ཡོངས་སུ་མ་བཅད་པ་དེ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་དེ་ལ་ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་མཐོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་རིགས་ཐ་མི་དད་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱུར་ འགྱུར་ན་ནི་དེ་དེ་ལ་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཐ་མི་དད་པའི་བློ་འཇུག་པ་དང་། འདོགས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་སཱ་ལུ་ ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ།ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་སཱ་ལུ་སཱ་ལུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བློ་དང་འདོགས་པ་ཐ་མི་དད་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐ་ དད་པ་དག་ལ་བློ་དང་འདོགས་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཡོད་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། དབྱིབས་དང་། གཡོ་བ་ དང་།ཟས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིང་། ཕན་ཚུན་དགའ་བར་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་གང་སྨྲས་ན། ཁྱེད་ཅག་གིས་འགྲོ་བ་དག་དང་སྐྱེ་གནས་རྣམས་ཁས་བླངས་པས་རྩཝ་དང་། ཨ་མྲ་ལ་ སོགས་པའི་འགྲོ་བ་དང་།ལ་ཕུག་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱང་ཅི་སྟེ་ཁས་མི་ལེན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྤྲོས་པས་ཆོག་ གོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་གཞན་མེད་ཀྱང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ ཉིད་མེད་པར་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་འདོགས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བྱེད།དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པར་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིང་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པར་བྱས་པའི་ཚུལ་ནི་མི་འགོག་ སྟེ།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་མི་འགལ་བའི་ཚུལ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་སེལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཅིག་ཡིན་ཡང་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ཚིག་གི་དོན་ཡོད་པ་སྟེ། ཡོད་པའི་རྟགས་སུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་པ་དག་ལ་རྟོགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ རྒྱུ་མཚན་གཞན་བརྟགས་པས་ན་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།རྒྱུ་མཚན་གཞན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ལས་ ཤེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།

为了破除'如同不显现的感受等是由智慧所遍知'这种说法，所以说'虽然不是由智慧所遍知'，意思是不被意识所遍知。
如此则显示同类不是现量和比量的对境，也能了知众生种类无差别，因为见到'众生众生'这样的名言相续。
若不承认无差别觉知的因，则互相差别的众生们的无差别觉知和名言运行就不会有作用。为了说明这一点，说'未见且未遍知，即使有此，对此有何作用'，若见到且遍知成为种类无差别了知的因，则彼对彼会有作用。
此外，为何不承认非有情的同分呢？如此广说：若众生互相差别者有无差别觉知和施设是由同分性为因。如此则对稻等非情物也应承认同分，因为对彼等互相差别者也有'稻稻'等无差别觉知和施设。
若因世尊未说而不承认，则不应说'对差别众生有无差别觉知和施设是由同分因'。
杜善论师说：同分即是众生生于同一趣者的身体、根、形状、动作、饮食等的因，以及互相欢喜关联的因缘。
对于'为何不承认非有情同分'之说，你们既然承认诸趣和生处，为何不承认根茎、芒果等趣，萝卜、豌豆生处？若说因世尊未说则不然，非有情同分也不承认，因为世尊未说。
言说已足。
关于'同分互相差别'的广说：如同对互相差别的同分，虽无他同分，却无差别地施设为'同分性同分性'，同样对互相差别者虽无同分性，为何不施设为'众生众生'？
如此则'毗婆沙师已明了'之说不应理，以有性和同分性是异名故。不破合理的方式，不违背世间人'有后世'的说法，我等不遮遣不相违的方式。
'此一能趣入多'是共相语义存在，因为有的相无差别故。对差别者观察无差别了知的他因而说'已明了'。
彼他因实不存在，如是此处也无他因同分性。
毗婆沙师说同分性确实存在。何以见得？因为世尊也说'如是百人与人同分而来'，如是相即是如是。

།དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་གསུངས་མོད་ཀྱི། རྫས་གཞན་ནོ་ཞེས་ནི་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོ་ན་དེ་ཅི་ཞེ་ན། གང་དག་མི་ ལ་སོགས་པར་འདོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་མི་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ཁོ་ནར་ཟད་དེ།སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་འདྲའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་འདུ་ཤེས་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས་འགོག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཡང་ན་རྫས་འདིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ འགོག་པས་ན་འགོག་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་གིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣམ་སྨིན་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ ཤེས་མེད་པ་པ་དང་།གཟུགས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །རིས་མཐུན་པའི་ནི་འཕེན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་མེད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། །འཕེན་བྱེད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་རིས་ མཐུན་པ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ལ།ས་དེ་པའི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་གཉིས་ཀའི་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་གང་དག་ཕྱོགས་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་འཁོད་པའི་ལྷ་དེ་དག་ནི་ཚངས་པའི་ མདུན་ན་འདོན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོད་དེ། གནས་དེ་ནི་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་གོ། །དེ་རྣམས་ལས་གང་གིས་དེ་རིས་མཐུན་པར་འཕངས་པ་དང་། སེམས་གང་གིས་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། སེམས་ གང་ཞིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པར་འཇུག་པ།ལས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཟས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་གི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཟས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྔར་ཟས་ཟོས་པ་ལས་རེག་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་གིས་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱི།དུས་ད་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོན་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཅི་དེ་དག་ནམ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཕལ་ཆེ་ བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དེ།མདོ་ལས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་གནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བའི་དུས་དང་འཆི་འཕོ་བའི་དུས་ན་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར། ཤི་འཕོས་ནས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྔོན་མེད་པ་མ་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ འབྱུང་སྟེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པར་ནི་ལས་དག་ཉེ་བར་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་ཞེས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷར་སྐྱེ་བའི་ལས་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་ཁམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

其事物即是如此。虽然如是宣说，但未说是其他实物，对此，若问是什么？即是那些作为安立人等之因的人等形状等相的差别所区分者而已，如同稻等同分。
无想有情无想者，是为了遮除灭尽定和无想定，因此详细说'于无想天众中'。'灭除心及心所'中，'从何'是词之余。或者，由此实物灭除心及心所故为灭，因此详细说'由此灭除未来时心及心所'。
说'唯一异熟唯一'是为了遮除等流和同类因所生。无想有情和色是无想定之异熟。同分不能引发，因为将说'无心等至非能引'等。命根和同分是有心第四禅之异熟，彼地余蕴是二者所摄。
关于'如殊胜禅'，譬如某些大梵天安住于最殊胜处，称为梵辅天，如是此中无想有情安住于广大果位之一处，彼处最为殊胜。
彼等中由何引发同分，以何心相续，何心之后入无想有情，业及生起和等无间缘具足食者，故彼等以触等具足食。已入定者从先前所食以触等作食事，非从现在所依。有心者二者皆是。
若问'彼等是否永不成有想'等，因多分无心位故称无想有情，经中说'彼等有情生起想已从彼处命终'故。'长时'即非一刹那。生时和死时成有想，死后唯生欲界。
关于'因先前等至行已尽故'，意为彼等至心所引寿命已尽故。'因先前无有未积集故'，无心心所则不能积集业，因说'思业及意业'故。
对于'将生欲界'有何因？因此详说'彼将生彼处'，如北俱卢洲人天生业一样，无想有情感受欲界之业决定故。

།ཡང་སྙོམས་འཇུག་དག་ཅེས་གང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་བཤད་ཅེ་ན། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་སྐལ་མཉམ་དང་། །འདུ་ཤེས ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་དག་།ཅེས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྔར་བསྟན་པས་འདྲི་བ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཤད པ།ཇི་ལྟར་གང་ལས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བཤད་པ། དེ་བཞིན་དུ། འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་།འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། གང་དག་དེར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །འདུ་ ཤེས་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལ་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །ཡང་དག་པ་དང་ཏེ་པོར་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། རིགས་པས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་སེམས་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་མཐུན་པར་འདྲེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྤྱི་ཙམ་ཞིག་ཁོ་ན་མཐུན་པར་འདྲེན་གྱི། ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ པར་བྱེད་པའོ།།གཉིས་ཀ་ཡང་མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གེགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་ཐ་མར་ཞེས་བྱ་བར་འབྱུང་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་ པའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ན། དེ་ན་ནི་ཚོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པས་དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །འབྱུང་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ལམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ལ་ཐར་བར་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ནང་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་འགྲུབ་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་།འཆི་འཕོ་བའི་དུས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་བདག་ཉིད་ཕན་པ་ལས་ཉམས་པར་སེམས་ཤིང་སྐྱོ་བ་དྲག་པོ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེད་ པ་ཁོ་ན་ལ་གུས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གདུལ་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས་རློམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་གིས་འདི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལུགས་ གཞན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མྱོང་བར་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་སམ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཀྱང་རུང་སྟེ། གལ་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ ལ།ཞུགས་པ་ན་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མངོན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་དོ།

关于所说的'等至'这一词，是从何处说的呢？是从'得与未得平等，无想等至'这一经文中所说。无想等至是无想有情的因，如前所述，因此问：什么是无想等至？
'如是'一词是有所依据的，故而解释：如同说到灭除心与心所时称为无想有情一样，同样地，无想等至即是无想者的等至，也就是在其中入定者。
'因为是无想'是与等至相连，由于此中无有想，故称无想等至。因为正确平等地入定，所以是无想等至，以正理成立即是等至。
其他人说：由于心与大种平等性的成就，故称为等至。'如是'一词仅表示相似之处，即'如是'一词只是引导一般性的相似，而非特殊性质。
两者都相同于是未来心与心所的障碍自性，因此说'这也是心与心所的灭'。
出现'在第四禅'之语，即是第四禅所摄。提到第四禅是为了明确区别其他禅定与无色定。
凡夫因执著受而入禅定与无色定，然而在此处并无受，因此问：为何入此定？由于欲求出离，他们将入定视为道路，将无想视为解脱。
关于'因为无想有情是异熟'等，异熟是无记法。此等至因为是禅定所摄故是善法，而非染污或无记。其异熟是在无想有情中成就五蕴，因为在生死时有心与心所。
'顺生受'即如无间业。关于'获得此'，当退失时认为自己失去了利益而生起强烈的忧悔，因此诸佛也不度化那些只专注于生起此定的人，因为由现见灭而生起慢心。
因此详细说到'由此生起后退失者'。'传说'一词是为了说明其他观点，其他人说这也可能是顺生受或不定受。
无论是退失还是未退失，如果由遇见善知识而见到过患，则会趣入决定，一旦趣入便不再生起也不现前。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། འཕགས་པའི་མ་ཡིན། ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་སྟེ།ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ལྟུང་བའི་གནས་ལྟ་བུར་གཟིགས་པས་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་སྲིད་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་དང་། ཐར་ པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་ནས་བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་འདི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དག་ཀྱང་ཐོབ་བམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་ནས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་སྔོན་ཐོབ་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་ པ་འཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་ཅི་དེ་དང་འདྲ་བར་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་འཐོབ་བམ་ཞེས་འདྲི་བའོ། །རེ་ཞིག་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་དག་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གང་དག་གི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བདག་གི་བ་ཡིན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་ཀྱང་མི་ཐོབ་ན། འདི་གང་དག་གི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། འདྲེས་པ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་སྔོན་ཐོབ་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བའི ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་འདྲིས་ཀྱང་། མ་བརྩལ་བར་མི་འཐོབ་བོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དུས་གཅིག་པ་འཐོབ་པོ། །འདི་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་མེད་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་མི་འཐོབ་བོ། །སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། ཇེ་དང་པོར་དུས་ད་ལྟར་ཁོ་ན་འཐོབ་བོ། །སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་འདས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ། མ་ལངས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་དང་ཡང་ངོ་། །ལངས་པ་ནི་འདས་པ་ཁོ་ན་དང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་མི་གཏོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་མེད པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མ་འོངས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། ལྷའི་མིག་དང་། རྣ་བ་བཞིན་ནོ། །བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་བཞིན་གསལ་བའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཐོབ་པར་ནུས་ཀྱི། བེམས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ ལྟར་གང་ལས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་དེ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ལས།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པ་དེ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་ བྱའོ།།ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་ཞིའོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དེ་མེད་པས་ ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ལ།དེ་ནས་ཕྲ་བ་བས་ཀྱང་ཕྲ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་ནི་གནས་པ་སྟེ། སྡོད་པས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་འདིས་ གནས་པར་བྱེད་པས་ན་གནས་པའོ།།དེ་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ བའི་འདུ་ཤེས་སོ།།ཡང་ན་འདིས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྟེ་ལམ་མོ།

认为仅是凡夫，而非圣者。由于已入决定故，诸圣者以无分别智证得恶趣众生、无想天及大梵天众之灭，因为这些是见处，且与圣道相违。因此，视为如同堕落之处而不入定。诸圣者也不认为必定出离三有，因为已现证解脱及解脱道。
获得第四禅后，如同禅定，是否也获得此过去、未来者？此问题是指瑜伽师获得第四禅后，是否如同无始轮回中曾获得的过去、未来第四禅那样获得。
且其他者也，详细而言，即使是那些现前修习、追求，以及那些等持为己所有的凡夫也不能获得，更何况说那些非己所有的诸圣者。虽是杂染，是指无始轮回中曾获得者。由于需以大加行成办，即是说由于需以大精进成办之意。
因此虽熟悉，若不精进则不能获得。若然如何？获得同时。此如同一切时处别解脱戒，因为获得前所未有故不得过去。因无心故也不得未来，因此最初唯得现在。第二刹那等中亦具过去，未出定时亦具现在。出定后唯具过去。乃至未舍之间，即是说直至未退失之义。
因为是无心故，不得未来，如同天眼、天耳。如同忍等明显，因为明显故能得未来心相应，因为是物质性故不能得其他。以'如是'声者，即如说从何处灭除心心所即是无想定，如是从何处灭除已离无所有处贪的心心所，即是灭尽定。
关于'以寂静住想为先'，即安住于作意中认为'此是寂静'之想为先导的意思。由于厌离遍起诸想受，灭尽定中无彼故成为寂静住想，其后较细更细有顶作意之后入彼定中。如是，此是以寂静住想为先导的作意。住即是住，意为安住。或者由此而住故为住。
彼中即于无想定。以出离想为先者，出离即是决定出离，即是涅槃。认为是其果为出离之想即是出离想。或者由此出离轮回故为出离，即是道。

།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་ལམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་ བཏང་བའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། ཤིང་ལྗོན་པ་དང་འདྲ་བར་སྲིད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འོག་གི་ ས་དག་ཏུ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅེ་ན།རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པར་གཅོད་པ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་དེར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་དང་། སེམས་མཐར་ཐུག་པར་གཅོད་པས་སོ། །ས་འོག་མ་དག་ན་ ཡོད་ན་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་ལ།རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། མཐར་ཐུག་པར་གཅོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི། ས་དེའི་གང་ན་སེམས་ཡོད་པས་བར་དུ་སེམས་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའི་གནས་ནི་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བར་མི་འཛིན་ཏོ།།སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འཕགས་པ་གང་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་ནས། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེ་བ་དེའི་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་ བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན།།ཇི་ལྟར་ན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་འདི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་ནས། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་བསམ་གཏན་དག་ཏུ་སྐྱེས་ཏེ། ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་ནས། དེར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་འདི་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཐོབ་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ཡང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའམ། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞིག་འདི་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ རྣམ་པར་མ་སྨིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན། འདི་ནི་གཅིག་ཏུ་འཕགས་པའི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་རློམ་ལ། སེམས་དེ་ཡང་དེར་རྒྱུན་འཆད་པས་བདག་ཆད་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོད་པས་དེ་དག་ལ་བདག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སྐྲག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་དུ་ཆད་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པའི ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་།བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་ཆད་དོ་སྙམ་དུ་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ན། མྱ་ངན ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་ནི།དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མོས་ཀྱི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

对于等至，将其视为道路即是出离想，凡是以此作意为先导的，即是以出离想为先导。
投生于无想无所有处的业因为是最殊胜的缘故，或者如同树木一般是有顶的缘故，无想无所有处称为有顶。
为何不在有顶以下诸地中入灭尽定呢？因为背离和究竟断绝这两种解脱在那里得以实现。解脱有两种因素而建立：背离和心的究竟断绝。
若在下地，则一切有所缘的心都会生起，既不会背离，也不会究竟断绝，而是由于彼地有心而成为中断心。
关于善等差别，此唯是善，因为烦恼性或无记性的状态，圣者们不会执著为寂静等。
关于所谓的'生受'，如何理解呢？若圣者在欲界生起灭尽定后，投生有顶，其圆满即是生受。
如何是后受呢？当其生起灭尽定后，从无色界贪离退失而生于诸禅定中，再得有顶并生于彼处时，虽然已得灭尽定而退失，但仍能圆满异熟。
关于'异熟不定'，若身证者或俱分解脱者于此生般涅槃，则其将成为未异熟。
异熟时是有顶的四蕴，因为无色蕴。
虽然说无想定唯是凡夫所有，但此灭尽定唯是圣者所有。为什么呢？因此经中广说'诸凡夫'等。
得有顶的诸凡夫于心相续中执著为我，由于彼处心相续断绝，害怕我断灭故不入定。
若问无想定是否也有此过失，则不然。因为彼等执著色为我，而不执著心心所为我，故由于有色而不会害怕无我。
若在有顶处心心所也完全断绝，则因无色的缘故，会害怕'我完全断灭'。
由圣道力所生故，诸凡夫不能生起灭尽定。
如何是由圣道力所生呢？因为见涅槃而于此生信解。见涅槃者由于心心所灭的自性而于灭尽定生信解，未见涅槃者则不然。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ འདུ་ཤེས་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་ཞི་བར་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་ལ་མི་མོས་ལ། མ་མོས་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་དེའི་ས་པའི་འཆིང་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལས་མ་འདས་པར་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ནི་སྦྱོར་བས་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྷན་ཅིག་པའི་ཐོབ་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །འདས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ་སླར་ཡང་དེ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་མེད་པ་ཁོ་ན་སྦྱོར་བས་འཐོབ་ཀྱི། སྔར་ཉམས་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བས་འཐོབ་པ་ཡིན་ཡང་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་རིགས་ཅན་མ་འོངས་པ་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་འཐོབ་པ་དེ་ནི་སེམས་ ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ནས་འཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ལ། གཞན་ལས་ནི། དགེ་བའི་མཐར་བྱོན་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ཅུང་ཟད་མེད། །གང་དུ་བཞེད་ པར་མཁྱེན་པ་ཉིད།།བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་ལགས། །ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཅི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཐོབ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དེ་ཡང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་ མངོན་པར་འདོད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཟད་པ་མཁྱེན་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར། དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འབད་རྩོལ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཉིས་ཀའི་ཆ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་འགྲོལ་བར་བྱེད་ལ། ཟད་པ་ཤེས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་ པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ལ།བསྐྱེད་པའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་གང་ལས་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་དུས་ན་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ ཞེ་ན།དེའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་མི་ལྡན་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་དུས་ན་དེ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་བཞིན་དུ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་མངོན་སུམ་དུ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པའི་གེགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་བསྐྱེད་པ་ན་ཡང་གཉིས་ཀའི་ ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གྲུབ་བོ།།ནུབ་ཕྱོགས་པ་དག་ན་རེ་དེ་ནི་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་ཞིང་དེ་ལས་ལངས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་ལ།དེ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འཇུག་གོ།

凡夫以智慧未见涅槃是灭除想的特征之寂静，因此他对于灭除心和心所法不生信解，由于不信解，凡夫不能入定。
阿闍黎集贤说：由于未断除其地的束缚，故不能生起彼定，未超越见所断之前，不能生起有顶的灭尽定，而凡夫也不可能超越彼地。
此说'唯由加行而得'，意即非由离贪而得，这是表明此定是俱得性。
'过去也不得'，若已退失而再生起者，如别解脱戒，唯由加行得未曾有者，而非得已退失者。
'未来也不得'，虽是由加行所得，但不会得未来。为何？因此说'由心力而得'，其类未来所得者皆由心力，如苦法智忍等。
灭尽定唯由加行而得，如其他经中所说：'善逝您已至善法边际，无任何由加行所生，一切唯依您的意愿，随欲即成。'因此问：'世尊也是由加行所生吗？'
关于'由菩提所得'，虽然尽智与无生智也是菩提，但此处是指尽智。
因此详说'与尽智同时'等。如此详细阐述'彼等功德'等乃至'是故彼等'。'唯'字是为了遮除勤勉。
'从二分解脱'中，二分是烦恼障和定障。其中金刚喻定使解脱烦恼障，在得尽智时成为解脱。生起灭尽定时使解脱定障，在生起时成为解脱。
若问：世尊何以在尽智时称为从二分解脱，在未生起灭尽定时，如何能从定障解脱？
答：由于已离彼障，及其不相应性已断，世尊在尽智时如同已生起般获得，因为已离现前生起之障碍。
因此即使未生起也成就从二分解脱。
西方诸师说此详细解释：菩萨虽已离无所有处贪，但依第四禅见诸谛理，从彼出定后入有顶定，之后入灭尽定。

།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟན་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་ནས། སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སློབ་ པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིའི་བར་སྐབས་སུའོ། །མི་འདྲ་བའི་སེམས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའམ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དེ་མི་སྲིད་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་བས་ཕྲ་བ་ཕྲ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བའམ། རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསམ པ་ལྡང་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།བསམ་པ་ནི་དགོངས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་བསམ་པ་མི་ལྡང་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བའི་ཕྱིར་ དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་དང་། དམ་བཅའ་བ་བརྟན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་དགོངས་པ་གཞན་མི་མངའ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ནི་གང་དག་མངོན་དུ་མཛད་པས་སྟན་གཅིག་ལས་མ་ བཞེངས་པ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པར་བྱེད་པ་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྔ་མ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །འདི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་བརྙེས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཟད་པ་མ་ཐོབ་ ཀྱི་བར་དུ་རེ་ཞིག་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་མི་བཤིག་གོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་འདིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལས་མི་ལྡང་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རི་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་མི་ལྡན་པ་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསླུས་པས། ཟག་པ་ ཟད་པའི་བསམ་པས་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྔོན་རྩ་ནས་མ་བཏོན་པ་རྩ་བ་དང་བཅས་ཏེ། །དྲུངས་ཕྱུང་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་དྲུངས་ཕྱུང་བའི་ལྷག་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་གཏད་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་བཏང་ནས་འབད་པ་ཐུན་མོང་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སྔ་མ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་ཐར་པར་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་གནས་པའི་དོན་དུའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བ་དང་། མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འཕགས་ པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

从灭尽定中出定后，安住于第四禅定，断除有顶的烦恼所断，成就佛果，这是法性。如是，在有学位时生起。
因此在此期间，即在三十四刹那之间。不同的心，无论是有顶或从第四禅定出定的心，都是有漏的，因为有漏的缘故，是不可能的，不应入灭尽定，因为那是在极其微细的有顶之后入定，所以是不可能的，这是其义。
'将成何'是指是否违背论典或违背正理。
关于'成为有起心'详细解释：'心'即是意趣。为何会成为不起心，其因为何？说一切有部诸师说，因为善积福慧资粮，因为具大悲心，因为降伏违品，因为精进勇猛，因为誓愿坚固，善根无有他意，菩萨的这些善根，以现前修持，不从一座而起即能证得菩提。
'唯是前者'者，此说佛世尊与漏尽智同时证得。为何？因为在未得漏尽之前暂时不解跏趺坐的这一心念，已成就不从无漏道中起。
阿闍黎集贤说：如同菩萨从无始轮回以来为世间定的差别所欺，以漏尽心结跏趺坐，有顶见所断从未根除者连根拔除，为断除烦恼敌残余而专注，舍其对治，以共同精进所得世间定而生敬重。因此说一切有部诸师说'唯是前者'是有道理的。
关于'此二等至'详细解释：无想等至是第四禅地摄，灭尽等至是有顶地摄。入无想等至是为求解脱，入灭尽等至是为安住。无想等至唯是生受，灭尽等至是生受、后受及不定。无想等至生于凡夫相续，灭尽等至生于圣者相续。无想等至是加行所生，灭尽等至是加行所生及以菩提而得。

།གཉིས་ཀ་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ ཏོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དག་ཧ་ཅང་ཉེ་ན་མི་རུང་བས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་དག་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་གི་།བཞི་པ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་མ་གཏོགས་པར་བཞི་ པར་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་མངོན་པ་དང་འགལ་བར་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་དེ་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་འདྲིད་ པ་ཅན་ལྔ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ན་ལྷ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྷ་འདུ་ཤེས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདུ་ཤེས་ཅན་སེམས་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར། །སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། དེ་ལ་མི་འདྲ་བའི་སེམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའོ། །རང་གི་ས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་ས་པ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པར་མི་འདོད་དོ། །དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་མ་ཡིན་ཏེ། །སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་ལྷ་འདུ་ཤེས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལས་ཕུང་པོ་ལ་རྣམ་པར་འདྲིད་པ ཞེས་མིང་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རང་གི་ས་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་ཡང་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་སེམས་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ གནས་པ་རྣམས་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འགོག་པ་དང་པོ་མི་ནང་དུ། མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་ཏེ། སྟོན་པ་པོ་དང་། འཆད་པ་པོ་དང་། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིས་ནི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསྐྱེད་ཀྱི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ ཞུགས་པ་ལ་ནི་དེ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཅིག་པའི་ལུས་ཀྱང་མེད་དོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དང་པོ་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡང་སྐྱེ་སྟེ།འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འདྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་བྱས་ནས། ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

以'二者皆是欲界和色界所依'这句话表明这两者的共同法性是这样的。
有些人说：因为因和果太接近是不合理的，所以在色界中，在三禅天有无想等至，而在第四禅天则没有。
其他人说：因为投生是它的果报，所以除了无想有情外，在第四禅天也有等至。
按照他们的说法，'阿毗达磨论'这句话表明与阿毗达磨相违。
问：是否有属于色界有而非五蕴者？答：有四种情况。其中，属于色界有而非五蕴者是指色界众生。
因为那里也有无想天众，所以说'有想天众'。
因为也有住于同类心的有想者，所以说'住于不同心者'。
其中不同心是指欲界化心、无漏心和无色界所摄心。
因为唯有自地蕴才称为有，所以不承认他地蕴为色界有。
这些是色界有，但不是五蕴。
入灭尽定者、入无想定者以及现前无想者虽然也是色界有，但不是五蕴，因为无心、心所。
这里与'有想天众'和'入无想定'相违。
所谓'五蕴'即是五蕴的意思，在迦叶如来的教法中称蕴为蕴。
有属于五蕴而非色界有者，即欲界众生住于自地心者的有。
有既是色界有又是五蕴者，即色界众生住于同类心者。
有既非色界有又非五蕴者，即无色界众生、欲界众生住于不同心者、入灭尽定者和入无想定者的有。
灭尽定最初只在人间，只在人中，因为有说法者、解说者和加行力。
后来曾退失者在色界中生起，但在无色界则不然，因为无所依。
命根依于色和心而生，在无色界入灭尽定者则断绝。
因为诸蕴互相依止而住，所以也没有一蕴身。
因为心和心所无差别而转，所以三蕴也不合理。
无想定最初也在色界生起，因为轮回无始以来相续。
这个等至因为与涅槃相似所以殊胜，因此认为不可能退失，而说'什么'等。

།གལ་ཏེ་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་རྫས་འདི་ལས་ཉམས་པ་མེད་ན།དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འཆར་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ན་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དག་གི་ནང་ནའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ལམ་གསུངས་སོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལའོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་རོ།།ཀུན་ཤེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དོ། །ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་རྙེད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ལུས་ཞིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཚོགས་དག་སོ་སོར་གནས་ནས་ཏེ། ཤི་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དག་གོ། །མདོ་དེར་ ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཅན་གྱི་ལྷ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེར་འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཡིན་པར་སེམས་ལ་བསམས་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དགེ་སློང་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་གང་ ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།ལྡང་བའི་གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་སྐབས་མེད་དེ། །དེ་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་འཕགས་པ་ ཤཱ་རིའི་བུ་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་དུ་བཀག་པ་དང་། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་དོང་ངོ་། །དེར་ཡང་དེས་ལན་གསུམ་ཁོ་ནར་བཀག་སྟེ། འདིར་ཡང་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ལ་བཀའ་སྩལ་ པ།འཆར་བྱེད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས། གཟུགས་མེད་པའི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཤེས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་ལགས་སོ། །རེ་ཞིག་ཁྱོད་ནི་སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པ། ལོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་བཞིན་དུ་ཤཱ་རིའི་བུ་དགེ་སློང་མིག་དང་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཆོས་མངོན་ པར་དུལ་བའི་གཏམ་བྱ་བར་སེམས།འདིར་ཤཱ་རིའི་བུ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཆར་བྱེད་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཡིད་ཙམ་ལས་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འཆར་བྱེད་སྨད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤཱ་རིའི་བུའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མི་སྐྱེ་བས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་།གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་དབུས་སུ་མངོན་པར་འགྱུར་གྱི། ཐ་མར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་པོ་དག་ནི་གང་དག་དང་པོ་ནས་གཉིས་པ་རྒལ་ཏེ། གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཐར གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྩོམ་པ་དང་པོ་པ་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་མ་བསྐྱེད་པར་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་མ་བསྐྱེད་པར་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་ བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་དུ་མི་ནུས་སོ།།དགའ་དགུར་དབང་བ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་དབང་བ་ཉིད་དོ།

如果没有从等至之物退失，那会如何呢？为此，如果不是这样的话，如优陀夷经中广说：'具寿舍利子为诸比丘说法。具寿们，此处有比丘具足戒律'等广说。'此处'是指在人间。'具足戒律'等是说三蕴所摄之道。'唯于现法'是指唯于现生。'最初'即是最开始。'遍知'即是阿罗汉果。'不得'即是不获得。'身坏'即是名色诸蕴各自分离，意即死亡。'食段食'是指欲界诸天。
于彼经中，世尊说'意生身天是色界天'。于此，优陀夷认为意生身是无色界身而想：'具寿舍利子，比丘生于任何意生身中，能数数入出想受灭定，如实了知此事是不应理且无有机会的，这是不可能的。'如是舍利子三次否定。
尊者舍利子便往世尊处。于彼处他也三次否定，此处也默然不语。尔时世尊告具寿优陀夷：'优陀夷，你如何知道意生身天是怎样的？是知道唯是无色界吗？''世尊，是的。''你这愚痴人，自己是盲人却想与具眼的舍利子比丘论究调伏法。'
此中舍利子认为意生身是色界身，因为不依赖外在精血等而生。优陀夷则认为是无色界意生身，因为唯从意生。如是为呵责优陀夷并护持舍利子立场，说此等至不生于无色界，意生身是色界身。
经中说'九次第等至'即是四禅、四无色和想受灭定。若是第四禅地，则是如此，因为在第四禅之后入此定而成为中间，而非最后。如是则与'九次第等至'之经相违。
超越等至者，即从初禅超过第二禅而入第三禅。其他也应如是说。此'九次第等至'是对初学者而言，因为未生起初禅则不能入第二禅。如是乃至未生起非想非非想处则不能入想受灭定。'自在'即是殊胜自在性。

།རྣམ་པར་རྒལ་དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ནས་གསུམ་པར་རོ། །གསུམ་པ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། དེ་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཚུལ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ངེས་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པའོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར འཇུག་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ཡིན་གྱི། དགྲ་བཅོམ་པའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལས་གཉིས་ཀ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བ་ཡིན་ནོ།།དང་པོ་སྐྱེད་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཁ་ཅིག་དང་པོ་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེད་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་དུའོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དང་པོ་མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་ པས་ནི་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེད་དོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཚུངས་པས་མི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མ་མཐོང་སྟེ། འདྲི་བ་ནི། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གཉིས་ཀ་ཡང་མིང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡང་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་འགོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དག་གིས་བསྙད་ཀྱི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའོ།།དེ་དག་དང་མི་མཐུན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་མི་མཐུན་པས་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་མཐུན་པས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་དང་མི་མཐུན་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་ཏེ། འདུ་ཤེས་ནི་ནད་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ཟུག་རྔུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་མཐུན་པས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་ཏེ། གཅིག་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན མོངས་པའི་གཞི་ཡིན་ལ།གཉིས་པ་ནི་སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བས་ན། དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པར་བྱའི།།དེས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་ཞིག་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བར་མ་མཐོང་ངོ་། །བྱེ་ བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འདས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འདས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེད་པ་འགགས་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་ཞེས་བྱའི། རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགགས་མ་ཐག་པ་ལྟར་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་ལོན་པ་ཡང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་འདོད་དོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་སོ། །སེམས་དང་དབང་པོ་དང་བཅས པའི་ལུས་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་ས་བོན་ཅན་ཡིན་ཏེ།སེམས་ལ་ཡང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་ལ། ལུས་ལ་ཡང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ཀ་ཕན་ཚུན་གྱི་ས་བོན་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་ པའོ།

胜者也入定这句话是从初禅到三禅。从三禅到空无边处等等。
如是这两种入定等等所说，方式如前所述。由于是决定受和二者皆是的缘故，这句话中，无想定是决定受。灭尽定是二者皆是，即不还者是决定受，而阿罗汉则不是，因为他在此生即入涅槃。或者是生受和后受二者皆受。
从初次生起等等广说中，无想定有些人初次在人中生起，有些在天中生起。灭尽定初次只在人中生起，退失者则在色界中生起。
心与心所法灭尽性相同，未见不入定的因有差别，问：为何这些等广说，由于声义因相同，灭尽定二者应无差别名称。
或者虽然是心与心所法一切灭尽性，为何以想受灭说，而不以其他心心所说。
由于与彼等不相顺故，即与想不相顺及与想受不相顺。于彼等定修习，即于彼等入定修习。其中由与想不相顺故修习无想定，想是病，想是疮，想是刺等，此是寂静，此是殊胜等广说。由与想受不相顺故修习灭尽定，一是见惑所依，二是爱惑所依。因此是与彼等不相顺。
如知他心等，为知他心而于彼修习，故说知他心，并非不知受等诸法，此中亦复如是。今问如何等广说，因为如芽等有因者，未见从如是已坏久远种子生起。
毗婆沙师说过去亦有故，说毗婆沙师是因为无过去。若有，彼云何是过去？由作用已灭故说过去，非由自性已舍故，因此如刚灭时，灭已久远亦同为等无间缘。
古师等广说中，古师是经部师。此有根身心互为种子，心中有有根身种子，身中亦有有根心种子，如是二者互为种子。遍问论是彼所作。

།སྐྱོན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ཇི་ལྟར་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་གང་སྨྲས་པའོ། །དེ་ནི་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །གསུམ་ འདུས་པ་ལས་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་།ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྫས་འདི་ལ་འདུ་ཤེས་ དང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་འགོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རེག་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་གྱི། རེག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པར་རེག་པ་རྐྱེན་ཡོད་པས་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མི་འགག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པས། གནས་སྐབས་དེ་འཐོབ་པས་གནས་སྐབས་དེ་ན་རེག་པ་ཡོད་ཀྱང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་གི་རྐྱེན་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ། ། དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་བཞིན་དུ་རེག་པ ཐམས་ཅད་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་གཞན་ལས་ཚོར་བ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མ་རིག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་རེག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །མ་རིག་ པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ།།དེ་ལྟར་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཚོར་བ་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ། །ཚོར་བ་སྐྱེ་ བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།རེག་པ་འདི་འདྲ་བ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ལ། འདི་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཉེ་བར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་ཐམས་ཅད་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་དཔེ་འདི་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ནི་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་དང་བཅས་པ་དགེ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྩེ་གཅིག་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་དུ་རུང་གི་།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་ཏེ་འདྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་སེམས་མེད་པ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བའོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་སྟེ། དེ་བསྒྲུབ་པ་ནི་དེ་ལྟར་བྱེད་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཁོ་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།ལུས་དང་སེམས་དག་ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སེམས་ཀྱིས་ འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སེམས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ པའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'将成为过失'是指现在如何说明即使是已经灭尽很久的心也会生起心。'这是不合理的'这句话的出现，是说入灭尽定有心的说法是不合理的。
三和合而称为触，是指根、境和识。由触缘生受等广泛所说，若有无障碍的因则必定生起果，因此在灭尽定的实质中，想和受也不会灭尽，如同触一样。
若说由触缘生受、想、思等一切，但并非一切触都是受等的缘，则在入灭尽定时因有触缘而想和受等不灭尽的过失。因为背离想和受，获得那个状态时，虽然在那个状态中有触，但不能成立是想和受的缘。
对此的比喻是'受缘爱'等。'受等不生起'等中的'等'字包含想和思。'因为有差别所以不是这样'中，并非如受那样并非一切触都是受的缘。为什么呢？因为在其他经中对受作了特殊说明。
关于'从无明触所生'等广说中，与无明相应的触即是无明触。从无明触所生即是从无明触产生。如是在爱的生起中，受是从无明触所生的特征，因此不能成立无无明的受是有的缘。
关于'在受生起时'等，这样的触是受的缘，这样的不是，并未作如是区分，因此由于无差别而摄受，一切触都是受的缘，所以这个比喻不相同。因此成立灭尽定是无心的。
具心的善定因为成就心和心所一境性，所以可以是等至，其他则不是，考虑到这点而问：'如何在无心时是等至？'
关于'为成就大种平等性'，大种的平等性是与心和心所生起不相应的状态，成就它即是如此作。唯有入定的加行心成就大种平等性，因为身心互相随顺。
其他人说大种平等性是无害法性，如是灭尽定是无害法性。或者以心入那个灭尽定是等至，因为等至和心二者同时存在相违，如何能入定呢？因此说'由获得而成'，如是入定的加行心能引发与心和心所生起相违的灭尽定。

།སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཆུ་བབ་པ་ལ་ཆུ་ལོན་ལྟར་དུས་གཞན་ གྱི་བར་དུ་སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཞིག་སྟེ།མེད་པ་ནི་སེམས་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འཇུག་བཞིན་པའི་སེམས་མི་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུ་ཟད་པའམ་དེ་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བ་ལས་ཡིན་གྲང་། དེ་རེ་ཞིག་རྒྱུ་ཟད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་འགལ་བའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ལ། འགལ་བའི་རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ནས་དེ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགལ་བའི་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་ བྱས་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་མི་འཇུག་པ་ནི་བདེན་ན།འགལ་བའི་རྐྱེན་དེ་ནི་སེམས་གཞན་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་ཆད་པར་ཡང་མི་རིགས་ལ། སེམས་ཀྱང་སེམས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མར་མེ་ལ་རླུང་ལྟར་སེམས་ལ་ཡང་མི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དང་འགལ་བའི་རྟེན་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་རྟེན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མར་མེས་སྡོང་བུ་ལ་རག་ལས་པ་ལྟར་སེམས་འཇུག་པ ནི་རྟེན་ལ་རག་ལས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཉམས་པས་སེམས་མི་འཇུག་པར་མི་འགལ་ལོ། །རྟེན་ཉམས་པ་དེ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་དེ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་མི་འཇུག་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །དེ་གདགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་གོ་གང་ཞིག་ཡིན། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བཏགས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སེམས་གང་དག་མི་འཇུག་པ་དེ་དག་དེ་མི་འཇུག་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་བཏགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་རུང་ཞེ་ན།མ་འོངས་པ་ཡིན་ཡང་སེམས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ནི་མི་འཇུག་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ ཤེས་ནི།།བརྟེན་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེར་ནི་སངས་རྒྱས་མ་འོངས་པ་བློ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཞིག་ཅིང་བློ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཟད་པར་བརྗོད་ཀྱི། ད་ལྟར་ པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་བློ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་བཏགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་མི་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་འོངས་པའི་སེམས་མི་འཇུག་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ མེད་པ་ཡིན་པས་འདུས་མ་བྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། མི་འཇུག་པ་ཙམ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདིར་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུས་བྱས་ཞེས་བརྗོད་པ། མི་འཇུག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་སྔོན་དང་ཕྱིས་མེད་པས་མི་འཇུག་པ་ཙམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འདུས་བྱས་སུ་གདགས་སོ།།ཡང་ན་རྟེན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྔར་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་མི་འཇུག་པ་ཙམ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ ལ།ད་ལྟ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པའི་རྟེན་ཉིད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པར་འགྱུར། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

关于'为阻碍心生起'这句话，由于灭尽定就像水坝阻挡水流一样，在一段时间内阻碍心的生起，而'无'怎么能阻碍心的生起呢？正在运行的心不再运行，是因为因缘耗尽还是由于与其运行相违背的近因呢？首先，这并非因为因缘耗尽，因为还会再次生起。
因此应当理解为是由其他相违的缘所造成的。而这个相违的缘就是灭尽定。不是的，因为只有入定的心才能对其造成阻碍。关于其他相违缘所造成的心不运行这一点是事实，但这相违的缘只是与其他心生起相违背的入定之心，而非其他。
从运行的因上说心的运行中断是不合理的，而心也是心运行的因，因此就像风吹灭灯一样，对于心也必须承认有其他不运行的因。为此说'因为产生与之相违的所依'，意思是因为产生与心生起相违的所依。
就像灯依赖灯芯一样，心的运行是依赖所依的，因此所依损坏导致心不运行是不相违的。这种所依的损坏是由入定的心造成的，因此说只有入定的心才能对其造成阻碍。
关于'入定'，将心不运行称为入定。那么，这一假立的所依是什么？没有所依是不可能有任何假立的。那些不运行的心就是其不运行的所依。
如果说因为未生起所以不存在，那么这些怎么能成为假立的所依呢？虽然是未来的，但存在于心中的那些确实可以作为不运行的所依，就像说'当诸佛未出世，声闻众已灭尽，无依独觉智，自然而显现'一样。
在那里，只是指存在于心中的未来佛不出世，未生的佛是不存在的。声闻众也只是说存在于心中的已灭尽，而不是指现在的声闻。
因此，虽然过去和未来不存在，但只要灭去和未生的存在于心中，作为假立的所依是不相违的。如果说入定仅仅是未来心不运行，而这又是无实法，就会成为无为法。
为此详细说'仅仅那个不运行'。在此，依据什么而说是有为法，所谓的'仅仅不运行'确实没有任何成立的有为法，但是由于入定在前后都不存在，仅仅以不运行而假立入定为有为法。
或者关于'即所依'的广说，先前是从言说的角度说明仅仅心不运行就是入定性以及有为性，现在则说明由于入定的力量而获得其他状态的所依性就是入定，因此由于是状态的差别，所以入定是有为法。
无想定也是如此，就像灭尽定是假立的一样，无想定也是如此。

།རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ནི་དེའི་སྨོན་ལམ་གྱི་འཕེན་པའི་ཤུགས་ལས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འཕངས་པ་ཆད་ན་ཡིད་དང་། ཆོས་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ།འདུ་ཤེས་མེད་པ་པར་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འཕེན་པ་ཟད་པས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན། འདི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་བསྟན་ པའི་ངོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་གྲུབ་ན་མཚན་མར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སྲོག་དང་འདྲ་བར་གྲུབ་པས་འདིས་སྲོག་གི་དོན་ངེས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། ། དྲོད་དང་ནི། རྣམ་ཤེས་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་འཆད་པའོ། །གནས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་ཚེ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདི་གཉིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཚེ་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།གནས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཚེ་ནི་དེ་དག་ལ་རག་ལས་ཏེ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་དག་ལ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པའོ།།དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་ནི་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚེ་གསུམ་ལས་སོ། །གང་ཞིག་སྔར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚེ་མ་ལོག་པར་གཞན་དག་ལྡོག་པ་ མེད་ལ།གཞན་དག་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཡང་ཚེ་ལྡོག་པ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྟེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འོ་ན་ནི་ཚེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལས་ཡིན་གྱི། དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཟད་པས་ཚེ་ ལྡོག་ལ།དེ་ལྡོག་པས་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལྡོག་པས་རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལས་ཚེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་དུ་འཕངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ལས་ཀྱི་འཕེན་ པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡང་ལས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་འཕངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྲོག་ལྟར་ལས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་མ་ཤིའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པ་ཐམས་ཅད་སྲོག་ བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་དྲོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ངོ་བོར་འགལ་བ་མེད་པས། དྲོད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དྲོད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲོད་ནི་མེའི་ཁམས་ཡིན་ན། འབྱུང་བ་དག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དྲོད་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྟེན་ནི་ལས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

对于瑜伽师来说，当其愿力的推动力所引发的等至中断时，依于意和法而生起意识。对于无想有情来说，由于业的异熟推动力耗尽而死亡。等至已经讲述完毕。
命是寿命。这是同义词的说明，而不是定义，因为是依据论典而说的。正因为如此，所以说'如阿毗达磨中所说'。同义词成立时才能作为标志。这与命相似而成立，所以不能由此确定命的含义，因此详细说明'此所谓寿命之法是什么'。
'暖和识之所依'这是从果的角度来解释。'住因'是对'所依'的解释。这样表示：只要有寿命，这两者就相续运行。现在说'成为彼寿命之所依'，即是'何为住因'的含义。'即是暖和识'，因为寿命依赖它们而住。
对于'若是'等广说：凡是相互观待而运行的，即是相互观待而运行。其事相即是相互观待而运行性，因此是相互观待而运行。其中是从暖、识和寿命三者而言。
'何者先灭'等广说：寿命未灭时其他不灭，其他未灭时寿命也不灭，这样就会导致永不灭的过失。因此，它们不应互为所依。那么寿命的所依是业，而不是暖和识。如此，由业力耗尽而寿命灭，由寿命灭而暖和识灭，就不会有永不灭的过失。
若问业如何成为寿命的所依，为此说'因为随业所引时间而随转'，其随转是以业力为因。为何不承认暖和识也唯以业为所依？因为与命根同时生起和灭去。
关于'直至未死的一切识'等广说：如果识如同命根一样随业所引时间而随转，以业为所依，那么直至未死的一切善识、染污识、威仪识、工巧识、变化识都将如同命根一样成为异熟。
关于'那么暖'等，由于与命根同时生灭，且是无记性，所以作为异熟体性并无相违，因此暖的所依将是业。
关于'若是如此'等而有所说。'因为无暖'者，暖是火界，而无色界中没有诸大种。因为无暖，所以无色界的识以业为所依。

།གང་ལ་ལར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ལ།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྲོག་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དགེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །འཇིག་རྟེན་དང་བསྟན་བཅོས་དག་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མེད་དོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲ་མོད་ཀྱི་རྫས གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུ་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་བསྙེག་གོ། །གལ་ཏེ་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པའི་ལས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རིས་ མཐུན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན།རྟེན་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དེ་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེའི་དུས་ནི་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་འཕེན་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་པར་བྱས་པའོ།།ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ནུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་པའི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་གནས་པའི་དུས་ངེས་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དུས་དེའི་རྒྱུན་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དཔེར་ན་ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་གང་ཞིག་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་བརྒྱུད་ནས་འབྲུའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ། འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་སྨིན་ པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།མདའ་འཕངས་པ་དག་གི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་མདའ་འཕངས་པའི་གནས་པ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །དེའི་དུས་ནི་གང་ཕྱིན་ཆད་དེ་མི་འབྱུང་ བའི་མུ་མཚམས་སོ།།དེའི་འཕེན་པ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་པའོ། །མདའི་སྐད་ཅིག་དང་པོའི་དེ་ཡང་རྩོལ་བར་གྱུར་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་བསྒྲུབས་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བྱེ་བྲག་པ་ནི་མདའ་འཕངས་ པ་ལ་རླུང་གི་ཁམས་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡུལ་དག་ཏུ་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་མི་འདོད་པས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་སེམས་ཏེ།བྱེ་བྲག་པའི་ལྟར་ན་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ན་ཐོག་མར་མདའ་ལ་ལས་སྐྱེ་ལ། དེ་ལས་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་ལས་ནི་མ་ལྟུང་ གི་བར་དུ་འགྲོ་བའོ།།མདའི་འགྲོ་བ་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའིའོ། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྫས་ དང་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐོགས་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།།གེགས་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུ་བྱས་ན་ནི་འདུ་བྱེད་བྱེ་བྲག་མེད་བཞིན་དུ་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ན། གེགས་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་མགྱོགས་པ་ དང་།ཆེས་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མ་ལྟུང་བར་དུ་འགྲོ་བར་འདུ་བྱེད་གཅིག་པུའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།

对于'有些'等广说：由于诸事物的因果事物自性是有因的缘故，不是从欲望方面产生联系。因此在一切时一切处，因果事物都不会混乱，应当如是思维。
对于'已说'等广说：如果识如命根一样依赖于业，则无色界中就不会有染污识和善识。因此，当成为彼二者所依时才存在。虽然不说由于违背世间和论典而不存在，但说没有别的实体。为什么呢？如前所说，只是随顺于'由于自性和果不确定'这一理由。
如果不是别的实体，那么它是什么呢？为此，对于'三界业'等广说：同类即是随应具有六处自性、具有所依的诸行，而其安住即是相续随转。其时间即是直至彼随转为止。其牵引即是在结生刹那随应由前世业安立为因性。
又问何为因性？即是功能，如是：结生刹那由于生起业力，故是同类相续性质的安住时间决定之因。正因如此，称为'安住时间的牵引'，因为牵引彼时间的相续。
对于'诸谷物'等广说：譬如种子对于苗，直至成熟时通过相续成为谷物相续之因，产生谷物成熟时牵引功能差别性质，与此相似。
说'如射出的箭的安住时间的牵引'，其中射出箭的安住即是在其他处所生起相续随转。其时间即是从此之后不再生起的界限。其牵引即是安住于因性。箭的第一刹那的彼也是由殊胜加行所成就的风界所生的功能差别。
对于'某些'等广说：胜论派不承认射出的箭由风界所生的功能差别而在诸处所生起相续性，故今思维'诸行'等：按照胜论派，由于运动，首先在箭上生起业，从彼生起运动因行。从行直至未落下之间有运动。箭的运动是到达他处，而非生起。
'彼'即是胜论派的。'因为是单一'即是因为行是单一。对于'因为无障碍'：虚空中没有任何具有触及实物关联性质的障碍。若有大、中、小障碍，则行虽无差别却会有到达时间的差别，但实际上并无障碍。
因此，由于有到达他处快速、更快速、极快速的时间差别，所以未落下之前的运动不是唯一行为因。

།ལྟུང་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གིས་དེ་ལ་ གེགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རླུང་གིས་གེགས་བྱས་པའི་འདུ་བྱེད་ནི་ལས་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མཐར་ནི་འདུ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས། །དྲུང་དུ་ལྟུང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞུ་རྒྱུད་དང་རྣམ་པར་ཕྱེ་མ་ཐག་ཏུ་རླུང་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྫས་དང་ལྡན་པ་ལས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གཞར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་ལྟུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རླུང་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་ལས་ཕྱིས་གེགས་བྱེད་ཀྱི་སྔར་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ། ཕྱིས་རླུང་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །གང་ཞིག་ལས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱང་དུ་མ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་མགྱོགས་པ་དང་ ཆེས་དང་།ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འཐད་དེ། འདུ་བྱེད་ལ་ནི་ལས་བརྩམ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཆེས་གསལ་བས་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་རྫས་ཡུལ་མང་པོ་གནོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིམ་གྱིས་རང་གི་རྟེན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཚེ་རྫས་གཞན་ཁོ་ན་ཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་དེ། །སྲོག་དྲོད་དང་འདྲེ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་པ་ལ་ནི་འདྲེ་བ་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ཅི་ཚེ་ཟད་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ འབྱུང་ངོ་།།འོན་ཏེ་གཞན་དུ་ཡང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་གྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཏགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཚེ་ཡོད་ཀྱང་འཆི་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ནོ། །ལས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཚེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་གཉིས་ཀའོ། །ཚེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་དག་སྟེ། ལས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བཞི་པ་ནི་ཚེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་ལས་དག་མ་ཟད་ཀྱང་ཡ་ང་བ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བས་སོ། ། བག་མེད་པ་སྤྱོད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མར་མེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མར་མེ་ནི་རེས་འགའ་སྙིང་པོ་ཟད་པ་ཉིད་ལས་འགག་ལ། རེས་འགའ་ནི་འབྲུ་མར་ཟད་པ་ཉིད་ལས་ཡིན་གྱི། སྙིང་པོ་ཟད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ནི་གཉིས་ཀ་ཟད་པ་ལས། རེས་འགའ་ནི་གཉིས་ཀ ཡོད་ཀྱང་རླུང་ལ་སོགས་པས་སོ།།ཚེ་བཏང་བས་ལས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། མུ་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས། ཚེ་ཟད་པ་ཁོ་ནས་འཆི་བ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཟད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ལོངས་སྤྱོད་ཟད་ན་ཚེ་ཡོད་པ་ཡང་ལྟོས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པས་འཆི་བར་བྱ་བ་ལ། ནུས་པ་ཡོད་ན་ཚེ་ཟད་ན་བཟློག་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པ་འཆི་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ཟད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་མུ་གསུམ་པ་ མི་རིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཉིས་ཀ་ཟད་པ་ལས་འཆི་བར་བཤད་དེ། ཚེ་ཟད་ན་བསོད་ནམས་ཟད་པ་ལ་འཆི་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

说'堕落也不合理'是因为只是一个行为，且无有障碍。若说'风对此造成障碍'，被风所障碍的行为是大业、中业、小业的因，最后因为无有行为，且因为沉重性而成为堕落。
关于'堕落于近处'，是因为刚刚分离弓弦时具有风。如此，除了具有触及物质之外别无他物，这是毗婆沙师的经典。
或者说'再者'，应当理解为'将成为不堕落'。为什么呢？因此说'因为风无差别'，后来成为障碍而先前不是的，后来的风并没有差别。因为彼无差别，所以在相应上也无差别。
若有人认为如同业般行为也是多种，对于他来说，到达其他处所快速、更快速、极快速的时间差别是不合理的，因为行为对于所当开始的业并无差别，且并不存在由极为明显的行为所产生的业一次压制多处物质的情况，因为是次第依靠微尘量的方位相应，且是清净的因。
毗婆沙师们如是说：'确实有另外的寿命物质'，因为与命暖相混合，对于非实质的东西混合是不合理的。
又说'是否仅由寿尽'等。若问'或者也由其他原因吗'，意思是虽有寿命但由其他原因。'由假立'这是显示虽有寿命也有死亡。
第一是寿异熟，而非受用异熟，因为业所引生的命根相续圆满，所以是寿异熟业穷尽。第二是受用异熟。应当理解为'由业穷尽'，而非寿异熟。第三是二者俱有。寿命和受用异熟，应当理解为'由业穷尽'。第四是虽然寿命和受用异熟业未尽，但因不舍弃恐惧。'由放逸而行'是词尾。
如同灯一样，就像有时灯芯耗尽而熄灭，有时是油耗尽而熄灭而非灯芯耗尽。有时是二者俱尽，有时虽二者俱有但因风等而熄灭。
应当说舍寿之业。不应说，因为包含在第一门中。其时任何异熟业将成为受用异熟，所以仅由寿尽而死。
关于'若寿尽'等广说，受用尽时虽有寿命也观待受用尽而死，若有能力则寿尽时无可挽回，因此受用尽而死的能力，所以'由二者俱尽'的第三门不合理。因此依据有为而说由二者俱尽而死，寿尽时对于福尽而死并无能力。

།ཡང་བསྟན་བཅོས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།བཤད་པ་འདིས་ཇི་ལྟར་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་བསྟན་ཞེས་མི་ཤེས་ཤིང་འདྲི་བ་ནི། བཤད་པ་འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་ལ་ལུས་ལ་གནོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ པ་མ་གཏོགས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནོད་པར་བྱ་བར་ནུས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཚེ་ལ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པར་བྱས་པས་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཚེ་འཇུག་པ་མེད་པས་ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།རྒྱུད་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་དང་པོའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འགོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྟེན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་ ཚེ་ལ་གནོད་པ་མེད་དེ།རང་དང་གཞན་གྱི་གནོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི། དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་བཞིན་གནས་པས་བར་སྐབས་སུ་རྒྱུན་རྣམ་པར་འཆད་པ་མེད་དོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་བརྗོད་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་གཉིས་པའོ།།གློ་བུར་དང་བཅས་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་གློ་བུར་དང་བཅས་པ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། གེགས་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གློ་བུར་མེད་པ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་རྟེན་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གློ་བུར་ མེད་ཅིང་གེགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚེ་རྒྱུད་ལ་རག་ལས་པ་དང་། གློ་བུར་དང་བཅས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་བཤད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མདོ་ལས་ཀྱང་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་གསུངས་སོ། །བདག་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འཆི་བ་ནི་བདག་ཉིད་འཆི་བའོ། །གཞན་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འཆི་བ་ནི་གཞན་གྱིས་གསོད་པའོ། །མུ་བཞིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དང་པོ་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ཡིད་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་རྩེད་མོས་མྱོས་པ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩེ་བ་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་དུབ་པ་དང་། དྲན་པ་མྱོས་པ་དག་གིས་གནས་དེ་ནས་འཆི་བར་འགྱུར། ཡིད་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་རབ་ཏུ་འཁྲུགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་མིག་གིས མིག་ལ་བལྟས་པས་ཡིད་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ནས་གནས་དེ་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་འགྲོངས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱིས་འགྲོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། བདག་ཉིད་འགྲོངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་གནོད་པ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། བདག་ཉིད་འཆི་བར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། མངལ ན་འདུག་པ་ནུར་ནུར་པོ་དང་།གོར་གོར་པོ་དང་། མཁྲང་འགྱུར་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་གནས་སྐབས་ན་འདུག་པ་དང་། སྒོ་ང་ན་འདུག་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་འཆི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ནི་བདག་ཉིད་འཆི་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་བཤད་པར་གྱུར་པ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སོ།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་ འཆི་བ་མ་ཡིན་ཞིང་།གཞན་གྱིས་གསོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།

为了显示其他论典中也说明有非时死的缘故，广说'从智慧趣入'等。不知此说如何显示非时死而问：'此说义为何？'
'凡是身体受损'等，除了入无想定者外，欲界众生的身体能受损害，因此他们的寿命会因身体受损而受损，因为寿命的相续不离身体，依赖身体相续。
'第一'者，从'欲界众生'开始，直至'依赖相续而转'为止，这是第一。色界、无色界众生，以及欲界中入灭尽定和无想定者，他们的依处虽受损害，寿命也不会受损，因为已超越自他损害的境界。因此，他们如同初生时那样安住，中间没有间断。
'二者'，从'入定者'开始，直至'应当说'为止，这是第二。
有外缘者是第一。有外缘是指通过身体受损，意即有障碍。无外缘者是第二，因为他们的依处无损害，所以无外缘且无障碍。
因此，非时死是存在的，因为已说明寿命依赖相续且有外缘。
'经中'等广说，不仅阿毗达磨中说明，那么如何？经中也说有非时死。自因死亡是自己死亡，他因死亡是被他人杀死。有四句分别。
第一中，'极喜和心极乱'，诸天因游戏而迷醉者是极喜，他们因过度游戏欢乐等而身疲惫，意识迷乱而死于彼处。心极乱者是心极乱，他们因互相眼对眼看而心乱，从而死于彼处。
'诸佛也应当说'是指自己圆寂，而非被他人杀死。对此说明原因：'因为自己圆寂'，诸佛世尊具有无害法性，于舍寿自在。
第二是仅被他人杀死，而非自己死亡，如住胎中的凝酪位、皰胞位、坚肉位、支节位，以及住在卵中者，因为他们没有自己死亡。
二者都是指自己死亡和被他人杀死。'其他欲界众生'是指除了上述所说之外的众生。说'大多'是为了排除将要说明的中有等欲界众生。
第四是二者都不是，即非自己死亡也非被他人杀死。

།རྒྱལ་པོའི་དྲང་སྲོང་དང་། ཆོས་ལན་དང་། མཆོག་ཅན་དང་། གང་གཱ་ལེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ན་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་བའི་ཕོ་ཉ་ནི་ཇི་སྲིད་ཕོ་ཉའི་དོན་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ ཉིད་འཆི་བ་མ་ཡིན་ཞིང་།གཞན་གྱིས་གསོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་བས་བསྟན་པ་ནི་དུས་འདི་སྲིད་ཅིག་གི་བར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ཉིད་འཆི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་དག་དེ་མ་འཐོབ་པར་བདག་ཉིད་འཆི་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྷུམས་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷུམས་ན་གནས་པ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡུམ་ བདག་ཉིད་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ།གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་བཙུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཞན་དག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ལས་གཞན་པ་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་ པ་དག་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་འཆི་བ་ནི་རང་གི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བརྗོད་དོ།།གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞོམ་པ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡིན་ཏེ། དེས་ས་འོག་མ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རང་གི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ལ། ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་མེད་དེ། དེའི་གོང་ན་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་[(]སྟན་[,]ལྟ་ན་[)]འོ་ན་དེ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ན་ཡང་མི་ལྕོགས པ་མེད་པའི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གཞན་གྱིས་གསོད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ས་བརྒྱད་པོས་རང་དང་། གོང་མའི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་དུ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ལས་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་མཐའ་སྨོས་པས་དེ་ལ་སོགས་པ་གོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་མཐའ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ སོགས་པ་སྟེ།མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་ཡིན་གྱི། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་གོ་བ་ནི་དེ་ལ་སོགས་པ་གོ་བའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་ལྟར་དེ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ ཀྱང་བདག་ཉིད་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ།གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱིས་བསྟན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལ་ལར་ནི་མཐའ་ཡང་དང་པོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ནི་དང་པོ་ནི་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་ དག་ཡིན་ལ།མཐའ་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དག་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དག་སྟེ། བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལར་དང་པོ་ཡང་མཐས་གོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་མཐའ་ནི་འོད་གསལ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་སྨོས་པས་དེའི་དང་པོའི་ཚད་མེད་འོད་པ་ རྣམས་དང་།འོད་ཆུང་བ་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་སྐྱེས་པ་གཉིས་པར་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་དཔེ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ན་དེའི་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་ཡོད་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ཡང་འདི་ ན་མེད་དོ།

应当从王仙、法贤、最胜、恒河取等人的古代传说中了知。胜者使者在未完成使者之事前，自己不会死亡，也不会被他人杀害。胜者所说，在'活到某时为止'的这段时间内，自己不会死亡，也不会被他人杀害。所谓最后有者，即在此生中将获得阿罗汉果位者，在未获得之前，自己不会死亡，也不会被他人杀害。所谓住胎者，只要菩萨住胎和转轮王在母胎中，其母亲就不会死亡，也不会被他人杀害。
又为何经中详细出现'尊者'等词。关于'在其他禅定和无色界中'，除无想及非想非非想处外，在其他禅定和无色界中，为了断除烦恼而自死是指本地圣道。他杀专指为断除烦恼的上地近分定，因为由此能离下地贪欲。
所以'二者皆无'是说，在非想非非想处既无本地圣道，也无上地近分定，因为其上再无其他地。对于'那么在彼处也'等详细内容，在彼处也为不动地圣道被他杀，如此无漏不动地能离一切贪欲，八地圣道能离自地及上地贪欲，有顶处生的不还者现证无所有处而漏尽。
'如是说终边则了知等'中，此处终边指非想非非想处。等即等类，由于等持性相同，乃至初禅，因非等持故欲界不包括在内。了知等类即了知等类。如有顶处生者，生于等类处者也不会自死，也不会被他杀。
为显示在他处也有如是相状的教说，故有'于某处终边亦初'等详说。此中初指梵众天，终边指梵辅天和大梵天，因为摄属第一乐生。'于某处初亦由终了知'等详说中，此处终边指遍净天，说此则能了知其初的无量光天和少光天，因为摄属第二乐生。关于'此中如是等言是为举例'，若举一为例而有其他同类，则此处无'如是'等言。

།འདིར་འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་དང་། ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་མི་རྣམས་དང་། ལྷ་ཁ་ཅིག་དཔེར་གྱུར་པ་དག་དང་དཔེ་ལས་འབྱུང་བའི་དོན་འགའ་ ཡང་སྦྲེལ་བར་མི་བྱེད་དེ།ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ཉིད་མ་ལུས་པ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མཐའ་ སྨོས་པས་དེ་ལ་སོགས་པ་གོའོ།།དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ཡང་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བས་ཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་གཅིག་དོན་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ གདོན་མི་ཟ་བར་འདིར་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐལ་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།སྲོག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྲོག་དང་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ནི། །ཞེས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཚན་ཉིད་རྣམས་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་རྣམས་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།འདུས་བྱས་སུ་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་གོ། །བཟློག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བས་ན་ཆོས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པས་ནི་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་འབྲས་བུ་འཕེན་པ་ལ་གེགས་མེད་པར་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ནི་གནས་པ་ཡིན་པས་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྒ་བས་ནི་རྒས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་སྟོབས་ཆུང་བར་བྱེད་དེ།འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་འགོག་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །མདོ་ལས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།མདོ་ལས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་ཡིན་ན་ནི་དེར་བཞི་པ་ཡང་བརྗོད་པར་འགྱུར་ན། གསུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མདོ་ནི་ཚད་མ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་མ་བསྟན་ པ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་སྟེ་འདྲི་བ་ནི།དེར་གང་ཞིག་མ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བའོ། །གནས་པ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བླངས་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བླངས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ་སྙམ་དུ་ བསམས་ནས།འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་འབྱུང་བས་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དངོས་པོ་འཇིག་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།།མདོ་ལས་ནི་ཡིད་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་དག་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། མཚན་ཉིད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ ཡིན་གྱི།དགོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།

此处未说'如是，往生于无想非想处者'，因此，如是，如同梵众天，如是，如同光音天等这些词句是不应该配合的。如果'如是'这个词是作为比喻来说的话，那么'如是，人类和某些天人'这样的说法就不成立了。为什么呢？因为'如是'这个词既不与人类和某些天人作为比喻连接，也不与从比喻而来的任何意义相连，因为是为了显示所有身体各异且想各异的情况。因此，这是表示近指之义，即身体各异且想各异的那些，以'如是'这个词来近指，同样在这里也是以说明边际而理解等等的意思。
比如说'如同梵众天'和'如同光音天'这样的经文中的'如是'这个词也仅仅是近指的含义。关于'过分推论已足'这句话，由于一个词具有多重含义，必然在此是近指义，因此看到了'不是说不能成为比喻义'这样的过分推论。
已经解释了命。'命和诸相'之后紧接着显示诸相，因此详细说明'诸相即是生'等。关于'显为有为'，这样显示：这些是明显显示有为之本质，所以是有为之相。'相反'是指不存在者。关于'由生故令彼法生起'，是因为由此所摄持的诸事物生起。
关于'由住故令住'，是指已生未灭，作为令果报投生无碍而住的近因是住，所以说令住。关于'由老故令衰老'，是指令力量减弱，意思是处于趋向毁灭的状态。关于'由无常性故令毁灭'，俱生因中殊胜的导致诸行灭的因即是无常性。
关于'经中说此三者'，经中说有为相有三种。如果有为相是四种的话，那里就应该也说第四种，但既未说明，而经又是量，因此有为相只有三种。认为不可能不说第四种而发问说'其中何者未说'。住被理解为异变性的特征，因而被理解为有为相，这是其想法。住与异是住和异，这样想着而详细说'若尔'等。
关于'此是老的异名'等，就像事物的生起是生的异名，事物的毁灭是无常性的毁灭一样，为了成立事物处于其他状态，住的异变性是老的异名。经中为了厌离而广说诸法的作用，经中所说是意趣说，不是相之本身，而对法中所说是相之本身，不是意趣说，因此无有矛盾。

།ཡང་དུས་འཕོ་བས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། མ་འོངས་པར་གྱུར་ནས་ད་ལྟར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་བར་གྱུར་ནས་འདས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་བས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དུས་སྤོ་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་དག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་འདུས་བྱས་སུ་རྟོགས། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཕྱིར་གནས་པས་འདུས་བྱས་སུ མི་རྟོགས་ཏེ།འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གདུལ་བ་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ལྟར་རམ། འདུས་བྱས་ལ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ནི། མི་རུང་བས་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་མ་སྨོས་ལ། གང་དག་འདུས་བྱས་མི་འཁྲུལ་བ་དེ་དག་ནི་མདོ་ལས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །གནས་པ་དང་རྒ་བ་བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི་ནང་ན་ཆགས་པའི་གཞི་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་དག་གི་ནང་ན་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནང་འདི་ན་སྟེ། གནས་པ་ནི་ཆགས་པའི་གཞི་སྟེ། ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པས་གནས་པ་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་པ་དཔལ་དང་འདྲ་བ་འདི་རྣ་ནག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྟེ། བཀྲ་ཤིས་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཀྲ་ཤིས་དང་བཀྲ ཤིས་མ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཙམ་ཞིག་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་གནས་པའི་ཚིག་གིས་དགོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་གནས་པ་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་མངོན་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གནས་པ་ལ་ནི་དེ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྩ་བའི་ཆོས་ལྟར་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། དེ་དག་ལ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་གི་སྒྲ་འདོན་པར་བྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ལས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གསུངས་ཤེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་འདིར་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་མ་བསྡུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ ཅད་ལ་ཡང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བར་མངོན་ཏེ། གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གསུམ་ཀ་ལ་ཡང་ཡང་གི་སྒྲ་གསུངས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །རེ་རེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་བཞིར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ ནམ།མཚན་ཉིད་བཞིའི་ཚོགས་ནི་མཚན་ཉིད་བཞིའོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་ཆོས་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེ་ ན།མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གནས་པ་དང་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འདྲི་བ་ནི། འཇུག་པ་ཞེས་པ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བཤད་པ་ཡིན་པར་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་ནི། བྱེད་པ་སྟེ་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ལོ་ ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཆོས་བརྒྱད་ལ་འཇུག་པ་ནི་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དང་། རལ་གྲིའི་སོ་ལ་རེག་པ་དང་གཅོད་པ་ལྟར་རང་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་བརྒྱད་མ་འོངས་པའི་དུས་སྤོ་བ་ལ་བརྗོད་དོ།

若问此所谓'时迁'是什么？就是从未来转为现在，从现在转为过去。
对于'由生故诸行'等广说，如何了知生等有迁时之功能？若无彼等，如何了知过去未来是有为法？无为法亦住于自相而有故。
因此不应由住而了知为有为法，因为会混淆。住依于有为无为二边，若所化众生于无为亦如有为般了知，或于有为亦如无为般了知，则不应理。为免疑惑故未说彼。凡是无混淆的有为法，经中说为有为相。
关于'摄住与老'等，此中有何必要？为此广说'此等是内贪著之基'。此等之内，即诸行之中，住是贪著之基，是贪著之处，为令不贪著彼住，世尊将此如祥瑞般之住与不祥相并说，即与不吉祥相并说。因为如同吉祥与不吉祥般，此亦与无常性相随，故不应贪著。
若非如此，则仅说变异而已，于此以住字亦不能获得少许密意。如是显示则显现有为法之住即是变异性，而无为法之住则无此变异。
若说生等亦如根本法是有为故应有其他生等，则广说'彼等亦有生之生等'。有些人为确定义故，读作'彼等唯有彼等，彼等非有余'之'亦'字。
若问世尊于何处说随顺相？生等是有为故，生之生等亦是生等自性故，于'有为生亦现'等相经中说，岂非已说？云何此中未摄随顺相？因为说'于一切'故。
'有为生亦现'中，'亦'字显示生之生现，余二亦同。若非如此，于三者皆说'亦'字则毫无必要。
岂非一一皆成四相？四相聚即是四相。'于彼等亦成生等过故'者，谓因是有为故如根本法。或者于根本生等亦不应许有生之生等。
'不尔，彼入于八法及一'等广说。'入'字谓住及作用，故问：'此入是何？'想是解释后后故说：'作用即士夫之力'。
其中生入八法者，如指尖及剑刃之触及割，于自作用相违故，除自身外说迁未来时之其余八法。

།གནས་པའི་འཇུག་པ་ནི་སྐྱེ་བས་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་དྲངས་པའི་ ཚེ་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ནི་དེ་དག་གནས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་བའི་འཇུག་པ་ནི་གནས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི་ནུས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་བྱ་བ་ བྱེད་པའི་ནུས་པ་མ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་ནུས་པ་ཉམས་པའི་ཚེ་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་འདས་པའི་དུས་སུ་སྤོ་བའོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་།གཞན་ལ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནུས་པ་ཐ་དད་པས་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་མང་ བ་དང་།ཉུང་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁྱིམ་བྱ་མོ་ལ་ལ་ལས་ནི་ཕྲུ་གུ་མང་དུ་འབྲང་བར་བྱེད་ལ། ལ་ལ་ལས་ནི་ཕྲུ་གུ་ཉུང་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །འཇིག་རྟེན་དང་ལུང་ལས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དངོས་པོ་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་འདྲ་འོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའམ། མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ ནུས་ཤིང་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེ་ན། སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། ཅི་དེ་དག་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས་རྫས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཚིག་འདི་ལ་ནུས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ནུས་པ་འདི་ཡོད་དེ། གཞན་གྱི་བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་དངོས་པོས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ན། བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཙམ་གྱི སྒོ་ནས་དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་མམ། རྗེས་སུ་དཔག་གམ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འཆད་དོ། །ཚིག་ཙམ་ལ་དད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དྲིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་ བྱ་བའོ།།ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཚད་མ་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །མིག་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མིང་ལ་སོགས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ལུང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་གང་ལས་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་དག་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཚད་མ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཡོད་དེ། ཆོས་གང་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ཚད་མ་དམིགས་ཤིང་། ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཀུན་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་དག་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་ པ་ཡིན་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །འོ་ན་གང་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་ལུང་ནི། མདོ་ལས་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལུང་འདི་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདུས་ བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འདིའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

住的运作是由生而引入现在时的时候，除自身外使其余安住，因为若无生的相，彼等不会安住。
老的运作是在安住时，除自身外摧毁其功能，若不如此，由于彼等作用的功能未被摧毁，就不会成为灭。
无常性的运作是在功能衰退时，除自身外迁移至过去时。
关于'生之生等是对一法'，生之生唯对生而运作，不对其他。乃至无常性之无常性唯对无常性运作亦复如是。
生等诸法与生之生等诸法以功能差别而对八法和一法运作，如意识与眼识有多境与少境性。
或者如有些母鸡随行多子，有些母鸡随行少子相似。由世间和教证所成，故举此为譬喻。
由于有为相非是事物，故说'如虚空般分别'，是想与分别相似。
如虚空不能分别或不应分别，如是生等非实有法亦不能分别且不应分别。
关于'如何分别'，若问如何分别，则生除自身外能生其他八法，生之生唯能生彼，如是对其他亦当说。
若问彼等以其他方式分别是否实有？答：不是。若问此语有何功用？有此功用：以他的作用与能作事物而分别为实有时，也不会仅由作用与能作的分别而成为实有。
若问是什么？是现量、比量或可信教量。因此说'由无量故'。
由于不应仅信语言，故问其因说'为何'。
关于详说'由无量故'，'如色等'是异品喻。其中首先色之存在以现量为量。眼之存在以眼识比量为量。'净色'是教量。如是亦当配于声等。
生等非名等所取，于彼等存在性亦无具力比量，因为无相。于实有性亦无教量。
若问：彼等成为假有性是否有量？有，凡是于实有性有所量境且遍计为'有'的诸法即是假有，如瓶等，应当确定。
若问：'如经中'等广说，生等实有性的教量是经中说'有为生现'等。虽有此教量，但其义非谓有为的生等是实有。

།ཚིག་ཤེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚིག་ཤེས་པ་ནི་གང་དག་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཚད་མར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ནི་དོན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་དག་ལུང་དང་། རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་གྲོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཚིག་ཤེས་པ་ཡིན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་ལ་རྟོན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་ཚིག་འབྲུ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ འདིའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།མ་རིག་པས་མདོངས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱིས་པ་དང་འདྲ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་སོ། །འདུ་བྱེད་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱེ་བ་གཅིག་ གམ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།མི་ཤེས་པའི་གཉིད་ཀྱིས་བློའི་མིག་ཟུམ་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་བྱེ་བྲག་ངེས་པར་དཀའ་བ་གཅིག་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་། བདག་གི་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི། མ་རིག་པས་བློའི་མིག་ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་རྟོགས་ སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྟག་པ་དང་གཅིག་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་བདག་དང་བདག་གིར་མོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་དེ་ལ་སྲིད་པ་སྐྱེ་ཞིང་། དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པས་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་ གིར་མོས་པ་སྟེ།བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཉིད་བསྟན་པས་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་འདི་དག་རྒྱུན་ཁོ་ན་ལ་བཤད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་ལ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ཤེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྡུས་པར་ཡང་མིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་མི་མངོན་པ་དག་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་ཡིན་ ན།རང་ཉིད་མ་ཤེས་པས་ནི་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུན་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མངོན་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་ལ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས། འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ ངོ་།།གལ་ཏེ་མདོར་སྐད་ཅིག་ལ་མངོན་པར་བཞེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པར་འགྱུར་ན། གསུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་ལ་མི་མངོན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་འདུས་བྱས་གཉིས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུས་བྱས་སྨོས་པ་གཉིས་པ་ནི་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་འདུས་བྱས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་གསུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། འདི་དག་ནི་ཆུ་དང་ཆུ་སྐྱར་ལྟ་བུར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ ཆོས་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་དཔེ་ཡིན་ནོ།

关于'知晓词句是诸天所喜'等说法，知晓词句是指那些将吠陀语言作为量的人们，因为佛陀的言教是以义理详细分别的缘故。那些具有教证和证悟、本性解脱的人们，怎么会是知晓词句的人呢？世尊说要依义不依语，意思是应当依止义理而不是依止文字。
关于'有为法生起显现'等说法，其义何在？对于'为无明所蒙蔽的愚者'，愚者是指如同愚童一般，因为不知何为应作不应作，所以是外道。有为法色受等诸蕴的相续生起，或者是阶段性的差别。
那些被无明睡眠遮蔽慧眼的人们，对于难以确定差别的有为法相续执著为一体，认为是我所，因为被无明损害了慧眼的缘故，所以不了知是因。因此，对此先有常一执著的我和我所的胜解，由此对此生起有，由于不愿与之分离的欲望而执著，这就是贪著的含义。
'此'指的是我和我所的胜解，'应当遮止'是指应当断除。以缘起性说明有为性，通过显示有为性能够遣除我执和我所执。而这个有为性若不显示生等就无法了知。
因此详细解说'此三者'。又怎么知道这些相只是对相续说的而不是对刹那说的呢？正因为如此，所以说'在刹那中生等不显现'，因为刹那性尚未确定。也不是综合的，因为彼此相违。在刹那中不显现的不应成为它的相，因为相是用来表征的，而自身不了知就不能表征他法。
正因如此，经中广说：因为相续中生等显现而刹那中不显现，所以经中广说'有为法生起显现'等。如果经中意在说刹那显现的话，就应该说'生是有为相，灭和住异也是相'，但并未如此说，因为在刹那中不显现。
又关于所说的'第二个有为'等广说：有为相等是指这些是有为相，因为有为相就是有为相。若不如此，就只会说'此三者是有为相'，会怀疑这些如同水和水鸟一样只是有为法存在性的相。这是从不相同方面而言的比喻。

།ཇི་ལྟར་ཆུ་སྐྱར་ཆུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཆུ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ན་བུ་མོའི་མཚན་ཉིད་ ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་གྱི།བུ་མོ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་གཉིས་པས་ནི་འདི་དག་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་གྱི།ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་ཞིང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གིས་འདུས་ནས་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ལྟར་རྒྱུན་ལ་ ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མངོན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སུས་སྨྲས། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེ་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱི། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གལ་ཏེ་རྒྱུན་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་གང་ཡིན། འཇིག་པ་ནི་གང་ཡིན། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རྒྱུན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཡང་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དུས་ཐ་མི་དད་ཅིང་། ཡུལ་རྣམ པར་མ་ཆད་པ་རྣམས་གཅིག་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅིང་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་གི་མི་དང་། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་གི་འབྲུ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་བཏགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཐོག་ མ་སྟེ།དེ་ནས་རྒྱུན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་སྐྱེས་པའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དང་པོ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྡོག་པ་ནི་འཇིག་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཞིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་ཞིང་འཕོ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། རྒྱུན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཞིག་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་སྔ་ཕྱི་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ནི གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་ཏེ། སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་ལས་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཉིད་ རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་པའམ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་མ་ཡིན་པས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དགའ་བོའི་ཚོར་བ་ནི་རིག་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རིག་བཞིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་དུས་ཕྱི་ནས་གནས་མི་ སྲིད་དེ།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བའི་རྫས་གཅིག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་དུས་དག་ཏུ་སེམས་གཅིག་གིས་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་རིག་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

就像水鸟是以具有水的特性为其特征，而不是以水本身为特征一样，应当了知这些也是以有为法的存在性为其特征，而不是以有为法本身为特征。或者，就像少女的特征是以善与不善为其特征，而不是以少女本身为特征一样，在此也应当了知是以善与不善为其特征，而不是以有为法本身为特征。
第二次提到'有为法'是为了让人了知这些是有为法本身的特征，而不是存在性的特征，也不是善与不善的特征。有为法性即是由因缘和合而造作。
如果说因为不存在，所以生等诸法如同刹那般在相续中也不能安立，且不能显现，对此（回答）：谁说生等诸法不存在？（我们）只是说如分别所说的那样不存在，而不是说一切方面都不存在。
那么，如果问相续的生是什么？灭是什么？住异是什么？为此广说'其中相续的事物即是生'等。又问什么是相续？即是因果同时、处所不间断，说为一体并执为一体，如凝酪等阶段的人，以及芽等阶段的谷物。
它既不异于假立的所依，也非不异，因为会导致实有的过失。也不是不存在，因为承许二谛。即是承许世俗谛和胜义谛的存在。
'相续的最初即是生'中，最初是指第一刹那，因为此后相续开始。所显现为生起之处即是最初，如说：'什么是生？即是蕴、界、处的最初生起，那就是生'等。
'灭即是止息'中，应当连接'相续的'。前刹那灭去，后刹那不相续即是止息。如说：'什么是死？即是有情从彼类中死没、迁移'等。
关于'彼相续随转'，什么是随转？相续随转即是前刹那灭时，后后刹那获得自体。'彼'指住的前后，即因果差别不同性即是住异。
'相续的'应当遍连一切，因为是此处所说的内容。或者说后者异于前者，意思是果刹那异于因刹那。
因此，由于相续本身的随转是住，或者说生等诸法被说为相续的特征而非刹那的特征。
关于'善男子难陀的感受正在了知'等广说中，正在了知的刹那不可能后时安住，因为是刹那性。一个感受体既不能以一心于生、住、灭时了知，又因为不承许对自体起作用，所以也不存在了知自性。

།མངོན་ སུམ་དུ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་རིག་པར་ཁས་ལེན་ན་ཡང་དགའ་བོ་ལ་གཞན་དག་པས་ཅི་ཞིག་གསུངས་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རིགས་ཀྱི་བུ་དགའ་བོའི་ཚོར་བ་ནི་རིག་བཞིན་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཀྱི། སྐད་ཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་ཉིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཆད་པ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་དེ་ཉིད་གནས་པ་ ཡིན་ན་ནི།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་ཀྱིའོ། །སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུའོ། །ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུའི་རིགས་མི་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྔོན་མེད་ལས་བྱུང་སྐྱེ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་ནི་དེ་ཉིད་དུ་ཟད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བཤད་ པ་སྟེ།།སྔོན་མེད་ལས་བྱུང་སྐྱེ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཆད་འཇིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཡི་ཆོས་ལ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ནི་གནས་ པ་མེད་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་གནས་པ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དེ་ཡང་གནས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིའི་གནས་པ་རྟོགས་པ་དོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་སོ།།དེ་ལྟར་བཤད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུན་ཁོ་ནས་གནས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་པ་ སྨོས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་མི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གནས་པ་མེད་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པོ་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། བསམ་པ་འདི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་འཇིག་པ་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇིག་པས་རྒྱུན་ཆགས་པར་འབྲེལ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གང་ཡང་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེར་ནི་གཅིག་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་བཞེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཀོད་དེ། དེར་ཡང་རིས མཐུན་པའི་སེམས་ལ་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།རིས་མཐུན་པའི་སེམས་ནི་དང་པོར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནས། འཆི་བའི་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདིར་གང་ལས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ གང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་འཇིག་པའོ་ཞེས་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ། འཆི་བའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེས་ན། རིས་མཐུན་པའི་སེམས་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གནས་པ་དང་། དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒ་བ་ ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དེར་རིས་མཐུན་པའི་སེམས་ལ་རུང་གི་།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ལ སོགས་པ་དག་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ནི་སྔར་མེད་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་པོ་ལས་རྫས་གཞན་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果承认对已现前的事物有认知，那么对于喜爱者来说，其他人又能说什么呢？因此，世尊仅就相续而言说道：'善男子，喜爱者的感受是在觉知中生起的'，这是广说的，而不是就刹那而言。
为了说明刚才所说的意义，以两个偈颂来表示，说道'相续的最初是生起'。一切义已了知。'断灭即是坏灭'，此处如前。
关于'彼住'，如果是相续住，'彼'即是指相续。'前后差别'中，前者是因，后者是果，意思是从因生起不同类的果。
'从无先而生起'，意义就是如此。以另一种方式解释：'从无先而生起'意思是从未有而生。'相续住'如前所说。'彼断即是灭'是指相续断灭。
关于'对于刹那法'等广说，刹那法是无住而灭，因此承认它的住。即使此法无住，也会灭，因为是刹那性。因此了知它的住是无意义的。所以住仅是相续，这是因为对刹那法了知住是无意义的。
'如是说已'是因为唯有相续才是住。关于'在阿毗达磨中'等广说，说'已生'是为了遮除未生。
如果说一个刹那不灭，若无住，则该一刹那也将不存在，这种想法是不对的。因为有是以因缘为前导，所以不是这样，因为有'此有故彼生'之说。
已生的刹那是无灭的，因为会有非刹那性的过失。因此，对已生诸行无灭是就相续相连而言，而非就刹那性而言。
关于'又如入智论中'等广说，由于彼处说'于一'，为了遮除认为仅指心的刹那的想法而引用。彼处也是就相同类心而言，不是指心的刹那。
相同类心是从最初结生刹那直至死亡为止，具有一生的自性。此处从何得知？因为对'何为灭？'回答说'是坏灭'，说是'死亡'，由此可知是就相同类心而言。
因为是刹那性，一刹那的住和变异衰老都不成立，所以彼处适用于相同类心，而不适用于心的刹那。
关于'即使在每一刹那'等广说，'状态差别'是指时间的差别与无差别，因为经中说生等是状态差别。
生是从先前无而出现并获得自性。生不应该是与能生者异体，因为会有事物未生的过失。

།དེའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་རྟག་གོ་ཞེ་ན། རྐྱེན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་རྙེད་པའི་བདག་ཉིད་ལོག་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་གྱི། དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱུང་ནས་མེད་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་གྱི་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་པ་མི་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དག་ད་རུང་དུ་ཡང་མར་མེ་དེ་ཉིད་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། སྔ་མ་སྔ་མ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་གནས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མེད་དོ། །རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་མ་བྱེ་བྲག་ ཏུ་གྱུར་པ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི།སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་གནས་པ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་བདག་ཏུ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་མོས་པ་ བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྒྱུན་དང་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མའི་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་བཟློག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བཞེད་ནས། ལུས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་འདི་བརྩམས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་གི་ཚེ་འདྲ་བར་ཡང་སྐྱེས་སོ། །དེའི་ཚེ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་མེད་པས་ གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།དེ་དག་འདྲ་བར་ཡང་དམིགས་མོད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདྲ་བར་དམིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་དང་། སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་ནི་འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་དག་གོ། །སྟོབས་ཆེན་པོས་འཕངས་པ དང་།སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ནི་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་དག་སྟེ། འདི་ནི་འཕངས་པའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་དག་དང་། སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་དག་ནི་འཕངས་པ་དང་མ་ འཕངས་པ་དང་།སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པའོ། །རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་འཕངས་པ་དང་། མ་འཕངས་པ་དང་། སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་གཅིག་དང་འདྲ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ ལྕགས་དང་།རྡོ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ནི་མྱུར་དུ་ལྟུང་ལ། སྟོབས་ཆེན་པོས་འཕངས་པ་ནི་ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་ངོ་། །དུས་དེའི་བྱེ་བྲག་ནི་བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ལས་སོ། །དེའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར བར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕངས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མ་འཕངས་པ་ལྟུང་བ་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཡུལ་ཐ་མི་དད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་དག་གི་རྒྱུར་ འགྱུར་ལ།ཆེས་ཉུང་བ་རྣམས་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་ན་ནི་ཧ་ཅང་མང་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་ཉུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་དང་། ཡུལ་གཞན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

若说因为是其生起之因故而恒常为生起，则应成一切缘都是生起，因为作为其生起之因无有差别故。因此，刹那刹那从无而有即是生起，而非其他实体。自性获得之自性消失即是坏灭，而非成为其他义，因为应成无有消失故。因此，生已无即是坏灭，而无其他实体。因果相续即是住，而非生已不灭，因为应成非刹那性故。如是诸说者仍说彼灯仍在延续。因此，前前与后后刹那相续即是住，而无成为其他义。从因之刹那至果之刹那差别即是住之变异，而非在一刹那中，因为住之变异即是彼住与前刹那不同，而非成为其他义。
为遮止于诸行相续起我执者之我执，不欲遮止相续与多刹那差别之差别，而说'身亦显现生起'等经。如是，当相似生起时，以无不同性故，无有住之变异，如是思维。虽见彼等相似，然非一切方面无差别。虽见相似，云何知非一切方面无差别？因此说金刚等投掷与未投掷，大力与小力投掷等。投掷与未投掷即是投掷与未投掷二者。大力投掷与小力投掷即是以大力与小力投掷二者，此是投掷之二种分类。
投掷与未投掷二者，以及大力与小力投掷二者，即是投掷、未投掷、大力投掷与小力投掷。彼金刚等是投掷、未投掷、大力投掷与小力投掷，因为成为一事相似故。'等'字所摄即是铁、石等。关于缓慢、迅速、极迅速坠落之时差别者，以小力投掷则迅速坠落，以大力投掷则极迅速坠落。彼时之差别即是缓慢、迅速、极迅速之时差别，即从缓慢、迅速、极迅速之时差别。'彼等大种'即是金刚等之大种。'成就变异差别故'者，从缓慢、迅速、极迅速坠落之时差别，金刚等大种投掷等彼等成就变异差别。
云何？未投掷坠落时，虚空中诸刹那成为同处之其他刹那之因，极少者成为异处之其他刹那生起之因。若以小力投掷，则非太多亦非太少者，成为自处与他处其他刹那生起之因。

།སྟོབས་དང་ལྡན་ པས་འཕངས་ན་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་ཆེས་ཉུང་བ་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མང་པོ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་རང་གི་ཡུལ་དང་། ཡུལ་གཞན་དུ་སྐད་ཅིག་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ སྐད་བཤད་པའི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་བུལ་བ་དང་།མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མི་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རམ། ལྕི་བ་ཉིད་ལས་བུལ་བ་དང་། མྱུར་བ་དང་། ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདུ་བྱེད་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྔ་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མི་འདྲ་བར་སྐྱེ ན།ཁྱད་པར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བྱེ་བྲག་གི་ཁྱད་པར་མཚར་ཅིག་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདུ་བྱེད་གང་དག་ཁྱད་པར་ཏེ་བྱེ་བྲག་རགས་པ་མེད་ཅིང་། ཕྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཁོ་ནར་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་འདྲ་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་སྟེ་མཚེ་མ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་གནས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ན། རྒྱུན་འཆད་པའི་དུས་ དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན། གང་གི་བྱེ་བྲག་སྔ་མའི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ ཅིག་མ་ཐ་མ་དག་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ལ།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ་ལས་གནས་པ་ཁོ་ན་མཚན་ཉིད་དུ་མ་བརྗོད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ སྐད་ཅིག་གང་ལ་གནས་པ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གནས་པ་དེ་ཡོད་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི།གང་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དེ། དཔེར་ན་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ དག་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་གནས་བཞིན་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ ཉིད་མེད་ན་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཁྱབ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་རྣམས་ཀྱང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུན་གྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ལ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཆར་ཡང་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མདོར་ ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

具有力量投掷时，在自己的境域中极少的诸法，在其他境域中成为许多其他刹那生起的因。那些必定是自己境域和其他境域中其他刹那的因者，应当承许其差别。
对于金刚等物，如前所说无有变异，缓慢、迅速、极迅速的时间差别不合理，因此对一切行法，如同生起一样，变异性并不相违。
若说由于行法的差别或重性，而有缓慢、迅速、极迅速坠落的时间差别，这是不合理的，因为已遮破行法，且重性无差别故，坠落时间的差别不应理。
若说金刚等物也从前刹那生起不同的后刹那，为何不执取此差别？为此，广说'诸行无粗分差别'。
诸行若无粗分差别而有细分，则唯执为无差别而非差别，因为细微故。因此，彼等显现为相似，如同水流。
若如'声音和火焰最后刹那'等广说中，后刹那较前刹那成为差别而住，如同相续断绝时和般涅槃时，声音和火焰的刹那以及六处的刹那中，何者的差别从前住性变异，不与其他刹那相连。如是，声音和火焰最后刹那以及般涅槃时六处刹那无有住性变异故，相性安立不遍一切行法。
关于'有为相'等广说，有为相经中并未单说住性为相，那么是什么呢？住异性也是，住性后刹那相续的异性也是。
因此，某一刹那中若有果相住性，则彼必定有住性及必定有不同的住异性。若无住性者则无住异性，如声音和火焰最后刹那以及般涅槃时六处刹那。
如是，于无住性者，其相唯有生灭二者，由此显示安立无有过失。若于正住时无异性，则相性安立将成不遍。
声音和火焰最后刹那等亦名为住，因为摄于相续中，彼有种种变异故，三相皆有可能。为显示此义，故广说'总之，世尊'等。应当如所说理而说相性安立。

།ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཆོས་ཁོ་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ ནས་ཡང་མི་འབྱུང་བ་དང་།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་འཐད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱིས་གཞན་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།མེ་དང་དུ་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དང་བ་ལང་ནི་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་།ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཚོགས་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཅན་རྣམས་ཚོགས་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཞན་ཉིད་མེད་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། བ་ལང་ གི་བ་ལང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་མཚན་ཉིད་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཚོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་འམ་འགགས་པ་ན་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བ་འམ་འགགས་ པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་དག་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་ཆོས་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དཔེ་འདི་ནི་གཉིས་ལ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། སའི་ཁམས་ནི་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ལ། སྲ་བ་སའི་ཁམས་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སའི་ཁམས་དེ་ཉིད་སྲ་བས་མཚོན་པ་ན་ སྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་།བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པས་མཚོན་པ་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཚོན་པར་བྱ་བས་ན་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པར་ ཡུལ་གོང་མར་སྐྱེ་བའོ།།དེ་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་མི་གཞན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་དེའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་བ་ལས་སོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་ནི་དུ་བའི་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་གྱེན་ལ་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ན་གྱེན་ དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་ཅིང་།དེ་ལས་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཐ་དད་པ་ལྟར་མངོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་མངོན་ནོ། །འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མེ་དང་དུ་བའི་ཚུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགལ་ལོ། །འདུས་བྱས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་དག་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་མི་ཤེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མ་ངེས་ཏེ། འདི་ ལྟར་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་ཀྱང་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་འདུས་མ་བྱས་སུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྲིད་དུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཕྱིས་མེད་པ་མི་ཤེས་པ་ན་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཕྱིས་མེད་པ་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པའོ། །རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིར་མཚན་ཉིད་གསུམ་དག་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཅན་ནོ།

现在，关于如何详细阐述所谓的相之基法即是其相这一问题。如果认为法本身从无而生、生已不生，以及从因中生起不同类果，即所谓的转变性，是相之基法的自性相，这样承许是不合理的。因为是以他相显他，如烟与火的关系。因此，诸事物的相之基法不能成为其相。
首先，详细阐述如何等问题。大士与牛是聚合体的本质，大士的诸相及垂胡等是聚合物的自性。虽然按照胜论派的观点，聚合物与聚合体并非相异，但即便无异，大士的大士性和牛的牛性仍是其相。大士并非仅仅是相而已。
若大士仅是聚合体，则将从无而生，生已成无，法生灭时也将与其眷属一同生灭，如心与心所、四大种与所造色同时生灭一样。因此，如同大士之相称为大士及称为大士之相一样，有为法也是有为与无为之相。因为生等相以状态差别显示彼法之故。
关于地界等相即坚性等的广说，此例为双方共许：地界是具有坚相者，而坚性也非异于地界，其他也应如是类推。如同地界以坚性为相而称为坚性一样，有为法以从无而生、生已成无为相而称为有为相，因为是所显故称为相。
又如上行，上行是无间断地往上处生。'彼亦不异于彼'是指上行。'于彼'是指烟。依据阿毗达磨论师刹那论者的观点，并非有异于烟的上行，而是彼自身于上方不同处生起时获得上行之名，似乎与上行有别。同样，生、灭、变异似乎也与彼有别。
此处也是如此，而非如火与烟的关系。如是，虽然生等也非异于有为法，但说其是有为性之相并不相违。对于色等有为法，只要不了知其为本无等性质，就不能确定其为有为性。如此，虽然了知声的自性，但说声论者仍将声理解为无为。
所谓'只要不了知本无及后无'，何谓？应结合语境理解'自性'。后无即灭已无。相续差别即是变异性。如是，此处将说明三相。此中色等是有法。

།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་དོ། སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་ཏེ།གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཀྱི་ཤིང་རྟའི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]ཚིག་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་མཚན་ཉིད་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཁས་བླངས་ཏེ། བཏགས་པར་ཡོད་པ་མཐའ་དག་གི་མཚན་ཉིད་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཚོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་མཚོན་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མཚོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རྒྱུན་གྱི་དབང་པོའང་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ངམ་རིགས་པ་དང་འགལ་ སྙམ་དུ་བསམས་སོ།།དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཆོས་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་དང་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ ནས་གནས་པ་དང་།དེ་ནས་རྒ་བ་དང་། དེ་ནས་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ཆོས་མ་འོངས་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ཟིན་ པ་ལ་ཡང་སྐྱེད་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ཁོ་ནས་ཆོས་མ་འོངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགལ་ལོ། །ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཆོས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཆོས་སྐྱེས་པ་ནི་གནས་པ་ དང་།རྒ་བ་དང་། གཞིག་པར་ནུས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བ་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་འདིར་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མ་ འོངས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་སྟེ།དེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མ་འོངས་པ་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་བྱ་བ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བྱ་བ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ ཡིན་པར་འདོད་ལ།བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །བྱ་བ་ཞིག་པ་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དུས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་དང་། སྐྱེ་བ་བྱ་བ་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་ དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།གལ་ཏེ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་བཞིན་པ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་ནི་མ་འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱུང་བ་ཡང་བྱ་བ་ཞིག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བྱ་བ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བའི་ གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་བྱ་བ་ཞིག་པ་ཡིན་ན་ཡང་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི།ད་ལྟར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

依赖于因和缘，自性获得即是有为性。之前无、灭后无、转变为他性等是其特征，因为是状态的差别。此处论师舍弃了阿阇黎一乘的观点中的词语，承许诸相是不可言说，一切假有的特征即是此：也就是不可说为此性或他性。因此说'所以不是由彼而表征彼'。'由彼'即是由有为性。'彼'即是由有为性所表征。那么是什么呢？由无先前等来表征其为有为性，因为彼等非是色的自性，若是色等的自性，则彼等应成实有性。
'从彼等生等'等中，也非从色等实质上别有，因为生等是假有，如是也说：'相续根亦是生'等广说。'将成何'是想到：是否违背教证或理证。
'彼等是俱生故'中，因为承许生等与法俱生，故应成有作用。因此，'一法中'等，并非先生起法，然后住，然后老，然后灭，因此如是则同时生、住、灭。不应如此，因为作用时间各异。虽因是俱生因而同时生等，然而彼等作用时间各异，因为未来生对未来法起作用。如是说'使未生者生'即是说其因。因为生的作用是使之生起，而已生者则不能再生，因此说未来生唯能使未来法生起并无相违。
在现在时位则成其他作用。'于已生法'等广说中，已生法能住、老、灭，未生则不能，因此，现在的住等对已生法起作用。因此有'当生时'等。
'此中且何'等广说中，未来非是实有，若无彼，如何能由非有的未来生令所生生起，作如是想。即使承许未来是实有，'若无生的作用'等广说中，认为未得作用是未来，正在起作用是现在，作用已灭是过去，如是安立时间，若生起作用，如何成立为未来，因为未来时无补特伽罗作用故不成立，作如是想。
若实有的作用正在进行是未来，则也应说未来的特征。'已生亦是作用已灭'等广说中，若承许作用已灭是过去，若现在时位中生的作用已灭，则应成过去而非现在。

།གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅིག་ཅར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཆོས་ལ་ད་ལྟར་བ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱ་བ་བྱེད་པར་ ཁས་བླངས་པས་དེ་དག་ཅིག་ཅར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གནས་པ་དང་རྒ་བ་དང་འཇིག་པའི་བྱ་བ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ ལ་གནས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་རིགས་སོ།།འདི་ཅི་དུས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བ་ལ་ཡང་བྱ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །གང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་གནས་པ་མི་རྒ་ལ། མ་རྒས་པས་མི་འཇིག་པ་དེའི་ཕྱིར། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱ་བ་རིམ་གྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལྟར་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་པས་ཆུང་བ་ཡིན་ན་འདིར་ནི་གནས་པ་དང་།རྒ་བའི་དུས་དག་ཏུ་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་དུ་གནས་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་ནི་དུས་ཇི་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ལ་བརྗོད་ཀྱི། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རིམ་གྱིས་བྱ བ་བྱེད་པར་མི་རུང་སྟེ།སྔོན་དང་ཕྱིས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ཡང་སྔར་གནས་པས་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱི། རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གནས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གི་བྱ་བ་ལ་གེགས་བྱས་ནས་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ཕྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་འདི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇོམས་པར་ འགྱུར་བ་གནས་པ་ཕྱིས་སྟོབས་ཆུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའམ། གལ་ཏེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་སྔར་འདོད་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །བྱ་བ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདིས་ནི་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་སྟེ། བྱ་བ་མ་བྱས་པའི་གནས་པ་ནི་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཡིན་གྱི། བྱ་བ་བྱས་པས་ནི་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བས་ནི་མི་ནུས་པར་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དཔེ་དོན་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བས་ནི་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་ཁྱེར་ཏེ། འོངས་ནས་ཡང་བཀུར་བར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པ་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་རིགས་སོ། །གནས་ པ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཟིན་པ་ཉིད་ཡང་བྱ་བ་མི་བྱ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་གནས་པས་ནི་གནས་པར་བྱ་བ་ཡང་གནས་པར་བྱ་བར་ཡང་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པ་ཡང་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་འགའ་ ཞིག་ཡོད་ན་ནི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གེགས་བྱེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། གེགས་བྱེད་པ་ཡོད་དེ། རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྟོབས་ཆུང་བའི་གེགས་བྱེད་པ་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།

在'住等也是同时进行作用'等广说中，承许已生法的现在住等诸法有作用，则成承许彼等同时进行作用。因此一切法唯一刹那即成。
在'此何时'等广说中，住、老、灭的作用互相矛盾，故不应安立法既是住又是灭。
在'此于彼时'等广说中，思维住等互相矛盾故，现在也无作用。
在'如生等诸法'等中，如已生不生，如是未住不老，未老不灭，因此说住等诸法次第作用，如是则成害刹那性。
刹那是最短时间，此中由于住时、老时不灭故，住三刹那，则成害刹那性。
在'若谓如是'等广说中，若说刹那是生、住、变、灭圆满的时间，而非生已即灭。
在'如是亦从彼等俱生'等广说中，俱生者不应次第作用，因为前后无差别，俱生缘无差别故。
又何因先由住作用，而非由老及无常性作用？说因住有力故。由有力故障碍老及无常性的作用而作自业。
在'后何故成无力'中，此住后来与法俱为无常性所损害，无力之因是不存在的。
因此住等诸法的作用或者生已即俱有，或者若许有力作用在先，则唯是无常性的作用。
在'由作用已作'等广说中，此说无力之因，未作用的住比老及无常性有力，作用已作则不能再作用，如生。因此后与法俱为无常性所灭。
说'生则不应'者，此显示喻义不同法。生带来现在性后，不能再带来。因此此中作用已作不能再作用是应理的。
住作用已作仍能作用则无因，因为住能令所住住故。
在'又此有何障碍'中，若作用已作再作用有某种障碍则不作用，然实无障碍。
有障碍，即是老及无常性。如是小力之障碍即是大力者。

།གལ་ཏེ་གནས་པ་བས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་ཁོ་ནས་གནས་པ་རང་གི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་གེགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་སྔོན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དད་པར་བྱེད་པ་དཀའ་བ་ཞིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་དག་ཀྱང་སྔར་སྟོབས་ དང་མི་ལྡན་ལ།ཕྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །གནས་པའི་བྱ་བ་ལོག་ན་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གནས་པ་ནི་མི་གནས་པ་དང་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་བྱ་བ་ཞིག་ན་ཡང་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་ཀྱང་མི་གནས་ལ། རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གང་གི་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་དག་ནི་གནས་པས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་གནས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཞིག་པས་དེ་དག་ངེས་པར་མི་གནས་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་མི་གནས་པའི་རྒ་བ་མི་རྟག་པ་དག་གིས་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པར་འདོད། ཆོས མི་གནས་པ་ནི་འགག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་འགགས་ན་ནི་དེ་གང་ཞིག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པར་ནུས་པར་འདོད།ཡང་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གནས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།གནས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐྱེས་པ་ཙམ་དེ་མ་ཞིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གནས་པ་དེས་ཡལ་བར་བཏང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པར་མ་བྱས་པ་ནི་ངེས་པར་རང་གི་ངང་ཁོ་ནས་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འདིའི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།རེ་ཞིག་ཆོས་སྐྱེས་པ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་པ་ལ་མི་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁས་མ་བླངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཅིག་ལ་རྒ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་ ཞིང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལས་དེའི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་ལོ། །དེ་བཞིན་ན་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལས་མ་ཉམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་རྒ་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །གཞན་ཡང་འགྱུར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་གཉིས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རྒ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུན་ཁོ་ན་ལ་འཐད་དོ། །གང་ཡང་སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ནས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ལ། གནས་པ་ནི་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་གནས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་རྟག་ པ་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་དུས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ན་འཇིག་པའི་ཕྱིར་[(]དད་[,]དང་[)]དེ་མེད་ན་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོན་མེད་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལྟར་དེ་ལ་ འཇིག་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་འཁྲུ་བ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དེ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་འཇིག་ པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ན།རང་ཉིད་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་དུས་ཐ་མི་དད་པར་བྱ་བ་བྱེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་།འཇིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

如果住是具有力量的，那么从一开始住就不会发挥其作用，因为它们会受到阻碍。说住最初有力而后来无力，这也是难以令人相信的。如此，衰老和无常最初无力而后来有力这一点也无法理解。
关于'若住的作用消失'这一广泛论述，住是与不住相对立的。当住的作用消失时，衰老和无常也不住，衰老和无常所属的法也不住。它们是由住的作用所摄持而成为住，当住消失时它们必定不住，那么如何能认为自身不住的衰老和无常能发挥作用呢？
法若不住即是灭，既然已灭，如何能认为它还能对什么发挥作用？或者说，衰老和无常根本没有任何作用，这是其中的含义。为什么呢？因此说'由于摄持住的缘故'，由于摄持住的缘故，法生起后未灭即是住。
关于'若被住所舍弃'，未被安住者必定自然而然地不住。这就是其灭亡的含义，即是指不住。
关于'首先对一个已生之法'的广泛论述，应该在未承认'生即不灭'的情况下来讨论。关于'一法之衰老'等，所谓衰老是指与灭相应的已生状态的改变与转变。
正是由于这个原因，其形态不可能有其他变化。如果这就是其本质，那么如何会改变？如果会改变，那么如何还是其本质？'如其本质'与'改变'这两个概念是相互矛盾的。
关于'如此的话'的广泛论述，意思是不离开那种形态和那种本性。如果是这样，那么衰老就不能成立。此外，若有改变就不是如其本质，就像提婆达多和耶若达多二人一样。
因此，对于单一刹那的事物而言，所谓衰老是不合理的。那么是什么呢？只有相续才合理。
关于'其他部派说'的广泛论述，由于遇到灭因后被无常性所灭，而住不依赖其他因就能安住，因此住与无常性的作用在时间上是有差别的。
关于'若由彼灭因而灭'，由于有灭因则灭，无灭因则不灭，而无常性并不具有这种性质，所以无常性被认为是无意义的，因为未见到它像灭因那样对所灭法有作用。
同样的道理也适用于天（神）和洗涤。由于承认心和心所是刹那性的，关于'它们的无常性'，由于心和心所的无常性不依赖灭因，所以是自行灭去。
若不如此，就会违背它们的刹那性。因此，会导致住和无常在时间上无差别地发挥作用，从而导致心和心所同时具有住和灭的过失。

།དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུན་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་མདོ་སྡེ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་གང་གསུངས་ པ་ལེགས་པར་དྲངས་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྒྱུན་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་རྒྱུན་ལ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན་ལེགས་པར་དྲངས་པར་འགྱུར་གྱི། སྐད་ཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ པའི་ཚུལ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་ པར་བྱ་བའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་མི་འདོད་ལ།མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་པར་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས། མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རང་གི་ སྡེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྔར་སྐྱེས་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུའི་སྐྱེ་བ་ས་བོན་དང་། ཞིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ ཡོད་ན་ནི་འབྱུང་ལ།མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཁོ་ནའི་མཐུ་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཟུང་གི་།སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། མཐུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྲ་མོ་དག་ཡོད་བཞིན་ དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཔེར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ན་ཕྲ་མོ་དག་སྟེ། ཆོས་ནི་མི་སྣང་ཡང་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ངེས་ན། སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཉིད་མ་ངེས་སོ། །རེག་ པའི་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་བྱ་བ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཞིག་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ན། སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་མི་འོས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་གཟུགས་སྐྱེས་སོ།།ཚོར་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གང་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པ་འདི་ནི་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ།འབྲེལ་པ་ཡང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཞང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པས། གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་དྲུག་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་དྲུག་པས་བསྟན་པ་འདི་ནི་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ན་གནས་སོ། །རྒས་སོ། །ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ནི་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྐྱེས་སོ།

因此，关于相续中有这些有为相等等而言。如是，对于所说此经，即广说'此三者是有为相'等语，则成善引。由于生等诸法于相续中无相违故，如是解释相续中的这些有为相则成善引，若就刹那而解释则不然，因为与如前所说之理相违故。
复次，若问'未来生'等广说，是因一切具有生故，及承许未来生有能生性故。关于'无因缘'等，不许无待因缘而有能生所生，一切未来法亦非同时具足因缘聚，若缺任何一种，果亦不生，故非一切未来法同时生起。
生必定待先生起的同类自因，及外缘聚合，如同苗芽之生待种子及田地等。若尔，关于'聚合'等广说，所生法若有因缘聚则生，若无则不生，故当定解唯是因缘之力，而非生。何以故？此是'不应视为力'之时，因为虽有彼亦无果生故。
关于'虽有微细法性'等，如心所法触等。法性即法体性。因难以遍知故称微细，虽法不显现而由作用得定，然生之作用实未确定。触之作用，世尊自说:'一切受蕴、想蕴、行蕴皆依触而有'。为显示其他作用故，说'若无生'等。
何以故？如是，缘色而生'此是色'之识，是待自相，然'已生'之识不应待自相，因为于受等亦生起故。是故，凡缘色等而生'色已生'、'受已生'等识，其生即是异法，故当知有生等。
关于'亦不成第六格'，'色之生'此第六格是有关系因，关系如同'提婆达多之舅父'般是彼此相异，非即是彼亦非异彼，故如不可说'色之色'以第六格，同样亦不可说'色之生'。因此当知此第六格表示是有关系因。
关于'乃至无常性'，若无住等，则不能说'住'、'老'、'灭'等，亦不能以第六格说'色之住'乃至'无常性'等。关于'是故'等，若问'已生'

།གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་འདོད་ན། འོ་ན་ནི་དེས་ན་བདག་མེད་པའི་བློ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ བདག་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་དྲུག་པའི་ཚིག་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བདག་མེད་པ་ཉིད་ཅིག་ཀྱང་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་པའི་བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ལྟར་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཞེས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའོ། །ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྫས་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཉིད་དང་། བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་སྤྲེལ་ལོ། །གཟུགས་གཅིག་གཟུགས་གཉིས་གཟུགས་མང་པོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །གཟུགས་ཆུང་ངོ་། །གཟུགས་ཆེའོ སྙམ་པའི་ཤེས་པ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚད་ཆུང་ངུ་དང་།ཚད་ཆེན་པོ་ཡང་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པ་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། གཞན་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། གཞན་ཉིད་དང་། གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དག་ཀྱང་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྫས་དང་། བུམ་པ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བསྡུ་སྟེ། དེ་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་། རྫས་དང་། བུམ པ་ཉིད་དང་།གཟུགས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་དག་ཀྱང་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་གཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ཡང་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དྲུག་པ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་བརྟག་།གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གཟུགས་ལས་གཞན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་ མང་དུ་ཡོད་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ། ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའི། གཞན་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བཏགས་པ་ཙམ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གྲངས་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ཀྱང་ཟླ་བོ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཅིག་ཅེས་བཏགས་པ་ཙམ་དང་། ཆུང་ངུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་དང་། ཡུལ་འདབ་ཆགས་པར་སྐྱེ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཡུལ་ཐ་དད་པར་སྐྱེས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཧ་ཅང་ཐལ་ བ་ཡིན་དང་།བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ཡིན་དང་། རང་བཞིན་གཞན་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་དྲུག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་ཤེས་པར་བྱའི་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།དཔེར་ན་ཙན་དན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས། དྲི་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཙན་དན་གཞན་མེད་མོད་ཀྱི། དྲི་ལ་སོགས་པ་ནི་ཙན་དན་གྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་གུར་ཀུམ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་རྣམ་པར་གཅད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཙན་དན་གྱི་ཞེས་དྲུག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

为了成立'住'这一认识，如果承许生等是其他事物，那么为了成立无我慧以及色无我性这样的第六格词，也应当承许无我性，无我慧如同生等慧一样，并非是以色、受等自性为因，因为一切都是平等生起的。
同样也应当说明有对碍和有障碍等。所谓外道所遍计，是毗舍师迦所遍计。所谓有等，等字所涵盖的是实性、色性、瓶性等。为了成立'一色、二色、多色'这样的认识，必须承许一等数量。为了成立'小色、大色'这样的认识，也应当承许小量和大量。
同样，为了成立差别、相应、分别、他性、非他性等认识，也必须承许差别性、相应性、分别性、他性、非他性等。所谓'为了成立有等认识'中的等字，包括实、瓶、声等认识，为了成立这些，也应当承许有性、实性、瓶性、色性等共相和别相。
关于'色的相应'，这里的相应是举例说明，也应当说明色的分别、色的一性等其他情况。
对于'色的自性'这个第六格词，应当如何理解？因为自性并不存在于色之外。因此必须这样理解：由于受等也有自性，所以自性有多种，为了区分，才用'色的自性'这样的第六格，目的是要让人知道唯独色是自性，而不是其他。
因此，所谓'生'是为了理解从无到有的意义，不依赖于生而仅仅是假立的，就像虽然没有数量等，为了理解无伴侣而假立'一'，为了理解小而假立'小'，为了理解生于邻近处而说'相应'，为了理解生于不同处而说'分别'等等。
所谓'有多种'是指有多种形态，因为色、受等有不同的形态。所谓'生'过于宽泛，为了区分才用'色的生'这样的第六格，就像因为过于宽泛且为了遮除其他自性而用'色的自性'这样的第六格一样。
为了理解这一点，才详细说明'唯独色是生'。就像在'旃檀的'等例子中，虽然香等之外没有其他旃檀，但香等并非唯独是旃檀的本质，在郁金等中也有，因此为了遮除这些，才用'旃檀的'这样的第六格。

།མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་མཆི་གུའི་ལུས་ལས་ལུས་གཞན་མེད་མོད་ཀྱི། སྟག་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་དྲུག་པ་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་མིང་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་དེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་ལུས་ཁོ་ནའི་རྒྱུན་ཤེས་པར་བྱའི། གཞན་གྱིས་ ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྒས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྗོད་ལ། སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྒྱུན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་ཞེས་གོང་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ སྐད་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་གཞན་དག་ཀྱང་བྱེད་པར་ནུས་ན། འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ མེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་རྡུགས་པས་དེ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་བརྗོད་ན། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་རིགས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟག་ ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ན་དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོའོ། །འདུས་བྱས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་ཀྱི། འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་ཆོས་ཉིད་ ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། བཤད་པ། མདོ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། རབ་འབྱོར་མིག་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་བདག་ དང་།བདག་གིས་སྟོང་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་གཟུགས་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དག་ལས་གཞན་པ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའོ།།དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གཟུགས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་བསྐྱེད་པར་ མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།སྔར་ནི་རང་བཞིན་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ནི་ནུས་པ་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ལས་ཤེ་ན། ལུང་ལས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་ཁྱོད་ནི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན། རྒ་བ་ཡང་ ཡིན།འཆི་བ་ཡང་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་ཀྱང་གཞན་ལས། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ལུས། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཕྱིས། །ཇི་ལྟར་ཁྱད་པར་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ བཤད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

关于所谓的'人的身体'，虽然由色等诸蕴组成的人身之外并无其他身体，但为了与虎等身体相区别，故用第六格说'人的身体'。
同样，对于住等也应如理理解，所谓'住'是相续的名称，由于它有多种形态，为了区分其差别而用第六格说'身体的住'，如此应知唯是身体的相续，而非由其他可知。
所谓'老'是指相续前后的差别，这种前后差别的相续也有多种，应如上详细说明。
关于'若无生而生'等广说，应作如是说：生是诸行生起的俱生因，其余因缘是其助缘。因此，对于有生之法，其他因缘能够产生作用以使其生起，而对无为法则无生，因此其他诸缘的作用无效，故不生。
'已生'是指从无到有，从无到有只适用于有为法，因为在生起之前是不存在的。无为法是恒常存在的，因此它不是从无到有，所以不生，而非无生。
关于'如何依法性'，法性是诸法的自性和本质。唯有为法具有生，而无为法则不然，这除了法性外别无任何原因。
法性即自性，这从何而知？答：因为经中所说。如经云：'须菩提，眼是空，是常、坚、恒、不变之法，无我我所。何以故？以此为其自性故。'因此应知虽无生，但依法性一切不生。
关于'如何与具生相等'是指色、受等。'其他诸缘'是指除了这些之外的缘，即除了能生色的诸缘外，是能生受等的诸缘。
'除彼等外'广说中，是指除受等之外。是什么呢？即是色，如同受等诸缘不能生起除彼等外的法一样，虽无生，一切色受等诸缘也不能生起虚空等无为法。
前面是从自性决定的角度说明，现在是从功能决定的角度说明。
说到'有部师们说'等，出自何处？出自经典，如说：'比丘，你在刹那刹那中生、老、死。'论师也在他处说：'若一一刹那中，身不成为他，后无差别外，如何取差别？'等。因此生等相在刹那刹那中存在。

།ཡང་རི་དགས་ཡོད་ཅེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་མཐའ་འདོར་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རི་དགས་ཡོད་ཅེས་ ཏེ།ནས་མི་རྨོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་ས་རྣལ་མའི་དོན་གོ་བས་རྨོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྦྲང་བུ་ཡོད་ཅེས་ཏེ། ལ་དུ་མི་བཟའ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བཟའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ། ལུང་དུ་དོར་དུ་མི་ རུང་སྟེ།ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དོར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་སྐྱོན་རྣམས་ལ་ཡང་ལན་གདབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ལན་བསམ་པར་འབད་པར་བྱ་ལ། གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཡང་བྱའོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།མཚན་ཉིད་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། མཚན་ཉིད་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མིང་གི་ཚོགས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་སོ། ། ཚིག་གི་ཚོགས་ནི་ངག་གི་ཚོགས་སོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་མིང་བྱེད་པ་ནི་མིང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་བྱེད་པ་ནི་མིང་བྱེད་པ་སྟེ། གང་གི་མིང་བྱེད་པའོ། །མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྨྲ་བ་པོ་དག་ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མིང་བྱེད་པའོ ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།མིང་བྱེད་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ངག་ནི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་གོ་བར་བྱེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་ན་ཚིག་སྟེ། དེ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་ཙམ་གྱིས་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ། །སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དང་པོའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན། ཡུལ་འཁོར་སྲུང་གི་བུ་ལ་དགའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། བུ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟེ། གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མའི་འབྲས་བུའོ། །གང་གིས་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུབ་དང་ཏིང་གི་མཐའ་ཅན་ནི་ཚིག་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་ པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཆད་དོ།།འདོན་ཏོ། །འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དཀར་པོའོ། །ནག་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཚེད་དོ། །འཚེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཙོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ ཙམ་གྱིས་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་རམ་འདིས་མིང་དང་ཚིག་གསལ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཡི་གེའོ། །དཔེར་ན་ཨ་ཨཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པའོ། །དེ་དག་གིས་དེར་ཡི་གེ་ཀ་ ལ་སོགས་པའི་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་དག་ཐོས་པ་ལས་བརྡས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་དག་གི་མིང་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེའི་མིང་ལས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་རྣམས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་གོང་བུ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་མིང་བྱས་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་རྣམས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་རྣམས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

关于'又有野兽'等词，由于针对反驳者而放弃宗义，就像说'有野兽'时不是不耕种，而是通过理解双重否定的本义而耕种；就像说'有蜜蜂'时不是不吃，那么是什么呢？正是要吃。同样地，有反驳者时，不应舍弃教典，不应舍弃阿毗达磨论。因此说'对过失也要作答'，对于与宗义相违的论证要努力思考回答，也要随顺宗义。
说'已说诸相'，如何说呢？相即是生、老、住、无常，如是说。关于'名身等'，名身即是名聚，句身即是语聚，字身即是字聚。关于'名即是能名'，能名即是能命名，即是给予名称。'标识'是异名。如世间说者所说'此名为天授'即是能名。
能名也包括色声等。关于'语即是句'，由于能使理解并领悟故为句，因为不需要其他。正因如此，所以说'凡是圆满义'。例如说'呜呼诸行无常'等，'呜呼诸行无常'是宗，'生灭为性故'是因。虽有第一词尾也成为因，如'喜爱护国子'，意思是因为喜爱儿子。'生者必灭'是喻，凡是生者必定灭，如瓶等，诸行亦复如是。'彼等寂灭乐'是量果。
能了知作用、功德、时间关系差别的，带有格尾和时态词尾的不是句。其中表示作用关系差别的是'诵、读、行'等。'白、黑'等是表示功德关系差别。表示时间关系差别的是'正在煮、将要煮、已煮'等。因为经中说'凡是圆满义'。
关于'字即是字'，由于此处或由此能明显名句，故为字。如'a ā'等是举例。由于以此产生ka等字的名称，以及由听闻而约定理解，字也不就是字母部分的名称吗？因此不应说字的名称与之不同。关于'为了理解字母部分'等广说，如同为了理解天授等聚合而立天授等名，同样为了理解诸字而立字母部分。

།ཡི་གེ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡི་གེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་རྣམས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་བརྡར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཡི་གེ་མི་ཐོས་པ་བྲིས་པས་གོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ཏེ། བརྡས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་དེ་དག་གི་མིང་མ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ནི་མིང་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ། །མང་པོའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྔར་དཔེར་ན་གཟུགས་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་མིང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ།འདིར་དཔེར་ན། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་ནི་རང་གི་ཚིག་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་ལ། འདིར་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་ བསྟན་པར་བྱའི་ཕྱིར་ཡང་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བརྗོད་པར་འདོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མགྲིན་པ་དང་། རྐན་དང་མཆུ་དང་། སོ་དང་། ལྕེ་ཕྲད་པ་ལས་ཡི་གེ་ཨ་ལ་ སོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་སྒྲ་ལ་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།ངག་ལས་ཐ་དད་པར་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དག་རང་གི་ངོ་བོ་འམ་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ངག་གི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ།སྒྲ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་རྣ་བའི་དབང་པོས་གཟུང་བར་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །དེ་དག་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་ངག་གི་སྒྲ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ནི་བརྒྱད་ནས་མིང་དང་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་གྱི།མིང་དང་ཚིག་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་དངོས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་དག་གིས་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་མིང་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ངག་ལས་ཐ་དད་པར་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ངག་གིས་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ངག་ནི་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པའམ། མིང་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་མིང་ལ་འཇུག་ལ།མིང་གིས་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་མིང་ནི་དོན་དག་ལ་དངོས་སུ་འཇུག་གི་།ཚིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྒྲ་ཙམ་ཁོ་ན་ནི་ངག་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྒྲའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཡང་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་སྒྲ་གང་གིས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བའི་སྒྲ་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །མིང་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་བཀག་པས་འདྲི་བ་ནི་སྒྲ་གང་གིས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ཞིག་སྨྲ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེ་ཨ ལ་སོགས་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་གི་རིམ་པ་འདིས་དོན་འདི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།གང་ཞིག་དེ་ལྟར་དོན་གང་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པ་དེས་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་བརྡ་ལ་ལྟོས་ནས་སྒྲ་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཡུལ་ཉིད་དུ་ནི་མ་གྱུར་པའི། །སྒྲ་ཡི་དོན་ནི་སྟོན་མི་བྱེད། །དེ་དག་མ་བཟུང་ཡིད་ཉིད་ཀྱིས། །དོན་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་པ་མིན། །ཞེས་བཤད་དོ།

关于'文字等'，为了让不具文字者理解，所以制作了字母的部分，因为这是为了理解而约定俗成的本体。就像不能听到的文字通过书写而得以理解一样，这是因为通过约定而了知。因此，文字并非是这些字母部分的名称。所以文字与名称是不同的。
'多义'即应知为'聚集'之意。关于'名聚'等广泛内容，之前所说的如'色声'等例子是为了显示名称的自性，而这里说'色声香味触'等例子是为了说明名聚。同样，之前是为了显示句子的自性而解释，这里则是为了显示句聚而再次解释。对于文字也应当如此说明。
关于'因为它们是语言的自性'等广泛内容，语言是指由发语欲为先导，通过喉咙、上颚、嘴唇、牙齿和舌头的接触而产生的字母'啊'等音声的本体。名聚等并非从语言中分离出来而以自性或果的方式被执取。因此，它们就是语言的自性，由于是语言的自性，所以是声音的本质，即是色法的自性，因为声音是包含在色蕴中的。
因此，为什么说'具心者'呢？这是考虑到'虽然可以被耳根所取'。'它们不是语言的自性'是指不是声音的本质。对此原因的解释即是'如果是语言的声音'等广泛内容。'唯'字是为了区分名、句、文字。
声音从第八识开始显现名句，所以是理解意义的因，而不是直接不依赖名句的。因此，能使人理解意义的名句等是存在于语言之外的。所以语言并不能表达意义，那么是什么呢？语言是显现名称或产生名称，因此作用于名称，而名称表达意义，因为它能使人理解。这表明名称直接作用于事物，而句子则不是。
仅仅是声音并非语言，那么是什么呢？是声音的特殊形式。那么它是什么样的呢？为此解释说：是以字母'卡'等为本质的声音，能使人理解意义的那些声音。
否定名等聚集后的提问是'那么什么声音能使人理解意义呢？'等。关于'说话者对事物的区分'，是指字母'啊'等这么多以这样的次序表达这个意义，通过这样对事物的区分而理解意义，而不是通过一切。这表明声音是依赖约定而使人理解意义的，既不是通过一切，也不是仅仅通过存在。
如此也说：'非成为对境的声音不能显示意义，若心未执取彼等，则不能明显显示诸义。'

།དཔེར་ན་གཽ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡི་གེ་ག་དང་། ཡི་གེ་ཨཽ་དང་། ཚེག་དྲག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ སྒྲ་ནི་གོ་རིམས་འདིས་དོན་དགུ་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པ་དེ་ལས་དེ་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་མིང་གིས་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དོན་གོ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ཏེ།དོན་གོ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པས་རྟོགས་ན་ནི་བརྡ་བྱང་བ་མེད་པ་ཡང་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དོན་གོ་བ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ཙམ་ཁོ་ནས་འགྲུབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མིང་དང་བྲལ་ཞིང་དོན་གོ་བ་ཅན་གྱི་སྒྲས་བསྒྲུབ་པོ། །འབྲེལ་པ་ལ་བྱང་བས་དོན་གོ་བ་འདི་ ལ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་དོན་གོ་བ་ཅན་ཏེ།དོན་འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྡར་བཏགས་པས་འབྲེལ་པ་ལ་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ངག་མིང་ལ་འཇུག་པ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ངག་ནི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་གལ་ཏེ་རང་གི་བྱེ་བྲག་མིང་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་འམ།གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འདིར་བྱེ་བྲག་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མིང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ངག་ནི་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའམ་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། འོན་ཏེ་མིང་བཞིན་དུ་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་སྨྲ་བ་པོ་ངག་གི་བརྡར་བཏགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འོན་ཏེ་སྒྲའི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དོན་བརྗོད་པ་ནི་དོན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི སྒྲའི་ཁྱད་པར་དོན་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པ་ཁོ་ནས་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་དེ་ལ་ཐ་དད་པའི་མིང་བཏགས་པས་ཅི་དགོས།།འོན་ཏེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྒྲ་འབྱུང་བས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེས་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན།འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ངག་ནི་རིམ་གྱིས་ཡི་གེ་ དག་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གཅིག་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡི་གེ་དུ་མ་ཅན་གྱི་མིང་ནི་སྒྲ་དུ་མ་ལ་ལྟོས་ ནས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ངག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ།ཅི་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞིག་གིས་ཡིན། འདི་ལྟར་སྒྲ་རྣམས་ལ་ནི་ཅིག་ཅར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལེན་པའི་ཚེ་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམས་ཚོགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ།དེ་བཞིན་དུ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བར་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པས་སོ་སོར་ཐར་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པའི་སྒྲ་ལ་ལྟོས་པའི་ངག་གི་སྒྲ་ཐ་མས་མིང་སྐྱེད་པར་ བྱེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་ཇི་སྙེད་དག་ལ་མཚམས་གཅད་པའི་སྒྲ་མཐའ་དག་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡིད་ལ་གཟུང་སྟེ། ཕྱིས་རིམ་གྱིས་རྗོད་པར་བྱེད་ལ། རྟོགས་པ་པོ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཁོ་ནས་མཉན་ནས་ཕྱིས་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་ པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།

例如，对于'gau'这样的词，由字母'ga'和字母'au'以及顿号所构成的声音，按照这个次序对九种含义进行区分，从而理解它们。对于'以名称表达意义'这样的广泛说法，如何理解其意义呢？从'这是这个意义的名称'这样详细解释而来。实际并非如此，如果不具有理解意义的能力而理解，则会导致没有约定俗成的情况，但实际上并非如此。
这仅仅通过具有理解意义能力的声音就能成立，也就是说，表达意义是通过离开名称而由具有理解意义能力的声音来完成的。由于熟悉关联，这里所具有的理解意义的能力就是能表达意义的声音，因为通过'这是这个意义的名称'这样的约定而熟悉了关联。
关于'语言如何运用于名称'等详细内容，语言本身是声音的本质，那么它是产生自身特殊性的名称还是使其明显呢？如果是这样，由于这里没有承认特殊性，因此对于牛等事物存在的一切声音都将产生名称，因为语言是声音，所以一切都将产生或明显化名称。
如果说如同名称一样，只有说话者以语言约定的特殊的字母本质的声音才产生名称，那么即便如此，'如果是这样的声音特殊性'等内容也会详细展开。表达意义就是产生以意义为对象的认识。这仅仅通过声音的特殊性对意义进行区分来实现，在这里为什么需要另外安立名称呢？
关于'如果说是使其明显'等详细内容，如果认为声音的产生不是由于无心的发声，而是为了表达而使其明显，对此应当回答：一切单纯的声音都将使名称明显，应当如前所述。
关于'声音是没有聚合的'等内容，由于语言是依次存在于字母中，而且字母也是刹那性的，所以ka等字母的声音不会同时存在，由于无分，所以一个法也不会由部分而生。
关于'当产生时'等内容，具有多个字母的名称是依赖多个声音而确定的，那么它是如何被语言产生的呢？是通过过去的、未来的还是现在的声音？这样，声音并不具有同时性，因为是次第运行的，而且是刹那性的。
因此，首先详细说明了'如何依赖过去的'等内容。在受持别解脱戒时，虽然身语表业不会聚合，但是依赖过去的身语表业刹那的最后一个表业刹那，如是两次三次说'我断除杀生'的声音，能产生别解脱所摄的无表业，同样地，依赖过去声音的最后一个语言声音产生名称。
因此不会导致一个由部分而生的过失。因此，对于所有意义进行区分的一切声音，最初无差别地记忆，之后次第表达，理解者也是次第听闻后，最后无差别地作意。

།དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་སྒྲ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཡི་གེ་དུ་མ་ཅན་དུ་མ་ཅན་གྱི་མིང་ལ། གང་གི་ཡི་གེ་ཐ་མས་བསྡུས་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་དོན་དེ་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བྷ་ཝ་རཱ་ཏ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡི་གེ་ཏའི་དུས་སུ་མིང་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་བྷ་དང་ ཡི་གེ་ཝ་དང་ཡི་གེ་རཱ་མ་ཐོས་པར་ཡི་གེ་ཏ་ཐོས་པས་དེ་གོ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲ་ཕྱི་མ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དམིགས་པའི་སྒྲ་ལ་ལྟོས་པའི་སྒྲ་ཐ་མས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྔར་སྐྱེས་པ་དམིགས་ཤིང་འགགས་པ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ ཡིན་ན་གཡེངས་པ་དང་སེམས་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཐ་མ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཁོ་ན་ལྟར་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། སྔར་གྱི་སྒྲ་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྨྲས་མ་ཐག་པའི་སྐྱོན་ མེད་དེ།སྒྲ་རེ་རེ་ལ་ཡི་གེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡི་གེ་དག་གིས་ཀྱང་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་རྣམས་མིང་སྐྱེད་པ་ལ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྒྲ་ལྟར་རིམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ དང་།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅིག་ཅར་བ་ཉིད་མེད་དོ། །དེར་མིང་ཡི་གེ་དུ་མས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཆ་མེད་པ་གཅིག་ལ་རིམ་གྱིས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདས་པའི་ཡི་གེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཡི་གེ་ཕྱི་མ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་ འོ་ན་ནི་གང་གིས་ཡི་གེ་ཐ་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་།དོན་དེ་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཡི་གེ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་གིས་ཀྱང་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་མི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞིག་ཅེ་ན། མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ཉིད་ལ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ནའོ།།ཡང་སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་ལ། ཆོས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་གསལ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གོང་དུ་ནི་ངག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡི་གེ་ཁས་བླངས་ནས་ཡི་གེ་མིང་གིས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ ཡིན་ལ།ད་ནི་ངག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡི་གེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཡང་ངག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ངག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡི་གེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡི་གེ་ཇི་ལྟར་ངག་གིས་སྐྱེད་པའམ་གསལ་བར་བྱེད། འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ལྡན་པ་ཡང་གཡེང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་མི་ནུས་པས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་གཏད་པས་ཀྱང་ཞེས་གཉིས་ཀ་བརྗོད་དོ། །མཚན་ཉིད་ ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ངག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡི་གེ་མེད་པས་ངག་ནི་མིང་ལྟར་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ལ། གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ངག་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་སྐྱེད་པའམ་ གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་འདིར་ཡང་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འོན་ཏེ་མིང་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་ངག་གི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

如是，对于'唯以最后音声'等广说，对于具有多字的名称，由最后字所摄的声音被听到时，也能理解其义，如说'bhavarata'一样。在字母't'的时刻产生名称，因此不闻'bha'字、'va'字和'ra'字，而闻't'字时也能理解。为什么呢？因为唯由后面的声音产生名称。
若说由所缘的声音所依的最后声音产生名称，则无此过失。若如是，则表业不是譬喻，因为表业最后刹那不依于已生已灭的前表业刹那而生起无表业，而是仅依其存在而成为无表业的因。若不如是，则散乱和无心者将无无表业。因此，最后声音如同表业般产生名称，而不依于前面所缘的声音。
若作是念等，如是则无前述过失，因为每一声音都生字，且由字也能产生名称。此中亦有彼过失，即如前所说声音产生名称。为什么呢？因为诸字无和合，如声音次第生起，且因是刹那性，诸字也无同时性。
于此，由多字产生的无分一体之名称，也不应由部分次第而生。若谓由依于过去字的后字产生名称，如是则由听闻产生最后字的声音者，也能理解其义，因为唯由最后字产生名称，且由名称表达义。
关于'若成为不明显语言'等，何者？即如前所说唯是产生名称。又声音无和合，一法由部分明显也不应理，当广说一切。前面是承许语言之外另有字而遮遣字产生名称，现在是说由于语言之外无别字，故字即是语言。
语言之外无别字，因此不存在的字如何由语言产生或明显？此如何知？故说'具慧者'等。愚痴者因慧衰退，具慧者因有散乱不能决定，故说'具慧者专注'二者。'由相'即由自性。
因此，由于无异于语言的字，语言既不应如名称般产生字，也不应明显。又语言仅是声音，故一切仅是声音都将产生或明显字，此处亦当广说一切。关于'若与义同时产生名称'等，因无语言作用故无生起，如是思惟。

།དེ་ལྟ་ན་དོན་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ད་ལྟར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་ཡང་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པའི་ཐ་སྙད་ཀུན་དུ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་མིང་གིས་ནི་དོན་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ངག་བཞིན་ནོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ངག་གིས་ནི་མིང་གསལ་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕ་རྣམས་ཀྱིས་བུ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་གི་མིང་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཁོ་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའི། རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུ་མ་ནི་མ་ཡིན་པས། འདིར་མིང་གང་གིས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ། ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ བ་ལ།མིང་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་བཅད་མིང་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་མིང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྟེན་མེད་པར་ནི་བརྟེན་པ་ཡོད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མིང་ལ་བརྟེན་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དེར་མིང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞལ་གྱིས་མ་བཞེས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དོན་རྣམས་ལ་མཚམས་བྱས་པའི་སྒྲ་ནི་མིང་ཡིན་ལ། མིང་རྣམས་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཚིགས་སུ བཅད་པ་ཡིན་པས་མིང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་བཀོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པའི་བཀོད་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་བཀོད་པའི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པའི་མིང་འཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་རྫས་གཞན་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྲེང་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཕྲེང་ནི་ཤིང་ལྗོན་པ་དང་། འདབ་ཆགས་དང་། གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཉེ་བ་ན་གནས་པ་ལས་མ་གཏོགས་ པའི་རྫས་གཞན་དུ་མི་འཐད་དོ།།སྤུངས་པ་བཞིན་དུ་དེ་མ་བཟུང་ན་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དཔེ་མི་མཚུངས་ཏེ། ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཕྲེང་དུ་བསྙད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨོས་ ཏེ།།ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དུས་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བར་མེད་པར་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རིམ་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བར་མཚམས་མེད་པར་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་མ་དམིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལྟར་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་མི་འགལ་ལོ། །ཡི་གེ་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉེས་པ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་གྱི། ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ གང་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཡི་གེ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཏུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེ་དག་ལས་མིང་དང་ཚིག་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། ལུང་ལས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་བརྙེས་པ་མཆོག་དང་། སྙན་པ་མཆོག་བརྙེས་པའི་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་བརྙེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། བརྙེས་པ་ནི་རྙེད་པ་ཡིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་བརྙེས་པར་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ལས་འགྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ཡང ཡོད་དོ།

如此，对于'过去和未来的意义'这一广泛论述，如同过去和未来的生、住、老、无常性以及生之生等诸相非现在时，名称也不应是现在时。因此，过去和未来的言说将完全断绝。
如此，以过去和未来的名称无法表达意义，如同语言一样。过去和未来的语言无法明确表达名称，因为按次第已灭和未生的缘故。
关于'诸父与诸子'，一个名称如同生等，仅与一个同时生起，因为没有安立多个，所以不是多数，在此，以何名称表达与其同时生起？
关于'无为法'，名称必定成为不生法性，因为无为法是不生的缘故。
关于'偈颂依于名'，此处有非相应名的根据是这样的：若无此，将导致无偈颂的过失。没有所依就不可能有能依。
偈颂依于名确实如此，但并未承认其中的名是非相应的。那么是什么呢？对诸义划分的声音是名，而名的特殊安排即是偈颂，因此为了使人了解：以名的表达方式安排而获得偈颂之名的那种安排是偈颂，而不是一切，所以说'安排的特殊性'。
正因为它们如何安排而获得偈颂之名，所以说安排的特殊性也不应是别的实体。怎样呢？如同花鬘。如同花鬘不过是树木、鸟类、蚂蚁等相互临近而住，除此之外不成立为别的实体。如同堆积，若不执取它，就没有它的认知。
虽然如此，譬喻不相同，因为花鬘是仅对现在的树木等的特殊安排而言说的。因此说'如同心的次第'。如同心与心所前后生起时，除了无间断灭与生起外，没有其他次第，同样，前后生起的声音也除了无间断灭与生起外，未见到特殊安排。
因此，过去未来的声音也如同心一样，不违背作为特殊安排所依的本性。
关于'仅是文字'，是认为过失较小，并非确定，因为没有比这更殊胜的文字。
关于'于彼等分别无义'，从文字中分别名句是无义的。
毗婆沙师们说：非相应行的自性即名身等，确实是实有。从何得知？从经典中，如说：'诸比丘，获得最胜称誉、最胜名声的如来，获得名身、句身、文身。'获得即是得，若无实体则不应获得。
又关于'一切法非寻思境界'，如是由可信圣教量而成立，有些法唯是如来智慧的境界。

།རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་དྲི་བ་བྱེད་པ་ནི། ཡང་ཅི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གང་དང་ལྡན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །གང་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གང་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ གྱི།གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་ངག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་གྱི་ས་པའི་ངག་གིས་ས་གཞན་གྱི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དག་བརྗོད་པ་ནི་མ་ ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ངག་མེད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་གང་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་རྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན།མིང་འདི་ནི་དོན་གྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ལྟ་བ་པོ་ཁོ་ན་ལྡན་གྱི། བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གང་གི་ཚེ་མིང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་གང་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཁོ་ ནས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་དགུར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ནི་ལས་ཀྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་ཡང་ལས་ལས་སྐྱེས་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་བརྗོད་པ་ན་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་ལ། དེ་དག་གི་མིང་དང་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཆོས་མི་དགེ་བ་དག་བརྗོད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐལ་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་འོ། །དགེ བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་རྣམས་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེད་པ་ནི་དཔེར་ན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་སྐལ་ བ་མཉམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལས་གཞན་པ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོབ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ། །ལྷག་མ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མེད པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

想要解说差别相而提出问题说：'那么名身等这些是与什么相应？'等广泛出现。'与什么相应'是指与什么界相应的意思。只是属于欲界和色界，而不属于无色界，因为那里没有语言。其他人说：'虽然也有属于无色界的，但那些不是所诗说的。'关于这点，不是以他地的语言诗说他地的名身等，而在无色界中因为没有语言所以不是所诗说的。
这些是计为有情的，因为除了二灭以外，没有与非计为有情相应的。'是与能诗说那些相应'，如果怀疑这个能诗说的是与什么相应，是从'这个名称是属于义'的施设而来。如此，只是眼根和见者相应，而不是所见，同样在这里也是，当名称能诗说时，只是由那些相应者来诗说。
因为是由同分因所生，所以只是等流所生，而不是长养所生，因为不是积聚极微。也不是异熟生，因为是随欲生起。世尊说：'因为是业的增上果，我说名也是从业所生。'是无覆无记，正因为如此，断善根者说善法时与善法不相应，而与那些名称也不相应。同样也应说'离贪者说不善法时'。同样关于'同分'，因为经中说'同分是有情相似'，所以只是显示为有情。
因为断善根者和离贪者与此相应，所以是无记。这不仅是等流，也是异熟。其中异熟所生，例如与地狱等同分，如经中说'生为与诸天同分'。除了异熟之外没有从等流所生，所以除了异熟生以外的善等法的同分是等流所生。
以界的区分，不仅是如名身等只属于欲界和色界，而是三界，因为经中说'有情相似'，而且有情也是三界的。'得有二种'是指异熟生法的是异熟生，其余善等的是等流所生。不是长养所生，因为不是色法。
诸相也是异熟生者的是异熟生，其余的是等流所生。没有长养所生，因为非色法没有积聚。二无心定是灭尽定和无想定，因为是静虑和无色定所摄，所以不是异熟。异熟只是生得静虑和无色二种。

།རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མི་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གསུམ་ཀ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན ནོ།།འདི་དག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དག་གིའོ། །ལྷག་མ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་དང་། མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ དང་།མཚན་ཉིད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། མཚན་ཉིད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྡན་པ་ཉིད་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྡན་པའི་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གི་དགེ་བ་ཉིད་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ཉིད་དོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འགོག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་ བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་བཤད་ཅེ་ན། དགེ་བ་ལ་སོགས་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་དང་། མི་ལྡན་པ་ཉིད་བཤད་ཅེ་ན། དེར་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ཁམས་པ། །མ་ གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི།།ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་ཉིད་བཤད་དོ། །སེམས་ཀྱི་ རྗེས་འཇུག་དུས་དང་ནི།།འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་སྙོམས་འཇུག་།བསམ་གཏན་ཐ་མར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ དང་ལྡན་པ་དང་།དགེ་བ་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཉིད་ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་སྲིད་རྩེ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་ པ་དང་།དགེ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ ཡིན་ཏེ།རང་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། མ་ཐོབ་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པར་བཤད་དེ། རྣམ་སྨིན་དེ་འབྲས་ཆེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པའི་ཚེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྲོག་གི་རྣམ་སྨིན་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན དང་སྦྲེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གང་བཤད་པ། རྒྱུ་རྣམས་ནི་གང་། རྐྱེན་རྣམས་ནི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདྲི་བ། རྒྱུ་རྣམས་ལས་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། འདི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཉིས་དང་།རྐྱེན་གཉིས་ཏེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

不是从异熟生，因为是无色的。不相应是未得，异熟的不相应不应该是异熟，因此这三者都是从等流生。
所说的'其余所说'是指得、相、定和不相应等。其余是什么呢？即是诸得、诸定、不相应的有情表示、诸相的有情表示、非有情表示、诸得、诸相的三界性、不相应性、善不善无记性、不相应的三界性和无记性、诸定的善性、色界所属性和无色界所属性。
因为已经说过相应，所以有情表示已经说过。除了二灭，因为没有与非有情数相应。
如何说善、不善、无记性呢？因为已说'善等'。如何说三界性和不相应性呢？因为已说'彼所属诸法属自界，非所属诸法有四种'。
因为说'一切有为相'。已说诸相的有情和非有情表示、三界性和不相应性。
'随心时及果等善等'是指善、不善、无记性。
因为说'无想定在第四禅'和'是善'，所以说属色界和善。因此也是有情表示，因为说'顺生受'。
灭尽定也因为说'有顶地生'和'是善'，所以说属无色界和善。因此也是有情表示，因为善是有为法。
不相应唯是三界，因为说'属欲等及无漏'。未得是有情表示，因为说'属自相续者'。无覆无记，因为说'未得无覆无记'。
无想有情是属色界、有情表示、无记和异熟，因为说'异熟果大'。命是三界，因为说'命根是什么？是三界寿'。从异熟生、有情表示和无记，因为说'命的异熟'。
已说不相应法是从相、分类和观察的角度来说的。
为了联系因缘，说'无因缘'等。所说的因是什么？缘是什么？问因与缘有何差别？有人说没有差别，因为世尊说：'生起正见有二因二缘：他人之声和内正思维。'

།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་དང་། བྱེད་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བསྟན་ཅེ་ན།གདུལ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྐྱེན་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་ལ། རྒྱུ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཉེ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རིང་བ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྲད་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྡུ་བ་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། བྱེད་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ཁོ་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་བསྟན་བཅོས་འདིར་ཐ་ སྙད་དུ་བྱེད་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།འཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྒྱུ་སྟེ། དངོས་པོས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་དུ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་རྒྱུའོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་སམ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུའོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ། །ཡང་ ཅི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་སུ་ཐ་སྙད་བྱེད་ཅེ་ན།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བསྟན་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཆོས་མངོན་པར་སྤྲོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ནུབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོས་ དམིགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གདུལ་བའི་དབང་གིས་ལ་ལ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ས་བོན་ཙམ་མཐོང་བས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ནས་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར། མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེར་རྒྱུ་འདི་རྣམས་སྦྱར་བར་ སྣང་སྟེ།དཔེར་ན་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ རྒྱུ་སྟེ།འདི་ནི་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་བྱ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་རྡུལ་དང་མཉམ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པར་མངོན་ནོ། །མཐོང་བའི་ རྩ་བ་ཅན་གྱི་དད་པ་ནི་རིག་ནས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འོ།།འདིར་ལས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དེ་དག་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་མོད་ཀྱི། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རབ་ཏུ་སྡང་བས་མ་མཐོང་ངོ་། །རྒྱུ་རྣམས་ནི་དྲུག་གོ་ཞེས་གྲངས་དྲུག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་མདོ་ནི་རྩ་བའི་བསྡུས་པ་ཉམས་པས་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་དུ་ཉམས་མོད་ཀྱི། དེ་ གནས་བརྟན་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནའི་བུ་ལ་ལྷས་ཉེ་བར་གཏད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མདོའི་དོན་ཁོ་ན་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ན་རང་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།

因此说因、缘、作因、因由是同义词。如果没有差别，为何要分别说明呢？是针对所化众生而说的，如同界和处一样。如此，缘是无差别地说明，而因则是有差别地说明。其他人说：近的是因，远的是缘。
'作因与俱生性'等广说中，'性'这两个词是按顺序总结和确定的，即作因和俱生二者遍及一切有为法。在此论中所说的六种因是：
因为能获得所以是因，意思是事物能使生起获得。作用本身是因即是作因。俱生也是因，或者说是俱生诸法的因即是俱生因。
相应因是相应因。相应诸法的因是相应因。遍行也是因，所以是遍行因。异熟因是异熟因。
又问：为何论中安立佛陀未说的因呢？说一切有部说：并非如此，佛陀未说的在阿毗达磨中是没有详细阐述的。虽然因为隐没而自性不可得，但是依据所化众生的根基，从某些方面以不同方式宣说的种子，仅见此即可确定其存在，在阿毗达磨中明显宣说。
如此，在诸经中可见这些因的运用，例如：'依眼色生眼识'是作因，这是就生起作用和不障碍的自性而安立。'受、想、思是俱生'是俱生因，这是就互相随顺而作用一致的意义而安立。
'不会有其他善根生起，善根未断如尘许'，此处显然说明了相应因。'见所生信与智相应'是相应因，这是就所缘一致的意义而安立。'所有见解的生起都是以身见为根本'，这是遍行因。
'此处由修习有漏善业所生的异熟果，是生于彼处诸有情各自真实领受'，这是异熟因，是就引生不同果报的作用而安立。
如此，虽然佛陀已经示说这些因，但经部师们因为极度厌恶而未见。'因有六种'这样数目确定为六的经典，虽然因根本结集损失而成为支分经，但这是天人付嘱给长老迦旃延子的。
因此，这只是解释经义，并不违背经典。'异于自身的作因'中，说'异于自身'是因为不可能对自身起作用。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ལ། ལམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གེགས་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟློག་སྟེ་རྒྱུ་ཡོད་ཕྱིར་དང་། གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལས་རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་སྐད་ཅིག་མས་བར་ཆོད་པ་མེད་པས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཟག་པ་གང་དག་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་གང་དག་མི་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ དག་ནི་ཤེས་པ་དེ་ལ་མི་སྐྱེ་སྟེ།ཤེས་པས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་ཀྱང་སྐར་མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་མཐོང་བ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རང་ལས་གཞན་པ་ བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན།བཤད་པ། སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བཞིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་བར་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བཞིན་པ་གེགས་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་སྐྱེད་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བའི་ངོ་བོར་བྱ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ནུས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཟག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཤེས་པ་དང་། སྐར་མ་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་ཉི་མའི་འོད་ལྟ་བུའོ། །དཔེར་བརྗོད་པ་སྨྲས་པ་ནི། དཔེར་ན་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མི་འཚེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གྲོང་དཔོན་མི་འཚེ་བ་ལ་བསམས ནས་གྲོང་མི་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་རྗེ་བོས་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་འཚེ་བར་བྱེད་པར་ནུས་ལ། འཚེ་བ་ཡང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་འབྱུང་ངོ་།།དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་ཡིན། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་ པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།དམྱལ་བ་དང་། ཡི་དགས་དང་། དུད་འགྲོ་དག་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གེགས་བྱེད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། གེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་གེགས་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དེ། གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་ལ་བྱེད་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་འཚེ་བར་མི་ནུས་པ་ལ་ཡང་གྲོང་གི་མི་རྣམས་རྗེ་བོས་བདག་ཅག་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་འཛེར་བ་ཡོད་པས་འདིའི་དཔེ་ནི་སྔར་གྱི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

所谓'一切法'，是指有为法和无为法。涅槃因与趣入相违，道因与烦恼生起相违，那么如何说一切法都是能作因呢？因为它们安住于不障碍生起的自性中。
果不生起有两种情况：一是因为无因，二是因为有障碍。相反，因为有因且无障碍，所以是生起，因此安住于不障碍的自性中，便成立是能生起他法的能作因。
当因缘聚合时，无刹那间隔而生起的法，称为'正在生起'。关于'不了知诸漏'等广说，不了知是漏生起的主要因，因此对于不了知诸漏者，对于了知者则不生起，因为了知已断除了不了知这个因。
如同日光胜过星宿，因此不成为眼的对境，所以从此不生起见，那么如何是能生起他法的能作因呢？解释：对于非正在生起的法，虽安住于不障碍的自性中，但不称为能作因。那么是什么呢？如'从正在生起'等广说。
因缘聚合时无间隔而生起的法，称为'正在生起'。对于远离一切障碍而正在生起的法，一切法都安住于不障碍其生起的自性中。正因为如此，如同都是未来时一样，由于对现在性无有障碍，故在此阶段称为'正在生起'。
首先，关于'能障碍生起者'，例如对漏的生起而言是了知，对见到星宿而言是日光。所说的譬喻是：如'不害行为者'等广说，譬如乡民们想到不害的村长而说：'我们被主人善待了'。
为什么他们会这样说呢？因为他虽然能够伤害但却不伤害。关于'不能障碍者'等广说。
如'涅槃等对一切法的生起'等广说，涅槃和不生法对于诸行的生起没有能力障碍，那么如何是一切生起的因？
关于'诸地狱等'，地狱、饿鬼、畜生对于无色蕴的生起如何是因的体性？提到地狱等是考虑到人等有时可以通过教示等方式而转变。
即使没有涅槃等，如同它们存在时一样，都是不能障碍的。无论存在与否，能障碍者不障碍与不能障碍者不障碍的自性没有任何差别，因为二者对此的作用相同。
关于'虽不能行为却'等广说，即使对于不能伤害的行为者，乡民们也会说'我们被主人善待了'，因此这个譬喻与前面所说的是一样的。

།དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ སོགས་པ་གེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱང་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ལས་བྱེད་རྒྱུར་གྲུབ་པོ།།འདིར་ནི་སྤྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་དང་། གང་ཞིག་བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཞེས་ བྱ་བ་བཤད་པའོ།།བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཙམ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་མིག་ནི་རྟེན་གྱི་རྒྱུའོ།།གཟུགས་ནི་གནས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ཡང་ན་མིག་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནོ། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལུས་ལ་ཟས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། བསྐྱེད་པར་བྱ་བར་ ནུས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཟས་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ལུས་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་དང་ཚིགས་འཆས་པ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །ཡང་ན་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཞིང་ལ་ སོགས་པ་གཟུང་ངོ་།།གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། །རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྒོལ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར།བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཀླན་ཀ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ལ་བྱེད་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ནུས་ པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དགེ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མི་དགེ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ ལ།དེ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཡོད་དོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་ མེད་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེད་པར་ནུས་སོ།།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀྱེ་མ་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་མཆོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་གོ་སྙམ་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་རིམ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་རབ་ཏུ་བསྒོམ་པ་ ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐལ་བའི་སྨན་དང་། ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་ཡང་ཚོར་བ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་ཀྱི་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ། །བྱེད་པའི་རྒྱུ་ བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུར་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

因此，以这个比喻，涅槃等不能成为障碍的诸法，也是由于安住于不作障碍的体性而成为能作因。此处所说'一般'等，是指凡是能作因的主要者和一切非主要能作因，依此而说'异于自身的能作因之因'。
所谓'凡是能作因的主要者'等将广说，正因为如此称为能作因之因。依靠能作因本身而成为因，是由于具有产生的体性而具有作用，而不是仅仅安住于不作障碍的体性。
例如，对于眼识而言，眼和色等，其中眼是所依因，色是所缘因。或者说，眼是因缘，色是所缘缘。对于耳等诸根也应当如是说。
关于'对身体而言食物'等，若问其义，应当理解为'有能生起的功能'，因为经中说'由食物生起而身体生起'。如同芽等，所说'等'字，是包括种子、芽、叶、节等。或者'等'字是指田地等。
对于广说'若有人这样说'等，是指认为'有因则有果'而提出质难。为何一切不同时生起，就像杀生者依止于杀生一样，为何一切不如是依止？
所谓'非以作者的体性'，即不是以作者的体性，因此这不是过失。有些人说，不仅仅是安住于不作障碍的体性，而且一切生起都有一切能作因的功能。
关于'意识生起善与不善'，意识与正见相应者为善，与邪见等相应者为不善，缘于涅槃而生起。之后生起眼识，因此通过间接方式，涅槃也成为缘，具有功能。对什么有功能？对眼识。
所谓'如是于其他也应了知'，地狱等也能生起无色蕴。如何？想到'啊！地狱、饿鬼等这些是极其痛苦的'，缘于地狱等而生起意识，由此渐次住于戒律、精进修习，而生起无色定和投生。
同样，灰药、荆棘等的接触也是乐受的因，这是乐的直接因，而苦的因是通过间接方式。
能作因已说完毕。
所谓'俱生为互为果因'，对此有些人确定认为俱生因仅是互为果的诸法。如此则非互为果者显然也是俱生因，因此相同性质的诸法将不成为俱生。

།དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། རིང་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ན་ཞེས་ངེས་པར་ གཟུང་བར་བྱའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུར་ཐལ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཞེས་བཤད་དེ། ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་དཔེ་མེད་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ནི། དཔེར་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར རྒོལ་བའི་ཚིག་ནི།བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དཔེར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་ཐམས་ཅད་དཔེར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གང་ཞིག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་དཔེར་མ་བརྗོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་ཕན་ཚུན་དང་།མཚན་ཉིད་རྣམས་ཕན་ཚུན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྫས་ལྷག་མ་ཡོད་ཀྱང་གསུམ་གཅིག་གི་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྫས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ ཅེས་གང་བཤད་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་དང་།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཅི་རིགས་པར་ཏེ། འབྲེལ་པ་ལས་འཆད་དོ། །ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཉིད་ མེད་བཞིན་དུ་ཆོས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཆོས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ནི་དེའི་མ་ཡིན་ཏེ། རིང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་བསྐང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ཁ་བསྐང་བར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པ་བྱས་ཤེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་རྣམས་ཀྱི་འོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་སྐད་འདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུར་མ་བཤད་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ སེམས་ལ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཡིན་པས་ན། དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་དུས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་ དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་།གནས་པ་གཅིག་པ་དང་། འགག་པ་གཅིག་པ་དང་། དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དེ། བཞི་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་རག་མོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་གཅིག་པ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་སྨོས་པས་ནི་སྐྱེས་ བུ་བྱེད་པ་དང་།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་བསྡུའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། དེ་དག་ལོགས་སུ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལྷན་ཅིག་དང་། མཇུག་ཐོགས་དང་། དུས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བའོ།

因此，由于是互为果且非远离，故应当确定是俱生性，而非其他。也成为相应因，因为那唯是近者。如是，一切俱生当知为俱生因。正因如此，说'诸法互为果'，由于互为因故，与果俱生故，是俱生因。正因如此，说'彼等互为俱生因'。
因为不能无喻而了解，故问'譬如何'。此中对方言：'如'之义不存在，因为皆是举例故。此中非皆举例，然有未举例者以'如'来表示。彼复为何？心随转互为，相互为相。
'四大种'者，虽有余事，三是一者，因为不观待自性，且不观待同分事故。如是'一切有为'如所说太过，故说'随所应'。此说明：一切是俱生因，然非一切，若尔云何？随所应，由关系而说。
'诸法虽无互为果'等广说中，法是主要故是顺相者，彼等非彼之所有，因为远离故，及趣入一法故。'应补'者，谓应近补。
何故如是相不遍耶？因为论中说'俱生因是有为法同一果者'故。论中未说心随转色是心之俱生因，仅是略示，因为一切有情必定有诸界俱生，而禅定无漏律仪非与一切心俱生，因为等持心中无彼等故。
'由时与果等善等'者，由于是果等及善等故，是时与果等善等。且由时者等广说中，与心同生、同住、同灭、同一时摄。彼性即是同一时摄性，由第四同一时摄性。
若谓由说同生等已含摄同一时摄性，何故又说由同一时摄性耶？为令知无生法故。若尔则唯同一时摄性即可？虽尔亦唯了知同时性。说果则摄士用果及离系果。
若谓等流果及异熟果二者岂非亦是果性，何故别说彼二耶？士用果有四种：俱生、无间、异时生及不生。

།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ། །མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །དུས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྣམ་པར་སྨིན པའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དུས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟན་ན་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་ངོ་བོ་རང་གི་ངོ་བོའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་སྨོས་པས་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་འཛིན་ཏོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྡུས་ཤེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྔ་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔ་མའོ། །གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཕྱི་མ་ནི་ཐུན་མོང་གི་ དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུས་ལས་བཞི་དང་། འབྲས་བུ་ལས་གསུམ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདིར་ནི་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་པར་ཡོངས་སུ་བགྲང་གི་།ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཕན་ ཚུན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་ལ། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མེད་ལ།མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དོ། །དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ རྣམས་དང་།མི་དགེ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཡོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཁོ་ནའི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ ལྟར་ན་ཁ་ཅིག་ནི་རྒྱུ་དྲུག་གིས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་བདུན་གྱིས་ཡིན་ཞིང་ཁ་ཅིག་ནི་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ནང་ན་ཉུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་མ་བསྒྲིབས་ ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འཁོར་ཉུང་བའི་ཕྱིར་ཉུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་པ་བཅུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། རང་གི་མཚན་ཉིད་ དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་དང་།རིང་བའི་ཕྱིར་རོ།

俱生是俱起因和相应因二者，这二者的果是俱生。随后生是世间法中最胜者的，即苦法忍。异时生如异熟果，是顺解脱分等三菩提等。不生是无间道的离系果。因此，此处别说非俱起的等流因和异熟因。异熟果和等流果非与因俱起，因为它们是异时生和随后生。若与非俱起的异熟果和等流果一起说，则唯取士用果是俱生，因为自性非自性之果而是互为果。因此说果则取士用果和离系果。为何不摄持者果？因为它是一切法之果，而非唯心随转。前'一'字应视为'俱'义，即'生住灭一性'中的'一'字是前者。后'一'字应知是共同义。如是'十因'中，从时间上有四种，从果上有三种，从善等有三种。此处随应数同分，非一切皆有一切。其中善等互无自性故。如是无漏无间道所摄诸法无异熟果，亦无不善和无记。其他无漏解脱道等无异熟果和离系果，亦无不善和无记二者。有漏善法中无间道所摄者有一切果，无不善和无记二者。其他有漏善法和不善法除离系果外皆有，因为离系果唯是无间道的。无记法除异熟果、离系果、善和不善外皆有。如是有些是六因心随转，有些是七因，有些是八因。其中'心中少'等广说中，第二禅以上和无色界中无覆无记少眷属故称为少。'彼等相'是指十大地法相。非彼等随顺相，因为远故。由近故是自相，因此说'自相和随顺相八'。除自随顺相等者，为何彼等非心俱起因？因为彼等唯于心相有作用，趣入一法故，及远故。

།གཞན་དག་ན་རེ་བཅུ་བཞི་ཡིན་ཏེ། མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་དུ་ས་མང་པོ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ས་མང་པོ་པ་ དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་པ་ཡང་ཡོད།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་འདི་བསམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཀུན འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་སྔར་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་འདི་དག་གི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་མེད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མ་ གཏོགས་པ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་སྔར་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བྱུང་བས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ལྔ་བཅུ་རྩ་ བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

有人说是十四个，就像相应的特征一样，诸多地的特征也因为不具有对心的作用，所以不是俱生因。如是在《分别论》中说：'如果诸多地的特征不是心的俱生因，则苦谛是以萨迦耶见为因。'详细阐述道。对于苦谛，有以萨迦耶见为因而非萨迦耶见之因者，有是萨迦耶见之因而以萨迦耶见为因者，有既非以萨迦耶见为因又非萨迦耶见之因者。
对此，见四谛和修所断的一切随眠以及与彼相应的受等诸法称为苦谛，对此应当思维。其中，以萨迦耶见为因而非萨迦耶见之因的是：除了过去现在见苦所断随眠及与彼相应的苦谛，除了见集所断遍行随眠过去现在及与彼俱生的苦谛，除了未来的萨迦耶见及与彼相应的苦谛，除了萨迦耶见及与彼相应诸法的生、老、住、无常之外，其他染污性的苦谛。
即是未来见苦所断随眠及与彼相应的受等，见集所断非遍行三世随眠及未来遍行随眠与彼相应的受等，见灭见道及修所断三世随眠与彼相应的受等，这些是以萨迦耶见为因而非萨迦耶见之因。如是先生的萨迦耶见是这些的遍行因，而这些不是萨迦耶见之因，因为未生及非遍行的缘故。第二句相是不存在的。
什么是既是萨迦耶见之因又是以萨迦耶见为因的？为此说'除了什么'。所除的是与萨迦耶见相应诸法的生等，它们是由先生的萨迦耶见以遍行因所生，如是生起则由俱生因所生。它们也以俱生因生现在的萨迦耶见。因此受等诸法的生等是心的俱生因。所以论中说'俱生因是五十四法'是合理的。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་འམ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འམ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་དེའི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བཤད་དེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་འདིར་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་གཏོགས་པ་ གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་དག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་མི་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་ འགྱུར་ཞེས་ཁོང་ནས་དབྱུང་བར་བྱའོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་འདོན་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། འདི་ལྟར། འདི་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་སེམས་མི་ སྐྱེད་དེ།རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་ཏེ། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི། དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་འདོན་པར་བྱ་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རེ་ཞིག་གང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །གང་ཞིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྲིད་པ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་གང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། རིང་བའི་ ཕྱིར་དེ་དག་ཆོས་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཏེ། མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་དང་།བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱ་བ་རིང་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། ཕན་ཚུན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཅིག་ལ་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་ཕན་ཚུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྫས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་། རོ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོགས་ པ་མེད་པ་ཅུང་ཟད་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཐོགས་པ་མེད་པ་བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ ཅད་འབྱུང་བ་དག་དང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའམ། ཐོགས་པ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུའི་འབྱུང་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་ཡིན་ལ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།

不是以萨迦耶见为因，也不是萨迦耶见的因的苦谛非烦恼，它不是萨迦耶见的遍行因、相应因或者俱生因，萨迦耶见也不是它的因。'除了'这一词，我们只解释生等，因为这里是为了它们的意义而设立的。其他所谓的'除了'，应当说既是以萨迦耶见为因，也是萨迦耶见的因。对于那些不读'与之相应的诸法'的人们，应当理解他们如何违背了论典的本义。
那么应当如何读诵呢？应当读诵为'除了萨迦耶见的生、老、住、无常'，因为这些通过生等的力量不能生起心，如同自性相应的特征一样。因此不读'与之相应的诸法'。提到'迦湿弥罗人说'是为了让人知道他们对此说法也没有任何理由。
首先，凡是以俱生因为因的，也是俱生的，如心所等。不可能存在既是俱生因又不是俱生的情况。
凡是与某法俱生的，不一定是以俱生因为因，例如相应特征的生的生等是与法俱生，但不是以俱生因为因，因为远离的缘故，它们不对法产生作用。
它们之间，即相应特征的生的生等，虽是俱生，但不是以俱生因为因，因为趋入一法的缘故。随心转的是诸心所、禅定和无漏律仪，它们的特征即生等的特征，由于作用远离的缘故，不是心的俱生因，彼此之间也不是，因为趋入一法的缘故。
关于'所造有对色互相'，由八事极微等所造的色、味等，它们是俱生的，但不是俱生因。'及少分无对'是指别解脱戒，由禅定和无漏律仪所摄的七种无对所造色，彼此是以俱生因为因，因为随心转的缘故。
'如一切与大种'中，无论是有对还是无对，所造色与其本性相应的大种是俱生的，但不是俱生因，因为所造色是善或不善，而诸大种是无记，由于果报不同的缘故，不是俱生因。

།ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དུ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་འམ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་སྟོན་པའོ། །འདི་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཞན་ཡིན་ལ་དེའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཞན་ཡིན་ཏེ། འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རེས་འགའ་བ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ན་སྔར་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ དག་ལ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རུང་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གང་སྨྲས་པའོ། །འོན་ཀྱང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་ དང་།མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་དང་། སྦུབས་འཆས་པ་དང་། སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སམ། ཡང་ན་ས་བོན་དང་། འོ་མ་དང་། བརྡབས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ནི་སྔ་ལ། མྱུ་གུ་ནི་འཕྱི་ཞིང་། འོ་མ་ནི་སྔ་ལ་ཞོ་ནི་འཕྱིའོ། །བརྡབས་པ་ནི་སྔ་ལ་སྒྲ་ནི་འཕྱིའོ། །ཚུལ་འདི་ནི་མི་སྣང་ བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་།ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ། །ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རིགས་ཏེ། བདག་ ཉིད་དེར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མཐོང་བས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འོད་མར་མེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན།འདི་ནི་མར་མེའི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་འགྲོ་བ་དང་། གནས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལ། འོད་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་མར་མེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་སྡང་བ་རྣམས་མར་མེ་གསོད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཅི་མར་མེའི་འོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདི་སྐད་དུ། གཉིས་ཀ་ལས་གྲུབ་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་འདིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔྱད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཚོགས་པ་སྔར་བྱུང་བ་ནི་འབྲུ་མར་དང་། སྡོང་བུ་དང་། མེ་ལ་སོགས་པ་ཕྲད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འོད་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་རྒྱུ་འབྲུ་མར་དང་། སྡོང་བུ་དང་། མེ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འོད་དང་བཅས་པའི་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་འབྲུ་མར་དང་། སྡོང་བུ་དང་། མེ་དང་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འོད་ཀྱི་མར མེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོགས་པ་སྔར་བྱུང་བ་ཁོ་ན་གྲིབ་མ་དང་བཅས་པའི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། གྲིབ་མའི་མྱུ་གུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གྲིབ་མ་དང་བཅས་པའི་མྱུ་གུ་དང་པོའི་རྒྱུ་ཞིང་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

出现'获得和具有获得的俱生等'这样的说法。为什么呢？因为说'果报成熟和同类因是多种的'，这是显示与俱生因不相应或与心随转不相应。如是，诸获得唯是士用果，而无间道相应心则是离系果。心的异熟是一种，而其获得是另一种，因为是能引发和能圆满。诸获得的等流果唯是诸获得，而心的等流果是间或善等心。
'彼等非是与心俱行之性质'，是说即使是俱生者也非是其性质，更何况先生和后生者。'彼等一切虽然可以'，是指前面所说的'凡是以俱生因为因者即是俱生'等广说。然而'于种子等因果事物中'，是指种子、苗芽、叶子、茎秆、树干等，或者种子、牛奶、撞击等。其中种子在先，苗芽在后；牛奶在先，酸奶在后；撞击在先，声音在后。
'此理不见'，是指因果二者俱生和互为因果事。广说'如俱生'等，俱生者的生和未生状态不应是因果事，因为已成就彼性和非有故。因此说'故当说彼'。为显示于俱生中也见因果事，故广说'譬如'等。
'光是灯之所生'如何理解？这是因为随顺灯的增长、减少和住，为求光者取灯，厌恶者则灭灯。广说'且问灯是否为光之因'等，此说：二者皆成是能了知，而此不能了知诸俱生为因和有因事，因为已观察故。
先前的聚合是指油、灯芯、火等和合。如同有光第一刹那的因是油、灯芯、火，同样，有光之灯第二等刹那的因也唯是油、灯芯、火的和合，而非有光之灯。同样，唯先前的聚合是有影苗芽的因，而非有影之苗芽。如同有影苗芽第一者的因是田地、种子等聚合，同样应说第二等者的因也是如此。若如是，则俱生者非是因和有因事。

།འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དག་ དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ།།ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་གང་ཞིག་ཡོད་ན་སྟེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ངེས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། འདོད་རྒྱལ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྒྱུའི་ཡིན་ཞིང་ཅིག་ཤོས་ནི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ་འབྱུང་བ་དང་།སེམས་དང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། གཅིག་མེད་ན་ཐམས་ཅད་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་།མར་མེ་དང་། མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མི་རུང་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ནི་གོ་ཅི་ལྟར་རུང་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་མཚན་གཞིའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕན་ཚུན་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་དང་།དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ནི་ཕན་ཚུན་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་དག་ཡོད་པའམ་མེད་ན་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་དང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུའི་དངོས་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཕན་ཚུན་དག་ཡོད་པའམ་མེད་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཕན་ཚུན་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་པར་ནི་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་མེད་དོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་། ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་རྣམས་བསྡུའོ། །སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་སོགས་པའི་ སྒྲས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་དང་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་གཟུང་ངོ་།།འདིར་དེའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དུས་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་ལ་རིགས་ཀྱི། འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་དབྱུ་གུ་གསུམ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་དབྱུ་གུ་གསུམ་ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་གཅིག་འབྱུང་བ་གང་དག་ཕན་ཚུན་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་ཕན་ཚུན་སྟོབས་དང་འབྱུང་བའི་ སྟོབས་ཀྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རེ་ཞིག་ཅི་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དབྱུ་གུ་གསུམ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་འགལ་བའི་རྐྱེན་མེད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ལྟར་གནས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་མངོན་པར་ཚོགས་ཏེ་གནས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་དེ་ན་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བཤད་པ། སྲད་བུ་སྟེ། དབྱུ་གུ་གསུམ་ལ་བཅིངས་པའམ། གཟེར་བུའམ། འོག་ཏུ་རྟེན་པར་བྱེད་པ་སའོ། །དེ་ལྟ་ན་དཔེ་དོན་དང་མི་མཚུངས་སོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཚུངས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

如是详细说明'那么'等词。'具有彼等故'者，有与无彼等果，即是具有彼等。具有彼等之事物即是具有彼等性。
'决定'者，若有某法，即是因之义。某果决定存在，而非任意。此为因，而另一非具因，即是果之义。
同时生起之法，如大种、心及心所、诸相，一有则皆有，一无则皆无，故不应为因果事。
且如眼、色、眼识，灯、芽、影等同时生起者，不应为因果事，如何能互相了知，思维为非有。
是故，诸心所非是心之同时生起因，诸相亦非所相之因，不应如是。
'即由此故'者，谓由互相有无时有无之故。
如是'那么'等者，所造色、香、味、触互不离生故，无则不生，由互相有无时具有彼故，应成互为因果事。
诸大种与所造色亦应成互为因果事，由互相有无时有无故。
详说'心相应相等'者，配合'互相应成'。心相应相等无则心等不生。'等'字摄心所相应相及俱生得。'心等'中'等'字亦摄诸心所及具得。
此中由无错乱其相故，唯于前后生起之因果为应理，由错乱故于同时生起者则不然，当如是显示。
'那么三杖'等者，如三杖互相依力而住，如是同时生起者互相依力而住，由互为果故是同时生起因。
所造色非由互相力及大种力而住，然则云何？由自相力故。如是于余亦当说。
详说'且此等'者，三杖非刹那故非住，然则云何？乃至如是生起无违缘之间，如是住之前前刹那为因之后后刹那聚集而住而生。
非唯由互相力而住，然则云何？详说'于彼亦有余'。
云何？说：绳索，即系于三杖，或钉，或下方所依地。如是喻义不相应。'于彼等亦'者，此显示相应。

ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ དག་ལ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཡོད་དོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དག་གཟུང་གི་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྲད་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གྲུབ་པའོ།།སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་འདྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ བསྐྱེད་པ་དང་གསོས་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།འདྲ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་གཟུགས་ནི་ལྔ་པོ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་པ་ནས་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་པོ་དག་གི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཕན་ ཚུན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ལ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གཟུགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གསལ་བ་ ཡིན་གྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ལ།མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བའི་འབྲས་བུར་མི་རུང་ངོ་། །དམན་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་བཀག་གི་།གསལ་བ་མི་གསལ་བ་ཡིན་པ་ནི་མ་བཀག་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡང་གསུམ་པོ་ཡིན་ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུར་ནུར་པོ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་དག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ནུར་ནུར་པོ་དང་། མེར་མེར་པོ་དང་། གོར་གོར་པོ་དང་། མཁྲང་འགྱུར་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པའི་ གནས་སྐབས་རྣམས་ནི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལྔའོ།།བྱིས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་། ལོང་ཚོ་དང་། བར་མ་དང་། རྒན་པོའི་གནས་རྣམས་ནི་བཙས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔའོ། །དེ་ལ་ནུར་ནུར་པོའི་གནས་སྐབས་འཕེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྐྱེས་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གནས་སྐབས་བཅུ་ཆར་དག་གི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རེ་རེ་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་མ་འམ་ ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་རེ་རེ་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་དང་པོའི་ནུར་ནུར་པོའི་གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ཐ་མའི་རྒན་པོ་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་ལ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པ་མཐུན་པ་གཞན་དུ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྔར་སྐྱེས་པའི་མིའི་རིས་མཐུན་པས་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་དག་ནི་ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་མིའི་རིས་མཐུན་པས་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་བཅུ་ཆར་གྱི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདྲ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་དང་།སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནས་དང་སཱ་ལུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཟུགས་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་ཀྱི། དེ་ནི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ ཡིན་ཏེ།ཁྲོན་པའི་གཏིང་ནས་དྲངས་པའི་ས་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་དེའི་ས་བོན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་དང་བདག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་གང་ཡིན་པའོ།

对于这些俱生法，也有同类因等其他因。所说'等'字，是指遍行因、异熟因、能作因等，而非相应因，因为它们如同线等一样，故成立俱生因。
同类因即相似。这是说，同类因一定是相似，但相似不一定是同类因，因为遍行因也是相似的。同类因能生近远同类果及助长，由于这些相似法是互相相似法的因，善色唯是五者的，乃至善识是五者的。
染污法互为染污法的因，无记法互为无记法的因。有人说，关于'无记色'等广说，由于有所缘，受等诸法是明显的，而色不是，不明显者不应成为明显的果。虽然遮遣了劣因有为的果，但并未遮遣明显是不明显，若非如此，识也不应成为三种，因为仅就事物而言是少的缘故。
关于'凝滑位是凝滑位等十位的因'的广说，凝滑位、胞位、肉团位、坚肉位、支分生起位是胎内五位。婴儿位、童年位、少年位、中年位、老年位是出生后五位。其中，由于凝滑位是增长的缘故，先生者是后生位的同类因，故是一切十位的因。
同样，胞位等也是胞位等的因，应对一切如是说。关于'逐一减'，此中不应安立同类因的果是前或俱时，故说'逐一减'。如此则初凝滑位色无因，最后老年位无果之过。因此说'于一趣中'，即指一生中。
关于'于余同类中'，如先生人趣所摄十位是后生人趣所摄一切十位的同类因，因为是相似且先生故。关于'于外法中亦然'，对稻、粳等也应如理如是说。
有些经部师说：色无同类因，它依缘而生，如井底取出的土能生芽，因为其中无彼种子。针对他们的观点而广说'若谓色的'等。'因与增上'是指因缘与增上缘的意思。

།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་བསྒྲུབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཀུན་ དུ་འགྲོ་བ་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །འདིར་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་སྣང་སྟེ། ཁྲོན་པའི་གཏིང་ ནས་བཏོན་པའི་ས་ལས་ཡང་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ས་བོན་དག་ཡོད་མོད་ཀྱི་རྐྱེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་།ལོ་མ་དང་། ཚིགས་འཆས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་ཅུང་ཟད་ ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ།ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་རྭ་ལས་འདམ་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྭ་ལ་ཡང་འདམ་བུའི་ས་བོན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདྲ་བ་ཉིད་ངེས་པར་མ་དཔྱད་པའི་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ས་དགུ་པ་རྣམས་ དང་།རིས་ལྔ་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདྲ་བ་ཉིད་ངེས་པར་དཔྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཅི་འདྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་ཡང་སྔར་སྐྱེས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་ཞིང་།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔ་རོལ་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །སྔར་སྐྱེས་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་བ་གཟུང་ཞིང་མ་འོངས་པ་བཀག་སྟེ། ཆོས་འདས་པ་རྣམས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་ རྣམས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལུང་ངམ། འོན་ཏེ་རིགས་པ་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔར་བྱུང་བ་ རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདས་པ་རྣམས་ནི་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་བྱེད་ན་གང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དུས་གསུམ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་འདི་ཡང་བསྟན་བཅོས་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་ཏེ།དུས་གསུམ་ཀར་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ འོངས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་བཀག་པས་བསྟན་བཅོས་འགལ་བའི་ཉེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཕལ་ཆེ་བའི་ཚུལ་ལས་རྟེན་ནས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་སྔ་ཕྱིའི་རིམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ མ་འོངས་པ་ཡང་ཡིན་པར་འདོད་དོ།

关于这个问题，欲界的大种是已生的缘故，是无记法的缘故，是色法的缘故，不是未来大种的俱生因、异熟因、遍行因和相应因。那么是什么呢？由于相似的缘故，由于先生的缘故，是同类因，在诸缘中应知是增上缘。在此，无因而生是不合理的，比如从井底取出的土，在芽生之前虽有种子，但由于缺乏条件，芽、叶、节等都不会生长。若不如此，无同类因的话，要么一切都从彼生，要么一点也不生，因为无有决定因。由此也明了'从角生芦苇'的说法，如此，角中也有芦苇的种子。
若不确定相似性而一切都是一切的同类因，那么九地和五趣就会互为同类因，这是不合理的，为了确定相似性而有'是否一切相似'等广说。即便如此，后生也是先生的同类因，俱生也是俱生，未生也成为已生。为此，'并非一切'。那么是什么呢？说'先生者'。先前生起的是先生者。
由先生性而摄取过去和现在，遮止未来，过去法是过去、未来、现在诸法的同类因，现在是未来诸法的因，而未来诸法决非同类因，将如是显示。'此从何处'是问是否从教证或理证。'从论中'是表示教证。若问何为同类因，如'先前生起的善根'等广说，过去是过去、现在、未来的同类因，现在是未来的因，未来不是未来的因，如是解说。
因此，应知无有未来同类因。若以论为量，此说同类因具三时性的也是论。所说'决非'中，由于是此处所说，应连'非非因'，意思是三时都是因。此显示有未来同类因。'此无过失'是说由于论中说'决非'，像遮止未来同类因那样，论典相违的过失是什么呢？因为是依多分而说，是针对俱生因等而说的。如是，由于彼等无先后次第，由于因果不相似，也承许有未来。

།གང་ཞིག་ཆོས་མ་འོངས་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་གེགས་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཐ་མ་ལ་དགོངས་ནས་ ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པས་མ་འོངས་པ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེའི་དེ་ནི་ལན་དུ་མི་རུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཐ་མའི་གནས་སྐབས་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ན་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་ སྐབས་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགལ་ཏེ།གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་གསལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟོགས་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚེའི་གནས་སྐབས་ན་གེགས་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ངེས་པས་ནམ ཡང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་བཞིན་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐ་མའི་གནས་སྐབས་སྨྲ་བས། དེར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ནམ་ཡང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ ཡིན་ལ།ཇི་ལྟར་འདིར་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེར་ཡང་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་བསྟན་བཅོས་བྱེད་པ་མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པས་གོ་སྐབས་ མ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཡང་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་གོ་སྐབས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལན་སྔ་མ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་ དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ།།འོ་ན་གང་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ ནི་འདིར་མ་འོངས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའམ།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་བ། ཚོགས་པ་དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ཐུན་མོང་བ་ཉིད་དུ་བགྲང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མར་གྱུར་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་མངོན་པར་བཞེད་པས་འདིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལ་ དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ལན་སྔ་མ་ཁོ་ན་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་འདོན་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྤངས་པར་འགྱུར་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།

关于'任何未来法也'等广说，趋向于生起是远离一切障碍的缘故，必定是同类因。因此，考虑到未来最后阶段而说'永不是非因'，由于未来也是同类因，所以论典无有矛盾。
关于'其答复不应理'等广说，如果是考虑最后阶段，则由于不存在，在正生起阶段从未有而有，因此'永不是非因'这一说法相违，因为已明显说明了一切阶段的因性。
关于'某法对某法'等，'等无间'是指等无间缘的意思。由此理解，是对同类因所作，未生法在生起时的阶段中已远离一切障碍，故必定是等无间因性，'永不是非等无间'，为何如此广说'若'等。
关于'若'等，若该法是未来，则该法非俱有缘的意思。由说最后阶段，故广说'如彼'等。
关于'如彼般此亦当说'等广说，如彼'永不是非因'，此处亦当说'永不是非等无间'；如此处'若该法未生'，彼处亦是'若该法将成未生'。
如是，关于'此中造论者不善'等，虽然由说'永不'而未开启机会，但由'若该法将成未生则非等无间'而开启了机会。
因此，关于'唯前答'等，是考虑俱生、相应、异熟因而说。
关于'那么此说'等广说。除外者是从萨迦耶见因所生，也是萨迦耶见因。此是未来同类因存在的根据。
由于经文说'除未来萨迦耶见及与之相应的苦谛'，故安立未来萨迦耶见。
于彼聚中，将萨迦耶见安立为萨迦耶见的俱生因或相应因，此外无有其他萨迦耶见，因为非俱生因故。
由于是无记故非异熟因，由于不应计为共同故非能作因，由余唯许同类因，此处非考虑俱生、相应、异熟因。
故不应说唯前答正确。关于'说未来萨迦耶见及相应'等广说，由诵读差别而舍同类因，得俱生及相应因。

།དོན་གྱིས་ན་དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་འདོན་པ་གཞན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྔ་ཕྱིའི་རིམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་དོན་གྱིས་ན་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཞི་ཚན་དུ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་དང་། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས སམ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྔ་ཕྱིའི་རིམ་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་གཟུང་གི་།གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ པར་ཁས་མི་ལེན་པ་ལ་ཡང་ཉེས་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པ་དང་འགལ་ལོ།།གནས་སྐབས་ལ་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིས་ནི་རྫས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དམ་འཆའི། གནས་སྐབས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ནི་ཚོགས་ པའི་དབང་གིས་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི།མེད་པ་ནི་ཆོས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྫས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་ངོ་།།ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོན་ཅི་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་དེ་ཡང་སྨོས་པར་འགྱུར་ན། སྨོས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་འོངས་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པར་རྟོགས་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིས་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་སྤོང་ངོ་། ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ནུས་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་འཛིན་པར་ནུས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ཞིང་། འགའ་ཞིག་འབྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ན་མ་འོངས་པ་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་། འཛིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་ལས་མ་སྨོས་ཀྱི། མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་འོངས་པ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་འཛིན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ ཏེ།རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་། རྒྱུ་མཐུན་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི། །ཞེས་འབྱུང་བ་དེས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ལ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འདི་ནི་སྔ་མའོ།

关于'应当如是了知其义'，如果认为由于广为人知而不应另作诵读，那么应当如是了知其义：由于未来时中无前后次第，故不可能对未生法有同类因性和遍行因性。
关于'决定为四组'，某法为某法之因者，永不会成为非因，于三时中皆为因，此为其义。果、所依、所缘亦应如是说。因此，诸因如果等，于一切位皆是决定。
关于此处广说'因即相应因'等，此处'一切'之词，是指有为法或心心所。非一切皆有异熟果，故非异熟因，由无差别而转，故亦非能作因。由于未来时中无前后次第，故亦非同类因与遍行因。
由于存在于一切法中，故唯取士用果与增上果，而非其他，因为不存在于一切法中。
为显示不承认未来同类因者亦有此过失，故广说'若尔'等。若同类因唯是现在而非未来，则同类因将从非因变为因。因此，与承许一切时中皆有相违。
关于广说'于位则唯是所许'等，此说明虽承许实体一切时中皆有，而诸位则不然，故无相违。法由聚合力转变为异位，无法不应转变为异法。因此，聚合唯有位果，而非实果，故无此过。
广说'若异熟因异位'等。关于'将如何'，问有何过失？若如异熟因般是未来，则论中应说彼，然实无说。彼中未说'未来诸善根是未来诸善根之同类因'。因此，若了知同类因是未来，则将违背论典。
广说'能生果'等，此遮除与论典相违。能生果者是过去，能持果者是现在，有些亦能生，而未来则不能如是生果及持果，故论中未说，并非因为不存在。因此无违背论典。
关于'此非然'，未来不能生果及持果故未说者非然。若尔云何？乃是因为全无故。如何知此？故广说'是故同类因'等。等流即与因相似，而同类因亦如'等流同类遍行'所说具有果，此于未来不应理，因为无前后故。于未来位中，此为前者。

། འདི་ནི་ཕྱི་མའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་དེ་འཆོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་འདྲ་བ་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་འདས་པའམ་ད་ལྟར་བ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱུང་ཟིན་པ་ཡང་མ་འོངས པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དཔེར་ན་འདས་པ་ད་ལྟར་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱུང་ཟིན་པ་ཡང་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་མི་འོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་བས་འབྲས་བུ་སྔ་མ་མི་རུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སྔ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་བས་འབྲས་བུ་སྔ་བ་མི་རུང་བས་སྔ་བ་མི་རུང་ངོ་། །ལྷན་ཅིག་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་འཆོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་མ་དམིགས་སོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་སྔ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འཕྱི་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུ་ཡང་མ་འོངས་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཚུན་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉིད་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་འདྲ་བ་ལ་གང་ཞིག་གང་གི་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་རིག་པར་འགྱུར།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། སྔ་ཕྱི་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ནི།རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང་། །དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ན། །ཞེས་དེའི་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་རང་གི་རྒྱུ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་རང་བཞིན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དུས་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་མེད་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་ལས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་རིམ་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྒྱུ་ནི།མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ན། །ཞེས་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱང་དུས་གསུམ་དུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་མ་འོངས་པ་ཡང་མི་བཟློག་གོ་སྟེ། མི་དགག་གོ། །ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བརྗོད་པར་འདོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ནི་རང་གི་ས་པ་ཁོ་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་གྱི།གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་རྣམས་ནི་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ།

不能确定这是后者，因为混乱的缘故。若无前后事物，则相似与相似的等流因也不合理。若认为已生的过去或现在是未来的等流因，为此说'已生也不应成为未来的等流因'。如同过去不是现在的等流因一样，已生也不应成为未来的等流因。为什么呢？说'因为因不应先于果'，因此将导致因成为无意义。
关于'异熟果不应与前者同时的缘故'，因为因不应先于果，所以不应先。同时也不应理，因为在未来时位也混乱的缘故。如同现在生起时位中同时生起的因一样，未见与异熟果同时生起。在未来时中也因为无前后，异熟因在前，异熟果在后也不应理。因此如同俱生因一样，异熟因也不应是未来。
毗婆沙师说'这不是'，即所说的'异熟因也'这点不对。互为等流因也不合理，对于相似法，某者是某者的同类因时，如何在同时成为彼等流因？若问什么是异熟因？虽无前后，也不会导致互为因果。为什么呢？因为因果有不同相，异熟因相为：'异熟因唯是不善及有漏善法。'与其果不同，异熟果也是'异熟是无记'，与其因相不同。
因此在此虽无前后，也不会导致互为果。同类因因为因果非本性差别故非差别，那么是什么呢？是因为前后生起的缘故。因此若无前后，唯同类因成为互为果，而异熟因则不是。
关于'从位而住'，因为前后次第因果决定，同类因唯是过去与现在位，而非未来位。异熟因是'不善及有漏善法'，从相而住，相在三时中无错乱，故不遮止未来，即不否定。
关于'九地之道互为'等广说，'是'字表示差别义。'道'是指道谛，因为超胜世间道的缘故。有漏法唯是自地的同类因，而非他地，因为有漏诸地为爱所限故。

།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་ས་ཐ་དད་པར་མཚུངས་བཞིན་དུ་ས་དགུའི་ལམ་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། འདི་ནི་ས་དེ་དག་ཏུ་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལྟར་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པས་མ་བསྡུས་པས་ས་དག་ཏུ་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ཡིན་ལ། ས་དགུ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ ས་དགུ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ས་དེ་དག་ཏུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ས་དེ་བའི་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲེད་པས་བདག་གིར་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་ཁམས་དང་ས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ལ། བདག་གིར་ བྱས་པ་ཡང་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པ་ཡིན་ལ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པས་བདག་གིར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ལམ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ལ་ འདུན་པ་དགེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ལམ་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིས་མཐུན་པ་གཞན་གྱི་ས་པའི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་ཡིན་དང་། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གོང་དང་འོག་དང་རང་གི་ས་པ་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། ཆུང་ངུའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེའི་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཉམ་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་བར་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ སྨྲས་པ་ནི།ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བས་ནི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་དག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་མཐོང་ བའི་ལམ་གཞན་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་།མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གསུམ་གྱི་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གཞན་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་ཡིན་གྱི། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི་མི་ སློབ་པའི་ལམ་གཞན་གྱི་ཡིན་གྱི།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དེ། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་རེ་རེ་ཞིང་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་ ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས། དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོའི་ལམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ལམ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ གྱི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་ལམ་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ཉིད་ཁོ་ན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ནི་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་གཞན་དང་། ཅི་ རིགས་པར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་དང་།དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བའི་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་ན་དྲུག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

虽然道谛在不同地位上相同，但唯有九地的道互为等流因，有漏法则不是，对此有何原因呢？为此说明其原因：这是因为它在那些地中是暂时到来的。详细来说，不像有漏法那样被欲界、色界和无色界所摄，是暂时到来于诸地中，因为依靠九地而获得，所以称为九地。
又如何知道它不属于那些地呢？为此说：'因为未被那些地的贪爱所执为我所'。由贪爱执为我所而划分界和地，而执为我所是通过所缘和相应的方式而增长的。无漏法不为欲界、色界和无色界的贪爱所执为我所，因为它是彼等的对治。
那么，如何追求道呢？那是一种善法欲，不是贪著，因为经中说：'非贪故为所断'。如此，因为道是暂时的，所以也是其他同类地的等流因，若一切都成为一切的因就有过失。
'平等和殊胜者的'，是说上地、下地和自地的平等和殊胜两者的因，而不是劣者的因。比如说'苦法智忍'等，若问苦法智忍仅生起一次而不会再次生起，为此说'彼未来'等。因为平等所以是其等流因，从苦法智直至无生智都是殊胜者的因。无生智唯是无生智的因，而不是其他的因。
对此说明原因：'因为无其他殊胜者'，即无有比无生智更殊胜的法。见道、修道和无学道分别是三、二、一的因。其中，见道是其他见道、修道和无学道的等流因，所以是三者的因。修道是其他修道和无学道的因，而不是见道的因，因为低劣。无学道是其他无学道的因，而不是见道和修道的因，因为低劣。
如此是就共同而言说明见道等，若就根的差别而言，则每一道都因根而有差别。因此说：'其中钝根之道'等。在见道等中，钝根的见道性是钝根和利根道的等流因。利根道唯是利根道的因，而不是钝根道的因。修道和无学道也应如是说明。
为显示此义而详细说'比如'等。比如，随信行道是其他随信行道以及相应的随法行道、信解、见至、时解脱、不时解脱道中的应生法者们和无生法者们的因，所以是六者的等流因。

།དད་པས་མོས་ པའི་ལམ་ནི་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་གཞན་དང་།མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཞན་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དུས་ཀྱིས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཞན་དང་།དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་གཞན་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གསུམ་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ལམ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་ལམ་གཞན་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཞན་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཅིག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ས་འོག་མ་དམན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་ པའི་ས་པ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་མཉམ་སྟེ།གཉིས་ཀ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ས་གོང་མ་པ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ས་འོག་མ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ས་གོང་མ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་དང་ནི། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ས་འོག་མ་པ་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ས་གོང་མ་པའི་དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ ཐོབ་པ་དང་།དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་། མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མ་པའི་བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་ནི་ས་གོང་མའི་ མཐོང་བའི་ལམ་པས་རྒྱུས་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་པས་ས་འོག་མ་པའི་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ཉེ་བར་བསྡུ་སྟེ་ས་གོང་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བས། ས་འོག་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྒྱུས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན དུ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་བས་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་རྒྱུས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་བས་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོའི་རྒྱུས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་ནས།ཆེན་པོའི་འབྲིང་བས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་པས་ནི་ཁྱད་ པར་ཅན་གཞན་མེད་དོ།།དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་ནི་དྲུག་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་དག་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་ཁོང་ན་ཡོད་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལམ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དེ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ལས་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ།

信解道是其他信解道、见至、时解脱、不时解脱以及其他诸道的同分因。时解脱道是其他时解脱道和不时解脱道的同分因，如是为二者的同分因。关于所谓随法行等，随法行道是其他随法行道、见至和不时解脱的同分因，如是为三者的同分因。见至道是其他见至道和不时解脱道的同分因，如是为二者的同分因。不时解脱道唯是其他不时解脱道的同分因，如是为一者的同分因。
因下地劣而问：'复云何'等广说。其中，第四禅地的信解道与下地信解道相等，因为二者皆是钝根。如是，上地信解道不如下地随法行道殊胜，因为后者是利根。如是，上地随法行道与下地随法行道相等，因为二者皆是利根。
如是，就根性而言，应当说明上地信解、见至、时解脱、不时解脱诸道与下地诸道相等或殊胜的情况。如是，就修习广大而言，下地的修道和无学道不如上地见道修习广大而殊胜。如是，上地修道胜于下地无学道。
关于修习极广大，'见道等'广说中，'等'字摄修道和无学道。上地苦法忍胜于下地苦法智，就修习广大而言等等。如是，下品中的下品不如下品中品修习广大而殊胜，如是下品中品不如下品上品修习广大而殊胜，乃至大品中品不如大品上品殊胜，而大品上品更无胜者。
若说信解道是六者的同分因，为明了'信解道与随法行道不可能在一相续中生起'这一前提，故说'一相续中'等。信解道生起者虽成为不生随法行道的法因，但其不生起是因缘不具足，因为'若为某法之因者，则永不成为非因'。
关于'加行所生'，说'由加行所生'是为遮遣生得。加行所生即是从加行而生。

།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཐོས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་གྱི། མུ་སྟེགས་ཅན་ གྱི་ཚིག་ཐོས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་བསམས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ། །མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུའི་འབྲས་བུ་དམན་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་དོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་སེམས་པར་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་ནི་ཆུང་ངུའི་གཞན་མཉམ་པོ་རྣམས་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་དག་ནི་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ལ། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དག་ནི་བདུན་གྱི་ཡིན་ཞིང་། འབྲིང་གི་ཆུང་ངུ་དག་ནི་དྲུག་གི་ཡིན་པ་ ནས།ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དག་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དག་ཁོ་ནའི་བར་གྱི་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཅན་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་འདི་དག་ལ་ཡོད་པས་ན་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཅན་ནོ། །རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་སྐལ་ བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་ཆུང་ངུ་དག་གི་ཡིན་པ་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དག་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་གི་བར་གྱི་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་དམན་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཀྱི། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་ པ་ལ་སོགས་པ་བཞིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྤྱོད་ལམ་པ་ནི་གསུམ་གྱི་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོའི་གནས་པ་ནི་གཉིས་དག་གི་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་ནི་ཆེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་བསམ་གཏན་བཞིའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བཞི་དང་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་དག་གི་སྐལ བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བསམ་གཏན་གོང་མའི་འབྲས་བུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལས་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་ཏེ།དེ་དག་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གོང་མའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་འོག་མའི་འབྲས་བུ་བས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པས་དེ་དེ་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི། ལྷག་མ་རྣམས་ ནི་དེའི་ཡིན་ཏེ།དམན་པའི་ཕྱིར་དང་སྔར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི། སཱ་ལུ་དང་ནས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་མཉམ་པའམ་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ། སཱ་ལུའི་ས་བོན་གཅིག་ལས་འབྲས་བུ་གཅིག་གམ་དུ་མ་འབྱུང་གི་དམན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་དམན་པའི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

从闻所生者，是从听闻佛陀教法而生，而非从听闻外道言论而生。从思所生者，是从思维所生。从修所生者，是从修习无常等而生。是平等和殊胜的因，而非低劣者的因。
关于因的果不应低劣，因为这样会导致努力无果。欲界是不等持的，所以没有修所生。因为没有思所生。
色界诸有情由于相续被止观浸润，当开始思维时，他们便安住于三摩地。'彼等'指闻所生等。小品中的最小品是一切的。
最小品是其他同等小品及小品中等等其他八种殊胜者的因。小品中等是八种的因，小品大等是七种的因，中品小等是六种的因，乃至大品大等唯是大品大等的因。关于生得善法，生得即是与生俱得，具有此等故称生得。
九品互为等流因：最小品是小品的因，乃至最大品是最小品的因。为何如此？因为等流因若是有功用的，其果不应低劣，若是无功用的则可以。
诸烦恼也是如此，九品互为等流因，因为非由加行所生。'彼等次第'，异熟生是异熟生等四种的等流因。
威仪是三种的因，而非异熟生的因，因为它们由于无功用而低劣。工巧是二种的因，变化唯是变化的因，因为后后更有功用。关于四禅所生变化心是欲界所摄。
此等依次是四、三、二、一的等流因。如何？因此说'于此上地禅果'等。即由此因说'会导致努力无果'等广说。
由加行所生称为有功用，四种皆是有功用。上地禅果胜于下地禅果，故非彼等的等流因，余者是其因，因为低劣且先生。
对此的比喻是：如稻谷、大麦等。彼等之果是相等或增上，如一粒稻种生一粒或多粒，而不会低劣。'即由此故'是说，因为等流因若是有功用，其果不应低劣。

།ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རང གི་རིགས་ཅན་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམ་པས་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱད་པར་ཅན་ཐམས་ཅད་དམན་པའི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན། མི་སློབ་པའི་ལམ་སྔར་སྐྱེས་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུད་གཅིག་ལ་ ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་མ་འོངས་པ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་སྔར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་དུས་ཁོ་ནར་ཐོབ་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྔོན་དུ་ ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐོབ་ནས་གཟོད་སྐྱེ་བས་དེ་དག་ཐོབ་པ་བས་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྔར་ཐོབ་པ་ཞེས་སྨོས་ཀྱི། སྔར་སྐྱེས་པ་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྔ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཆེས་སྔ་བར་འགྱུར་ན་ནི་རྒྱུ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་ཡང་སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་འཆོལ་བར་འགྱུར རོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ནི་འབྲས་བུ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་དྲིས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འབྲས་བུ་གོང་མ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་གོང་མ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འམ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའོ། །འབྲས་བུ་འོག་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འོག་མ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འམ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ ལ་འབྲས་བུ་གོང་མ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འབྲས་བུ་འོག་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་འབྲས་བུ་གོང་མའི་ལམ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུ་འོག་མས་བསྡུས་པའི་ལམ་ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ན་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དེ་ཐོབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་ཐོབ་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཕྱིས་སྐྱེས་མོད་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་བས་དམན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གོང་མ་གོང་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མཚུངས་ལྡན་རྒྱུ་ནི་སེམས་དག་དང་། །སེམས་བྱུང ཞེས་བྱ་བ་ལ།ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་འོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་སྟེ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་ན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པ་མི་འདོད་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་དུས་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟ་ན་དུས་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།

关于'无漏生起'的广说：虽然已生起苦谛法智，但苦谛法智忍同类的未来诸法不是其因，因为是低劣的缘故。苦谛法智是由苦谛法智忍特殊行相所成就的，因为是决定性的缘故，以及与烦恼断除的获得同时生起的缘故。
一切殊胜者都不是低劣者的因，就像从阿罗汉果退失时，先前生起的无学道不是后来生起的一来果和不还果的同分因一样。
关于'一相续中的决定'的广说：未来的苦谛法智忍在苦谛法智未生起之前，即在苦谛法智忍的时候就已获得，所以是在苦谛法智之前获得的。那些苦谛法智是在获得之后才生起的，所以是在获得之后生起的。先前生起的苦谛法智忍必定成为其同分因，正因为如此才说'先得'而不说'先生'。
对此因的解释如'果先'等广说：如果果太早出现则因将无意义，若同分因是未来的话，由于无先后次第，因果就会混乱，这是前面已经说过的。
关于'先前生起的无漏法'的广说：这里是询问是否存在果先生起以及同分因是未来的情况。
关于'从上果退失'，上果是指阿罗汉果、不还果或一来果。'现证下果时'中的下果是指不还果、一来果或预流果。其中，从上果退失而现证下果时，虽然上果的道先生起，但不是后生起的下果所摄道的同分因，因为是低劣的缘故。
关于'苦谛法智的获得'的广说：与所获得的苦谛法智同时生起，这就像苦谛法智忍的获得不是与苦谛随智忍等同时生起的一切法的因一样。虽然那些是后生起的，但都是比苦谛法智的获得更低劣的。同样的道理也适用于更高的刹那与同时生起的诸法。
同分因已经解说完毕。关于'相应因是心与心所'中的'是'字，是用来确定相应因仅仅是心和心所，以及用于其他次第。如果作其他确定的话，就会导致不应该否定心和心所有俱生因等的过失。
如此则有'从不同时间和相续所生'等广说。关于'则是同一所缘'，这是遮遣由于从不同时间和相续所生者的行相和所缘不同，而成为相应因的过失。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་དང་དུས་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྔར་སྨྲས་པའོ། །འདི་ལྟར་དུས་དང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་དང་། དམིགས་ པ་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དག་གོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་བཀག་གོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་མ་བཀག་པས་ཐལ་བ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་དུས་གཅིག་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ པ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་དུས་ཐ་མི་དད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།མང་པོ་རྣམས་ཟླ་བ་ཚེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་དག་གི་ལྟ་བུ། རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལས་སྐྱེས་པ། དུས་གཅིག་ཅིང་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དེ་དག་ གིས་ནི་གཞན་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བས་ན།རྟེན་མཚུངས་ཅན་རྣམས་སོ། །རྒྱུད་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མི་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིས་ནི་སྐད་ཅིག་ མའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ཀྱི།རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེས་ ཁོང་ན་ཡོད་པའི་དྲི་བ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། དེ་ལ་རྫས་ཁྱད་པར་མེད་པས་འདྲི་བ་ནི་ཡང་དོན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕན་ཚུན་འབྲས་བུའི་དོན་གྱིས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།ཇི་ལྟར་འགྲོན་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་འདོད་ལ། ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ རྒྱུར་འདོད་དོ།།མཚུངས་པ་ལྔས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། དུས་དང་། རྫས་མཚུངས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་འཇུག་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགྲོན་པོ་ཕན་ཚུན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ ལམ་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་ཟས་དང་བཏུང་བ་དང་།ཁྲུས་དང་། མལ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པའི་བྱ་བ་ལ་འདྲ་བར་སྦྱོར་བ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟར་བའི་དུས་སུ་འོང་བ་ན་གཅིག་མེད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ པར་མི་ལྡན་པས།འདི་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྨོས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་ས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རང་སར་ཀུན་འགྲོ་སྔ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ལ། སྔ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་འགྲོ་སྔ་སྟེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

虽然如此，所说'将成为彼性'是指前面所说的从不同相续和时间所生者等。如是从不同时间和相续所生者，有相同行相和所缘者，也有不同所缘和行相者。其中说'相同行相和所缘者'是遮遣了不同行相和所缘。未遮遣另一种，故成为彼过失。若如此则成为'是同时者'。
如是对于从不同相续所生而时间无别者也将成过失，如众多者观看新月等时。对于从不同相续所生，同时且相同行相和所缘者也将成过失。由于以彼等差别于他处也将成过失，故说'同所依者'。虽是不同相续者，从种类角度而言是同所依眼等者，为区别于彼故说'同等即无别'。
此说是就刹那而言同等性，非就种类而言。正因如此，故详细说'譬如'等。复次，为确定隐含的问题'等同相应因和俱生因有何差别'，故说'凡是等同相应因者即是俱生因'。有俱生因非等同相应因者，如随心转色及生等，以及大种。
若唯是等同相应因者即是俱生因，则由实质无差别故问'复以何义'等。'由互为果义'等广说中，如旅人们以互相之力同行于路，如是心与心所也以互相之力而生，故许为互为果性，以互为果性故亦许为俱生因。
'以五种同等'是指以所依、所缘、行相、时间、事物同等之相。'由等同相应义'是指由同等运作之义，如旅人以互相之力同行于路时，于饮食、沐浴、卧具等受用之事平等参与，如是心与心所从未来时至现在时来时，若缺一者则一切不相应，此是彼等之因性，以有彼则有故。等同相应因已说竟。
'遍行'谓烦恼者，说烦恼是为区别于同类因，彼通于有漏无漏，此唯属烦恼。若如是则他地、未来、后生、俱生也将成为遍行因过失。故说'自地遍行前'。遍行亦是彼等且是前者即是遍行前，意为前生之遍行者。

།རང་གི་ས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་འང་རུང་སྟེ། སྔར སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རང་གི་རིས་སྨོས་པ་ནི་མ་བྱས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ཀྱང་འོག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལྟ་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་། །གང་དེ་ལྷན་ཅིག་མ་འདྲེས་པའི། །མ་རིག་གང་ཡིན་ཀུན་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་རིས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་པར་འགྱུར བ་འམ།ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རིས་གཞན་དག་གི་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་གཞན་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ དུ་གང་དག་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལས་གཞན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིས་གཞན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རིས་གཞན་པོ་དེ་དག་གི་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རང་གི་རིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྔར་ སྐྱེས་པ་ནི་རིས་ལྔ་ཆར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མཐུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བའི་རྩ་བ་ཅན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལ། སྤངས་པ་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོར་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་སྟེ་འདྲི་བ་ནི། ཅི་འཕགས་པའི་ གང་ཟག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་པའོ།།འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་འདོད་དེ། དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་ནི་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བར་མི་རུང་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་ དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་དག་ནི་སྤངས་ཀྱང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྙད་དོ། །འདི་ལ་ཁུངས་ནི་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཁུངས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། འདིར་འཕགས་པའམ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་འཕགས་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས བྱ་བར་རྟོགས་སོ།

自地所摄的随眠遍行，无论是过去的还是现在的，凡是先前生起的，都是一切烦恼的遍行因。这里没有像等流因那样说明自类，因为这是烦恼的共同因，所以与等流因有所不同。
如下所说'彼等'等广说：'见苦所断法，见及其疑惑，以及彼相应，无明皆遍行。'即是说，这五部一切都成为所缘，或成为一切烦恼聚的因，故称为遍行。正因为如此，这是烦恼法的共同因，所以与等流因分开建立。
'其他部类'等说明是烦恼法的共同因。其中，见集、见灭、见道所断和修所断诸法是遍行因见苦所断的其他部类，同样，凡是异于见集所断的那些也是其他部类。因此，由于也是其他部类的因，'也'字表明也是自类的因。
先前生起的遍行因，也能摄持五部一切未生烦恼作为等流果，因此广说'以彼等力'等。因此，世尊也说：'一切烦恼都以萨迦耶见为根本，从萨迦耶见而生，以萨迦耶见为起因。'
由于圣者已断遍行因，而所断也不可能成为因，故问'岂非圣者补特伽罗'等广说。圣者补特伽罗是指预流、一来、不还，因为他们还可能现行烦恼。
迦湿弥罗诸师说：'一切烦恼'等广说，由于已断，在圣位时不应成为因。那么如何？它们只在凡夫位时安住为因性。由于'若法是某法之因，则永不成为非因'，所以虽已断除，仍说是烦恼法的遍行因。
此中根据如《品类足论》说：'何者是见所断因所生诸法？'这里遍行因是烦恼法共同因的根据是'诸烦恼法'这句话，因为这里没有区分是圣者还是凡夫的烦恼，所以了知也是圣者的。

།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཁོ་ན་གཟུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ཡང་མི་དགེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁུངས་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་པར་ མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པས་འཕགས་པའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་སྨོས་པ་ ནི་ནམ་མཁའ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།དེ་ལ་མུ་དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདི་འཕེན་པ་ཡིན་ནོ།།མ་གཏོགས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་འོངས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། ཀུན་འབྱུང་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་།འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་གང་ཟག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བཏགས་པའི་བཤད་པ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་སྟོན་ཏེ།གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ ཡིན་ནའོ།།འདྲི་བའི་བསམ་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའོ། །ཡོད་དེ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེམས་པ་ དེའི་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་རྒྱུ་མ་སྤངས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

虽然说是见所断因所生而无差别，但仅取遍行者。同样，虽然说异熟无差别，但仅是不善法的，非无记法的。
对于'无记因所生诸法'等广说中，此处'是不善法'这一说法是依据。无记是身见和边执见二者，虽然它们无差别地显示为不善法之因事，但确定圣者的不善法也是从身见和边执见之因所生。
关于'无记有为法'，说'有为'是为了遮除虚空和非择灭。
关于'苦谛是身见之因，有非身见之因'，此处说'广说'是引出'苦谛是身见之因，有非身见之因；是身见之因，也是身见之因所生；既非身见之因所生，也非身见之因'等文句。
若问其中第一句，是指除过去现在苦见所断随眠及与彼相应的苦谛之外，以及除过去现在集见所断遍行随眠及与彼相应的苦谛之外，还有未来身见及与彼相应的苦谛之外等。
除此之外的其他是什么呢？是未来集见所断及其相应法，未来苦见所断，未来集见所断遍行，以及灭道见所断和一切修所断。修所断因为未作差别，所以如同凡夫一样，圣者的也是从身见之因所生，而非身见之因。
因此，圣者补特伽罗的烦恼法也是从遍行因所生。
那么，'假说解释'与论典相违，因为若圣者烦恼法也是从遍行因所生，则不仅是不善法因所生，也是不善和无记因所生。
问难的意图是为了确定不善法仅是从不善因所生，认为不是无记因所生。
关于'有，如已离欲圣者'等，其心的因不仅是不善，也包括身见和边执见性质的无记。虽然它确实是不善和无记二因所生，但这是就未断因而言的。

། དེའི་རྒྱུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་སྤངས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཇི་ལྟར་མ་སྤངས་ཤེ་ན། དེ་སྤངས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུས་བསྡུས་པའི་རྒྱུ་མི་དགེ་བ་ལ་ དགོངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པས་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་མེད་དོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། དེ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་སོ། །དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་ཐ་དད་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དྲི་བ་ནི།ཅིའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་ས་བོན་རུལ་བ་དག་གིས་མངོན་པར་བརླན་ཡང་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པས་མངོན་པར་བརླན་ཡང་ སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ས་བོན་གྲུང་པོ་ཆུ་དག་གིས་མངོན་པར་མ་བརླན་པ་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲུང་ཡང་སྲེད་པས་མངོན་པར་མ་བརླན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ ནི་རང་གི་ནུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ།ཅིག་ཤོས་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ན།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུར་མི་རུང་སྟེ། ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ ཀ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ནུས་པ་དང་ལྡན་ལ། སྲིད་པས་མངོན་པར་བརླན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ། དེར་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་དྲུག་པའི་ཚིག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ན་ནི་འདི་ནི་ལས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་ནི་རྣམ་པར སྨིན་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་གཞི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཉེས་པ་གང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི། མིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ མིག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་ཏེ། ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

其中，未断除无记因，因为已经彻底断除见所断，且未从见道退失。这是由非理作意所生，因此针对未断除贪等修所断不善而说。
若问如何未断除？因为从断除中退失，针对俱生因和相应因所摄的不善因而如是说，故与论典无违。已说遍行因。
'异熟因是不善及'等广说中，应当确定唯彼等是异熟因，而非说彼等唯是异熟因。说有漏是为了明显无漏。不善唯是有漏，故未加区别。'及'字是为了表明因虽有异而果无异。
又为何唯此等是异熟因而非其他？为此说'因为是异熟法'，意为是异熟自性。
为显示其他非异熟法性，问'为何无记'等广说。如腐烂种子虽被水润但因力弱非是芽因，如是无记虽因有漏而为爱润，但因力弱非是异熟因。
又如健全种子未被水润非是芽因，如是无漏虽善而健全，但因未被爱润故非异熟因。一者因失自力而非异熟因，另者因缺助缘而非异熟因。
'诸不相应'等广说中，异熟必定与欲界等相应，因为是欲界等法性，而不相应者不应成为异熟相应之因，因为无决定因。
'余者'指不善及有漏善法。'因为具二相'中，由善不善性而健全故具自力，由有润故具助缘。
'异熟因是何'等广说中，若异熟是事物成立，则异熟即是异熟，此中异熟因是第六格关系。若由将成熟而为异熟，则此是业成就，此中异熟即是因，故异熟因是同依。
'则有何过'是说于此有何过失。若是异熟因，则不应说'眼是从异熟所生'，因为眼非从异熟所生，而是从异熟因，即从业所生之义。

།འོན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ནི་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་རུང་ངོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ་ཞེས་ཚིག་བསྡུ་ན་ནི། རྒྱུའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་མིག་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མི་འགལ་ལོ།།ཡང་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་བསྡུ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་ཕྱིན་པའི་ལས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་མི་འགལ་ལོ།།འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་འདྲ་བར་སྨིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་བཤད་པའི་སྒོ་ནས། འདོད་པའི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང བསྟན་པར་བྱའོ།།ཐོས་པ་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་གཅིག་གོ། །ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་གཅིག་གོ། །ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཐོབ་པ་དང་ ལྡན་པ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་ཀྱི།མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་གཞི་དང་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐ་དད་ན་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་གསུམ་པ་ ནི་ཁམས་གསུམ་ན་ཡང་མེད་དེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་བཞི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཕུང་པོ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་མེད་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་བཞི་པོ་བཞི་ཆར་གྱི་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ གཅིག་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཐོབ་ པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་དང་།དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཅིག་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་གཉིས་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཡིན་ ནོ།།ཕུང་པོ་གཉིས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དགེ་བ་ཡིན་གྱི། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ས་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། ས་འོག་མ་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ དེར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།

然而，如果异熟本身是因的话，就不应该称为业的异熟。为什么呢？因为业是异熟的因，而异熟不是业的本性。
如前所说，两者都可以。关于'异熟因是异熟'这句话，如果省略'因'字，则与'眼是从异熟生'这种说法并不矛盾。
或者，因为异熟本身是因，所以是异熟因。如果这样理解的话，当业到达果报时期而成熟时，称为异熟，这样就不会与'业的异熟'这种说法相矛盾。
果报是异熟，所以称为异熟，而不是因为将要成熟。
关于'不同类的成熟'，意思是异熟果是与因不同类的果报。
比如，因是不善和有漏善，而果报是无记，所以与因不同类。
通过解释异熟因的方式，也应该解释'欲界中异熟因在一蕴中'等详细内容。
闻及其生等都是行蕴所摄，所以是一蕴。得的果报是什么，那也是其生等的果报，所以是一果。
诸得是得和相应，果报各异的相，不是特征，因为是特征所依和二者俱生因。
关于'在二蕴中'，善与不善的身语业是色蕴。它们的生等是行蕴。
因为是俱生因，所以身语业及其生等的异熟果唯一，如果果报不同，就与俱生因相违。
三界中都没有第三蕴，因为心和心所必定是一果。
关于'在四蕴中'，善与不善的心和心所随类分别为四蕴所摄，而它们的生等是行蕴所摄。
欲界没有等持心，所以不可能有随转色，因此不存在第五蕴。四蕴的异熟果唯一，不是各异，因为是俱生因。
关于'色界中'等详细内容，得及其生等，无想定及其生等，即得和无想定二者，以及它们的生等都是行蕴所摄，所以是一蕴，因为特征和特征所依二者果报无异，所以是一果。
关于'第二蕴'，只有初禅的善表业，而不是二禅等的，因为彼地没有寻伺，而下地的无覆无记才在那里现行，所以没有异熟。表业是色蕴。

།དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞི་པའོ། །མཉམ་པར་ བཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེ་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ཕུང་པོ་གཅིག་པའམ། བཞི་པ་ཡིན་གྱི། ཕུང་པོ་གཉིས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུ་དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཏེ།ཁམས་གསུམ་པ་ན་རིམ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། བཞི་དང་། གཉིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཁོ་ ན་ཡིན་ལ།གཞན་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི། རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པ་དེའི་ནི་རིས་མཐུན་པ་དང་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་མངོན་པར་འདོད་དེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་མཆེད་གཞན་དང་ གཞན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གང་གི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །གང་གི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ལ་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་གསུམ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ སྐྱེ་མཆེད་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ་མི་ལྟོས་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་དང་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་ མཆེད་དག་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གོ། །དེ་དག་གི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །མིག་ནི་ལུས་ལ་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ དང་།འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ལ་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ན། གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཡིན་ནོ། །གང་གི་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་ ཚུལ་ཡང་མིག་གི་དབང་པོ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་གཅིག་ནི་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ ལས་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ།འགའ་ཞིག་གི་བཅུ་གཅིག་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིའི་ས་བོན་ལྟར་ ནང་གི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།

其生等是行蕴。所谓不等持，由于其随行无色故为四蕴。所谓等持，由于其随行有色故为五蕴。
所谓无色界等广说中，彼由无一切色故为一蕴或四蕴，非二蕴。异熟因有九种，即三界中依次为三种、四种、二种。
所谓唯一法处为其异熟等广说中，有说同分及命根唯是能引业之果，其余不仅是能引业，亦是圆满业，故命根是何者之异熟，其同分及其生等亦是彼者，故其异熟唯是法处。
其他说，无色界中所生善及烦恼心运行处所之命根显然存在，而欲界及色界中一切时处皆有其他处。
所谓凡是意处者有二等，其中识是意处，受等及其生等是法处。
所谓触处亦复如是中，触处及法处，即其生等为法处所摄故。此中触处应知是有情数。
凡是身处者有三，身处是所造色，彼亦依大种故，身处不可能不依具大种自性之身处。其等生等为法处所摄故。
所谓色香味处亦复如是中，于色等中任一。彼等所依大种是触处。彼等生等是法处。
眼由不离身故，依大种故，生等相不错乱故，凡异熟为眼处者有四处。所谓耳鼻舌处亦复如是中，彼等情况亦如眼根，彼等亦依大种故，具生等故，依身处而转故。
十一者除声，彼非异熟故。复次，何因有业异熟唯一处，有业异熟十一处？为此说由业果种种及非种种故。如外种子，内业种子亦应观察。

།འདི་ལྟར་པད་མའི་ས་བོན་རྣམས་རྩ་བ་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། གེ་སར་དང་། ཟེའུ་འབྲུ་དང་། ལྟེ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པ་སྡོང་བུ་དང་། ཡལ་ག་དང་། ལྕུག་མ་དང་། ལོ་མ་དང་། ལོ་མ་ཕྲན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་དག་སྤྲིན་ལྟར་སྤྱོད་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ནས་དང་གྲོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་དུས་གཅིག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར སྨིན་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ལས་དུས་གཉིས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། རྒྱུ་བས་འབྲས་བུ་ཧ་ཅང་ཉུང་བར་འགྱུར་བར་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བཟློག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལས་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་བས་འབྲས་བུ་ཧ་ཅང་ཉུང་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གཉིས་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་འདྲ་བར་སྨིན་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཚོགས་པས་བསྡུས་པས་ནི་མི་འདྲ་བར་སྨིན་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱིས་དྲངས་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་ཡོངས སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དག་དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་དུས་ངེས་པ་དོན་གྱིས་ནི་བཤད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་གྱིས་ནི་བཤད་མོད་ཀྱི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲས་པ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།རང་གི་སྒྲས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། དོན་གྱིས་བཤད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཞེས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བརྗོད་པས་དེ་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་གྱིས་བཤད་དོ། །སྔར་སྐྱེས་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པས་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ།།སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྟེན་མཚུངས་རྣམས། །ཞེས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བརྗོད་པས་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཀུན་འགྲོ་སྔ་ཞེས་བརྗོད་པས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ བཤད་དོ།།མི་དགེ་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམས་ཁོ་ན། །ཞེས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བརྗོད་པས་དེ་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བརྗོད་པས་བྱེད་རྒྱུ་དུས་གསུམ་པ་དང་། དུས་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པར་དོན་གྱིས་བཤད་དོ།།འདིར་གཏན་ཚིགས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་ཅེ་ན། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་མ་འོངས་པ་ལ་མི་རིགས་ཏེ། སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པོ་དག་ནི་དུས་གསུམ་པ། །གསུམ་པོ་དག་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གསུམ་པོ་དག་ཁོ་ན་དུས་གསུམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དུས་གསུམ་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་ ངེས་པར་མི་གཟུང་སྟེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如同莲花的种子有根、芽、叶、茎、花蕊、花粉、花心等各种部分，又如尼拘陀树等具有茎、枝、嫩枝、叶、小叶、芽、花、多种果实等，显现如云般广布，而稻谷等则不是这样。
关于'同一时业'的广说，过去业的异熟果有过去、未来、现在三种。关于'二时业'，是指过去和现在，不包括未来。对此说明原因是：因为若因小于果就不合理。
相反的情况则不成立，即多个刹那的业不会产生单一刹那的异熟果，因为因小于果是不合理的。异熟果也不会与业同时成熟，因为同时生起的事物具有俱生因和相应因两种作用。
若从异熟因产生不同异熟的角度来建立，则善业和不善业的聚合也不会产生不同的异熟。关于'也不是紧接着'，要结合上下文理解为'异熟果不是异熟'。为什么呢？因为是由等无间缘所引生。因为异熟因之后的刹那是由等无间缘所引生，而不是由异熟因本身引生，这是因为在其后可以生起善或不善。
关于'从异熟因'，因为异熟既不与因同时成熟，也不是紧随其后，而是由相续转变的特殊性而生起，并且异熟果有时间间隔。
虽然这些时间的确定性已经从意义上说明了，但从文字上并未明确表达。说明有两种方式：一是通过自身的语言直接表达，二是通过意义来阐释。
怎样理解呢？'互为因果的俱生'这样不加区别的表述，从意义上说明它是三时的。'前已生者'的表述说明等同因是过去和现在的。'心心所依同'这样不加区别的表述，从意义上说明是三时的。'遍行在先'的表述说明是过去和现在的。
'唯不善及有漏善'这样不加区别的表述，从意义上说明它是三时的。'能作因即是余'这样不加区别的表述，从意义上说明能作因是三时的，也超越时间的。
这里的理由已经说明了，是什么呢？因为有同类因果，而这对未来是不合理的，因为没有前后，否则会导致相互成为同类因的过失。
'三者唯三世'是指这三者确实是三世的，但不是说只有这三者是三世的，因为能作因也是三世的。但也不能确定说它一定是三世的，因为它包括有为法和无为法。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་དུས་ངེས་པ་མ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། རྒྱུ་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་ངོ་།།འདུས་བྱས་བྲལ་བཅས་འབྲས་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མ་གཏོགས་པ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པར་འགྱུར་རོ།།ནམ་མཁའ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། རྐྱེན་མ་ཚང་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབད་ པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལྟར་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ན།དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་སྨྲས་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་འམ། རྒྱུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུར་ཡང་འགྱུར་ལ། འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་རོ།།མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་མཚུངས་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཡོད་ཀྱི། འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ དེ་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་མེད་ལ། འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ ཉིད་མི་རིགས་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་བཞག་ན། འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ རྒྱུ་ཡང་མི་སྲིད་དོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྔར་སྐྱེས་པ་མེད་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ།།འདི་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། བྲལ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པས་འདི་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ལ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་སྲིད་དོ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི། སྔོན་ བྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི།།འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །ཞེས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་བར་འདོད་ན། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། འདུས་མ་བྱས་ནི་ སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འང་མི་སྲིད་དེ། འདུས་མ་བྱས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

正因如此，所以说'作为能作因的因未说明确定时间'。因为因果二者互相观待而转，所以问'这些因是谁的'等广说。
关于'有为和离系是果'，除了虚空和非择灭以外，其他一切有为和无为都是果，这将会宣说。虚空因为不是所作和不是所得故是果，非择灭因为是缘不具足所得故不是果，因为它不是所希求的，不是通过努力所成就的，不像择灭那样是通过道所得。如果不是这样，为成就它而说论，所以论中广说'什么是果法'等。
关于'如是则'等广说，无果之因或无因之果都不存在，因为因果二者是互相观待的。因此，无为若是因，则也成为彼等之因的果，若是果，则也成为彼果之因的因。
不会如此，如'唯有为'等广说。虽然在因果事相上相同，但唯有有为法有因果，无为法则没有。
若问其中有何因？因此说'因为六因不可能'等广说。此中无六因，也无果，因为是无为的缘故，与生起相违的缘故。此中应广说因果相不应理：
其中能作因也不可能，因为它是安立为对正在生起者不作障碍的体性，而无为法则无生起。因为生起和具有生起者互为因果事物的缘故，俱生因也不可能。
因为无为不具生起，故无先前所生，所以同类因也不可能。因为非心心所的自性，所以相应因也不存在。因为非见苦等所断，所以遍行因也不存在。
此中异熟因也不可能，因为非所系属且是常法。另外，异熟是无记，而离系是善法，所以此中无异熟因。
如是，因为六因不可能，所以无为非是果。因为五果不可能，所以无为也无果，这是所说。如是，无为中增上果不可能。增上果是'非先生有为法，唯是有为增上果'，若许是俱生或后生，则它也非具生起。
等流果也不可能。等流是'与因相似'，而无为非具生起。
正因如此，士用果也不可能，因为无为不具生起，故无士夫功用。此中异熟果也不应理，因为异熟果是由不善和有漏善所生。

།ལམ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དུས་ལས་གྲོལ་བ་ལ་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཡང་འབྲས་བུ་མེད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། ལྔ་ནི་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་འཛིན། །ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་པོར་འབྱུང་བ་ལ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འདོད་དོ་སྙམ་པ་ནི་འདྲི་བའི་བསམས་པའོ། །འདི་ལྟར་དེ་ ནི་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ཞིག་སྐྱེ་བཞིན་པ་གང་ཞིག་ལ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། འདུས་མ་བྱས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་འདིའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། ། འདུས་བྱས་བྲལ་བཅས་འབྲས་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བྲལ་བ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གྲགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ད་ནི་དེ་གང་གི་འམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ལམ་འདིའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུར་མི་འདོད་ནའོ། །ཡང་ན་དེའི་རྒྱུར་མི་འདོད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་གང་གི་འབྲས་བུ ཡིན་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་ལན་ནི།ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ལན་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ལམ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་དེ་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ལམ་དེ་ཐོབ་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི། བྲལ་བ་ནི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལམ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་འགག་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་ནུས་པ་གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཐོབ་པ་ལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ ཉིད་ཀྱིས་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ལ་ས་བོན་བཞིན་ནོ། །བྲལ་བ་ལ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་མེད་པར་ནི་བྲལ་བ་མི་འཐོབ་པོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྒྱུ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་བྲལ་བ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྒྱུ་མེད་པ་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ནུས་པས་ཐོབ་པ་དག་ལ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་ལ། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ནུས་པས་འཐོབ་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་རྒྱུ་དྲུག་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བཞག་ནས་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་གི་དེའི་ཐོབ་པ་བ་ཡིད་ལ་བཞག་ ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་གཙོར་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་དེའི་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཁོ་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུར་གསུངས་ཀྱི་སྤངས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ན་གོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཁས་མི་ལེན་ན་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །འགལ་བ་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་ལ གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོས་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་། འཛིན་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་དུས་དང་བྲལ་བ་ལ་དེའི་ནུས་པ་མེད་པས་འདི་ལ་འབྲས་བུ་མི་འདོད་དོ།

由于不是道的本性，因此在此处也不可能有离系果，因为那是无间道的果。再者，由于从时间解脱者没有执持果和引发果的力量，所以也无果。如所说：'五是现在执持果'等广说。
为何称为道而广说呢？认为它仅是离开对事物生起的作用，这是提问者的想法。如此，所谓'以不障碍生起的体性'，若某物对正在生起的某事物以不障碍的体性而住，那就是它的能作因，而无为法并不具有生起，因此这道不是它的能作因。
'有为具离系之果'，此处离系作为果的体性广为人知，因此现在说'那是谁的'，如果不承认这道是能作因的话。或者，如果不承认是它的因，那么如何是它的果呢？对于所说'是谁的果'的回答是：'是道的果'。
又对于'如何是果'的回答是'因为由它的力量而获得'，因为无为是由道的力量而获得，所以无为是道的果，如此则道不是能作因。那么，由于是通过道的力量而生起，因此道只对获得有作用力，所以只有获得是道的果，而离系不是道的果，因为对它没有作用力。因此，由于道对涅槃无作用，所以不是果。
为了显示以一切方式都不是果性的遮遣，因此对涅槃也有作用力，为了显示这一点而广说'对获得也有其他作用力'。对获得是以作者性而有作用力，因为是同类因，如种子对苗芽。对离系是以能得性而有作用力，没有道就不能获得离系。
因此，首先广说'暂且'等，因为诸因是事物生起的因缘，所以道无论如何都不是离系的因，而离系是它的果。又问：无因的涅槃如何成为因？在世间中，由作用力获得所欲求的义利被称为果，那涅槃也是由圣道的作用力而获得，所以称为它的果。
无因性是因为对于获得它而言，圣道不是六因。只是把涅槃放在心中而修道，而不是把它的获得放在心中，正因为如此，它才是道的主要果，而它的获得则不是，因为道不是为了获得它而趣入的缘故。正因为如此，世尊只说断除是沙门果，而不说断除的获得是。
又说'若无增上果'等广说，这样表明：由于是能作因，所以应当承许此处有增上果，如果不承许，就与承许是能作因相违。无相违，因为以不障碍生起的体性而是能作因，而过去和现在对引发果和执持果是确定的，所以对离开现在时的未来没有那样的作用力，因此不承认此处有果。

།འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ལྔ་པོ་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་འཛིན། །གཉིས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ལ་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པ་བཤད་ན། འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་མི་སྲིད་ལ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་ བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་མི་སྲིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་དངོས་ཀྱི་རྟོག་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བཏགས་པའི་རྟོག་པས་རྒྱུ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་བསྙད་དོ། །རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་གྱིས་ གསུངས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ལུས་པར་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྟག་པ་ མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་སྟེ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མི་རྟག་པ་ ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ་སྐྱེད་པའི་ཞེས་བཀར་བའི་ཕྱིར་འགྱུར་ཏེ། གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་ན་རེ་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ ལྟར་ཡིན་ཏེ།བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེ་ལས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི། མ་བསྒྲིབས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ནི་མདོ་གང་ལས་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་མདོ་ལས་འདུས་ མ་བྱས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི།མ་བསྒྲིབས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ནི་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུའི་དངོས་པོར་མི་འགྲུབ་པོ། །མདོ་རྣམས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ནུབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བའི་བསྡུ་བ་ཉམས་པ་སེམས་ལ་བཞག་ ནས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།མདོ་ནུབ་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་མདོ་གཞན་ལས་མ་གསུངས་པར་ཤེས་ལ། མ་བཀག་ཀྱང་མདོ་མ་ལུས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་ནུས་ཀྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ དང་རྩ་བའི་བསྡུས་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ།།གཞན་ན་རེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འདི་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུ་ཉིད་དང་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ ཀྱི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡོད་ཅིང་། རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་ཀྱི། འགའ་ཞིག་སྐྱེས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་དང་།འགལ་བར་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་འདི་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་བསམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དོན་གྱིས་མ་གྲགས་པའི་དོན་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། འདིར་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་མ་གྲགས་པ་ཡིན་པས་ ཕན་ཚུན་བསྟེན་པར་འགྱུར་ཏེ།རྟ་དང་བྲེས་བཞིན་ནོ། །འདིར་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་ལུང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་སོ་སོའི་བརྟགས་པས་འགོག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འདུས་མ་བྱས་ ཐམས་ཅད་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

关于'此中无果'这一广泛论述：'五者现在持果，二者是能生。'如果仅就时间所摄而言持果和出生果，那么对于无为法来说，由于没有现在性，故不可能持果；由于没有过去和现在性，故不可能出生果。因此，虽然此中以实际观点来说没有因和果，但是以假立观点可以说有因性和果性。
关于'非因，以别义而说'这句话，意思是以意义表达而非文字直接表达。怎么说呢？由于此处完整列举了色等诸法的一切因缘，说'凡是因和凡是缘'，而且证明这些都无差别地是无常性，因此说明没有常住的因。
如此，阿毗达磨论师说：不仅不能成为能作因，也不能成为识的所缘缘，因为已证明因缘无差别都是无常性。
经部师说：由于经中说'能生'，所以那些仅仅是识的所缘而非能生者，它们是常住并不相违。
阿毗达磨论师说：因也是如此，前面已经说明所有能作因都不是能生。
在'四缘'的经中说它是所缘缘，但在任何经中都未说它是无障碍因。或者说，经中说无为法是所缘缘，但未说是无障碍因，因此从经中无法成立无为法是因的实体。
关于'诸经多已隐没'，是考虑到根本结集已经衰损而如此说的。即使经典隐没，由于有遮遣，所以知道其他经中未说；即使未遮遣，由于完整随顺经典，所以能够理解是未说，而不能是其他情况。因此，由于未遮遣和根本结集衰损，不能确定是未说。
其他人说：由于经中说'能生'，从这里可知世尊是表示无为法具有因性和缘性。若不如此，经中就应该说'凡是色的因和缘，它们都是无常'。因此，有作为因的无为法，也有作为缘的无为法，只是不能生起某物。因有两种：能生和不相违。这是对能作因的解释。
关于'何谓离'这一广泛论述：如果是用广为人知的意义来确定不为人知的意义，那么在这里两者都是不为人知的意义，就会成为相互依赖，如同马和驴一样。这里其自性唯有圣者们能知，这是说明应当从教证来理解。
经部师们说：不仅择灭是无实体，一切无为法都是无实体。

།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་ཞིང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་ནི། འདུས་མ་བྱས་སམ། ཕན་ཚུན་ལས་དངོས་པོ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རེག་བྱ་མེད་པ་ཙམ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་དང་གཞན་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རེག་བྱ་སྔ་ན་མེད་པ་འམ། ཞིག་ནས་མེད་པ་ལ། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་སོ། །འདི་ལྟར་མུན་པའི་ནང་དག་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་དོ། །མ་རྙེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཕྲད་ན་ནམ་མཁའོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ། །ཕྲ་རྒྱས་དང་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་འགགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་བ་ལ།ཕྲ་རྒྱས་དང་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་འགགས་ནས་སོ། །རྐྱེན་གཞན་མ་ཚང་བས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་དང་སྐྱེ་བ་གཞན་མི་སྐྱེ་བའི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། ཕུང་ པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་འགགས་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ ཡིན་ལ།སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་འགགས་ནས་རྒྱུ་མེད་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་དང་འགལ་བའི་རྟེན་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་རྒྱས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་མ་འོངས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ད་ལྟར་བ་འགག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བར་མཚམས་མི་སྦྱོར་ཞིང་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སོ་སོར་བརྟགས་ པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་རྐྱེན་ཟས་ལ་སོགས་པ་མ་ཚང་བས་བར་མ་དོར་འཆི་བའི་རིས་མཐུན་པ་ལྷག་མ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡེ་པ་གཞན་དག་ན་རེ་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་ མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་སྐྱེས་པས་ན་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་དོ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཚང་བས་འཐོབ་པས་འདིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་སྟེ། རྒྱུ་མ་ཚང་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།རང་གི་ངང་གིས་འགག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་མེད་པར་འགག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་མི་རྟག་པས་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།མ་ཞིག་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ངང་གིས་འགག་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། །གལ་ཏེ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་ མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྔ་ནས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

关于'如同色和受等'这句话，就像色是异于受等诸法的实体，受等诸法也异于色一样，无为法并非是异于无为或互相异于其他实体，因此无实体性。那么是什么呢？关于'虚空仅是无触对性'这句话，'仅'字是为了否定其他实体，对于先前无触对或已灭无触对之处，安立为虚空。'如在黑暗中'这句话是建立此理。关于'未得到'这句话，是说未接触到时称为虚空。
关于'随眠和已生之生灭尽'等广说，是指随眠和已生之生灭尽。由于其他缘不具足故不生，因此说'以择力'，称为以择力灭除不再生起其他随眠和生。因此如是，说明'有余依涅槃界和无余依涅槃界是择灭'，如是灭除二谛即是择灭。其中随眠是集谛，生是苦谛。
烦恼贪等种子灭尽后无因，由择力获得与所生烦恼相违之所依，未来贪等随眠烦恼不生，这是烦恼灭。同样，现在生灭尽及以择力不结生后有而不生，这是生灭。关于'譬如'等广说，若仅是缘如食等不具足，中途死亡后余同类不生，因非择力故非灭。
其他部派说，由于所依与烦恼习气相随而与生相违故，由生起与烦恼生起相违，智慧于随眠不生有功能。因此这是择灭。于苦不生则无智慧作用，故非择灭，因为这是由于苦生之因烦恼不具足而获得，故此非择灭。
关于'无择力'等，彼苦不生也是由于因不具足是以择力为先，故非无择力而成就，因此唯是择灭。'自然灭故'是指无智慧而灭的意思。如此则说择灭唯是无常灭。关于'若未灭则无彼故'，意思是无彼自然灭故。
关于'择灭也因择力为先故应成无常'这句话，烦恼和生不生是以择力为先，因此择灭也应成无常。不会如此。为什么呢？因为彼等不生本来就存在。

།གལ་ཏེ་དེ་དག་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྔ་ནས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་དག་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གེགས་མ་བྱས་པ་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དུས་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མ་བྱས་པ་ཡོད་པས་ན། སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་མ་བྱས་པ་སྟེ། དེ དག་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་རེས་འགའ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལས་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བ་སྔ་ནས་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པ་སྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་ལ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་པས་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་རྫས་གཞན་ཞིག་མ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟ་ ན་འོ་ན།འདས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མདོའི་ཚིག་ནི་ཇི་ལྟར་དྲང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫས་སུ་གྱུར་པར་ཁས་མ་བླངས་པར་འདི་དྲང་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དབང་པོ་ལྔ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ གོ།།ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དུའོ། །གོམས་པར་བྱས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུའོ། །ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་རང་གི་ངོ་ བོས་སྤངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུན་པ་ནི་འདོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་ལྟར་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་ ཡིན་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་མེད་བཞིན་དུ་དུས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པར་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་རྒྱས་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོན་པའི་བྱེ་བྲག་ལའོ། །ཚུལ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་དེ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དགོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོན་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོས་སྤང་བའི་དགོངས་པ་འཆད་པའོ། །སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་བྱུང་བ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མའོ། །སྐྱེ་བ་འདི་ལ་བྱུང་བ་ནི་ཚེ་འདི་པའོ། ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་རྣམ་པར་སྤྱད་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྲེད་པ་རྣམ་པར་སྤྱད་པ་དག་ལ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་བ་དག་སྟེ་གཡོ་བར་གྱུར་པ་དག་ཅེས་བྱ བའི་དོན་ཏོ།།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡིན་པར་ནི་མི་རུང་ཞེས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་ཚེ་རབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་པ་དང་། ཚེ་འདི་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་མཐའ་ དག་དང་སྦྱར་གྱི།སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་རྣམ་པར་སྤྱད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་དགེ་སློང་དག་ངའོ་སྙམ་པའི་ཡོད་ན་ང་འདི་ལྟ་བུའོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ང་འདི་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། ང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། ང་བཟང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། ང་ ངན་ནོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

如果说那些不生是本来就存在的，那么为何说它有智慧的力量呢？为此说'若无择法'等。'对未受障碍者的生起'是说，由于有时间上生起无障碍的缘故，称为生起无障碍，那些能障碍其生起的事物就是择法的力量。
因为依靠因缘而有时生起，由智慧生起而成为障碍其生起的事物，而不是智慧产生本来就存在的不生。因此择灭并非无常，也不是没有智慧的力量。
如果说不生本身就是涅槃，而不是如阿毗达磨论师们所说的另一种实体。那么过去和现在的苦已经生起，由于已生起就不存在不生，如何解释经文？认为若不承认涅槃是实体就无法解释这点。
五根是信等。'遍修习'是在见道中。'修习'是在修道中。'多修习'是在无学道中。'断除所缘烦恼'是说，对过去和现在的苦，并不存在以自性断除。
关于'对色的欲望和贪著'，欲望是希求，贪著是执著。如是断除所缘烦恼而断除苦，即使不认为涅槃是实有，也可以断除三世的苦。为什么呢？因为以择法力，永远不会生起缘于过去、未来、现在诸苦的随眠烦恼。
'于彼'是指诵文的差别。'唯此是方法'是说唯有断除所缘烦恼才是断除，因为以择法力永远不会生起缘于过去、未来、现在烦恼的随眠。
或者'密意是'是解释诵文差别中烦恼以自性断除的密意。'前生所生'是前世。'此生所生'是今生。
如此解释则过去和现在的烦恼是刹那性就变得明显。如何理解这点呢？故说'如对贪爱所行'。'对贪爱所行'是指怀疑的、动摇的意思。
不应该是就过去未来时间的单一刹那而言，而是就过去现在世而说，应当如此理解。同样在此处也是与前世和今生的一切烦恼相续相联系，而不是与单一刹那相联系。
比丘们，那十八种贪爱所行，若有我想则会生起'我是如此'的想法，会生起'我是这样'的想法，'我不是那样'的想法，'我是好的'的想法，'我是坏的'的想法。

།དེ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་འདྲ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། འདི་འདྲ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། དེ་འདྲ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་འོག་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་འོ། །ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པོ་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་པ་དང་། ཚེ་འདི་པ་པས་སོ། །རྒྱུད་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལའོ། །ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ ནི་ནུས་པའོ།།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པོ་དེས་ཀྱང་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པ་མ་འོངས་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་པར་བྱས་པ་དེས་འདི་ལ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་བཞག་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་སྤངས་པས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་པ་དང་། ཚེ་འདི་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ ནོ།།ཇི་སྲིད་དུ་དེས་གཞག་པའི་ས་བོན་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འགགས་ཀྱང་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ལ། དེས་གཞག་པའི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་སྤངས་ན་ནི་དེ་ཡང་སྤངས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དཔེར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་སྔར་འགགས་ཀྱང་ ཇི་སྲིད་དུ་དེས་གཞག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཟད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་མི་བྱ་ལ།དེ་ཟད་ན་ནི་ལས་དེ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་གཞག་པའི་ས་བོན་མེད་པས་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟར་སྤང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ས་བོན་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་ཅིང་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་མི་སྐྱེ་ལ། ས་བོན་མེད་པ་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཁོ་ནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དུས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་གཞག་གོ། །འགགས་ཟིན་པ་འདས་པ་ དང་།འགགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ནི་འབད་པ་སྟེ་གཉེན་པོ་སྐྱེད་པའི་འབད་པ་དོན་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དགོས་པ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གི་མཆོག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་སྟེ།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དག་པས་མཆོག་ཡིན་ལ། དགེ་བའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་དག་པས་མཆོག་ཡིན་པར་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་ མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ལོ།།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དག་པས་མཆོག་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ ཞིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་ཆོས་ཞེས་བྱ་ཞིང་།ཆོས་གཞན་དག་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་མེད་པར་འོས་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་ མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་མེད་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་འོས་འདུས་མ་བྱས་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཀྱང་མི་སྨྲ་སྟེ།དེས་ན་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ལ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

想着'那将会发生'而生起，想着'那将不会发生'，想着'这样将会发生'，想着'如此将会发生'，想着'不是那样将会发生'而生起。想着'愿那成就'而生起，想着'愿这样成就'，想着'愿如此成就'，想着'愿不是那样成就'，想着'成就又何妨'，想着'这样成就又何妨'，想着'如此成就又何妨'，想着'不是那样成就又何妨'而生起，这些差别将在下文解释。
'由那两种烦恼'是指前世和今生的烦恼。'于此相续'是指现在。'种子体性'是指功能。如是由那两种烦恼使相续能生未来烦恼的功能，即在此安立种子体性。由断除种子体性，也断除前世和今生的两种烦恼。
只要其所安立的种子存在，即使烦恼已灭也非断除，若断除其所安立的种子体性，则可安立为断除。譬如'由异熟尽'，虽然业已先灭，但只要其所安立的异熟果未尽，就不说已尽，若异熟已尽，则说彼业已尽。
若问：无其所立种子，如何断除未来的苦或烦恼？为此广说'未来的苦或烦恼'等。因为种子不可能生起且无种子，所以永不生起，无种子唯由择力所致。如是安立断除三世苦及烦恼。
对已灭的过去和趋向灭的现在，精进即生起对治的精进是无意义的，也就是说没有必要。
'说彼等之最胜为离贪'中，离贪即贪尽，意为择灭。因为是常故胜过有为法，因为是善故胜过无为法。如是说涅槃是有为和无为法中最胜，又是无实法，这与经典相违。
如是，无实法因无相故非法性，不可言说因无可言说故也非最胜，因为无差别故。因此，凡是以自相执持而称为法，又因胜过其他法而殊胜的，那是某种他义，正因如此而说'如何应是无中最胜之无'。
如同虚空等无为法中最胜的无为是离贪，也不说唯是无为的无。因此不违背经典。若有而非实有，则应说其为何等性。

།དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རེག་བྱ་མེད་པ་ཙམ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡིན་ལ། ཕྲ་རྒྱས་དང་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་པ་འགགས་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ཞིང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནར་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་ཡང་ཡོད། ཕྱིས་མེད་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བས་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཡོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚིག་ཕྲད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །ཇི་ལྟར་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་མེད་པ་ཡིན་པར་འོས་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་ལན་ནི། མེད་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བའོ།།དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། གང་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནད་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདི་བསྔགས་པ་ཐོབ་པར་འོས་ཤེ་ན། གདུལ་བྱ་རྣམས་དེ་ལ་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གདུལ་བྱ་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དེ་ལ་སྐྲག་ པར་འགྱུར་རོ།།ནམ་མཁའ་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རེག་བྱ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ནི་གཏན་བྲལ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་དེ་རྙེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་གཞན་དག་པས་དེ་མཆོག་ཡིན་པས་བསྔགས་པ་ཐོབ་པར་འོས་སོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ ལ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཇི་སྐད་བཤད་ཅེ་ན། འདུལ་བ་རྣམས་དེ་ལ་འདུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ ཞིག་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་དེའི་བདེན་པ་འམ།བརྫུན་པ་ཞེས་བྱ། རེ་ཞིག་འགོག་པའི་བདེན་པའི་དོན་འདི་གང་ཡིན་ཅི་རྫས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་རྫས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་མ་ལོག་པའི་དོན་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཡང་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག བསྔལ་ཉིད་དུ་གཟིགས་ཀྱི།བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནར་གཟིགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་ དོ།།ཇི་ལྟར་མེད་པ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། གཉིས་པའི་འོག་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། བསྟན་པས་ན་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་གཉིས་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་འོག་ཏུ་རང་གི་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་།སྟོན་པའི་ཚེ་གཞན་གཉིས་ཀྱིས་འོག་ཏུ་བསྟན་པས་གསུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅི་ཞིག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་བསྐྱངས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་འདིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་ལན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།

这就是我们所说的那样。即：虚空仅仅是无触，烦恼和生起已灭，由择力而不再生起的是择灭，不由择力而仅仅因缘不具足而不生的是非择灭。
如果问：如何说不存在的自性为有？譬如说声音有过去无，也有未来无。然而，说'无法是有'这样的语词组合并不能成立'有'，因为'有'这个词是助词。
无为法也应当如此观察，即虽说是'有'，但实际并非存在。
对于前面所说'如何是诸无中最胜无'的回答是：'某些无'等广说。
那是什么样的呢？即'远离一切过患'，如无病。
为什么这应当获得赞叹？为了使所化众生对此生起欲求，因为执著我的所化众生会对此生起怖畏。
虚空并非无一切过患，因为它只是无触为相。非择灭虽是永远远离，但并非远离一切过患，因为只有不具生的人才能获得它。
如此，它比其他更殊胜，故应获得赞叹。
虽无自相，为何不如过去未来那样承许法的名言？如果说应成立，在《俱舍论》第五品中已经成立过了。
如何说呢？为了使所调伏者对此生起欲求。虽然是不可言说，但如同过去无等那样，它们之间有差别。
说'灭谛不应成为圣谛'，是说：凡是什么都不是的东西，怎么能说它是谛或妄？首先，这灭谛的含义是什么？是实体义还是无颠倒义？如果是实体义，则应成无世俗谛，因此应当承许无颠倒义。如此，则如同苦谛一样，苦的灭除作为谛也不相违。
为显示这个道理而广说'诸圣者'等。即如诸圣者见苦为苦性而非乐，故说苦是圣谛；同样，诸圣者见苦灭唯是无苦之相，故说苦灭是圣谛。
如何无即是什么都不是却成为第三？在第二之后见到和宣说，故为第三。即在现证谛时，在第二集谛之后以自己的智慧见到；在宣说时在其他二者之后宣说，故称第三。
'将成何过'即将有何过失。'将成何'即将有何功德。
'将护持毗婆沙宗'即将有此功德。'将成非真实遍计'即是对'将成何过'的回答，即将成非真实遍计之过。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་འདི་ བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་རྒྱུ་དྲིས་པའོ།།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་ཞིག་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། ཡང་ན་མིག་ལ་ སོགས་པ་ལྟར་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དམིགས་པ་ཡིན་ན།འདི་ལ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་པས་འདུས་མ་བྱས་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་སྟེ། འདི་ནི་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དངོས་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པའི་དངོས་པོའི་འོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ནོར་དང་བདག་པོ་དང་། ཡན་ལག་དང་། ཡན་ལག་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུང་ སྟེ།འགོག་པ་ནི་དངོས་པོའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། ནོར་དང་བདག་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བཀག་པ་ཙམ་དུ་ནི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་སྟེ། སྒྲ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ བཞིན་ནོ།།དེ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་སེམས་གཉིས་ལ་འགོག་པ་གཉིས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ འགག་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཐོབ་པོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་མ་འགགས་པར་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མི་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་གང་གི་ཐོབ་པ་འགགས་ནས་འགོག་པ་གང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་སྙད་ འདོགས་སོ།།འདི་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། འོ་ན་དེ་ཐོབ་པར་ངེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་འདིའི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་འགོག་པ་འདི་ཁོ་ན་འཐོབ་ཀྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ངེས་པའི་རྒྱུ་འགའ་ཡང་ མེད་དེ།སྔར་བཤད་པའི་འབྲེལ་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་བྲལ་བའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མེད་དེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་མེད་པའོ་ཞེས་དགག་པ་ཙམ་དུ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ལུང་དང་འགལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ད་ལྟར་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག མ་དང་བཅས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་མེད་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཐོབ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཐོབ་པ་མི་འགལ་ ལོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་སྲིད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་སྲིད་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་སྲིད་པ་དེའི་སྐྱེ་བ་དེ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་རྟེན་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་རྟེན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགལ་བའི་རྟེན་ཐོབ་ཅིང་འབྲུ་མེས་ཚིག་པ་དང་འདྲ་བའི་རྟེན་དེ་ལྟ་བུའི་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར ཉོན་མོངས་པ་འམ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འབྱུང་བས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཉེན་པོ་ནི་འདིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ཐོབ་པ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ངོ་བོའོ།

如果问为什么，这是询问原因，说仅仅用语言是无法成立的。
关于'如同色、受等'这广泛的说法，凡是事物，就如同色、受等一样，以自性被现量所缘，或者如同眼等，由果的方式被比量所缘。而此处两者都没有，所以无为法不是事物，这一点已经不止一次地说明过了。
'某某事物的'是指贪等事物。
关于'因为因果等事物不存在'，'等'字所包含的是财物与物主、支分与有支分、功德与有功德的关系等。灭谛既不是事物的果，也不是因，也不是财物和物主。其他方面也应当如此说明。
'仅仅是遮遣是可以的'是就法与有法的关系而言，如同声音和无常性。那是它的状态，而不是其他的。
关于'即使是其他事物，某烦恼的'这广泛的说法，在此应当观察两个心的两种灭：与无间道同时烦恼的得灭，与解脱道同时获得择灭。若烦恼的得未灭，则不能获得离系得。如此，某烦恼的得灭后获得某灭，那就称为它的。
对此也因为没有因果等关系而问：'那么，决定获得它的因是什么？'此烦恼的得断绝而获得此灭，而不是其他，对此没有任何决定的因，因为前述的关系都不可能存在。
或者说，这是贪的离系得，而不是其他的离系，没有决定的因，因为贪的得断绝不是因，且道无差别。
对于所说的'某某的无不可以仅仅是遮遣'，为了显示与经典相违，引用经中说'于现法中获得涅槃'等。在现世获得涅槃是在有余依界的阶段，由此说明无是不可言说的，怎么能获得呢？因此，经中说获得，故认为涅槃确实是有。
为了显示即使是无也不相违于获得，广说'由获得对治'等。烦恼和后有即是烦恼和后有二者，它们的生即是烦恼和后有的生。与那烦恼和后有的生极为相违的所依，即是与烦恼和后有的生极为相违的所依，因获得它而称为获得涅槃。
由对治力获得相违所依，如同种子被火烧一样的那种所依，因获得如此的它，烦恼或生不再生起，就有余依涅槃而言称为获得涅槃。此处对治是指无间道。获得它时是现证的本体。

།འདི་ལྟར་དེ་ནི་དེས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བས།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྟོག་པའི་རྟེན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་རྟེན་ཐོབ་པོ། །ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་ བའི་རྟེན་ཐོབ་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མ་འགགས་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་རྟེན་མི་ཐོབ་ལ། གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་མི་འགག་གོ། །ལུང་ ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། མི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་འབྱུང་བ་འགག་པ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་ཁུངས་སུ་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།འདིར་མི་འབྱུང་བས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་བསྟན་གྱི། འབྱུང་བ་བཀག་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཁུངས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདུན་པ་འདི་ནི་ནུས་པ་མེད་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་སྟེ།མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཡིན་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ཡོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ན་ནི་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།རྟེན་གྱི་དོན་མི་སྲིད་པས་ན་གཞན་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །གང་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེ་ཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་རོ། །དེ་ཉིད་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་ གྱུར་པ་ནའོ།།ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་ན་སྟེ། ལམ་དང་སྦྱར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བར་འདོད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་མེད་པ་བརྟགས་པ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཡི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་མེད་པས་ན། ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་ རེ།འདིའི་དོན་ནི་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ལུས་མེད་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་སྒྲའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་དོན་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ། །རང་ བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་དངོས་པོའོ།།དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དམིགས་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ནི་དམིགས་པའི་དངོས་པོའོ། །ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ལྡན་ པའི་དངོས་པོའོ།།རྒྱུའི་དངོས་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོའོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་འམ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་འདིར་བདག་གིར་བྱེད་ པའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་སྒྲར་གསུངས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཀྱི། རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

如是，由于彼与应当断除的烦恼种子相随顺的所依相违，其后即成为烦恼种子分别的所依，如是则由对治获得与烦恼生起极为相违的所依。
若获得与一切烦恼生起相违的所依，则不会生起，如是则彼与生起相违。
如是，若烦恼种子未灭，则不得与烦恼生起极为相违的所依，若对治未生，则烦恼种子不灭。
经中亦广说，此中所举例即是'无生'，因为是不生的异名故。
论师依据生起灭尽而说'无生'为教证，因此广说'若是此'等，此中显示以不生为差别的事物自身，而非仅是遮遣生起，故此非是涅槃仅为不生的教证。
若问，则广说'第七当视为无力'，配合'于所欲成办之义'。
此中'若是则不生起'如何解释，若配合'若彼有'则是：若此有则不生起，即是'无生'，则由于涅槃是常故，将永远不生。
由所依义不成故别立。'唯由何'即是由道。'得彼'即是得涅槃。'彼存在否'即是现前时。
'若得'即是若获得，配合于道。'愿无苦生'即是说何必观察其他无义的涅槃。
'彼心解脱'即是世尊无余涅槃位时。
由于所谓涅槃是已度，而无涅槃者故无涅槃性，故阿毗达磨中亦广说。
毗婆沙师言：'此义非此'即是：无事非是无身及无自性。
何以故？因为非是事字的义故。若此非义，则是何？事有五种。
'自性事'即是自性即是事。'如事'即是如所缘义，所缘即是事即是所缘事。
'相应事'中，相应事即是相应事。'因事'即是因即是事即是因事。
'所摄事'中，所摄或能摄的事即是所摄事，此中摄即是执为我所。
因此此处说为因事之声，而非自性，以显示此。
因为阿毗达磨中成立无为法是无因性，而非无自性，以显示此。

།ཡང་འབྲས་བུ་འདི་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བདག་པོ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་རྒྱུ་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་གང་གི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་ཐ་མའི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་གི་།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་པོའི་ འབྲས་བུ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་པོའི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་བདག་པོ་ཡིན་པ་ནི་བདག་པོའི་འོ། །འདིར་ངེས་པར་གཟུང་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྐྱོན་དང་བཅས་པས་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་ འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་ལ།གཞན་དག་ལ་ཡང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་འོ་ན་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་པོའི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་ པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ལ་སྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ངོ་། །འདིས་ནི་འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་ པ་བྱེད་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་དང་བཏང་སྙོམས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། སྔོན་འབྱུང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ནི། །འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས། །ཞེས་འཆད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་ དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་དང་ཆོས་ཅི་རིགས་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་ བ་དང་།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཅུ་པོ་དག་ཁོ་ན་སྨོས་ཀྱི། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འདོད་དགུར་མི་འཇུག་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། སེམས་ཅན་བརྗོད་ཅེས་མཚན་ཉིད་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མི་སྲིད་པ་ལས་ནི་དེའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།བསྣམས་ནས་བལྟ་བར་འདོད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་སྐལ་མཉམ་ཀུན་འགྲོ་བའི། །འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་གི་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་གི་།རྒྱུ་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་ དེ་དག་གི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་བུ་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'又从这些果'等广说，将要解说的性质，即异熟果、增上果、等流果、士用果、离系果这五种果，这些果中哪一种果是从六因中的哪一因所生？对此，首先已经说明离系果不是任何因的果。
'异熟果属最后'，此中异熟果唯是异熟因的果，应当确定。但不应确定唯是异熟果，因为未遮止增上果。
'增上果属第一'，此中增上是增上的。此处两种确定都有过失故不应确定，如是能作因中有些有士用果，其他诸因也有增上果。
若问：如此则'增上果属第一'这句话将无果？答：为了让人知道士用果不像增上果那样是一切的果，所以不是无果。
'彼即是自在'是指唯处于无障碍性的。'能作因中也有生起事'是指也有能生起的事。
由此应知，除无为法外，能作因中作者、旁观者二者都有增上果，如说：'非前生有为法，唯是有为增上果。'
'如是于五识聚'中，眼等十处唯是眼等识的能作因，而非俱生等因。意处和法处或为意识的同分因、遍行因、俱生因、相应因，因此只说十处，而不说意处和法处。
'于器世间'中，器世间虽是无记的、不随欲转的、由善不善业所生，但非异熟果，因为异熟是不共的，且已说'有情名'为其特征。由于不可能有其他因，所以唯是其能作因。
'如是等应配'中，如何配？如'欲取视故生'等。
'等流同分遍行，果'应与上下文相配。等流果是与因相似的，因此等流果被安立为同分因和遍行因的果。
应确定唯是同分因和遍行因的果，而不应确定唯是等流果，因为士用果和增上果也是它们的果。
'士用属二者'中，唯士用果是二者的果，如是俱生因和相应因唯对俱生果有作用故。

།བདག་པོའི་འབྲས་ བུ་ཡང་དེ་དག་གིས་དེར་འགྱུར་མོད་[(]གྱི[,]ཀྱི[)]།དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཡང་ཡིན་པས་འདིར་བརྗོད་པར་མི་འདོད་དོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ངོ་བོ་ལས་མི་གཞན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། ། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་དང་ལས་དང་བྱ་རྒྱུ་དང་། གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ལ། བྱ་བ་ཡང་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་ཉིད་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་པར་བཤད་དོ། །ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ མེད་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན།ཆོས་གང་གི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའོ། །གལ་ཏེ་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པས་སྐྱེས་བུ་ཆོས་སྐྱེས་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་ པ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྐྱེས་བུའི་བྱ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ཞེས་གྲགས་པས་དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པས་བརྟགས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་ མཛད་དེ།དཔེར་ན་བྱ་རོག་གི་རྐང་པ་དང་འདྲ་བ་ལ་བྱ་རོག་རྐང་དང་། སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པ་འདྲ་བར་ལུས་རྒྱས་པ་འམ་དཔའ་བ་དེ་ལ་མི་གླང་པོ་ཆེ་མྱོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཅི་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཉིས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ ཡང་སྟེ།སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་ལ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་ཀྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་པར་ བརྗོད་ཅེ་ན།ལྷན་ཅིག་དང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་གཉིས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི། སྔ་མ་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འཆི་ཀ་མ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟའོ།།བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་ཁ་ཅིག་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ།དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་མ་ཐག་པའམ། དུས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ལྟར་སོ་ནམ་གྱི་བྱ་བ་མཚུངས་ ཤིང་ཞིང་ལ་སོགས་པ་འབྱོར་པར་མཚུངས་པ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་གི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འབྱོར་པར་འགྱུར་ལ།ཁ་ཅིག་གི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་སེམས་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་གི་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་སེམས་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

虽然他们也成为增上果，但由于它不是作者，所以在此不愿说明。为了解释偈颂所说，为了详细解释补特伽罗这个词，因为不异于补特伽罗的本质，所以详细说明。
补特伽罗的作用即是行为、业、所作和动作，与其他义无异，而行为也不异于具有行为者，因此解释说补特伽罗本身就是补特伽罗的作用，其果即解释为补特伽罗果。
若问：既然没有内在作用的补特伽罗，那么所谓补特伽罗作用是什么？某法的作用即是其补特伽罗作用。
若说：因为没有内在作用的补特伽罗，补特伽罗仅是法生而已，所以应称为法的作用，而不应称为补特伽罗作用。因此说'如同补特伽罗作用即是补特伽罗作用'。因为在世间中补特伽罗的行为被称为补特伽罗作用，所以像世间人所认为的补特伽罗作用那样，作为类似补特伽罗的作用。
比如类似乌鸦脚的称为乌鸦脚，某人如同发狂的大象一样身体魁梧或勇猛，称为如发狂大象的人一样。
'其他诸法是否也有'等详细内容，即是否也存在于同类因、遍行因、异熟因、能作因等，还是仅属于俱生和相应二因？对于'其他诸法也'的详细内容，即同类因等，同类因和遍行因也有等无间生的士用果，而不是俱生。
若问：为何说士用果仅属于俱生因和相应因？俱生和等无间生仅属于这二者，而不属于前者。不是所有同类因都有等无间生的士用果，因为阿罗汉临终时不合理的缘故。
俱生因和相应因则必定有。能作因中有些有士用果，但不是全部。除去异熟因。为什么？因为士用果是俱生或等无间生，而异熟不是这样。它只是依赖相续，而不是等无间或同时。
其他人说，关于'于彼也'等详细内容，就像农作劳动相同且田地等条件相同，有些人的谷物等会丰收，有些则不会，因此不仅是俱生和等无间生，士用果也有同类。
因果的决定已经解释完毕。现在应该说明诸果的性相，因此说'什么是异熟果'等。
关于'异熟是无记法'，异熟唯是无记，且唯是有情所摄，应当确定，但不是说异熟唯是有情所摄。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུང་བསྟན་ཕྱིས་འབྱུང ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱི་ནས་འབྱུང་བས་ན་ལུང་བསྟན་ཕྱིས་འབྱུང་བའོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་དེ་གཉིས་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་སྟོན་པ་དང་། ལུང་བསྟན་ ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དང་།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདྲེས་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་དག་ནི་ས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དམ་དུས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ན།དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དག་ནི་དུས་གཅིག་པ་དང་ས་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དབང་པོའི་འབྱུང་ བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་ཞིག་དེ་ལས་དུས་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ སེམས་དགེ་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་པའི་ཕྱིར་ལ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱང་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་ན།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་ པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་གང་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདྲ་བར་གཞན་ གྱིས་མྱོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མྱོང་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་གི་ལས་ལས་ བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་མྱོང་ན་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་མེད་དོ། །རྒྱུ་མཐུན་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འདྲ་བ་ནི་རིས་དང་རང་གི་ས་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་གཟུང་ ལ།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རང་གི་ས་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་པར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ཡང་འདྲ་བ་ཡིན་ན་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནར་མི་འདོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལས་ཀྱང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

正因为如此，为了明确从同类因所生和从增长所生，故说'后起授记'，由于在授记之后生起，故称后起授记。说'无覆无记'是为了明确萨迦耶见和边执见。虽然这两种见是唯心所摄和后起授记，但不是无覆无记，所以不是异熟。
如此，那么根大种增长是由禅定差别等持为因，也是无记后起，又是无覆无记，又说是有情，应成异熟，如此则增长所生和异熟安立混杂。对此答：并无混杂，因为异熟因与其果必是不同地或非同时，而根大种第八和禅定差别等持是同时且二地不同，所以根大种增长不会成为异熟。
正因为如此，故说'从彼后时生起'，即非与彼同时。如此，那么对于变化心也有此过失，因为它也从善等持心生起，是无覆无记，且非说是有情。对此答：因此说'非等无间'。等无间是由等无间缘力所引，而变化心也是在等持心的等无间生起，而异熟则不是如此。
为何广说'非说为有情之义'？虽然同样是从业所生，唯有说为有情的才是异熟，非说为有情的则不是，这有何原因？因此说'因为是不共'等。异熟是不共的，因为只在有异熟因的彼处生起，如是其他人不能感受，故而他人所造业的异熟不为他人所受，若如此则成未作而遇、所作失坏。
为何感受非说为有情的增上果？因为是从共业所生，感受此则无未作而遇、所作失坏。同类因与因相似，对此，首先应知同类因果与因在善、不善、无记上相似是就类别和自地相似而言，遍行因则就烦恼性和自地相似而言。
若遍行因果也是相似，为何不仅许为同类因？因为此是从地和烦恼性而果相似，欲界遍行因果唯是欲界烦恼性。不像同类因那样从行相也是，因为五相都是因。

།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན ནོ།།དེ་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། རྣམ་པ་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནའོ། །རིས་གཞན་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནའོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་རིས་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་ན་མུ་གསུམ་པ་ལ་བསམས་ནས། གང་ཞིག་རྣམ་པ་ལས་ཀྱང་འདྲ་བ་དེ་ ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་གསུམ་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ སྐྱེ་བ་ན་སྔ་མ་དེ་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འམ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།བྲལ་བ་བློ་ཡིས་ཟད་པའོ། །ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །འགོག་པ་སྨོས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཙམ་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དགག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ བརྗོད་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་སྐྱེ་བའི། །འབྲས་དེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ས་འོག་མ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་དང་། རང་གི་ས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཞན་ཡང་བསྡུ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཆི་བའི སེམས་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལྟ་བུའོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་འདིར་གཟུང་བ་ཡིན། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ངའི་ནོར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་སྐྱེས་པའི་སྒྲ་བརྗོད་པ་མཐོང་སྟེ། བདག་ གིས་ནོར་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གང་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ནི་སྤངས་པ་སྟེ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། གང་དག་གིས་མ་འོངས་པ་སྔར་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་ འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་དག་སྤངས་པ། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེས་བུ་ བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྔོན་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་འདུས་བྱས་ཁོ་ནའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི། འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ཞིང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བྱུང་བ་ལས་གཞན་སྔོན་མ་བྱུང་བའོ། །དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་བྱུང་བ་སྟེ། རྒྱུ་བས་སྔར་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།

同类因是从行相方面也与果相似。不仅是遍行因是地和有漏的，从行相方面也与果相似的，承许为同类因。因此广说'某法是某法的同类因'。非遍行唯是同类因。异品遍行唯是遍行因。二者皆是自品遍行因。如是思维三句，所说'从行相方面相似的，承许为同类因'。第四即是除彼等行相，意思是除了三句所说诸法。当善等诸法后生起不同相时，前者非彼同类因或遍行因。离系是以慧尽。获得，是词之余。说择灭是仅无得即是离系，是所遮义。'是故'是说因由，由于择灭是以慧所得，故说离系果即是择灭。
'由何力生起，彼果从士用'，由何因之力生起何果，彼即是其士用果。如'下地'等，此中因果清净差别故，有漏无漏故，善及无记故，唯是士用果，非等流果，许其与因相似及同地故。'等'字摄其他，如欲界死心善及无记，生色界中有第一刹那等。
士用所得果是士用果，择灭亦由择力所得故，彼亦唯是士用果，为显示此故，广说'择灭是'。云何此中摄彼，彼非生起耶？见于获得亦说生起之词，如说'我财生'，意即'我得财'。其中无间道所断烦恼，彼等是离系果，凡能得未来先所断诸离系者，彼等唯是士用果。如入决定时，苦法忍断十随眠，离欲贪，是离系果及士用果，而先离贪唯是士用果。如是于余亦当说。
唯非先生起之有为是唯有为之增上果，非无为，亦非无为之果，当确定，然非唯增上果。非先生起者，即异于先生起之未生起。彼是俱生及后生，因前生之果全无。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བ་ཉིད་བྱེད་ཅིང་ཕྱིས་དེར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་ན།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་ས་བོན་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་ཟིན་པས་འདས་པ་ལྟར་རྒྱུ་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བའོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བྱེད་པ་པོའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས གང་སྐྱེ་བ།།འབྲས་དེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་པོའི་ཡང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བཟོ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བཟོ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་གིས་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོ་བོ་མ་ཡིན་པ་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དག་གི་ནི་བཟོ་དེ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ལྔ་པོ་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་འཛིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ལྟར་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་གི་།ལྔ་པོ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་དག་འདྲ་མོད་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འབྲས་བུ་འཕེན་པ་སྟེ།དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དོ། །བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་འཛིན་གྱི། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ དེ་ལྟར་ན་དེ་ཡང་ད་ལྟར་བ་འབྲས་བུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་མ་སྨྲས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་མ་ངེས་པས་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ ལ།ད་ལྟར་བ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། གཉིས་ཁོ་ན་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་མཉམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུའི་དང་པོའི་དུས་ཁོ་ནར་འབྲས་བུ་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་གྱི་དང་འདས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ད་ལྟར་བ་དག་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་སྟེ། རེ་ཞིག་གང་འདས་པ་དག་ནི་ཞེས་དྲི་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་ བའི་རྒྱུ་དག་གི་ཡིན་པར་ངེས་ཤིང་དེ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པ་ཡིན་ལ།རྒྱུ་དག་འགགས་ན་ནི་གཟུང་བ་དང་ཕྱུང་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཕྱིས་ཀྱང་ཕྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འགགས་པ་དག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ན་ འདས་པ་དག་གིས་འབྲས་བུ་ཕྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡང་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་བྱེད་རྒྱུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལྟ་བུའོ་ཞེ་ན། འདི་མ་སྨོས་པའི་རྒྱུ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་འབྱུང་ སྟེ།མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་རྒྱུན་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།

为什么呢？因为会导致无因之过。若先成为转轮王后再造作成为转轮王的业，这与所见相违，因为见到芽等之前必定有种子。已生的果如同过去，因为因已作业故也将不生。
若问作者果与增上果有何差别？此问是为了确立某法即是其作者果与增上果。作者果是作者所有，如说'由何力生起，彼果从作者生'。非作者所有的也是，其中'也'字表明增上果也是作者所有，如工匠们的工艺既是作者果也是增上果。
其他人说唯是增上果，即非工匠而住于不障碍性的人们，对他们而言工艺唯是增上果而非作者果。其他情况也应如是类推。
'五者摄持现在果'中，应当确定'唯现在'，而非'唯五者'，因为经说'能作因等亦复如是'。'摄持果'即是引发果，意为趋近因性以生起他法。此唯存在于现在。
'能作因等亦复如是'是说唯现在摄持果，过去未来则不然。若问既然如此，为何不说彼亦是现在摄持果？为此说'因彼非定有果故未说'，因为无为法无果故。
'二者能引发'中，应确定'唯现在'，而非'唯二者'。'唯同时'是说因在最初时即引发果故。'现在与过去'中，应连接'能引发'，因为是此处所说。
认为现在不可能引发等流果，故有广泛问题'首先是过去者'等。随后出现'为了成立'等。其中，某果确定是同分因与遍行因所生，且随后生起者，即是彼等所摄持与引发，因灭时即已被摄持与引发。非彼时，那是何时？是后来引发。若从已灭者生果，则是过去引发果。
应说'能作因等'，有些是现在能作因的增上果，如眼识。有些是无间，如世间第一法的苦法忍。有些是其他时，如顺解脱分善根的三菩提。若问为何不说此，其因前已说明。
出现'善同分因'，是指不相应行与相续所许。

།ཐ་མར་འདོར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བ་དག་སྟེ། གཞན་དག་ནི་སྔར་དོར་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ འབྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་གི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱིན་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི། འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ལ།སྔ་ན་མེད་པ་རྙེད་ན་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གནས་སྐབས་ལྷག་མ་རྣམས་སུའོ། །ཞེས་བྱ་བ། བཤད་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་གཉིས་པོ་མ་གཏོགས་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པའི་ གནས་སྐབས་ལྷག་མ་རྣམས་གཟུང་སྟེ།བདག་ཅག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་ཐོབ་པ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྔར་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ ལ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བ་སྟེ། ཐོབ་པ་དེ་དག་ཏུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འབྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཐུན་ པའི་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་ཐོབ་པའི་མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ཡིན་གྱི། འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་འདི་ནི་འབྱིན་པ་ཡིན་གྱི།འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་གང་དག་སྔོན་མེད་པ་དང་པོར་རྙེད་པ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ ལྷག་མ་རྣམས་སུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གནས་སྐབས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་གཉིས་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་པ་གནས་སྐབས་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟ་བུ་མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་ པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྔར་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ལ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དྲི་བ་ལ་མུ་བཞི་དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མུ་དང་པོའི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་འདོར་བའི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་ པའོ།།གཉིས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ལྷག་མ་རྣམས་སུའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། སྲིད་པའི་ རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་མ་ཉམས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྨོས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱར་ བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕྱིས་དྲི་བའི་ཚིག་གིས་གང་དུ་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱར་བའོ། །རེ་ཞིག་འབྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཛིན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'最后舍弃'，是指善根极小的极小者的一切所得最后舍弃，因为其他的已经先前舍弃了。这些只是持有果报，而不是生起，因为在善根完全断绝的阶段不生起善法。
第二是'以善根结生相续'，仅是生起，而不是持有，因为已经先前持有了。
所谓'即彼等'，是指若得到前所未有的，则可能持有果报和生起，故说'即彼等'。
'在其余阶段中'，是指除了刚才所说的两个阶段之外，在善根未完全断绝的其余阶段中，如我等的所得是持有果报和生起的。
第四是'除了这些种类'，在善根完全断绝的阶段，因为已经先前持有了所以不是持有，因为没有善根结生相续所以也不是生起。
关于'不善'，是指不善法的一切所得最后舍弃，在那些所得中只是持有等流果，而不是生起，因为没有等流果的无间生起。
一切最初所得的不善同分因，是生起果报而不是持有，因为已经先前持有了。
所谓详说'即彼等'，此不善同分因是生起而不是持有，因为在离贪时已经持有了。若得到前所未有的初次所得，则是持有果报和生起。
第三是'在未离贪的其余阶段中'，除了如前所说的第一和第二这两个阶段之外的其余阶段中，如我等的不善同分因是持有果报和生起的。
第四是'除了这些种类'，在已离欲贪的阶段，因为已经先前持有了所以不持有，因为从离欲贪退失故也不生起。
关于'有覆无记亦复如是'的详说，问题有四句，应当分别配合得阿罗汉果和退失。第一句是具有得到色界顶离贪的一切最后所舍的所得。
第二是从色界顶离贪退失后一切最初所得。第三是在未离色界顶贪的其余阶段中。第四是除了这些种类，即未从色界顶离贪退失的意思。
说'有覆无记'是要配合修所断烦恼色界和无色界所行。
关于'无覆无记则与后文相配'，是指以后面的问句所表达的意思相配合。
'凡是生起者必定也是持有'，因为无覆无记的同分因直至未入涅槃之间都存在。

།འཛིན་ལ་མི་འབྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ནི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པས་འཛིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འབྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ ངེས་པས་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྔར་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུན་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བཤད་ལ། ད་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ། །དགེ་བའི་ སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེས་པས་དགེ་བའི་སེམས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྐྱེ་བས་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འབྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་བཟློག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སྔར་འགགས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་འབྱིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཟུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་ནམ་མི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་སེམས་དེ་སྔར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་འཛིན་ལ།རིགས་མི་མཐུན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་འབྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མུ་དང་པོ་ནི་གང་གི་ཚེ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་འམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་བཟློག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའོ། །བཞི་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ དགེ་བ་འམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་འམ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཅིག་ནི་འདས་པས་འབྱིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་ནི་ འདས་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།གཅིག་ཁོ་ན་འདས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་གམ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུན་ལ་ ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་བརྟེན་པས་ན་རྟེན་ནོ། །རྟེན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་རྟེན་གྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། གང་ཞིག་གང་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ། མི་སྡུག་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མི་སྐྱེ་བ་ཤིས་པའི་བར་ལྟ་བུའོ། སྦྱོར་བ་ གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།།མི་སྡུག་པ་སྨོས་པ་ནི་འདིར་དཔེའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནི་རྟེན་གྱི་འབྲས་བུ་བདག་པོའི་འབྲས་བུའི་ཁོངས་སུ་འདུའོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གི་ཁོངས་སུ་འདུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཆོས་དག་ནི་མང་སྟེ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་མི་ནུས་པས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གཟུང་ངོ་། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་རྣམས་སོ།

也有只执取而不引发的，即是阿罗汉最后的诸蕴，因为那时已从一切蕴中出离，故无等流果，唯有执取而无引发。关于有所缘的决定，即是刹那刹那，前面已说无所缘的诸得与相续为同分因，现在则说有所缘的心与心所法在刹那刹那中为同分因。
关于善心之后，即是生起善心后，其善心所摄的等流果不会紧接着生起，故唯有执取果而无引发。第二是相反，即当烦恼性和无记心之后现起善心时，则唯有引发前已灭的善心，而无执取，因为已经执取过了。
第四是除了这些情况，即当烦恼性或不善心之后现起烦恼性或无记心时，由于善心已被执取，故不执取果，又因被异类心间隔，故也不引发。不善等也应如是配合。
第一种情况是当不善心之后现起善心或无记心时。第二是相反。第三是当不善心之后唯生不善心时。第四是当善心或无记心之后现起善心或无记心时。有覆无记和无覆无记的同分因也应如是配合。
一是过去引发，即唯由过去，而非唯一是过去，因此说异熟因唯由过去引发果。为什么呢？因为没有同时或无间的异熟，异熟因是依赖相续的。
依托于此故为所依。所依果即是所依果，即某法依托于某法，则是彼之果。士用果即是士用果，如从不净念住开始乃至证得不生为止。其他加行也应如是配合，此处说不净是作为例子。
和合果即是和合果。修习果即是修习果。对此有些人说所依果归属于增上果。其他人说一切都归属于士用果和增上果。
关于'何等诸法'等广说，诸法众多，无法一一广说，故总摄为四蕴。因此说'总之唯有此四种法'。烦恼性即是贪等不善和有覆无记以及与彼相应者。异熟生诸法即是异熟果自性诸法。

།ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་གཏོགས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་སྤྱོད་ལམ་ པ་དང་།གཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དགེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བས་ན་ལྷག་མ་ལས་སྐྱེས་སོ། །ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་སྐྱེས་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་སེམས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་སོ་སོར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་རིས་དང་ས་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རང་གི་སར་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ སོ།།བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་ཅི་རིགས་པར་རང་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དེའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཡིན་པ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ལུང་དུ་བསྟན་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་དག་གང་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་མི་ དགེ་བ་དང་།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་སོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་དང་སྐལ་བ་ མཉམ་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་དང་འདྲ་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་སོ། །འདིར་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་དག་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མེད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ལྷག་མ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཟུགས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་བཞི་ལས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་བཞི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྡན་པ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།

无漏诸根是苦法忍及与之相应者。除异熟以外的无记法者，即是威仪、工巧处及一切变化。善法者，即是有漏和无漏诸法。除前所说外，从余生故为余所生。染污诸法者，广说为：异熟非染污故，除异熟因外的染污诸法所生。其中，心所法俱生者与心，是心与心所法的俱生因及相应因。如是于心所法中亦当各别宣说。等流因是自类同地染污法中先生者。遍行因是遍行自地中先生者。作用因是随应除自身外者。除遍行因者，遍行因唯是染污诸法所有，非是非染污诸法所有，而异熟是非染污，故遮遣彼为遍行因。此中俱生因及相应因如前。等流因是有记法中先生者。异熟因是彼等中能作异熟果者，即不善及有漏善法。作用因如前。除彼异熟因及遍行因者，由非异熟故除异熟因，由非染污故除遍行因。俱生因及相应因唯是俱生者。等流因当随应说。作用因如前。除彼异熟因、遍行因及等流因者，由无先生同类故，及由是善故，除等流、遍行及异熟因。此中俱生因及相应因唯是俱生者。作用因如前。由说相应因故，知是心及心所法，若非尔者，于彼等不应说相应因。除唯相应因者，由非心心所自性故，彼等无相应因。其他染污等者，即是染污诸法、异熟生诸法、余诸法及无漏事。其中染污诸法者，染污色及染污不相应行，除相应因及异熟因外从四因生。异熟生者，除相应因及遍行因外从四因生，即是异熟生色及异熟生不相应行。

།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གསུམ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་མའི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་དང་གསུམ་ལས་སྐྱེའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དང་པོ་ནི་གཉིས་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་དང་པོ་གཟུགས་ དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དག་ལས་སོ།།རྒྱུ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་དག་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ལ། རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།སྔར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པ་ནི། སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་རྣམས་ནི་གྲངས་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ན། ད་ནི་རྐྱེན་རྣམས་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་དང་། བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་འདྲི་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་གང་ ཞེ་ན་ཞེས་བྱའོ།།རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །གང་ནས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སམ་འོན་ཏེ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ནས་བསྟན་གྱི། ཆོས་མངོན་པ་པ་ དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་དུ་འདྲ་བ་ནི་རྐྱེན་ཉིད་དོ། །འདིར་དངོས་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྟན་པ་ནི་འདྲ་བ་ཉེ་བར་བླངས་པའོ། །ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཡང་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་མི་འདའ་སྟེ། རྐྱེན་གྱི་རིགས་རྣམ་པ་བཞི་རྟེན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ལྔ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་མི་ཤེས་པས་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་རྒྱུའི་ རྐྱེན་གང་ཞེ་ན།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཆོས་འདུས་མ་བྱས་མ་སྨོས་པས་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པོ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཐ་མ་མིན་མཚུངས་དེ་མ་ཐག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྨོས་པས། །གཟུགས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཐ་མ་དང་ཐ་མ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཐ་མ་དག་ནི་གང་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དུས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ཐ་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་ དག་ནི་གང་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐ་མ་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་མ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་མ་མ་ཡིན་པ་སྨོས་སོ། །སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་འོངས་པ་ པ་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་འདི་ནི་མཚུངས་པ་ཡང་ཡིན་དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་པས་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་རྫས་རིགས་མཐུན་པ་གཉིས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་རིགས་མཐུན་པས་བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་འབྲས་ བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'其余诸法从三因生'这句话，除了异熟因、相应因和遍行因之外，其余诸法是从俱生因、同类因和能作因这三种因中产生的。
关于'无漏法的最初从两因生'这句话，无漏法的最初非色法是从能作因和俱生因两种因中产生的。
关于'没有从单一因产生的法'这句话，因为俱生因和能作因相互不相离，又因为不依赖其他助缘因，若是单一因则会导致一切时中都能产生的过失。
前面说过'无因缘者，非能生所生'，其中已经从数量、自性和果的角度阐述了诸因。现在需要从缘的角度、自性和作用来阐述，因此有'何为诸缘'的提问。
关于'说有四缘'，有人问这是出自经典还是出自阿毗达磨。因此说'出自经典'，这表明是佛陀亲自宣说的，而不是阿毗达磨论师所说的。
相似于缘的即是缘性。这里以事物的缘来说明是借用了相似性。虽然一切法自性各异，但不离缘的体性，意思是依靠四种缘的类别。
关于'因即是五因'，因缘仅是五因，但五因不都是因缘。由于有人不了解这点，所以说'除去能作因'。怎么知道能作因不是因缘呢？这是根据论典而知，因为论典中说：'什么是因缘？是一切有为法。'由于没有提及无为法，所以确立因缘就是五因。
关于'已生心心所，非最后等无间'，提到心和心所是为了明确显示，唯有心和心所是等无间缘，而色法、无为法和相应法不是等无间缘。
心和心所有两种：最后的和非最后的。最后的是指其后不再生起心和心所，例如阿罗汉入涅槃时的心识。非最后的是指其后还会生起心和心所。
因此提到'非最后'是为了通过明确最后的来理解有后续的诸法是等无间缘。'已生'一词是为了通过明确未来来包含过去和现在。
'此缘既是等又是无间'这句话说明唯有心和心所具有等无间的意义，其他法则不具有，所以唯有心和心所是等无间缘。
'等'是指在同一相续中两个同类实法不会同时存在。'无间'是指不被同类实法间隔而能产生果。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དོན་ མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་བའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ སྡོམ་པའི་གཟུགས་སོ།།གང་གི་ཚེ་སྡོམ་པ་བླངས་པ་བསམ་གཏན་ནམ་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་ངོ་།།གང་གི་ཚེ་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་འབྱུང་བས་གཟུགས་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་འཆོལ་བ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་འཆོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ནམ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། །ཟག་པ་མེད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ན་རེ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། །ཇི་ལྟར་ཟས་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་དང་། རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་འགག་པ་ཁོ་ནར་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་བསམ་གཏན་དང་ཟས་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་གཞན་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མ་འགགས་པ་ཁོ་ནར་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བཙུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོབ་པོ། །ཆེས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྫས་ངེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བར་འགལ་བ་མེད་དེ་ལ་ལར་ནི་ཆེས་ཉུང་ངུ་མང་པོར་ འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཟུགས་ལྟ་བུའོ། །ལ་ལར་ནི་ཆེས་མང་བ་ཡང་ཉུང་ངུར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ལས་སྟོབས་ཆུང་ངུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེད་པ་མེད་དོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།འདི་ལྟར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་ལ། མི་དགེ་བ་འདྲེས་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཉི་ཤུའོ། །བསྒྲིབས་པ་ལ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའོ།།རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ཏེ། སེམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རྐྱེན་གྱི་ངོ་བོར་འདོད་ པ་ཡིན་ལ།སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཆེས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་བྱུང་བས་གཟུགས་བཞིན་དུ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་དངོས་པོར་འགལ་ལོ། རིགས་གཞན་ལ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རིགས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་སེམས་འགའ་ཞིག་ལ་ འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།འདིར་ནི་གཟུགས་བཞིན་དུ་རང་གི་རིགས་ལ་ཆེས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟར་ཚོར་བའི་རྫས་གཅིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཚོར་བའི་རྫས་གཉིས་སམ་ཚོར་བ་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཅིག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྫས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་འདིར་གཟུགས་དང་འདྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།

正因为如此，由于不平等生起的缘故，色法不是等无间缘，这是说，由于没有等无间的意义，所以不是等无间缘。为了说明没有等无间的意义，因此广说'如此欲界所行'等。欲界所行是别解脱戒无表色。色界所行是禅定戒色。无漏是无漏戒色。
当受戒时若不入禅定或道时，则从欲界所行无表色中唯生欲界所行。当入定时，则生欲界和色界所行无表色。当入道时，则生欲界所行和无漏，所以色法的显现是杂乱的。等无间缘不是杂乱的，这是说，欲界所行的心和心所之后，永远不会生起欲界所行、色界所行和无漏。
尊者胜友说，广说'从增长而生'，如同由食物、禅定等增长，以及从异熟生起而未灭时，唯有与此同类的由禅定和食物等增长，以及从异熟生起的其他色法生起。同样，善、不善和无记心未灭时，善、不善和无记心不会生起。
'尊者'是指说一切有部的上座法护。广说'由于生起过多和过少的缘故'，如是有色法的诸法没有确定的实体，这并不相违，有时少变多，如同从羯剌蓝等生起色法。有时多变少，如同从强壮的身体生起微弱的力量。因此，这里没有等无间性的作用。
广说'对于诸心所也是'，如是欲界所摄的善心有二十二个心所生起，不善杂染及与见相应者有二十个。有覆者有十八个。无覆无记者有十二个。有寻有伺三摩地是初禅。无寻唯伺是殊胜禅。无寻无伺是从第二禅到有顶，那些心和三摩地被认为是互为等无间缘的缘的体性，而诸心所也因为生起过多和过少，如同色法一样，与等无间性相违。
'虽于异类有'，这是说，寻、伺等异类，在某些心中生起或不生起，但这里不像色法那样在自类中有过多和过少的生起。如是在一个受的实体之后不会生起两个受的实体，或在两个受之后不会生起一个，如此心和心所以确定的实体生起，所以这里不会像色法那样有过失。

།ཡང་ཅི་རང་གི་རིགས་ཁོ་ནའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མི་མཉམ་པ་མི་འདོད་པས་འདྲི་བའོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་གཟུགས་ལྟར་ཆེས་མང་བ་དང་ཉུང་ངུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཉུང་ངུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ཀྱི། རང་གི་རིགས་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་མཐའ་དག་ཁོ་ན་ཚོགས་པ་གཞན་མཐའ་དག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །རྒྱུད་འདྲ་བ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་དག་ལ་རྒྱུད་དང་འདྲ་བས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཡོད་པས་ན་ དེ་དག་ནི་རྒྱུད་འདྲ་བ་དག་གོ།།གལ་ཏེ་འདྲ་བ་ཁོ་ན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་རིགས་གཞན་ གྱིས་བར་མ་ཆོད་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འདོད་ཀྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་རིགས་ཀྱིས་མ་ཆོད་པའོ། །དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་སྐད་དུ་ནི་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན།སེམས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་མི་འབྱུང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ན་རིགས་པ་དང་ཡང་འགལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པའི་བཟོད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ།སྔར་ལམ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ཅིག་ཅར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་ལ་ཡང་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད པའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅིག་ཅར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྐྱེས་པ་རྣམས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཅེས་བཤད་པས་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་འཆོལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པས་ད་ལྟར་བ་སྔ་བ་དང་། ད་ལྟར་བ་བས་འདས་པ་སྔ་བར་བརྗོད་པར་ནུས་ན། མ་འོངས་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་སྔ་ཕྱི་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བ་ད་ལྟར་བའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ།དུས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་ནའོ། །འདས་པས་ད་ལྟར་ལ་འམ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དག་ལས་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ།

又'为何唯独自类'这句话是因为不承认不平等的等无间缘而提问。'这并非如此'等广说中，此处对于'其他的心与心所法，岂不是如色法一样有多有少产生'这个所说的问题，为了明确解释，而说'从少数实法的受等'等广说，仅仅说明这些，并非为了显示唯独自类不是等无间缘。因此唯有全部聚合才是其他全部聚合的等无间缘。
'相续相似者'等广说中，由于这些有相续与相似的假名安立，所以它们是相续相似者。如果仅仅相似是等无间缘，那么无漏心如何能在有漏心之后生起呢？当'无漏心后'等广说，如是不承认异类间隔为等无间缘，那么是什么呢？是自类无间。'譬如'是对此广说譬喻。
'不如是说'中，因为违背论典与正理。心的等无间法是什么？广说为'任何心之后所生起的其他心或心所'。也违背正理，因为会导致无漏心不能生起的过失。在苦法忍之前未曾有任何无漏法，因为之前未修道故。
'不相应行法等'广说，即得、生等。'因为三界系及无系同时现起'中，对于未离欲界贪者，在欲界法的得之后，欲界、色界、无色界及无漏法的得同时现起，因为具有色界、无色界的烦恼。同样，对于未离欲界贪而已得色界、无色界定的圣者，三界烦恼及无漏法的得也会现起。
如是三界系及无系的善法，有覆无记法的得也同时现起。这也说明了生等法同时现起。同样对于得阿罗汉果及退失者也应如理而说。
由说'已生者为等无间'而问'为何未来'。为显示未来时无序，故说'因为无先后'。由于与生起的先后相关，可说未来较现在为先，现在较过去为先，但未来却无如是先后，因为与时间先后无关。正因如此，现在不说是现在的等无间，因为时间相同。
'然而世尊'等广说，若未来时无先后。从过去推度现在，或从过去现在推度，即是从过去现在业推度。

།རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཆོས་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལྟ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་འདས་པས་ད་ལྟར་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ནའོ། ། གཞན་དག་ན་རེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདི་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་མི་ལྟོས་པར། དེའི་རིག་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟིགས་པ་ལས་མ་འོངས་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་འཁྲུངས པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དག་ལས་འདས་པའི་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འབྲས་བུའི་རྟགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་མར་གྱུར་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། རྟགས་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ནི་དེའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལ་གཟིགས་ནས་བསམ་གཏན་དང་མངོན་པར་མཁྱེན་པ་མངོན་དུ་མ་མཛད་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་མཁྱེན་པ་ཡིན་གྱི། མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པས་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཁྱེན་པ་དེ་ནི་དུ་བ་ལས མེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་འདས་པ་མཁྱེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཡང་མ་འོངས་པ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་གོ་རིམས་ངེས་ པར་མེད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་མ་འོངས་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མ་འོངས་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མཁྱེན།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ད་ལྟར་བ་རྣམས་མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དག་གིས་ཉམས་སུ་མ་བསྟར་བར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཁྱེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདིའི་ལན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མ་འོངས་པའི་གོ་རིམས་ངེས་པར་གནས་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ངེས་པར་གནས་པའི་ངེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། དེ་ནི་མ་འོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་འཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ངེས་པའི་རྒྱུ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ན། དེ་ནི་མ་འོངས པའི་དུས་ན་མེད་པས་ངེས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ཐར་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཞིག་གང་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་རག་ལས་པ་འམ་བཟློག་ པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེའི། ཆོས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་ན། དེ་ལ་རག་ལས་པ་གང་ གིས་བྱས་ཤེ་ན།ནུས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ངེས་པས་མཐུན་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ངེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ན། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་ངེས་པ་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། ནུས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་གང་ལ་རག་ལས་པ་ཁོ་ན་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེའི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་མ་དག་ནི།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཐ་མ་ཉིད་ནི་སེམས་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཐ་མ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ དག་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'如是异熟'是指异熟果。'从法所生'是指等流果。'如是世尊'等广说，若认为由过去推测现在的话。
其他人说：世尊如何不依赖前际，以现量见到其类业的未来果，而确知在某某未来之后必定生起此事，如是遍知有情相续中过去业与果的关联，因此无此过失。
'为果之相'即为果之标志及因相，意为成为标志相。那是如同其影像，观见彼已，不用现前修习禅定与神通而知未来，并非以现量而现见。
此智如同从烟推知有火般是从比量而生，并非因为因果关系是现量的缘故。因此，如同不依未来而知过去一样，也不依过去而知未来。
若未来次第不定，世尊仅以意欲即能了知某某未来之后将生起此未来，如是世尊是一切智。譬如，岂不是不经眼识领受现在色等境而由意识了知吗？
对此回答说：'诸佛之境界'等。若未来次第无有决定，即说若决定安立的决定因是等无间缘，则彼于未来是无。
为何'于胜法后'等广说，生起决定之因是等无间缘，彼于未来时无故，将成无决定而生起。
'何者依于何生起'等广说，苦法忍的生起是依于胜法，非依于其他或相反。因此胜法之后唯生苦法忍，非其他法。其他也应如是说。
若无等无间缘，依于彼者由何作？因功能差别故。若非如此，唯心心所有等无间缘决定故，无等无间缘的种子与芽等将无决定次第，然见种子与芽有决定次第。
因此，由功能差别故，某生起唯依于某者，即于其后生起，非其他。由于'无关联其他心'等，如是阿罗汉最后心心所与其他心心所无关联。
彼等为最后即因无关联其他心故，若非如此则不成为最后。因此彼等非等无间缘。

།དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན། འདིར་ནི་དེ་གང་གི་འདས་མ་ཐག་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཤེས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་བླ་སྟེ་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་ཁྱད་པར་མེད་པའི ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་མིག་སྐྱེས་པ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་བཞིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་གཞན་མ་ཚང་བས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་ན་དེར་མིག་གིས་ཅི་ཉེས། རྒྱུ་གཞན་མ་ཚང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ པ་མེད་པའོ།།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི་ཡིད་ལྟར་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ ཕྱོགས་པའི་ཆོས་གང་འབྲས་བུར་བཟུང་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དམ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐ་མ་དག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་བཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་ལ་སེམས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནོ། །སྐད་ཅིག་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་རྐྱེན་ནོ། །སེམས་མེད་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སོ།།སྡང་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་ གྱི།སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱིས་བར་དུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་དག་ཀྱང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་མ་ ཡིན་ལ།སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ།སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་དུ་འདོད་དོ། །སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ ལ།གང་གི་ཚེ་སེམས་ལས་སེམས་གཞན་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་སེམས་སྔ་མས་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ།

关于'如是'这一广泛出现的词，若说'六识灭后的识即是意'，那么在此处并不存在作为其刚刚灭去的识。'意是由所依事物来区分'，这是广泛出现的说法。
若问：没有等无间识时，如何成为所依事物？因为它安住为所依事物的缘故。不论后续的识存在与否都无所谓，因为作为所依事物没有差别。
例如，当眼根生起时，它安住为眼识的所依事物，即使由于其他因缘不具足而眼识不生起，眼根有何过失？其他因缘不具足是指阿罗汉没有后有业和烦恼。
关于'等无间缘是由作用来区分'，是由果的生起来区分，而不像意根那样仅仅由安住而区分。为了说明这一点，广说'等无间缘趋向生起的法，是否一切都摄为果'。
阿罗汉最后的心心所并不摄取果，因此由于它们没有士用作用，所以不是等无间缘。
凡是有心的等无间缘者，即是心的等无间者。因为不被其他刹那间隔，所以是心的等无间缘。
'从无心定'是指从灭尽定和无想定。
关于'出定心'，其等无间缘是入定心，所以是心的等无间者，但不是心的直接后续者，因为被定的诸刹那间隔。
定的第二刹那等也因为被定的第一刹那间隔，所以不是心的直接后续者，但是心的等无间者，因为是具有入定心的等无间缘。
关于'定的第一刹那'的广说，由于该心不是生等的等无间缘，所以它们不是心的等无间者，但是心的直接后续者，因为不被其他刹那间隔。
由于不是心的等无间者的自性，所以不是心的等无间者。
唯有心、心所以及二种定才被承许为心的等无间者。
关于'有心位的生等'，是什么呢？是心的直接后续者，而不是心的等无间者。
关于'第三句'，即定的第一刹那，它既是心的等无间者，也是心的直接后续者。
关于'有心位'，当从一心生起另一心时，后面的心和心所既是心的等无间者，也是心的直接后续者，这是由前心所决定的。

།མུ་བཞི་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་ པ་དང་།ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ ནི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་གོ།།དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ཡིན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་། སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་འདི་ནི་དེར་མུ་གསུམ་པ་ཡིན་ལ་འདིར་ནི་དང་པོ་སྟེ། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་ལ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྦྱོར་བའི་སེམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེར་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ལ།འདིར་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ཆོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ནི་དེ་དག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ ཏེ།སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དེར་མུ་དང་པོ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་། སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེར་མུ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ལྡང་བའི་སེམས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་གཞན་གྱིས་མ་ཆོད པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཀྱི་བར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ ཅད་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ཡུལ་ གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་མི་སྲེག་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་རྫས་དང་སྐད་ཅིག་ངེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་ངེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ལ།གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །རྫས་ངེས་པ་ནི་གཟུགས་སྔོན་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ངེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གང་ཞིག་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་དེའི་དམིགས་པ་ ཡིན་ལ།གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

关于第四边的解释：入定的第二刹那等以及出定心的生起等，由于不是心的等无间性的自性，所以不是心的等无间缘，又因为被其他刹那间隔，所以不是心的无间缘。
所谓第三和第四就是第一和第二，所谓第一和第二就是第三和第四的解释是：入定的第一刹那和有心的状态，在那里是第三边而在这里是第一边，因为是由等无间缘所生，所以是心的等无间缘，而不是入定的无间缘，因为其等无间缘的加行心不是入定的缘故。
第二刹那等及具有心的生起等，在那里是第四边而在这里是第二边，因为与入定无间隔，所以是入定的无间缘，而不是心的等无间缘。入定心不是它们的等无间缘，因为不是心的等无间缘的自性的缘故。
从无心定中出定的心和入定第二刹那等，在那里是第一边而在这里是第三边，是心的等无间缘和入定的无间缘。
入定的第一刹那和有心状态的生起等，在那里是第二边，这些法不是心的等无间缘的自性，且因为没有前一刹那的入定，所以既不是心的等无间缘，也不是入定的无间缘。
现在详细解释'出定心长时间间断'，因此说'因为不被其他心所间断'，心的间隔是由心造成的，而不是不相应行法，这将会解释。
'所缘是一切法'的解释：除了心和心所的对境外，没有任何其他法。为了说明一切是所缘而不是一切的所缘，所以说'随应'。
为了说明这一点，详细说明'眼识及其相应法的所缘是色'。'因为是如此的相'是指因为是境相的缘故。
对此的比喻是：'就像柴火虽然不燃烧，但因为具有这样的相，所以称为柴火一样'。
'由处、事和刹那决定'的解释：其中处的决定是指眼识及其相应法的所缘是色处而非其他。事的决定是指缘取蓝色的所缘就是蓝色而不是黄色等。刹那决定是指某一刹那是某识的所缘，就只是那个所缘而不是其他。
'如其自性'是指某识的所缘是什么的意思。耳识等对声等也应当如此类推。

།སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་རྟེན་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་རྫས་ངེས་པ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ངེས་པ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་ངེས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བ་རྟེན་མེད་ ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གང་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ནས་འགགས་པ་རྣམས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་འདས་པའི་མིག་རྟེན་པ་དང་བཅས་པར་གཞག་ཏུ་མེད་དོ། །བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ནི་བདག་ཉིད་མ་ གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།རྐྱེན་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དག་པས་ལྷག་པ་ཡིན་པས་ན་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ལྷག་ཅེ་ན། རང་གི་ངོ་བོར་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་ དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་འདི་ཁོ་ ན་ལྷག་པར་བརྗོད་པ་འདི་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡོད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་པོའི་ རྐྱེན་བཞིན་དུ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ།རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ལྷག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་པོའི་འོ། །ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོར་མ་གཏོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་གི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཞན་དག་གི་ཡང་ཡིན་ལ། རང་གི་ངོ་བོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་བཞི་ཆར་གྱིས་ཀྱང་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ལྟ་བུ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གཉིས་པོ་དག་འགག་པ་ལ བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འགག་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་གི་།གཉིས་པོ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡིན་གྱི། འགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པའི་དུས་ཁོ་ནར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འབྲས་བུ་ འཛིན་པ་དང་།འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་། ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་དེ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཅེ་ན་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་འབྱིན་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ཕན་ཚུན་བྲལ་བས་ཡུལ་འཛིན་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གསུམ་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དག་འཕངས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དོ།

所说'如是'这句话是说'就是这样'的意思，即眼识唯依靠眼根，不依靠其他根。此处实质的确定也应如处所的确定那样理解。同样，对耳等识也应如是说。已生的诸识与所依是确定的，因为它们的生起若无所依则不会产生。过去的诸识也是与所依同时的，即与何所依同时生起后灭去的，否则过去的眼根不能安立为有所依。
'能作因即说为增上缘'，这是说除自身外的一切法都是增上缘。此缘比因缘、等无间缘和所缘缘更为广大，所以称为增上缘。为何说它更广大呢？因为除自体外的一切法都是增上缘，而因缘、等无间缘和所缘缘则不是如此。
关于'一切法'，由于经中说意识的所缘是一切法，所以所缘缘也是一切法。因此，有人问：既然如此，为何说此增上缘超胜所缘缘有什么特殊呢？确实有其超胜之处，因为心心所法的俱生法从不是所缘，但却是增上缘，所以并非一切法都如增上缘那样是所缘缘，因为经中说'除自身外的是能作因'。
关于'或者是增上缘'，'增上'是指众多。'一切除自体'是说并非一切心心所法的所缘，因为所缘缘仅是心心所法的，而非其他法的。增上缘则是心心所法和其他法的。关于'如自体对自体'，这是说四缘都不是缘，因为不可能有如前所说的缘的特征。
关于'如无为对有为'，是因为无为法不是所生法。关于'二因对灭起作用'，应当确定仅对灭起作用，而不应确定唯二因。这是就生起而言，不是就灭而言，因为作用的当下果即生起。作用有三种：摄果、生果和受用境。
关于'彼二对俱生果起作用'，如何对此起作用呢？是以能互相摄持和生发之力，因为若相离则不能执取境。关于'三者对生'，应确定唯对生。因为异熟果和等流果是由于引发的力量而生起，所以同类因等诸因是对正在生起者起作用。

།རེ་ཞིག་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི རྒྱུ་གཉིས་པ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་ན།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པས་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པར་རུང་ཞེ་ན། འདིར་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ནུས་པ་ལ་བརྗོད་དེ། རྒྱུ་བསྐལ་པ་དུ་མས་ མ་ཆོད་པར་འགགས་ཀྱང་དེའི་མཐུ་ཁོ་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ནུས་པ་ལ་བྱ་བའི་སྒྲས་ཉེ་བར་འདོགས་སོ།།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དེ། དྲངས་ཏེ་སྐབས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་འགག་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིའི་བྱ་བ་ནི་མི་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གནས་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པས་དེ་ནི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པར་བརྗོད་དོ། །བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་བཞི་ཁོ་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་ བའི་དོན་ཏེ།རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་དམིགས་པ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བཞི་ དག་གིས་ཡིན་ཏེ།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གཞན་ལ་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ནི་འདི་དག་གི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཅི་རིགས་པར་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་གི་གང་དག་གི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔར། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ལྷག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་གཞན་དག་གིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ཡང་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། གཞན་གྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་གི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་རིགས་སྔར་སྐྱེས་པས་སྐབས་ཕྱེ་བ་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ལ་གཞན་དག་གིས་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་རིགས་པར་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་པས རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་དེ་དག་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་བཤད་ ན་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་སྲིད་དེ། དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ས་མཚུངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ སྟེ།དེ་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ས་མཚུངས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ།

暂时等流因和遍行因这两种因，由于紧随其后有等流果，所以对正在生起的果能起作用。而异熟因则由于紧随其后没有异熟果，那么它如何能对正在生起的果起作用呢？在此，'作用'一词是指功能，虽然因隔了多劫而灭，但仅凭其力量就能产生其果的功能，用'作用'一词来表示。等无间缘对生起起作用，因为它能引导并开启机会。所缘缘对灭起作用，因为它能执持现在的心和心所的对境。如是，所缘缘是以执持的意义而安立的，因为过去和未来的心和心所并不执持所取的对境。
关于'增上缘'等，其作用是安住于无障碍的自性中，由于它在生灭上没有差别，所以说它在一切时位都起作用。关于'四缘生起心和心所'，'是'字表示心和心所唯由四缘产生的确定义，即由因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘，而不是由一、二或三缘。
其他人说：'是'字是为了表示因，因为是心和心所，所以由四缘产生，所缘缘对其他法不起作用。对此，详细解释'这些的因缘'：五因并非都是一切法的因缘，那么是什么呢？是随应而定。何者是何者的何种缘，这在前面'烦恼、异熟所生、余'等已详细解释过。
'前者'是为了明确后生。如此，是否会导致其他法也成为无间？为此说'由其他法无间隔的'，与'心和心所'相连。它们的等无间缘依赖于前生的自类开启机会，因为已生故是前者，对它们来说是其他法无间隔的。
关于'随应五境'，眼等识及其相应法的所缘缘依次是色等五境。意识及其相应法则是一切法。增上缘由于仅是能作因，所以说是'除自体外的一切法'。
关于'三缘生起二定'，应确定为'唯由三缘'。没有所缘缘的原因是说'它们不是能缘'。虽然因缘说有五种，但这两种定不可能有异熟因、遍行因和相应因，因为是善法，因为是不相应法，由于这两个原因，所以说'这二者的因缘有两种'。
'同地的'是指：灭尽定的同地是有顶善四蕴，无想定的同地是第四禅地善五蕴。

།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། སེམས་ཀྱི་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དེ།སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་གྱུར་ཀྱང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ནོ། །སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་ མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་བ་ལ་ལྡང་བ་རྣམས་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ན། གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དེ་ལ་འདོད་ པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་བ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་འང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུམ་གྱིས་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ ཞེ་ན།འདི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པས་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ན་མ་བརྗོད་དོ། །འདི་ནི་མདོ་ཕྱི་མར་བསྡུ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་པོ་དག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ལས་ན་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལས་མ་ཡིན་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལས་མ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར་རང་གི་ལུགས་སྨྲས་པ་ཙམ་གྱིས་འདོད་པ་གྲུབ་པ་འམ་མི་འདོད་པ་དགག་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའི། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།འགྲོ་བའི་རྒྱུ་གང་ལ་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེས་བུ་དང་གཙོ་བོ་རྣམས་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ཞེས་བྱའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དུས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་དག་གཟུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བྱས་པས་གྲུབ་པར་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱོགས་དང་ པོ་དང་འགལ་བར་སྟོན་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དབང་ཕྱུག་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་ཁས་བླངས་པས་སོ།།ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ན་ཤེས་བྱེད་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་གྲུབ་པའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་དངོས་པོ་ངེས་པ་རྣམས་བསྡུའོ།

等无间缘。与定心相应者，是指灭尽定的刹那和无想定的一切刹那。增上缘如前所说，是指除自体外的一切法。
关于'由心造作而生'，心造作即是心的造作。何为心造作？即是心的运行，由此所生即是由心造作所生。其体性即是由心造作所生，因为是由心造作所生，虽然它们为不相应行所摄，但具有等持心的等无间性。
由于障碍心的生起，故非等无间缘。如是，瑜伽师厌离心心所的活动而入无心定时，若能引生心心所，则瑜伽师不会对此生起欲求，因为既要确实遮止心心所的活动，又要引生它们，这是相违的。
无想有情虽具心的等无间性，岂不应由三缘所生？虽然这是应当说明的，但因为是异熟所生，故自然运行，非由心造作所生，因此未说。这应知摄于后经。
其余由二缘所生。仅由二缘所生的确定，由于非能缘故非所缘缘，由于与心心所及无心定性质不相顺故非等无间缘。
其中因缘，如上所说'烦恼及异熟所生'等，应知随其所应，除相应因外。
广说诸法唯从如上所说因缘而生，如是，不能仅由宣说自宗而成立所许或遮遣所破，因此应说诸法唯从如上所说因缘而生，无有自在天等一因能生一切众生的正因。
所谓自在天、神我、胜性等为众生本初之因即是'彼'。'等'字所摄即是时间、自性、极微等。
若认为由正因成立，此说明与前说相违，为成立'诸法唯从如上所说因缘而生，无有自在天等一因能生一切众生'，故寻求离自在天等外的因。
由此即是承许离自在天外的因。若谓是能知故无过失，若是自在天则非能知，如是则非已成的作者，故有同样过失。
非自在天等，因有次第等。'等'字所摄即是处所、时间、事物决定等。

།དངོས་པོ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ནི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྲང་། དེ་ལ་རྟག་པའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ལ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ མེད་དོ།།འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་རིམ་པ་མི་རུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དེ།དེས་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱུང་ན། །འགྲོ་བ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །གང་གང་མཐོང་དེ་དེ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་དགུའི་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱིའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནང་གི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་ཡང་སྣང་ངོ་། །གང་གི་རྒྱུ་གང་ཞིག་སྔར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ན། དབང་ཕྱུག་ལ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོའི་སྐྱེ་བ་ཡུལ་དང་དུས་དང་དངོས་པོ་ངེས་པས་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་འདི་ནི་ད་ལྟར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དབང་ཕྱུག་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཡང་འདོད་པའི་དབང་ གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།འོ་ན་འདོད་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ནི་དབང་ཕྱུག་དང་ཕན་ཚུན་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དངོས་པོ་རྣམས་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་། ཡུལ་དང་དུས་དང་དངོས་པོ་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ པས་རྒྱུ་དུ་མར་གྲུབ་བོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་དང་པོ་དང་འགལ་བ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ཐ་དད་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ལྷག་མ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་འདོད་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་པའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དེ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་ན་ཡང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གཞན། ཐ་དད་པ་ལ་ལྟོས་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་དེ་རྣམས་ སོ་སོ་སོ་སོར་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ལས་སྐྱེས་ལ།རྒྱུ་གཞན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་དབང་ཕྱུག་ལྟར་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབང་ཕྱུག་ཁོ་ན་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་སླར་ཡང་ཕྱོགས་དང་པོ་དང་འགལ་ལོ། །དེ་དག་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ སྐྱེ་བ་ལ་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་འམ།འདོད་པ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་འདོད་པའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལས་གཞན་པ་ཁས་བླངས་པས་ཤཱཀྱའི་སྲས་པོའི་ལུགས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་གི་འདོད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཡང་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་ པའོ།།འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཕྱིར་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

诸事物生起的次第是否依赖于因的转变而依赖于俱有缘？对此，由于是常住的缘故，自在天没有转变。如此，转变即是变异性，而彼不应成为变异性，因为会成为无常性。因此依赖转变而有次第是不合理的。
由于唯自在天是一切的因，故无俱有缘，因此也无俱有因的缘由。如是，一切众生应当同时生起，因为彼等之因无差别。如所说：'若众生由自在天所生，众生不应次第生起，且由于所见皆是彼自体，故不应成为众生轮回之轮。'
外在的苗芽等和内在的凝酪等显现为次第生起。某因先前不依赖俱有因者，后来也不会依赖，因为无差别。因此，自在天等非是众生之因。
诸事物的生起是由于有则有，无则无，是依赖因缘和合，而自在天则不具有如是有则有性，因为是常住故。如是，事物的生起也不会由地点、时间和事物的决定性而成，因为彼等非是因，如同其他地点等。
若说：'愿此现在生起'，虽然自在天是因，但由意欲力，诸事物的次第等不相违。那么，由于意欲差别故，意欲与自在天互相差别，因此彼等是诸事物次第生起、地点、时间和事物决定性的因，故成立多因。因此即与第一主张相违。
彼意欲差别也唯是自在天所生，因此不仅余事物差别，意欲差别也应同时生起。为何？因为意欲之因自在天无差别故。若意欲同时生起，则一切众生应同时生起，因为是一切之因故。
若说依赖其他各别因，彼等意欲依赖其他因而从自在天生起，其他因非如自在天般常住，因此彼等次第生起不相违。如是，则非唯自在天为因，故又与第一主张相违。
彼等次第生起，如内外事物或意欲般，应依赖其他因的差别，若如是则成无穷过失。此中由于承许意欲之因异于自在天，故成为承许释迦子之宗。
若说虽然自在天的诸意欲是同时，虽是自在天所生，次第等不相违，是因为如意欲而生起。如意欲而生起是不存在的，因为彼等意欲无差别故。

།རྒྱུ་ཡོད་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་འམ། འགལ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཅིག་ཅར་ཡོད་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་ཞིང་། ཐམས་ཅད་ལ་འགལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ། །འདོད་པ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྔ་ན་མེད་པར་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལ། རྒྱུ་གཞན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྐྱེ་བ མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དབང་ཕྱུག་གི་འབྱིན་པའི་ཚོགས་འདི་སྙེད་ལ་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་ནི་འབྱིན་པའི་འབྱིན་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་དགོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དབང་ཕྱུག་ལས་གཞན་པའི་ བྱེད་པ་པོ་བཞིན་ནོ།།དེས་ན་རྟོག་པ་འདི་ནི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དགའ་བ་ཉིད་བྱེད་ལ་རག་མོད། ཡང་ན་དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཐབས་མེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དགའ་བ་ལ་དབང་ཕྱུག་མ་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དབང་ཕྱུག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཐབས་མེད་པར་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐབས་ཀྱང་ཐབས་གཞན་མེད་པར་མི་སྐྱེད་པས་ཐམས་ཅད་ལ་འདིའི་དབང་ཕྱུག་རྡུགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ ཐབས་བཞིན་དུ་དགའ་བ་ཡང་ཐབས་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།གནོད་པ་མང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གནོད་པ་ནི་ཆར་དང་རླུང་དང་གནམ་ལྕགས་དང་རིམས་དང་འཁྲུ་ནད་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འཚེ་བ་རྣམས་སོ། །འབྲེལ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་གཙེས་པ་དག་སྟེ། སྐྱེ་དགུ་དག་ བྱུང་ནས་གལ་ཏེ་དགའ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།འདི་ནི་བསྟིང་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱས་པས་དྲག་པོ་བརྒྱ་པ་ལས་སྨོས་སོ། གང་ཕྱིར་མ་ལུས་སྲེག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མ་ལུས་པར་སྲེག་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲག་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྒྱུ་རྣམས་ལས་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ དེ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་བྱེད་པ་མི་སྣང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་རེས་འགའ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ། རེས་འགའ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ཡོད་ན་ཡང་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །དབང་ཕྱུག་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་པོ་ རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དེ་དག་ནི་རང་གི་མཐུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་འདི་དག་ལ་དེ་དབང་ཕྱུག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བྱུང་བ་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མངོན་སུམ་ལ་སྙོན་པ་མ་བྱས་པ་དང་རྒྱུ་ལས་གཞན་ གྱི་བྱེད་པ་མི་སྣང་བར་ཡང་འགྱུར་བས་དབང་ཕྱུག་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ།།དང་པོ་བྱུང་བ་དེ་ཡང་དབང་ཕྱུག་བཞིན་དུ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དབང་ཕྱུག་ནི་དང་པོ་བྱུང་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ ན་དང་པོ་བྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་བྱུང་བ་ཡང་རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཙོ་བོ་ནི་སེམས་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བློ་མ་སྦྱངས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བསྟན་བཅོས་ དག་གིས་བློ་མ་སྦྱངས་པ་དག་གོ།

如果在有因的情况下，缺少俱有因或有违逆因而不生果，那么对于欲界诸法来说，俱有因是同时存在的，一切的因是大自在天，而且对一切都没有违逆因。欲界诸法中也不存在没有先前自性差别的某些法，因为它依赖其他因，而其他因也是不存在的。因此不是如欲界那样生起，那又是什么呢？一切将会同时生起。大自在天产生如此多的聚合也没有任何必要。大自在天不是产生的能作者，因为离开目的，如同异于大自在天的作者一样。因此这种分别是错误的。
如果说是为了欢喜，欢喜本身也需要方法，否则他就不成为大自在天，因为没有方法就不能作为。此外，如同那个一样，就是说，如同对欢喜来说不是大自在天一样，对三界也不是大自在天，因为不具有无碍的特征所以不是大自在天。如同没有方法就不能产生欢喜一样，方法也无法在没有其他方法的情况下产生，因此这个大自在天对一切都将失效。或者如同方法一样，欢喜也将不依赖方法而独自产生。
'诸多损害'是指雨、风、雷电、瘟疫、腹泻等危害。'关联'是指受到伤害，如果众生产生后能得到欢喜，我向他顶礼。这是讽刺语。'由此开始'是指在《大自在天百论》中广说。'因为无余焚烧'是说，因为无余地焚烧，所以称为暴烈，对其他也应当如此说。
'士夫作用现量'是指对苗芽等的种子等的作用。'除因之外不见其他作用'是说，如同眼、色、光明和作意等产生眼识时，除了这些之外不见其他作用。如同有眼等时，眼识有时生起有时不生起一样，如果有大自在天的话，也应该能够认识到其他的作用。
关于'大自在天对俱有因等'的广说，这些因以自己的力量产生果，因此对于这些来说他就不是大自在天了。关于'最初产生是从大自在天因而生'，这样的话就违背了士夫作用现量和除因之外不见其他作用，因此大自在天作为世间的因也有矛盾。最初产生也将如同大自在天一样成为无始，因为大自在天在产生最初产生时不依赖其他因且是常住的。因此，由于没有最初产生，所以最初产生也不是从那个因而生。
'对胜性也应当如理而说'是说，胜性是无心的，所以除了欲想分别外，其他一切都应当说。'未经训练的智慧'是指未经胜义论典训练的智慧。

།ཐམས་ཅད་ཕྱ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་རང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རྒྱུ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ གཉིས་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ།དེ་ལ་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་འདི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པ་མང་པོའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་ཀྱང་བྱ་བ་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཕན་ཚུན་མཐུན་པ་ཉིད་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པས་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དེས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་ ཅེ་ན།མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་ནམ། མར་མེ་དང་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འབྱུང་བ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །རྟེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྟེན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་དང་རྗེས་མཐུན་རྟེན་དང་ནི། །རྒྱུན་མི་འཆད་དང་འཕེལ་བ་ལས། །སྐྱེད་ཕྱིར་རྟེན་ཕྱིར་གནས་ཕྱིར་དང་། །རྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་འཕེལ་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་བྱེད་ རྒྱུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་གཞན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་ཡང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་ མ་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལ་དུས་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དང་ཡང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་འགྱུར་རྣམ་གསུམ་ཕན་ཚུན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ནས་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤོང་བའི་བར་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བདུན་སྤོང་བ་སྟེ།སྤོང་བ་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

为了说明一切并非来自外在，而是仅仅来自人的努力，因此详细说明了'各自的异熟果'等。
关于'其余从两者生'这句话，解释说有形法从因缘和增上缘两者而生。
其中，色法是大种和所造色，因此应当说明大种如何作为大种和所造色的因缘，以及所造色如何作为所造色和大种的因缘。
除自体外的一切法是增上缘这点是容易理解的，但因缘有多种形式所以难以理解，因此针对这点详细询问'如何是大种'等。
关于'以同类因和俱生因'的解释：大种的同类因是指先前生起的大种。虽然自性不同但趋入同一作用的相互契合性就是同类性。俱生因是指同时生起的诸法相互作用，因为一切都不能离开彼此而生起，所以是俱生因。
关于'随顺大种的缘故'的解释：当大种发生变化时，所造色随顺大种而变化。对于同时生起的大种和所造色，任何一个如何随顺呢？就像芽与影子的关系，或者灯与光明的关系一样。
因此，'这些是'等广说：因为从大种而生，所以是生因；因为随顺它而转，所以是转因；因为成为所依，所以是依因；因为是相续不断的因，所以是住因；因为是增长的因，所以是长因。
在此说道：'从生及随顺、依止及相续不断、增长故，能生故、所依故、安住故、依止故、增长故。'
这五种都只是能作因，因为其他因不合理。大种不是所造色的俱生因，因为果不相同。
此外，所造色是善、不善或无记，而大种都是无记，俱生因不具有这样的特征。
也认为未来和现在的所造色是以过去的大种为因而有的。同样，有些虽然不具有大种但具有所造色，俱生法的法性不是这样的，所以大种不是所造色的俱生因。
也不是相应因，因为不是心心所的自性。也不是遍行因和异熟因，因为是无覆无记。
也不是同类因，因为是俱生的缘故，而且与后生的不相似。
'三时互为'是指随其所应。
'身语业随心转'是指禅定和无漏律仪所摄的从离杀生到离绮语的七种断恶戒，即断除七种不正当的戒律，这七种断法互为俱生因。

།སྔར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་དགེ་བའི་ཡིན་པ་ནས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བར་གྱི་ ཡིན་ནོ།།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་འཕེན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་བྱས་ན་ཉི་ཤུ་ཡིན་པར་མདོར་བསྡུས་ན་སེམས་བཅུ་ གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དགེ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། ། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་མི་དགེ་བ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་ཞིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན། །ཞེས་འབྱུང བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སློབ་པའི་སེམས་སོ། །མི་སློབ་ པའི་ནི་མི་སློབ་པའི་སེམས་སོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལ། དགེ་བ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་གང་དང་ས་གང་གིས་བསྡུས་པ་འབྱུང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།འདིར་སྐྱེས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་ སྒྲོགས་ན་རེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟར་སས་བར་དུ་ཆོད་པ་འདྲེན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་ པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་གྱི།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རང་གི་ས་པའི་སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ མེད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་རྟེན་རིང་བ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་རྟེན་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལྟར། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་རྟེན་གྱིས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ ལ་རྣམ་པར་རིང་བ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པས་རག་ལས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱེད་པ་ལྟར་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པ་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་མེད་པ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོའི་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བས་ནི་སྐྱབས་ཚོལ་བ་སྟེ། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'过去一切都是同等业因'这句话，从善业到无记业都是如此。
关于'身语业的异熟果是眼等'这句话，身语业是指善恶色法为因，由此投生大种异熟果。
详细分为二十种，简略则为十二心，如是所说。
善是与无贪等相应。有覆无记是与身见、边执见相应。不善是与烦恼及随烦恼余相应。
除此之外为无覆无记。
色界和无色界中无不善，如经中所说'远离欲界及远离罪恶不善法'等，以及'上界一切皆无记'故。
彼等由于烦恼及随烦恼无异熟果故唯是有覆，而非不善，因此与彼等相应的一切心都唯是有覆。
有学无漏是有学心。无学是无学心。
关于'入定时善'之说，善心后生何善及属何地？欲界修所成善后唯生修所成善，而非生得善，因为生于此者不能现前。
有人说唯生未至定地摄。其他人说初禅地也是。又有人说殊胜禅也是。尊者妙音说乃至第二禅地。
其他人说非等引不能如超越定引生间隔地。
关于'结生时有覆'，生有为一切烦恼所染故，生得善后是有覆，而色无色界无覆无记不能现前，因依自地心故。
关于'无色界从欲界'等广说，其中远离依处是指：如色界依处能现前欲界所摄变化心，而无色界依处不能现前欲界所摄法。
其中远离行相是指：如色界能以执著等行相观察，而无色界心不能观察欲界。因此也由所缘远故远。
如同色界一样，无色界也非欲界对治，如是也由对治远故远。
关于'有学及无学'是指修所成善后。
为烦恼等至所逼故寻求救护，因依止欲界善心故。

།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གོང་མའི་སེམས་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་འཆི་འཕོ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཟློག་ཏུ་མེད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་ མོངས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཞི་སྟེ། ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་གོང་མ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་ བུ་སྟེ།།དེ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པར་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བའི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཟློག་ཏུ་མེད་ལ། གདོན་མི་ཟ་བར་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་ འཇུག་པར་བྱ་དགོས་པས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་གཉིས་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནའོ། །གཟུགས་ན་དགེ་ལས་བཅུ་གཅིག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་བཞི་སྟེ།ལྡང་བའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ནི་རང་གི་ས་པའི་སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ནི་དགུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་གཉིས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་སྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་མ་གཏོགས་སོ། །བསྒྲིབས་པ་བརྒྱད་ལས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།རང་གི་ས་པའི་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་ལ།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་འཕོ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བཞི་པོ་འདི་དག་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལས་དྲུག་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ས་འོག་ མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བའི་ཚེ་དགེ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་། །འོག་མ་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་ནི་ས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་འབྱུང་ངོ་། །ས་གཞན་གྱི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྲིད་ དོ།།མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་གསུམ་ལས་སོ།

关于'有色与无色的一切心'，上地的六种心死亡转生到欲界结生是不可避免的。无漏心之后不会出现烦恼现行。从此有四种，即下地烦恼之后不会现起上地之心，也不会现起无漏心。
关于'从色界善'，变化心是禅定的果报，因为未入禅定就无法现起。以无记心死时，结生于色界和无色界是不可避免的，必定要在禅定果报之后入禅定，所以无覆无记之后是色界善、烦恼和二者，以及唯有无色界烦恼。
关于'色界善有十一'，即自地三种，欲界四种，即出定时善，结生时不善和有覆及无记变化心，入定时无色界善，结生时有覆，入定时有学和无学。除了无色界无覆无记，因为异熟心依赖自地心，所以除此之外。
关于'此从九之后'，即自地三种和欲界二种，即入定时善和变化心，出定时无色界善，因为依靠下地的烦恼定所逼恼故有烦恼，出定时有学和无学。
关于详细阐述'欲界烦恼二种'，烦恼心非为禅定和等至的加行，也不存在于以善心结生。如是除此三种。
关于'从有覆八种'，即自地三种，结生时欲界善和无覆无记，结生时无色界三种。
关于'欲界烦恼二种'，未离欲界贪者不能结生色界，也不存在以有学和无学心死亡，因此除此四种。从此六种，即自地三种，结生时下地烦恼二种，被烦恼定逼恼时善。因为加行心不存在无覆无记，所以其后不生起有学、无学和无色界善。
未离下地贪者也不能往生上地，因此其后不生起无色界烦恼。也非他地无覆无记，因为在生起和入定时其后是不可能的。无覆从三种。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་སུ་མི་རུང་ཞིང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པ་གསུམ་ལས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་མི་འབྱུང་བ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་གཟིར་བར་མི་བྱེད་པས་འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་འབྱུང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྲིད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའང་དེའི་ཚུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ས་འོག་མ་པའི་དགེ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལས་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་ནི་སེམས་དགུ་སྟེ། རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད པའི་དགེ་བ་དང་།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བསྐལ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ས་པའི་དགེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེའི་མཇུག་ ཐོགས་སུ་མི་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལྟར། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཟུགས་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མ་གཏོགས་སོ། ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ནའོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ནའོ། །བསྒྲིབས་པ་ལས་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད པའི་དགེ་བ་དང་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་སོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་མ་བྲལ་བ་ལས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་ལ།དེས་སློབ་པའམ་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ལྔ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ དག་ལས་འབྱུང་ངོ་།།ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་གཞན་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡང་བའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་སློབ་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སློབ་པའི་ཤེས་པའོ། །བཤད་མ་ཐག པའི་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་འདི་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སོ།

关于'所谓'这一点，它既不适合作为结生相续的心，也不是从欲界的修习中产生，也不是有学、无学和无色界的出定之心，因此是从自地的三种心中产生。
关于'从其中有六'这一点，在结生相续时有欲界烦恼心和无色界心。由于是从修习中产生，有学、无学和无色界的善心也不从其中生起，因为不被无覆无记所障碍，所以欲界的善心也不会随后生起。
在投生和入定时，上地和下地的无覆无记心也不可能随后生起。无色界也是如此。
关于这一点，在投生和入定时不可能从下地的善心等产生，也不会在有学和无学之后生起，因此只从自地的三种心中产生。
关于'下地的烦恼心等'，是指结生相续时的欲界和色界心。
从无色界善心中产生九种心：自地三种，出定时色界善心，结生相续时下地烦恼心，入定时有学和无学心。
关于'除了欲界善心以及欲界和色界无覆无记心'，由于欲界与无色界相隔，其地的善心也不是无色界的出定心，因此不适合随后生起。
就像欲界所摄的变化心是由色界修习所获得一样，欲界和色界的无覆无记并非由无色界修习所获得，因此也不包括在内。
'色界善心'是指在入定时。'从有学和无学中'是指在出定时。
关于详细阐述的'从有覆中有七'，由于依靠下地而被烦恼入定所困扰，所以有色界善心，结生相续时有覆心，结生相续时欲界烦恼心两种。
关于详细阐述的'如是彼等'，欲界和色界烦恼心等，如是从下地未离贪者无法在无色界结生相续，也不会从有学或无学三摩地中出定，因此只从五种心中产生。
这是在结生相续时从欲界和色界善心及无覆无记心中产生。
关于'三界善心'，是指欲界、色界和无色界所行。提到善心是为了遮遣其他。
'从有学中'是因为属于相续流。有学不是结生相续心，善心是从修习中产生的，所以不会在其他之后生起。
关于'从其中有五'，出定时有三界善心，相续流所摄的有学心，以及金刚喻定之后的无学智。
关于'从刚说的五种中'，在入定时即是三界善心。

།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་སློབ་པ་ལས་སོ། །ཟད་པ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་སེམས་ནི་བཞི་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡང་བའི་ ཚེ་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་སློབ་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་ནི་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བསྒོམས་ པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་དོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་སྟེ་གཞན་མེད་དོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་ དགེ་བ་ནི་སེམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་གང་གི་ཐོབ་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །སྤྱོད་ལམ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལས བྱུང་བ་ནི་བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་སྟེ།རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་འབྱུང་བའོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ལ། སྔ་མ་ནི་རྒྱུའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ན་བཟོ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པ་ཡིན་གྱི་མཁན་བཟོས་བྱས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་འགྲོ་བ་དང་འདུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་པ ཡོད་དོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་རྣམས་མེད་པས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་ཅེ་ན་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་ རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རང་གི་ལུས་དང་མལ་སྟན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། བཟོའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །བཟོའི་གནས་པའི་ ནི་སྒྲ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོམས་པ་པོས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་ནས་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་ངེས་པ་མ་སྨོས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤྱོད་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། ད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་གི་སྦྱོར་ བའི་གནས་སྐབས་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་སྦྱོར་བའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཐོང་བ་དང་རེག་པའི་བར་དུ་གྱུར་ནས་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

在金刚喻之后是有学。在尽智之后是无生智。对于'由此有四种心'，在生起时，三界的善法和无学，如同从尽智之后生无生智一样。无学之后永远不会生有学，因为被烦恼心所间隔，若无烦恼现行则不会退失。
关于'生得善和加行善'，其中加行善是由加行所得，即从闻思修所生。其中因为非等持故，欲界中无修所生。色界中无思所生，因为他们的相续被止观浸润，故心的等持自然安住。无色界中唯有修所生，无其他。生得善是不需加行，由生即得者，即欲界和色界中中有结生的刹那。在无色界中是生有中最初获得者。
关于'异熟生、威仪路、工巧处和变化'，这是依因和业的差别而分。其中从异熟因所生是异熟生。从威仪所生是威仪路。同样，从工巧处和变化所生是工巧处和变化，因为是以第七格解释因缘。或者缘于彼等而生，故从彼等所生。威仪路、工巧处和变化三者是依业的差别而分，前者是依因的差别而分。
关于'色界除工巧'，色界的宫殿等一切都是业生和变化，完全没有工匠所造。因为有色法有行住等，故有威仪路。无色界中无威仪路、工巧处和变化，故无无覆无记的差别。
若问为何无色界中无威仪路等，因为彼等所缘是色、香、味、触。其中威仪路等的所缘依次是自身和卧具等的色等、工巧处的色等、变化的色等。
关于'工巧处亦缘声'，因为缘于教授者所说而意识学习的缘故。异熟生未说决定，故成立色等及其他亦是所缘。
关于'唯是意识'，因为趣入威仪分别等造作。除异熟生，现在六识皆是。关于'五识聚'，因为在彼等加行位中生起故是加行。云何？因为经过见触等而生起故。异熟则无加行，因为异熟是自然运行的缘故。

།སྤྲུལ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འདིས་ཡི་དགས་དང་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲིད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བཟོའི་གནས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟོའི་གནས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པའི་བར་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་ པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་གི་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ནའོ། །དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་འཕོ་བ་མི་སྲིད པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཁམས་གོང་མའི་བསྒྲིབས་པ་དག་མི་འབྱུང་ངོ་། །རང་གི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཡང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། གོང་མར་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་གཉིས་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལས་དེ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ་། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་[(]གཏགས་[,]གཏོགས་[)]པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་ལྡང་བའི་སེམས་སུ་མི་འགལ་ལོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་དེ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་ལ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རང་གི་བདུན་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པའོ།

虽然变化有所修习，但五识聚并非如此，因为它是在禅定之后才能进入的缘故。由于想要宣说神通的果报，因此不会有堕入饿鬼、食肉鬼等处的过失。
其他人说，关于'由工巧处所成就'，意识由工巧处所成就，有能生起这种意识的意识存在。
'缘十二处'是指缘一切所依事物的缘故。因此如是，应当了知除了威仪路等之外，还有其他不隐蔽无记法，从缘眼处乃至缘法处。
关于'除神通果'，这是属于色界善法，由修习而生，在修习之后才出现，而不是在欲界活动之后。色界所行的修习所生，以及有学和无学法是在入定之时。因为住于善修所生时不可能有死亡。
在其后不会出现上界的有覆法。关于'自地的善法和染污法'，是指生得、修得、有覆、不善，以及出定时色界所行的修习所生，有学、无学，以及被染污定所逼恼，依于下地的缘故，在色界所行的染污法之后出现。
虽是自地，但不从无覆无记法中生起，因为力量微弱且无功用而转的缘故。
'色界和无色界所行的染污法'是指结生相续之时，因为住于生得时可能有死亡和结生上界的缘故。由于无功用而转的缘故，不从有学、无学二者和色界所行的修习所生中产生，因为那不是修习。
'如前'是指除神通果之外。虽然色界所行的修习所生和染污法等是无功用而转，但不相违于出定心。
'除修习所生和神通果'是因为住于其中时无有死亡的缘故。
同样也应当说无色界所行诸法亦是如此。
'四种色界所行'是指结生相续之时。关于'除修习所生和神通果'等，由于力量微弱且无功用而转的缘故，在彼等之后不生起修习所生，又因依赖色界所行的修习所生的缘故，也不是神通果。
'色界和无色界所行的染污法'仅指结生相续之时。
'如前唯从自地七法'是指除神通果之外。

།བཟོའི་གནས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་དྲུག་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་འཆི་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སུས བཟློག་ཏུ་ཡོད།མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་རང་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ལྡང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཡང་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལས་སོ། ། ད་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ནའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ དང་།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེའོ། །དེ་ནི་སེམས་བཅུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ནའོ། །སྤྲུལ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འཇུག་པའི་ཚེ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པ་ནི་བསམ་ གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལས་ལྡང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། །བསམ་གཏན་ ལ་མ་ཞུགས་པར་དེ་ལས་ལྡང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལས་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ནའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་པ་ དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ཁོ་ནའོ།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བརྒྱད་དེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་རག་ལས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ ཕྱིར་ན་དགེ་བ་དག་གོ།།དེ་ནི་སེམས་བཅུ་གཅིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་སྟེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལས་འཆི་བ་མེད་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེར་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ངོ་། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་འཆི་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རོ། ། སྤྱོད་ལམ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱོད་ལམ་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། སྟོབས་ཆུང་བ དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ལ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ།

在工巧处之后有六种，对此，住于彼处则无死亡，若非如此，谁能遮止色界和无色界的烦恼。
所谓'除了神通果'，是因为从彼处仅生起色界修习所生。
所谓'神通果自身'，是从相续门中。
关于'色界修习所生'，如是未入禅定则无从神通果中出定，故从神通果中生起色界修习所生。
所谓'彼亦唯从二者'，是从变化心和色界修习所生。
现在广说'色界六种'，所谓'欲界善'是指出定时。
'神通果'是指欲界变化心。
'无色界修习所生'以及'有学和无学'是在入定时。
彼从十心之后生起，欲界修习所生业是在入定时。
从变化后是在入定时，未入禅定者无从禅定果位中出定。
不从威仪和异熟所生后生起，因为力量微弱且无功用而入。
变化心是从加行所生，未入禅定则无从彼处出定，故从彼后生起。
从无色界修习所生是在出定时。
因烦恼等持所逼而依下地，故从烦恼后生起。
从有学和无学中唯在出定时。
从生得后有八种，欲界烦恼是在结生时。
'除神通果'，因依赖修习所生而自获得。
无色界烦恼是在结生时。
关于'欲界善和四种烦恼'，烦恼是在结生时。
因烦恼等持所逼而依下地，故为善。
所谓'彼从十一心后生起'，从欲界诸法是在结生时，从修习所生、工巧住和神通果中无死，因未离贪故从烦恼后无结生，因此唯从三者生起。
所谓'除修习所生'，因从彼处不可能有死亡。
从无色界三种唯在结生时。
关于'从威仪后有七种'，欲界烦恼是在结生时。
关于'除修习所生和神通果'，威仪不应是修习心，因为力量微弱且无功用而入，以及缘他故。

།ད་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཞིའི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལྡང་ བའི་ཚེ་ནའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་ཚེའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་ པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བའི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རོ། །འདོད་པ་ དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རོ།།འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། འདོད་པར་གཏོགས་ པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ།།སློབ་པ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །མི་སློབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། །སློབ་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །མི་སློབ་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁམས་གསུམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་།འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཐོབ་པ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་པའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། །སློབ་པ་ལས་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ།།མི་སློབ་པ་ལས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་མི་སློབ་པ་ལས་སློབ་པ་མི་འབྱུང་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་མི་སློབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སློབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལངས་པ་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྤྱོད་ལམ་དང་བཟོའི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱོད་ལམ་ པ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ།བཟོའི་གནས་པ་ནི་འདི་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བཟོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་དང་བཟོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འདྲེན་ པར་མི་ནུས་སོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་གཟོ་བ་མེད་པར་འཇུག་པས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེས་ན་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འདྲེན་པར་མི་ནུས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པ་གཉིས་ནི་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་བས་སྟོབས་ཆེ་སྟེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདྲེན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

现在要说明无色界中四种行相。关于色界所行的修习所生，是在出定时。欲界所行则不是，因为隔绝的缘故。有学和无学是在入定时。所谓色界所行的修习所生，是在入定时。除了异熟生以外，由于力量微弱，以及无功用而入定的缘故，所以不从异熟生中生起。从有学和无学中生起，是在出定时。下地的有漏，是指欲界所行和色界所行，是在结生时。
有漏之后有八种，关于此，属于色界的善法是在被有漏禅定所逼迫时出定时。有漏是在结生时。欲界所行的有漏唯在结生时。所说欲界和色界所行的详细内容，唯在结生时。下地的三种有漏，是在结生时。
有学之后有六种，即三界的修习所生以及属于欲界的生得，是在出定时。有学是就相续而言。无学是如金刚喻定之后的尽智。三种修习所生是指三界。从有学中生起是就相续而言。
无学之后有五种，即三界的修习所生以及属于欲界的生得，是在出定时。无学是就相续而言。三种修习所生是指三界。从有学中生起，如金刚喻定之后的尽智。从无学中生起，如尽智之后的无生智。
若问：如果从无学不生有学，那么无学退失成为有学又如何解释？答：这是因为从已出定的无学禅定中退失，因为住于禅定中是不会退失的。由于他们从事威仪和工巧作意，以及力量微弱，无功用而入定的缘故。
威仪是指从事行走等作意，工巧住是指想着'应当如此这般做'而从事工巧作意。因此，由于专注于威仪和工巧作意，对这些生起爱好的缘故，不能引发修习所生。异熟生是由往昔业力所引，故无功用而入定，力量微弱且无作意而入定，因此不能引发修习所生。威仪和工巧住二者虽然同样是无记性，但比异熟生力量更大，因为是有作意的缘故。所谓'不随顺修习所生'，意思是不能引发它。

།འབྱུང་བའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།འབྱུང་བའི་སེམས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པའི་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དག་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།གལ་ཏེ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་མི་འབྱུང་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཡུལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དག་ལས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་རིགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་མི་འགལ་ལོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱབས་བྱེད་པར་ནུས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ནི མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འདིའོ།།འདི་ནི་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུའོ་ཞེས་སེམས་རྣམས་མཇུག་ཐོགས་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་བཤད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་ གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ།གཟུགས་ནི་གནོད་པར་བྱར་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅན། ཚོར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ བར་རོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པའོ།།མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་གིས་མི་སྡུག་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་ སོགས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཚེ་ཡང་བར་མོས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་།།སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།རྒྱུན་གྱིས་བར་དང་བཅས་པ་དང་བར་མེད་པར་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཞེས་བྱའི་སེམས་གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'生起心无造作而转'这句话，生起心是指从修习中产生的心相续断灭的心，虽然它是无造作而转，但因为与断灭相随顺的缘故，所以在修习所生之后生起并不相违。
如此则'从烦恼性中也'等广说，如果因为与修习所生不相顺的缘故而不从威仪等中生起，那么由于执著所缘境界的缘故与力量微弱的缘故，从烦恼性中也不应生起修习所生，因为烦恼性法不应与善法相顺。'然而'是说虽然与其不相顺。
关于'烦恼遍知'等广说，烦恼遍知即是法决定思惟忍等识，这也是修习所生，所以在烦恼性之后生起是合理的。烦恼性也并非力量微弱，因为从无始以来就已熏习的缘故。因此，它在烦恼性之后生起并不相违。'因无造作而生起'如是说。
如何无造作而生起呢？因为不依赖修习。那么它如何是明显的呢？因为堪能，因为它是一切善根的种子。由于明显故能作救护，所以在色界烦恼性之后生起欲界生得。
这是说明诸心相续生起'此后是此，此是此后'，由于这些也是依靠作意而生起，因此安立作意有三种。
自相作意是对诸法自相作意，即作意色是可坏相，受是领纳相，乃至识是了别相等。
共相作意是对共相作意，它具有十六种相。因为无常性等是共相，所以其行相是共相，具有那十六种相的作意即是共相作意。
胜解作意是由胜解作意所分别，即由不净观和无量等胜解所生的所缘作意。'遍处等'中的等字也包括神通等成就时的胜解。
因为是心造作的意义所以称为作意。'如是'是说如果在三种作意之后现前圣道，所以'与不净观俱'等广说，因为相续有间断和无间断引生的缘故称为与不净观俱，而非在一心中，因为那是不可能的。

།དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མོས་པ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ཞིང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ ནའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ན་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གཉིས་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལྡང་བར་མི་འགལ་བས་འདིར་ ངེས་པ་མ་བྱས་སོ།།གལ་ཏེ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ན་འོ་ན་མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་འདི་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པས་སེམས་བཏུལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་མི་ སྡུག་པ་ནི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་བརྒྱུད་པ་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ས་གསུམ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། མཐོང་བའི་ལམ་ས་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ཁོ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་གི་ས་པ་ཡང་མ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་ བུ་དང་པོའི་སྐད་ཅིག་མར་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་བསྒོམ་པ་མི་འཐོབ་པའོ།།ཡང་གང་ཞིག་མ་ཐོབ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཉམས་པ་དང་གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་ པ་ཁོ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་མཛད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི། འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་དགོས་པ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལ་འཕགས་ པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ། །དེས་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་མཐུན་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་འདྲ་བ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སྤྱིའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་བསྒོམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ གི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ཁོ་ན་སྒོམ་པར་བྱེད་ལ།འདྲ་བ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་ན། འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ ཐོགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

正念觉支是圣道，它在胜解作意之后生起，也在自相作意之后生起，这是以义理而说的。如是，应当了知三种作意是圣道的加行。
其他有人说，唯在共相作意之后，广说为：因为见到无常等时圣道生起，以及其他二者与圣道不同的缘故。'从此有三种'这句话中，由于不违背一切生起，故此处未作决定。
若问：如果在胜解作意之后不入圣道定，那么'与不净相俱'等广说如何解释？为此说'由不净调伏心'，因此如是，不净是共相作意的加行，故经由次第而说。
若问：'依止无所有处等三处'广说中，三地是无所有处、初禅和殊胜禅。见道依止三地之后，即能现前欲界所摄的闻所成、思所成和生得的共相作意十六行相，这是因为它是近的缘故。
若问：'若依第二禅等'是指依第二禅、第三禅、第四禅入决定时，见道之后如何能现前欲界所摄的共相作意？因为被无所有处、初禅和殊胜禅间隔，如何能现前远处？
若说：'唯现前第二禅等地，则无此过失'，为此说'除顺决择分外，彼等地亦未得'，如是于初果刹那不得世间修。
复次，未得何者？退分、住分、胜进分三种。如是则唯现前第二禅等地的顺决择分耶？
为此说'圣者亦不现前顺决择分'。对此说明原因即'已得果'等广说，因为加行目的已成就，又因为顺决择分是圣道的加行，所以住于果位者现前顺决择分是不合理的。
由此'与彼相似的共相作意'等，即现前与顺决择分相似者。
即是说明'一切行无常'等。'不作是说'者，若现前顺决择分则无修习其他共相作意，因为现前顺决择分时唯修相似行相，相似者也唯是未来的见道所修，而此缘一切行法故不相似。
因此在圣道之后现前三种作意。

།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེའི་ས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་དང་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བའམ།ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་འཐོབ་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་ས་རྣམས་སུ་ནི་རང་གི་ས་ཁོ་ན་སྟེ། སྦྱོར་བ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་དེ་དག་སེམས་མེད་པར་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཉེ་བར་ གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་པ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་སེམས་པ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྔའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ དང་།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་པ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྒྱུ་ནི་ སྦྱོར་བ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གང་རག་ལུས་ཤེ་ན་ལམ་མོ། །དེ་དག་ལས་སེམས་གང་ལ་དུ་ཞིག་རྙེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་ཉིད་དུ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅི་སྐད་ཅིག་མ་ གཅིག་ལ་དྲུག་དང་དྲུག་དང་གཉིས་རྙེད་དམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་ན་ཁམས་སུ་སླར་ཟློག་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཅི་རིགས་པར་ཡོངས་སུ་བགྲངས་ཏེ་དྲུག་ རྙེད་དོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་མཚམས་སྦྱོར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལས་སོ།།ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྙེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་དགེ་བའི་སེམས་རྙེད་དོ། །མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སམ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་མི་དགེ་བའམ་བསྒྲིབས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་རྙེད་དེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཡང་ལྡན་པ་རྙེད་དོ།

关于'依靠无所不能而成就阿罗汉'等说法，其所依的地位是无所不能地，因为极其熟练且相违故。'属于欲界'是指与生俱来的善或由闻思所生。
关于'依靠无所有处'，若生于有顶，则现前无所有处地的修所生，因为微细故不是生得。在其他地中则唯属自地，因为需要其他加行来成就。
'无有思所生'，为什么呢？因为当他们无心作为时，唯有他们的禅定在运行。由于禅定极其熟练，且思维向内观照，所以他们思维时唯有禅定在运行。
关于'在五作意之后'，是指在欲界的闻所生、思所生，色界的闻所生、修所生，以及无色界的修所生之后，而不是在生得之后。这是因为道路依赖于加行。
当问及'在这些中能得几种心'时，是考虑确定性。关于'三界烦恼'等，是否在一刹那中得六、六、二？并非如此。首先，若现起欲界烦恼心，则在退回界地、结生善根和退失时，依情况可数得六种。
关于'以疑结生善根'，疑是烦恼，与之相应的心也是烦恼。既然是烦恼，如何能结生善根？是通过舍弃诽谤因果的见解。
关于'从界地退回'，当从色界或无色界死后生于欲界时，得到欲界生得善。如此，与疑相应及结生心虽是烦恼，但从两方面能得善心。
关于'不善及有覆无记'等广说，当从色界或无色界死后生于欲界时，若现起结生不善或有覆心，则得欲界不善及有覆心。
关于'色界烦恼'，当从无色界死后生于欲界时，也得与色界烦恼相应。

།ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སྔ་ནས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་བགྲང་ ངོ་།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་རྙེད་ལ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་བསྒྲིབས་པ་ཡང་རྙེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་མི་དགེ་བ་དང་། འདོད་པར་གཏོགས་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྙེད་དོ། ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ལས་རྙེད་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་གང་དག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་རྙེད་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་གསུམ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་དང་སློབ་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཡང་དྲུག་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཉིད་དོ། །རྙེད་པའི་དུས་དག་མང་བའི་ཕྱིར་དུས་གང་གི་ཚེ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས། ཁམས་སུ་སླར་ལོག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང གི་ཚེ་འདི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་བཞི་པོ་འདི་དག་རྙེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པ་རྙེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡང་གནས་སྐབས་དེར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་རྙེད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་སྔར་བགྲངས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་མི་བགྲང་ངོ་། །འདི་དག་ནི་སེམས་དྲུག་ཡིན་ ཏེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཅིག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཅིག་དང་སློབ་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་གཉིས་རྙེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པས་དེ་ཉིད་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་སློབ་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྙེད་དོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ལས་རྙེད་ཀྱི་ཁམས་སུ་ སླར་ལོག་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གོང་ན་ཁམས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་སྐྱེས་དགེ་ལ་གསུམ་དག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་འདིས་དང་པོར་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་གསུམ་རྙེད་དོ། །དགེ་བ་དེ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྙེད་ པས་གསུམ་རྙེད་པར་བརྗོད་པའོ།།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་དག་གོ། །སློབ་པ་ལ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་འདོད་པའི་ ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སེམས་རྙེད་པ་དེའི་ཚེ་དེས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་དུས་བསྡུས་པའི་སློབ་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྙེད་པས་སློབ་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

下地所生者具有上地烦恼，因先前已具有无色界烦恼，故不再重复计数。关于'从退失'一词，从离欲界贪而退失时，得欲界所摄不善及有覆，由欲界所摄烦恼而从离色界贪退失时，亦得色界所摄有覆。如是，从退失及结生两种情况中，得欲界所摄不善，以及欲界所摄与色界所摄有覆无记。
关于'从退失得无色界烦恼及有学'一句，此二者唯从退失得，而非从结生得。如是，此等是于欲界烦恼心中所得六种：欲界所摄善、不善、有覆无记三种，以及色界、无色界所摄有覆，及有学。
关于'色界烦恼亦得六种'等广说，色界所摄三种：生得善、有覆无记及变化心。欲界所摄则是无覆无记变化心。因得的时间众多而不知是何时，故说'从界还来时'，即当从无色界死没生于色界时，结生心现前之际得此四心。
关于'无色界烦恼'一句，当以色界烦恼从阿罗汉果退失时，得无色界烦恼及有学。虽然在此情况下亦得色界烦恼，但因已先前计数，故不再重复计数。此等为六心：色界所摄三种，欲界所摄一种，无色界所摄一种，及有学。
关于'无色界烦恼得二种'一句，唯有从三界离贪者方不具无色界烦恼心，彼以无色界烦恼从阿罗汉果退失时，得有学及无色界所摄有覆无记。此二者唯从退失得，非从界还来得，因其上无他界故。
关于'色界生得善得三种'一句，是说从等至得。当其初得根本禅定时得三种：即彼善，以及欲界与色界所摄无覆无记二种变化心。
关于'有学得四种'一句，某人依未至定，以圣道解脱道第九品离欲界贪，得初禅地心时，彼依根本禅，得预流果时所摄殊胜未曾有学，故说得有学。

།འདོད་པ་དང་ གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་ཁོ་ནའོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཡི་དགེ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དྲུག་གི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་དེ་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་རྙེད་དོ།།འཕགས་པའི་ལམ་སྨོས་པ་ནི་སློབ་པའི་སེམས་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ དགེ་བ་རྙེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས།ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་བགྲང་ངོ་། །འདོད་པ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་ནི་གསུམ་མོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའོ།།ལྷག་མ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཁམས་གསུམ་གྱི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འདོད་པར་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དེ་ལ་ འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཁོ་ན་རྙེད་དེ།མི་སློབ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་མི་སློབ་པ་ཁོ་ན་རྙེད་ཀྱི་གཞན་མི་རྙེད་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་དག་གི་ཚེ་རྙེད་ན།སེམས་འདི་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དག་གི་ཚེ་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤེལ་མ་མཁན་དག་གོ། །ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དབྱེ་བ་ཁས་མ་བླངས་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ ལ་དགུ་རྙེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཞི་པོ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་པོ་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པའོ། །དགེ་བའི་སེམས་ལ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཁམས་གསུམ་པ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་དང་།དེ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་དང་། ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་མི་སློབ་པ་སྟེ། སེམས་དྲུག་པོ་ འདི་དག་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་རྙེད་དོ།།དགེ་བའི་སེམས་ལ་འདུན་པ་རྙེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེར་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཚམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལྟ་བས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་མ་བསྟན་ལ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་རྙེད་པ་ལ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རྙེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་བསྒྲིབས་ལ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་སྦྱོར་བས་འཐོབ་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།ལྷག་མ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགུ་རྙེད་བརྗོད། །ཅེས་གང་སྨྲས་པའོ།

欲界和色界中的无覆无记心唯是变化心。无色界的善心。关于此，以六地圣道离色界贪的第九解脱道中，由获得彼定而得无色界善心。提及圣道是为了摄取有学心。若是离欲界贪，则仅在暖位时得色界善心，故不计入决定位。
关于'在欲界中离色界贪时'，离欲界贪时有三种。离色界贪时是属于无色界的善心。其余如是说。其余是什么呢？三界的无覆无记以及属于欲界、无色界的善心和无学心。
其中，若现起属于欲界的善心，则唯得欲界善心；若现起无学心，则唯得无学心，乃至其他也是如此。如是，染污心在命终结生时可得，而这些心在命终结生时则不可能。'其他诸师'是指相杂说者。
关于'无差别'，未承认以界的差别而区分染污，而说染污心得九种。结生时欲界四种：善、不善、有覆无记、无覆无记。结生时色界三种：善、有覆无记、无覆无记。从退失中得无色界染污和有学。
'善心有六'，此中也应知唯是三界。其中善心有六：从得离贪而有欲界和色界变化心，从得彼定而有色界和无色界善心，入决定时有学心，得阿罗汉果时无学心，此六种心于善心中可得。
关于'于善心得欲'，此中为显示三界也有，故广说'于彼善心是欲'。云何？因此说'由正见结生善根'，因经中说'边际是疑见'。
'于无记亦尔'，应知于无记心得时即得彼无记。为何？因为无覆无记心非是结生，非是离贪，亦非退失。无覆无记由加行得故全无，于善根结生时亦非。
'其余由此说而了知'，其余是什么？即前所说'诸智者说染污心得九种'。

།འདི་གང་གི་ལྷག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བའི་སེམས་ལ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ། ལུང་མ་བསྟན་ལ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཕྱི་མའི་ཕྱེད་པོ་དོན་བཤད་ཟིན་པ་ཅན་གྱི་སྟེ། མཛོད་མཁན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་གང་གིས་འདིའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན། །དྲུག་དང་དྲུག་དང གཉིས་རྙེད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་ཁྱད་པར་མེད་པར་དགུར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ། ཁམས་སུ་སླར་ལོག་པ་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་གསུམ་ དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པའོ། །འདིའི་བསྡུ་ བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི།།ལྡོག་ལས་འདོད་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་ན་བཞིའོ་དེ་བཞིན་དུ། །ཉམས་ལས་གཟུགས་མེད་གཏོགས་སློབ་སྟེ། །མ་ཕྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དོན་གོ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་མི་བཤད་དོ། །སྐྱེ་དང་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ལས་རྙེད་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྙེད་ཅེ་ན། དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་སླར་ལོག་པ་ལས་དེ་དག་རྙེད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་ནི་དེ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལགས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སློབ་པ་ལ་བཞི། འཕགས་ པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྙེད་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ ལྟ་བུའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཇི་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་མམ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དགེ་བ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་དེ་དང་ལྡན་པ་མིན་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སེམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་རྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དབང་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་གསུམ་པའི་ འགྲེལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ།།འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ངེས་པས་སེམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་པའམ། ངེས་པ་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན། འདོད་ཡིད་དགེ་དང་མི་དགེ་དང་། །བསྒྲིབས་ པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན། །མི་དགེ་ལས་གཞན་ཞེས་སེམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁམས་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འདོད་ཁམས་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ན་བཅུ་བཞིའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་། །དྲི་མེད་མ་གཏོགས་འདོད་པར་གཏོགས། །ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།མ་གཏོགས་གཟུགས་གཏོགས་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་ལ། ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་ མོངས་ཅན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ན། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འདྲི་བ་ནི་དེ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱའོ།

这是什么的剩余部分呢？对于善心有六种，对于无记也是如此。这是后半偈颂的意思已经解释过的部分，是《俱舍论》作者已经解释过的内容。用什么解释来理解这个意思呢？以'三界烦恼各得六、六和二'这个偈颂来解释，那些无差别地成为九种。怎样呢？对于欲界烦恼，从退还界得欲界善、不善和有覆无记三种；对于色界，从退还界得色界三种；从欲界无覆无记的变化心和退失中得无色界烦恼和有学。这里的总结偈颂是：'从退得欲界三，色界四亦如是，从退无色属学，未分别如是去。'这个意思已经明白，所以不再详细解释。
关于'生及等至'等偈颂，是为了总结从'三界烦恼'这个本颂中所说的获得而说的。在出生时如何获得呢？善、烦恼和无覆无记等，从三界退还中获得这些。在入定时如何呢？色界和无色界的善法是从获得那些定而来。在离欲时如何呢？有学有四种，以圣道离欲界和色界欲时，获得如变化心等。在退失时如何呢？如前所说的无色界烦恼和有学。在续接善根时如何呢？如以疑或正见续接善根时的善法。
'不从彼心相应'是指不从如前所说的诸心相应中获得的意思。这是阿阇黎钵罗斯伐多所造《阿毗达磨俱舍论显宗疏》中第二品根品释。
现在等，是为了解释《俱舍论》第三品而说。以欲界、色界、无色界的决定而说明心等，其中决定的事物就是决定，或者决定性即是决定。因此，如'欲意善与不善，有覆及无覆，色无色二界中，除不善余等'而说明心等。等字包含界和根等，如说'一切属欲界，色界唯十四'等，同样诸根也'除无漏属欲界，除男女苦根等，属色'等广说。刚才也说了'三界烦恼'等，但未说欲界、色界、无色界的特征，所以问：应当解说这些欲界、色界、无色界是什么。

།དེའི་ཕྱིར། དམྱལ་བ་ཡི་དགས་ དུད་འགྲོ་དང་།།མི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་དམྱལ་བ་དག་གོ། །སྐོམ་པས་ཡོངས་སུ་ནོན་པས་ན་ཡི་དགས་སོ། །དུད་དེ་འགྲོ་བས་ན་དུད་འགྲོའོ། །ཡིད་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ན་མི་དག་གོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ན་རེ་ཤེད་ཀྱི་བུ་ཡིན་ པས་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་དག་གི་ཁང་ཁྱིམ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོད་པའམ། དེ་ལ་གནས་པས་ན་ལྷའོ། །རྩེ་བས་ན་ལྷ་སྟེ་རོལ་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་གནས་བཞི་ཡོད་པ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་རྣམས་ཏེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་གླང་གི་ཤིང་ རྟ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་དག་ལ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་དབང་ཕྱུག་ཡོད་པས་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་སོ། །ལེགས་པར་བྱས་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་དེར་སྐྱེ་བས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ན་རེ་ནོར་ལྷ་བརྒྱད་དང་། ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་ དང་།དྲག་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་། ཉི་མ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་དབང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དབང་པོ་གཅིག་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་དེ་ལྟར་མིང་བསྙད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་ཞིང་བྱེ་བ་ནི་འཐབ་བྲལ་བ་ རྣམས་སོ།།དགའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཉེ་བར་འབྲེལ་པར་གནས་པས་ན་དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་དགའ་བ་མགུ་བའོ་དགའ་བ་རངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་དག་ལ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ལ་རང་གིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དགའ་བས་འཕྲུལ་པ་ལ་དགའ་བ་ཡོད་པས་ན་འཕྲུལ་ དགའ་བ་རྣམས་སོ།།གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དག་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པས་ན་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་སོས་ནི་གང་ན་སེམས་ཅན་ལུས་བཅད་ཅིང་གཏུབས་པས་འཆི་བ་རྣམས་ཡང་སོས་པས་ན་ཡང་སོས་སོ། །ཐིག་ ནག་ནི་གང་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐིག་ནག་པོས་བཏབ་ནས་འདྲ་བའོ།།བསྡུས་འཇོམས་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ངོས་གཉིས་ནས་ལུག་ལྟ་བུའི་རི་འོངས་ཏེ་འཇོམས་པའོ། །ངུ་འབོད་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་གཟིར་བ་ན་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞིང་ང་རོ་འབྱིན་པའོ། །གང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ངུ་འབོད་ཆེན་པོའོ།།ཚ་བ་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་མེ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གདུང་བར་བྱེད་པའོ། །གང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་བའོ། །མནར་མེད་པ་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་མེ་འབར་བས་ཏེ་པོར་བསྐོར་བ་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་མནར་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ བར་མཚམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མནར་མེད་པའོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་ནི་འཛམ་བུས་མཚོན་པའི་གླིང་ངོ་། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ནི་ལྷུན་པོའི་ཤར་ནའོ། །ནུབ་ཀྱི་བན་གླང་སྤྱོད་ནི་གང་ཞིག་ནུབ་ན་ཡོད་པའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ནི་བྱང་ནའོ། །འདི་དག་ནི་མིང་སྟེ་གླིང་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ གྲགས་པར་ཟད་དོ།།བཤད་མ་ཐག་པའི་ལྷའི་རིགས་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་གླིང་བཞི་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་ལ་སོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་དྲུག་དང་། ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནས་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །ཆུ་བུར་ཅན་ལ་ སོགས་པ་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་ནི་ཡང་སོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོས་བཞིན་དེ་དག་གི་འཁོར་ལྟ་བུར་གནས་ཏེ།དེས་ན་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བསྟན་ལ། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་དང་གྲངས་དང་ཚད་མ་ངེས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་ བརྗོད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ཏེ། གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་བཞིན་དུ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེར་སོ་སོར། བསམ་གཏན་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་རེ་ རེ་ཞིང་ས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་ཕྱིར། །གནས་གཙང་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན། །ཞེས་འཕགས་པའི་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ས་བརྒྱད་པ་ཉིད་དོ།

因此，详细说明地狱、饿鬼、畜生和人等，这些众生毫无可意之处故为地狱。为饥渴所逼故为饿鬼。弯腰而行故为畜生。以意识为主故为人。世间人说因为是遍入天子故称为人。
这些众生的住处在虚空中或住于其中故为天。因游戏故为天，意为因享乐故。有四大王所住处故为四大王天，因省略中间词故如牛车。
另一种说法是，因为这些众生有四大天王的权力故为四大王天。因共同造作善业而生彼处故为三十三天。世间人说有八财天、二星宿子、十一暴天、十二日天，如是三十二近自在天加上帝释天共三十三天，经典也随顺此说而如是命名。
远离斗争分散故为离诤天。具有喜乐并相互亲近而住故为喜足天，这是依'欢喜、满意、欣悦'等词根。因喜爱自己所变化的受用故有变化喜乐，故为化乐天。
能支配他人所变化的受用故为他化自在天。八大地狱者，即：等活地狱是众生被砍杀后又复活故名等活。黑绳地狱是众生被黑绳标记后切割。众合地狱是众生被两面如山羊般的山夹击摧毁。号叫地狱是众生受折磨时极度痛苦发出号叫。
特别严重者为大号叫地狱。炎热地狱是众生被火等烧灼。特别严重者为极热地狱。无间地狱是众生被烈火环绕毫无安乐。或因痛苦无有间断故名无间。
瞻部洲是以瞻部树为标志的洲。东胜身洲在须弥山东方。西牛货洲是在西方的洲。北俱卢洲在北方。这些只是名称，这些洲在世间广为人知而已。
如前所说的六种天众，即：八地狱、四大洲、四大王天等前述六天、饿鬼和畜生，如是二十处即是欲界。
疱胀等八寒地狱位于等活等地狱四周如眷属般，因非主要故未单独列出寒地狱，也因独一地狱的地点、数量和大小不定故未单独说明。
正因如此才特别说'大地狱'，意在表明还有其他地狱存在。如经中广说：'于彼各别，禅定地是三种'。首先，前三禅各以小、中、大的差别分为三地。
第四禅因分为小、中、大，以及'彼有五种故，净居天生有五'，圣者也分为五种，故共有八地。

།ལས་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་རིས་ན་ཡོད་པ་ནི་ ཚངས་རིས་རྣམས་སོ།།གཞན་དག་ནི་ཚངས་པའི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚངས་འཁོར་ཏེ། ཚངས་པའི་རིམ་གྲོ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་མདུན་ན་འདོན་ལྟ་བུར་འདུག་པས་མདུན་ན་འདོན་ཏེ་ཞེས་འདོན་ཏོ། །ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པར་བྱེད་པས་ན་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ རྣམས་སོ།།ཚེ་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ཚངས་ཆེན་ཡིན་པས་ན་ཚངས་ཆེན་རྣམས་ཏེ། ཚངས་པ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ལ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཚངས་ཆེན་ནོ། །འདི་དག་ལ་རང་གི་ས་ལ་ལྟོས་ནས་འོད་ཆུང་བས་ན་འོད་ཆུང་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་འོད་གཞལ་དུ་མེད་ པ་ཡོད་པས་ན་ཚད་མེད་འོད་རྣམས་སོ།།འདི་དག་ལ་སྤྲིན་ལས་གློག་ལྟར་གང་རུང་རུང་ནས་འོད་འབྱུང་ཞིང་འཕྲོ་བ་ཡོད་པས་ན་འོད་གསལ་རྣམས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་ལ་དགེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འདི་དག་ལ་རང་གི་ས་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུང་ངུ་ཡོད་པས་ན་དགེ་ཆུང་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་དགེ་ བ་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་ཚད་མེད་དགེ་རྣམས་སོ།།འདི་དག་ལ་དགེ་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པས་ན་དགེ་རྒྱས་རྣམས་ཏེ། དེ་བས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བདེ་བ་ནི་གཞན་ན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདི་དག་ལ་སྤྲིན་བཞིན་དུ་ས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ན་སྤྲིན་མེད་རྣམས་ཏེ། དེའི་གཞལ་ མེད་ཁང་།སེམས་ཅན་བཅས་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ཕྱིར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་མི་གཡོ་བའི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དག་ལས་སྐྱེས་པས་ན་བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་གནས་གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་པ་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འབྱུང་བས་ན་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་སོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སོ། །དུས་ཐུང་ངུས་བདག་དང་གནས་གཏོང་ཞིང་འདོར་བར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་ཆེ་བ་རྣམས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་འདི་དག་ལ་ཉོན་མོངས་ པའི་ཚད་ཆེན་པོ་ལུས་པ་མེད་པས་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུང་བར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་གདུང་བ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་བསམ་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་གདུང་བར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་གདུང་བ་རྣམས་སོ། །སྣང་བ་ཡོངས་ སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་སྣང་བས་ན་གྱ་ནོམ་སྣང་རྣམས་སོ།།མཐོང་བས་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མཐོང་རྣམས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་གོང་ན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འོག་མ་ཡིན་པས་ན་འོག་མིན་ཏེ། ཐུ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ བསགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མཐའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གནས་བཅུ་བདུན་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་ཀྱི་སྒྲས་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉི་འོག་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གནས་བཅུ་བདུན་ཏེ། ཚངས་ཆེན་པ་རྣམས་ཚངས་པའི་ མདུན་ན་འདོན་པ་དག་པས་ཚེ་དང་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་རྟོག་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ས་གཞན་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་བཅུ་དྲུག་པ་ཡིན་ཏེ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ཁོ་ན་དག་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་གནས་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེའོ། །པགས་པ་བཞིན་དུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བང་རིམ་བཞིན་དུ་སྟེ།ས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་གནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་གནས་མེད་དོ། །གཟུགས་ཅན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་གྱི། ད་ལྟར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཀར་ཡང་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་མི་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་དེ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལས་ ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ལ་ཡུལ་གྱིས་བྱས་པའི་བློ་ནི་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于从大业中产生，故住于梵天之列的是诸梵众天。其他则因出现于梵天眷属中故为梵辅，即所谓梵天侍从之意。其他则如侍从般安住故称为侍从。因为在梵天前作侍从故为诸梵辅天。
由于寿命、肤色等殊胜故为大梵，既是梵天又是大梵天故为大梵天。这些天由于相对于自地光明较小故为少光天。这些天由于具有无量光明故为无量光天。这些天由于如云中闪电般随处放射光明故为光音天。
意地之乐称为善，这些天由于相对于自地较小故为少净天。这些天由于具有无量善故为无量净天。这些天由于具足一切善故为遍净天，认为再无比此更殊胜之乐。这些天由于如云般不与地相连故为无云天，如经中所说'连同众生宫殿皆生灭故'。
这些天由于从不动业而生，从福德中产生故为福生天。这些天由于产生依赖他处的殊胜果报，超胜一切凡夫故为广果天。由于不与凡夫混杂故，这些天处为净居天。由于不会在短时间内舍弃自身与处所故为无烦天。其他说法认为是因为这些天已无大量烦恼残余的缘故。
由于修习殊胜禅定故不为诸烦恼所恼故为无热天。或者说由于善意故不恼害他人故为无热天。由于光明圆满清净故善现，故为善现天。由于见之庄严故为善见天。由于具足最胜等至且其上再无他处故为色究竟天，因为是最殊胜故。其他说法认为是有漏色法的究竟故称为色究竟。
因此这些称为十七处，以处字表示安住。如是说一切有部的传统认为色界有十七处，大梵天与梵辅天由于寿命、身量、分别、感受等差异而有不同，故为不同地。迦湿弥罗诸师说是十六处，说在梵辅天中有一最胜大梵天处。
所谓'如皮'是指如台阶般，再无其他地。无色界中无处所。对此，因为此处无有处所故说无处。有色法过去未来者无处所，现在则不然。无色法及无表色等由于无碍故三世皆无处所，无色界诸法亦非无色，故无处所。若如是者，为何说四种？故说'从生起而言有四种'。彼等无有由境所生之心，因为无有处所故。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ན་ཇི་ལྟར་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྟེན་སྔ་མའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ་ ཞེས་བྱ་བར་གདགས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ན་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འོ་ན་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པ་བར་མ་དེ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། ཡུལ་དེའི་ལུས་ལ་ཆགས་པས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ ལས་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པས་སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་བླ་འོག་མེད་ན་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་གང་གིས་བྱས་ཤེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་སྙོམས་པར་ འཇུག་པས་བྱས་པ་དང་།ཚེ་དང་སྐྱེ་བས་བྱས་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདྲི་བའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་གི་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པར་བརྟགས་ན།གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་གཟུགས་མེད་དེ། དེས་ན་དེ་ན་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྟེན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེར་ ནི་རིས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གི་རྟེན་ཉིད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་ པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ན་གང་ཞིག་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་དེ་ནི་དེའི་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་དངོས་ པོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཡང་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཅན་དག་ན་རིས་དང་སྲོག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མེད་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་གང་གི་རྟེན་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་དེའི་རྟེན་མ་ཡིན་པར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་ཚིག་ལྷག་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་བ་ནི་རྟེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་འབྱུང་བར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་གོ། །དེས་ན་རིས་དང་སྲོག་ཀྱང་བརྟེན་ནས་འཇུག་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་སྟོབས་ཆུང་བའི ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་རིས་དང་སྲོག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ ཁམ་གྱི་ཟས་མེད་པར་ལུས་གནས་ལ།དེའི་འདོད་ཆགས་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

所谓'获得禅定者'等详细内容。如果在彼处投生，为何说不住于处所？依靠前世因缘而说在彼处投生，并非因为住于彼处，因为无色身之故，也不在他处，如是思维。
那么死亡者如何在彼处成就中有？由于对彼处身体的贪著而获得趣入，习气圆满，因此死亡者的中有也在彼处成就，由于投生差别而成为四种是合理的。
如果无上下，他们的次第由何决定？由离贪和入定所决定，以及由寿命和投生所决定，因为这些投生因越多，果报越多。
如所说'有色众生'等详细内容中，提问的想法是：此处欲界和色界的心与心所虽无我，但依托色法而转，然而在无色界中无色法，因此在彼处无所依托，心与心所应不能运转。
因此为了了知彼处所依，故说'彼处亦依种姓与命'等。'亦'字是为了包含其他不相应行，即凡夫性、得、生等。彼等所依即是心与心所运转的因缘事物，若有彼等则生起，无彼等则息灭，此即称为彼之所依。
提到'阿毗达磨'是为了表明不相应行无实体性，故不能作为所依。
那么为何如所说'有色众生'等详细内容中，又如何了知有色界中不依种姓和命而转？因为无身根则无彼等。
若某物为某法之所依，则永远不应成为非所依，因此应当承认有色众生也唯依此二者而转。
'由于力微弱'等，应与'心相续'等余词连接。心相续力微弱是因为未离色想，力微弱者若无强力所依则不能生起。因此彼依色法而转，故种姓与命也依托而转，因为彼等也力微弱。
那么为何说'具力'是指无色界心相续，因此说'由殊胜定所生'。为了显示此定胜过其他定，故说'此定具有离色想'，即离色想之义。
因此彼处不依色法而依种姓和命而转，如同由于离贪故色界中无段食而身体得以安住，而欲界中由于未离彼贪著故不能如是。

།འོ་ན་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྐྱེད་པ་དེ་ཁོ་ནས་རིས་དང་སྲོག་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི་རྟེན་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན། དེ་གཉིས་ཉིད་ཕན་ཚུན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིས་མཐུན་པ་ནི སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ལ།སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡང་རིས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཉིས་སོ། །སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རྟེན་མེད་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཉིས་པ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མི་བརྟེན་པའམ་འགག་པ་ལ་བརྟེན་པར་མི་འདོད་ན། འོ་ན་ནི་དེ་དང་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ནས་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སམ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་འཇུག་པས་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྟེན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དགོས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་སེམས ཀྱི་རྒྱུན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་བྲལ་བའོ། །གང་ཞེ་ན་གཟུགས་ལ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་འཇུག་གོ། །རྒྱུ་དེ་ལ་ རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཉི་ཤུ་ནི་འདོད་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ ཁོངས་སུ་འདུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གནས་བཅུ་བདུན་ནི་གཟུགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྙད་དེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །རྡོ་རྗེའི་སོར་གདུབ་ལྟ་བུ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སོར་གདུབ་སྟེ་འགུ་ཡའམ་ གདུ་བུ་ནི་རྡོ་རྗེའི་གདུ་བུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།ན་ལེ་ཤམ་གྱི་བཏུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་ལེ་ཤམ་དང་ལྡན་པའི་བཏུང་བ་ནི་ན་ལེ་ཤམ་གྱི་བཏུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་འདོད་པ་རྣམས་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་སྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ ལ།གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། གང་ཞིག་གཟུགས་རྣམས་འཛིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ། གང་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་འཛིན་པའོ།

那么，由于具有力量，即由于等持的差别而产生的那个本身，就不依赖于种类和命根而转起，何须其他所依？如同'对于诸色法'等广说，如同诸色的同类和命根依于色法，那么对于非色法的那些依于什么？
'彼二互相依'是说：同类依于命根而转起，命根也依于同类。'彼二'是指同类和命根二者。'因为力量微弱'是说由于彼等的因未离色想，所以力量微弱。'彼处'是指无色界。'因为从等持差别而生'是说因为其因已离色想的缘故。这在相续心上也是相同的。
这是什么呢？因为从三摩地差别而生故具有力量，因此无所依而转起。或者是依第一刹那而第二刹那转起等。关于'对心和心所也是'，如果不承认无所依或依于灭，那么如同彼与同类和命根二者互相依止而转起一样，心依于心所或心所依于心而转起，因此不需要观察其他所依。
又如'由何心相续'等广说，心相续的牵引因即是业和烦恼的相。'离贪'是指不具足贪欲且已远离。是对什么？是对色法，即此心相续不依于色法而转起。'因为背离彼因故'是说因为背离色法。
'具欲界'即是欲界，二十处因为是欲的主要故以欲声说。具有彼即是未离彼，意思是包含在其中。十七处因为是色的主要故以色声说，具有彼界即是色界。
'如金刚手镯'，即如具有金刚的手镯或环是金刚环一样。'如那梨檀饮'，如同为了省略中间词而说具有那梨檀的饮料为那梨檀饮一样，具欲界也即是欲界等。
无色界中无处所故。'无色的本性即是无色性'，这是指无碍性。'具有彼界'是指具无碍性的本质。
或者说'诸欲的界'。诸欲的界是什么呢？说'能持诸欲'，意思是摄持。'色界和无色界也应如是了知'，色的界是色界，即能持诸色。同样，无色的界是无色界，即能持诸无色。

།འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ པ་དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཁམ་གྱི་ཟས་དང་འཁྲིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འདོད་ཆགས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ སྣ་ཚོགས་གང་དེ་འདོད་པ་མིན་ཞེ་ན་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའི་ལུང་ལས་སོ།།ཀུན་དུ་རྟོག་པས་སྐྱེད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་ ཁོ་ན་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།དེ་ནི་མི་དགེའི་རྟོག་པ་ཀུན་རྟོག་ཚེ། །དགེ་སློང་ཡང་ནི་འདོད་སྤྱོད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སོ།།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨྲས་པ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་སྐྱོན་གཞན་སྨྲས་པའོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞིང་། སྟོན་པ་ཡང་ཁྱོད་ ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཁས་བླངས་ན།དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པ་འོང་འདོད་སྤྱོད་ཅན་དུ་འོང་སྟེ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཙམ་ཞིག་སྟེ། རེག་རྣམས་རེག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། བསྣམས་ པ་དང་མྱངས་པ་དང་།རེག་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁོ་བོའི་ལྟར་ན་ནི་དགེ་སློང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཁོ་ན་འདོད་པ་ སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྱུར་གྱི་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་དགེ་སློང་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཕམ་པར་འགྱུར་བའི་ལྟུང་བ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཡིན་ལ། དེ་ ཡང་ལུས་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཡང་ཅི་ཆོས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ ཚེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ལ། གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་ཐོབ་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ།།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་དག་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པ་འམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ད་ནི་འདི་རྟ་ དང་བྲེས་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་རྟ་བརྟོད་སའི་ཡིན་པ་ནི་བྲེས་སོ། །གཉི་ག་ཡང་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བྲེས་དང་འདྲ་བ་ནི་བྲེས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འདོད་ཆགས་དག་གིས་ཁམས་རྣམས་བསྒྲུབ་ཅིང་ཁམས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དག་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་ ཞེ་ན།གནས་བརྟན་པ་དེ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། དེ་གང་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

当说到'欲界'这个词时，为什么要问'什么是欲'呢？'与段食和淫欲相关'是指以此为因缘，以此为对境的意思。如何知道所说的贪欲就是欲呢？如果问'种种世间不是欲吗'，这是从广大经典中得知的。分别所生的贪欲是分别贪欲，因为它是以不如理分别为前导的缘故。因此从这个偈颂中可知，唯有分别贪欲才是欲。
关于'若生不善分别时，比丘也将成贪欲者'，是因为仅仅显现这些享用的缘故。受用欲有三种：身、语、意。
'圣者舍利子'是指在前面所说的基础上，舍弃了过失而说其他过失。关于'若世间'等广说，如果你主张色等种种境是你的立场，而且你也承认导师已离贪，那么你的导师将成为贪欲者。'见诸色已'只是一个例子，乃至'触诸触已'也应如是理解。如是见、闻、嗅、尝、触等是受用境界欲，所以你的离贪导师也将成为受用色触等欲者。
按我的观点，只有未离贪的比丘才会成为受用欲者，而已离贪者则不会，而且这也只是从意的方面而非从身语方面。仅此并不会使比丘成为非比丘，那么是什么呢？是由于与波罗夷罪相关，而且只是从身体方面。因此，已证成人的分别贪欲即是欲。
又问'何等诸法'等广说，'何等'是指某些的意思。在欲界中，入定时能现行色界、无色界和无漏法，其他时候则是获得。在色界中，现行属于欲界的变化心以及无色界和无漏法。在无色界中，唯现行无漏法。
'非所说'是否定。那么是什么呢？是对何者能增长欲贪、色贪、无色贪，或从所缘或从相应的方面。现在'此如马与驴'，此处所说的马与驴是杂种。因为两者都不了知故如杂种，同样在这里，以贪欲成立诸界，以诸界也成立贪欲，所以这两者都不能成立。
上座部认为，对这些未离贪的贪欲即是欲贪，而这些贪欲所增长的法即是与欲相应的。

།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་བདུན་ནི། ། ཞེས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་གནས་བརྟན་པའི་གནས་དེ་དག་ལ་འོག་མའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། དེ་གང་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས མེད་དོ།།སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དེ་རྣམ་བཞི། །ཞེས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། དེ་གང་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བདེ་ བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ནི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།འདོད་པ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ བ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགལ་བར་མཐོང་བ་ཅན་གྱི་དྲི་བའོ།།ཐོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་དེ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་ བྱེད་དོ་ཞེས་ཐོས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་ལ།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། རྗེས་སུ་དྲན་ནས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྤྲུལ་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་མཐོང་ ནས་ཨེ་མ་ཀྱི་ཧུད་བདག་ལ་ཡང་འདི་འདྲ་བའི་སེམས་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ན་དྲི་དང་རོ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ན་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པས་ནི་དེ་ཉིད་ མི་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ས་གཞན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ས་གཞན་གྱི་སྤྲུལ་པ་མི་སྤྲུལ་ལ། དེ་དག་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་དང་རོ་སྤྲུལ་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་ས་དང་ཁམས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རང་གི་ཁམས་ པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་བསྟན་པར་འགལ་བ་མེད་བཞིན་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཁོ་ནས་བསྙད་ཅེ་ན། ཕལ་ཆེར་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཉའ་ཤིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆར་གྱི་རྒྱུན་གཉའ་ཤིང་གི་ཚད་དང་འདྲ་བའོ། །མཚམས་དང་བར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདབ་ཆགས་པར་སྟོན་ཏོ། །སྟེང་དང་འོག་ཅེས་པ་ནི་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཐད་ཀར་གནས་པར་ བསྟན་ཏོ།།གང་འདོད་པའི་ཁམས་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཁམས་གསུམ་དག་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་གྲོལ་བ་གཞན་དུ་བཅིངས་པས་ཐར་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལས་ཀྱང་ དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཡོད་པའི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྟོན་པ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁམས་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ།

同样地，详细说明如下：'上界十七处'，即在色界三处中，对于已离下界贪欲的贪欲，即是色界贪欲，而此贪欲所增长的法也是与色相应的。
同样地，'无色界中无处所，从生起而分四种'，即在无色界中所说的生处，对于未离贪欲的贪欲，即是无色界贪欲，而此贪欲所增长的法也是与无色相应的。
为了更容易理解此义，用另一种方式说明即是'又'，对禅定、无色界的生处和等至的贪著，即是色界和无色界的贪欲。
'对于变化心如何是欲界贪'，即欲界的变化心是已离欲界贪欲者的禅定果报，而已离欲界贪欲者不会生起欲界贪欲，且欲界贪欲不会增长，这应当属于欲界，此为见到矛盾者的问题。
'因为获得后退失而对此贪著'，即瑜伽行者听闻'如是以欲界变化心变现欲界变化'后，缘此而生贪欲，从离欲界贪欲退失，忆念后对变化心生贪。
或者'由变化力'详细说明：见到欲界变化后想'愿我也有如此心'，对能变化的心也生起欲界烦恼。
或者因为变现香味，所以该变化心即是欲界性质。
对此说明原因：'色界不变现彼故'，即其他地的禅定果报不变现其他地的变化，而且他们已离段食贪欲，所以也不应变现香味。
如果说因为地和界不相应故不增长，则自界一切随眠的界无矛盾可说，为何单说贪欲呢？因为多分增长的缘故，如是有情们反复唯行贪欲。
'遍满'即是穷尽之义。'如轭'即雨流如轭量相似。'无间隙'表示相连。'上下未说'，因此显示世界是横向安立。
'若离一欲界贪者'等详细说明：若不如此，因三界无边际故，于一处解脱他处束缚则无解脱。
'色无色界亦同'，云何？若离一色界贪者即离一切，因对治烦恼相同故。无色界亦同。
'唯有彼梵世间'等，若不如此，则如导师所说一切趣无有边际。已说诸界。

།ད་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་དང་གང་ན་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པོ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེར་དམྱལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ལྔ། །རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་གྲོང་བུད་མེད་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པས་གྲོང་ན་བུད་མེད་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་གིས་ན་དེ་དག་ཁམས་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར རྒྱས་པར་དྲིས་སོ།།ཁམས་རྣམས་ནི་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ནི་ཁམས་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དོ།།ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་བསྟན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པ་ནི་དགེ་བ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་དེ་དག་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ན་འགྲོ་བ་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་འདྲེས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་ཐ་མི་དད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕལ་ཆེར་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་བ་གཞན་དག་དེར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་ལ། སྲིད་པ་བར་མའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གོ་ག་ལས་ཤེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྐྱེ་གནས་བཞིས་ནི་འགྲོ་བ་ ལྔས་བསྡུས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན།སྐྱེ་གནས་རྣམས་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་གནས་དག་ཏུ་འདུ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་གནས་དག་མི་འདུ་བ་དག་བཞིན་ནོ།།འགྲོ་བ་ལྔས་ནི་སྐྱེ་གནས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། མ་བསྡུས་ཏེ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅི་ཞིག་མ་བསྡུས་ཤེ་ན། སྲིད་པ་བར་མའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན། དེ་བསྡུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་མ་འདུས་ པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སྲིད་པ་བར་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་དེ་ཡང་འགྲོ་བས་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འགྲོ་བ་སྲིད་པ་བར་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་ བཅོས་གཉིས་པ་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ།འདི་ལས་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་སྲིད་པ་བར་མ་པ་ཡང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིག་གི་དབང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བསྒོམས་པ་ ལས་བྱུང་བ་ལྟར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པས་སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

现在要说明诸众生，虽然不知道他们在何处，因此对于所说的三界，其中地狱等五道，以各自名称而说。
譬如村庄与女人是不同的，所以说'村中有女人'，同样由于所依与能依之事物是不同的缘故，因此'他们在何界中'这样详细地询问。
诸界不仅仅是众生，那么是什么呢？除了众生之外还有其他。那些详细说来是善、烦恼等，此处为了显示界中除众生外还有其他，所以说'诸界中的众生'。
关于'非烦恼非所记'，说'非烦恼'是为了遮除烦恼，说'非所记'是为了明显善法，说'有情'是为了明显器世间。
诸众生唯是无覆无记，这是因为是异熟自性的缘故。这说明它们是有情显示，因为在有情显示中有异熟的可能性。若不如此，众生将混乱，意思是众生的本性混杂即无差别。
若不承认众生是无记性，则有情大多也具有其他众生的善与烦恼。但与无记性不相应，因为彼等得是俱生的缘故。
或者，一切众生成就的业是人等众生的因，而那些也属于其他众生，如此则会导致在人等众生中有地狱等众生的过失。
众生无非是有情显示，也非中有自性，这从何得知？为了说明是从论典中得知，所以详细说'从假名也'。
从'四生摄五趣'的说法可知，由于诸生处唯是有情，所以诸众生也唯是有情。
若众生非是有情，则不应摄入生处中，如同生处不摄入众生中一样。
关于'五趣摄四生'有何说？未摄，这要结合上下文。什么未摄？从'中有'的说法可知，虽为生生处所摄，但因为未摄入诸众生中，所以中有非是众生。
若不如此，则如同生有等一样，它也应当为众生所摄。因此中有非是众生自性。
又关于'中有非是众生'，引用第二个论典为例证即'从法蕴中也'详细说来，从此中如同修所生一样，中有也与地狱等眼根分别独立显示，因此如同修所生一样，它也非为地狱等众生所摄，所以中有非是众生自性。

།གཞན་དུ་ན་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིག་གིས་སྲིད་པ་བར་མ་པ་ཡང་བསྟན་པས་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད། བསྟན་བཅོས་ལས་སྲིད་པ་ བར་མ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན།མདོ་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་རྣམས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་།སྲིད་པ་བར་མའོ་ཞེས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པ་འདིས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་བཅས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང ཞེས་བྱ་བ་ལ།མདོ་དེ་ནི་ལུང་བཞིར་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཡར་བ་ཞིག་དེ་དག་གིས་སྟོན་ཏོ། །དམྱལ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་གཡོས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དག་གོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དག་ གོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྙིགས་མ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་རྣམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁུངས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་དམྱལ་བར་འགྱུར་གྱི།དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་དམྱལ་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བ་ དག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དམྱལ་བ་ཡིན་གྱི།དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་དམྱལ་བ་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གྲུབ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ནི་འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །འོ་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཅི་ལ་ལན་གདབ་པར་བྱ། འགྲོ་བ་རྣམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བ་ལ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ལ་ལན་གདབ་པར་བྱ་དགོས་སོ། །རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །འཇུག་པ་དང་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་སྨོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་འགྲོ་བ་སྨོས་པས་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ པའི་འགྲོ་བ་གཟུང་སྟེ།འགྲོ་བའི་འཇུག་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དག་ཡིན་ལ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱི་འོག་རོལ་གྱི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུད་ལ་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་ པ་ལྔ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དག་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་སྨོས་པ་ནི་གྲོང་སྨོས་ན་གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་ཡང་སྨོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་གྲོང་སྨོས་ན་གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་སྨོས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གྲོང་འདི་ན་སཱ་ལུའི་ཞིང་ཡོད་དོ།

再者，既然地狱等的眼睛也能见到中有，为何还要说呢？不仅论典中将中有从诸趣中分开而作，那么是什么呢？经中也将中有从诸趣中分开而作，如此广说。
中有非趣之自性，诸趣是无记性的根据是业有和中有，从地狱等分开而说。说有因及有趣是说，诸趣的因是业有，趣是中有，因为说'以此趣往'之故。
正因为此是指经的缘故。其因是指趣因业有，从诸趣中分开而作故，诸趣成立为无覆无记性。
迦湿弥罗诸师也，此经不摄于四阿含故，他们说是零散经。
地狱漏等广说，身语意过失是由贪所引发。身语意过失是由嗔所引发。身语意垢秽是由贪所引发。异熟成就后，归入地狱之数。
诸趣是无覆无记性的根据是此：异熟是无覆无记故，在异熟位成为地狱，而非在感受业和烦恼位时。
具寿者，除彼等法外不见地狱，于地狱中，唯有色等异熟性成就者是地狱，除此之外的地狱善法或不善法是不可得的。正因此，有情也成立，因为异熟说为有情故。
地狱趣在此仅是举例而已。那么分别论的教义，此应如何答复？诸趣是无覆无记性故是修所断，于修所断中，修所断和遍行随眠增长，其他则不然，故应对一切所说作答。
虽是五种，彼等也成为善和染污性。趣结生心有五种，即见苦、集、灭、道所断和修所断。
说有趣入故，此中说趣是摄取有趣入的趣，因为趣入假名为趣故。诸趣的趣入也是结生心，结生心之后的无覆无记相续称为解脱。
彼等亦是五种，故说于诸趣一切随眠增长。对此举例说：如说村时也说村落周边。
如何说村时说村落周边呢？此村有稻田。

།འབྲུའི་ཞིང་ ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་སྙིགས་མ་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚེ་དང་། བསྐལ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་དག་ཏུའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དག་ཐ་དད་དུ་གཞག་པ་ ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་། འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཐ་དད་པར་སྨོས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་འགྲོ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེར་འགྲོ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྟེ། དེས་ན་འགྲོ་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འཆི་འཕོ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་ངམ་ཤིང་དྲུང་ངམ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་གང་དུ་འཆི་འཕོ་ བ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བས་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འདྲ་བར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱོགས་དང་པོ་བཏང་ནས་ཕྱོགས་གཞན་ལ་བརྟེན་པའོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ནས་འཆི་འཕོ་བ་དང་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ ཡིན་ནོ།།སྲིད་པ་བར་མ་ནི་འགྲོ་བའི་བར་མ་དོ་ཡིན་ན་འགྲོ་བའི་བར་མ་དོ་ནི་འགྲོ་བར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་རྣམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་དམྱལ་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བས་འགལ་བ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འདི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་བཀག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །འོ་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདིར་ ཡང་གང་ཟག་གི་རྫས་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་གཞན་མ་བཀག་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་དམྱལ་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གང་ གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ཞིང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་ལ།དེ་དག་ཀྱང་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སྔར་གྱི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་འདོད་དོ། །ལུས་དང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་དང་། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་པོ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ལ། འདི་དག་གི་དེ་རྒྱས་པར་ནི་བརྩམ་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཟུགས་ཅན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ལྡན་པ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་སྟེ། ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།

说有谷物田地的缘故。如广说'在五浊中'，即寿浊、劫浊、烦恼浊、见浊和有情浊中。虽然烦恼的自性无差别，但从烦恼中分出见浊，是因为考虑在家和出家两方面的缘故。
为了了知趣处的因，即诸趣的因是业有，因此虽然是趣的自性，但为了了知趣处的因而分别说。
'这也会导致中有'，即虽然分别说，但若成为趣，则为了了知唯是趣的自性而分别显示。'往彼处故'是取业的成就。中有则不应如此，因此不是趣。
广说'无色界者亦'，无色界者将不成为趣，因为在死亡处即生故。如此，往生无色界者，无论是在精舍、树下还是第四禅处死亡，即在彼处生起，如同中有一样不成为趣。
'若如是则'是舍弃第一方面而依于其他方面。'正因为是中有'，即因为出现在死亡处与所往趣之间，故是中有。中有是趣的中间，趣的中间不应成为趣。
若诸趣也是善和染污，那么'异熟成就后'如何解释？异熟成就后善和染污也归入地狱之数，故无相违。如此，若说'唯异熟成就后归入地狱之数'，则应理解为遮遣其他蕴。
于'具寿彼'等广说中，此处也是遮遣补特伽罗实体，而非遮遣其他蕴，故无相违。其中有些说唯是异熟自性。为何？因说'除异熟蕴外不见地狱'，又说'异熟成就后归入地狱之数'，故了知诸趣唯是异熟自性。
其他人说也是等流性，如眼等既是异熟生，也有等流，而彼等为趣所摄。胜友论师则说唯是异熟自性，即承许前说的观点。
广说'身与想异'，略说七识住的自性是欲界天人、前三种禅定和无色定，这些当广说。关于'有色有情'等，有色是具有色身者。'初禅者'即住在初禅中者，如梵众天等。

།དེ་དག་ཀྱང་དང་པོར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གཉིས་པར་གཞག་པས་དང པོར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་དག་གི་ལུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཐ་དད་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་རྟགས་དང་དབྱིབས་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །ཁ་དོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་ཤམ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དང་རྒྱན་ཆ་ལ་སོགས་ པའོ།།དབྱིབས་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུ་ཤེས་དུ་མའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཅན་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའོ། །བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་ ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གོང་མའོ།།དང་པོར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དབྱིབས་ཀྱི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་ལུས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱིབས་ ནི་དབྱིབས་སོ།།ལུས་ནི་ཁོག་པའོ། །དེ་དག་གིས་དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་འོད་གསལ་ན་གནས་པ་འམ། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པའམ། འོན་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྲིད་པ་བར་མ་དོ་ན་གནས་པ་དག་གིས་སམ། ཅི་བསམ་གཏན་གཉིས་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་འམ།ཅི་མ་ཐོབ་པར་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་གིས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སླར་འོངས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བཏང་ན་དེའི་ས་པ་སྟེ་བསམ་གཏན་གཉིས་ པའི་ས་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རང་དང་འོག་མའི་ས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་མ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ་རག་གོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་འོན་ཏེ་ཐོབ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཞིག་ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ནི་ས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་རིགས་སོ།།དེ་ན་ཡང་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་མེད་པས་གེགས་བྱེད་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་འདིས་སྤྲུལ་ལོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དབྱིབས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་སྐྱེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་འདི་སྙམ་དུ་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་སྤྲུལ་ལོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་ག་ལས་འགྱུར་ ཞེ་ན།དེ་ལ་སེམས་སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་དག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཚེ་དང་ཁ་དོག་དང་ལུས་ཀྱི་ཆུ་ཞེང་ལྷག་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཅག་ནི་ངེས་སོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་དག་བདག་ གིས་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་རྒྱུའི་འདུ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པ་མེད་དེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འོད་གསལ་ན་གནས་པ་གང་དག་ཁོ་ནས་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་ཚངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྡད་ལ།སྤྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་དང་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དག་ནི་དེའི་ས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་སྤྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་དྲན་པས་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཤེས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这些最初生起的众生，由于安立为第二识住，所以说'除了最初生起的'。关于'由于他们的身体各异'等广说：各异是指色相、标志和形状不同。色相是指白色等。标志是指衣服、装饰等。形状是指长等。关于'由于多种想'等，是指具有乐想、苦想和不苦不乐想，因为唯有欲界才有苦想。乐和舍则随应在欲界和上界。
关于'所有这些最初生起的众生都想'等广说。关于'形色身'，形色自性的身体即是形色身，为了明显区别受等身体。形色即是形状。身即是躯体。'他们如何见到'是指以何种方式的意思。是住在光音天的，还是生在初禅的，还是住在初禅中有的，或是已得第二禅定的，还是未得的，应当如是分别。
关于'他是第二禅'等广说：他们返回初禅而舍弃第二禅时，如何忆念第二禅地的前世，因为神通缘自地和下地。首先不是以初禅地的心，因为那不是它的境界。也不是以第二禅地的心，因为未得到它。如果想：如何才不相违呢？因此说'或者如果已得'等广说。
若从某地离贪，则不会生起缘于该地的烦恼，因此他们执著缘于大梵天的戒禁取见是不合理的。关于'因为那里也无障碍'，由于化生者没有精血等外在因缘，所以无有障碍。
又为何他们会想'我们是他所化生'呢？因为了知形色身的差别，以及见到先前所生。那么大梵天如何知道'这些是我所化生'呢？因为他们是在他心生之后立即出生，以及对业果关系完全愚痴的缘故。或者因为见到自己寿命、色相、身量殊胜的缘故。
如果认为：由于'我们确实'和'这些是我'的想不同，所以想不是一，则因为因的想不异，所以想不是异，因为他们都执著戒禁取见。其他人说：唯有住在光音天者变化初禅地的化身与梵天同住，而化身的状态和生在初禅者是彼地神通的境界，由于忆念他们化身的状态，所以他们会想'我们'等广说。

།གཞན་དག་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་མཐོང་བ་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ ཅིག་ན་རེ་སེམས་ཅན་འདི་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྨོས་ལ།བདག་ཅག་ཀྱང་འདིར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པའམ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་དེ་སྙམ་དུ་ཤེས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་བསམ་པ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་རྟོགས་པས་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་དངོས་གཞིའི་ས་ལ་ཡིད་ བདེ་བའི་དབང་པོས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་ནས་ཉེར་བསྡོགས་ལས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་འོད་ཆུང་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་འོད་རྣམས་ གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བ་རྣམས་འདི་དཔེར་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དགེ་རྒྱས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་དག་ཀྱང་དངོས་གཞིའི་ས་ལ་བདེ་ བའི་དབང་པོས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་དེས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི་བདེ་བ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འོང་བ་དང་མེད་པར་ འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་མ་ལོན་པ་རྣམས་ནི་འོང་བར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་རྣམས་ནི་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྲག་པ་དང་མི་སྐྲག་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།སྐྲག་པ་ནི་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་འཆི་འཕོ་བར་དོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དེ་ཡོད་དོ། །འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པ་ལ་གནས་པས་ཉེར་བསྡོགས་མངོན་དུ་མི་ བྱེད་དོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །གཉིས་པ་ན་ནི་དགེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ དབང་གིས་ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་ན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གང་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་སྟེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དག་ཏུ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་སུ་ནི་ལྔའོ། །དེ་ལ་ འཇོམས་བྱེད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིས་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་འཇོམས་བྱེད་ལྡན་ནོ།

其他人说，第二禅等地所生者的眼识唯是梵世间所摄，所以他们忆念所经历的并非不可能，因此唯是忆念先前所见。
有些人说，此有情也如是想：'我等亦生于此'，这并非由修习而生的宿住随念智或他心智所取，那又是什么呢？仅是由生得智而如是了知，故无相违。
其他人说，以比量智了知他人之心及其行相，故不能成为能破。
关于'有色有情身一想异'，如何呢？如所说'他们对根本地之乐受生厌，而现前近分地之舍受'等，应当广说。
关于'若非如是'等广说，少光天与无量光天获得识住第三之相，以何为识住性？因此以譬喻方式安立光音天。
'身一想异'，此过失岂不也应及于遍净天？他们也于根本地对乐受生厌等，应当一切广说。
'非也'等广说，他们对第三禅之乐不生厌离。即此说因：'彼乐寂静'等。
关于'由有来无想故'等广说，新生者由有来想，久住者由无想。'由怖不怖想故'者，即是彼等之次第。
怖畏是厌离因，以死亡恐惧为相，由未断我执故彼等有此。
'想一'者，谓乐想者，彼等安住殊胜乐故不现前近分定。
关于'于初禅中是染污想'，由非因计因而执著戒禁取见相应，故为染污。
'第二禅是善'者，由定力现前受之差别故。
'第三禅是异熟生'者，由与异熟生乐相应故。否则，由非苦非乐想生起故，彼亦应成想异。
'三无色'者，即空无边处、识无边处、无所有处。
关于'如经中所说'，经中说：'诸有情已完全超越一切色想'乃至'思维空无边，成就空无边处而住'等广说。
三无色自性中有四蕴，其余处有五蕴。
关于'具能坏'，由此能坏故名能坏。彼识即能坏，由此有彼故名具能坏。

།དེ་ལ་ངན་སོང་དག་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནོད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་དུ་སྲེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ངན་འགྲོ་རྣམས་དང་གནས་གཙང་མ་དག་ན་ནི་ལས་ཀྱིས་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ནི་ལྟ་བས་བཟུང་བ་ཡིན་པས། དེ་དག་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གནས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ངན་སོང་དག་ན་ནི་གཉིས་ཀ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ན་གནས་པ་རྣམས་ནི་འགྲོ་བར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ན་གནས་པ་རྣམས་ནི་བསྐྱོད་པར་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་རྣམས་རྒྱུ་བ་གཞན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འདི་ན་གནས་པ་རྣམས་བསམ་གཏན་བཞི་པར་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྐྱོད་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་ པར་འཇུག་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།འཕགས་པ་རྣམས་ནི་སྤྲིན་མེད་དང་བསོད་ནམས་སྐྱེས་དག་ཏུ་ཡང་ངོ་། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཀྱང་གནས་གཙང་མ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་འཇུག་པར་འདོད་ལ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་འདོད་ཀྱི། དེ་དག་ལ་དེ་ན་གནས་པའི་བློ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་དག་ནི་ཡུལ་དང་བདེ་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་མི་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ན་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་གསུམ་གྱི་ས་པའོ།།འདུ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་ས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་གསུངས་ཀྱི་ལྷག་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོའི་དགོངས་པ་མངོན་ནོ། །སྲིད་རྩེ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ དགུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དང་པོའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱས་པར་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། འདི་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དགས་ཀུན་དུ་གནས་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་ནི་བཙོན་ར་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བཙོན་ར་དག་ཏུ་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་གནས་སུ་འཇུག་གི་དགའ་སྟེ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངན་སོང་དག་ཏུ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་སྲིན་པོ་དག་གིས་གནས སུ་འཇུག་གི་དགའ་སྟེ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ནི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སྲེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་གྱི་གནས་ལ་དགའ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་འཆོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ཁོ་ན་མ་ འཆོལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ཡིན་ནོ།།གནས་མེད་པའི་ཆོས་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་གནས་པས་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འཁོར་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དག་ཡིན་ལ། གནས་ པར་འདོད་པ་དག་གིས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པས་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་པའོ།།འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའོ། །ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཉེ་བར་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་པ་གང་ལ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ།དེ་ཉེ་བར་རྟོགས་པས་ན་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོགས་ཤེ་ན། བདག་དང་བདག་གིར་རོ།

对于这些，恶趣就是能摧毁痛苦的感受，因为它损害识。贪爱执取识的那些是识住。在恶趣和净居天中是业所执取，无想有情和有顶则是见所执取，所以它们不是识住。
关于'在恶趣中二者都没有'，这里住处的众生不愿意去，而住在那里的众生也不愿意迁移。关于'有顶是因为运行不明显'，由于心和心所运行不同，所以不应说识以力量安住。
虽然此处的众生有想往第四禅去的，但是有情具有迁移之意的凡夫是入无想，而圣者则入无云天和福生天。净居天也想入净居和无色界，也想入涅槃，他们没有住在那里的心，因此不是识住。
或者，有情以境界、快乐和想的喜好差别分为三种。其中喜好境界的是人和欲界受用天。喜好快乐的是三禅地的众生。喜好想的是三无色地的众生，正因为如此，经中只说这些而不说其余，这是经的意趣。
关于'有顶和无想有情，九有情居'，经中说：'什么是九有情居？有色身异想异的有情，如人和某些天，这是第一有情居'等，详细内容如经所说。
在这些处所，有情自在安住，而恶趣如同监狱。就像在监狱中，是被他人强迫而住，不是喜欢住；同样，在恶趣中是被业魔所迫而住，不是喜欢住。
只有被计为有情的法才叫做有情居。因为是由对身体的贪爱而成为有情居，而不是由喜欢住处，因为在住处有情是混杂的，而身体则不混杂，所以是有情居。
无住处的中有法，因为有情不住于其中，所以中有也不是有情居。毗婆沙师们说：由于轮回差别的意义是识住，由于住处所欲的众生所喜爱，所以是有情居，这是他们安立的差别。
关于'识住趣向色'，识住即是识的住处。此中由识住故称为识住。由趣向故称为趣向，意思是与识相应运行。既是色又是趣向的是色趣向。或者，识住是趣向于色的，由近取故称为趣向。如何近取？以我和我所。

།འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་གནས་པ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། འདིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྲིད་ པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ན་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི། །དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ས་པ་ཉིད་དེ། ས་རྣམས་ནི་སྲིད་པས་ ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཞན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ། སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ན། དེ་དག་ལ་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུད་གཞན་པ་དག་དང་། སེམས་ཅན་ཀུན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བརླན་པ་འཕེལ་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གནས་པ་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་པོ་མ་གཏོགས་པར་རོ། །གནས་པ་པོ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ཞིང་གནས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲུ་དང་མཉན་པའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཉན་པ་གྲུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ནས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྫས་དག་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་གཞན་དང་ཉེ་བར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་དེའི་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ པར་བཤད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡང་མདོ་དང་འགལ་བར་སྟོན་ཏོ། འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གཞི་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན།གལ་ཏེ་གནས་པ་ལྔ་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པ་སྟེ། ལྔ་ཆར་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལ་སོགས་པའི་རིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དུས་གསུམ་པ་དག་ལའོ། །མངོན་པར་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །སོ་སོར་ དབྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་སྟེ།ཇི་ལྟར་རྟེན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ལོགས་སུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཅི་ ཞེ་ན།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཅིག་ཅར་རྟེན་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་བསྟན་པར་རྣམ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ལོགས་སུ་གནས་པར་མ་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དེར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་མ་བསྟན་གྱི་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་བསྟན་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་བསྟན་ཏོ།

乃至行近于诸行时也应当如是了知。或者住即是有，因为由此令识相续不断而住于后有。由趣近于色且对彼贪著故为趣近于色，如是于余处也应当说。有漏四蕴，彼等即是自地所摄，因为诸地为有所遍断故。
所谓'非他地'者，他地诸蕴虽成现行，然不作识住之作用，因为由有遍行之力而于彼识得以安住，然彼等无有遍行故。他相续及非众生数者，虽是自地然非识住。有人说彼等亦非识住，因为于彼识之滋润亦得增长。
所谓'舍离能住者'即是除能住者。能住者提婆达多等是一法而所住是另一法，如是于世间所见，如所谓房舍等住处之义。所谓'令行'即是令入之义。所谓'如船与船夫之理'即如船夫令船行走，与此相似。
识本身不住于识而令行，因为相续中识之事物无有相遇故。虽然他相续之识于一时中有，然彼不近入于他故，彼亦非彼之住处。'若尔经中'此说明识亦是识住。喜即是悦。
识住七是五蕴自性，此复云何，此说明复与经相违。于此何者是识住，若说是与彼等相应之五蕴及所依，若舍离五住处而说住者，此复云何？若尔则'无差别'者，是说不违经论。'无差别'即是无有差异，即是于五者皆然之义。
所谓'生处所摄诸蕴'即是人等类所摄三世诸蕴。关于'具有欢喜'，欢喜是有染污的意悦。所谓'若别别分'即是于一一蕴，如由所依及相应并俱生性而趣近故，色与色等能令识成杂染，然唯识单独则不如是，何以故？
配合上下文，不能成杂染。何以故？因为同时作所依等不应理故。是故于说四识住时，未说唯识单独安住。又复广说，于彼未说七识住是识田之体性，而此说四识住是识田之体性，具有取的识则说是种子之体性。

།ས་བོན་ཉིད་ས་བོན་ གྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བོན་ཉིད་ནི་ཞིང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཞིང་གི་ངོ་བོར་ཆེས་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་དང་ཞིང་ནི་ འཇིག་རྟེན་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མཐོང་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དུས་གཅིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མདུན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ཕུང་ པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུའི་བཞིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གནས་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེས་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངན་སོང་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ བཞིར་མ་འདུས་ཤིང་བདུན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ངན་སོང་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་དག་ཏུ་ཕུང་པོ་བཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་གང་དག་བཤད་པ་དེ་ རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་དང་བཞི་དག་ཏུ་ཡང་འདུའོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །འགྲོ་བ་ལ་ སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་སྣོད་དང་།སྲིད་པ་བར་མ་དང་ས་བསྡུའོ། །ཁམས་དང་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་གནས་དག་ ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་ལ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་སོགས་སོ། །སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་ས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་དོན་གང་གིས་རིགས་ལས་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆོལ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཆོལ་བར འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།འདྲེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདྲེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མངལ་ནི་གང་གིས་མའི་ལྟོར་ན་བུ་གཏུམས་ནས་གནས་པ་སྟེ། དེ་ ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའོ།།འབྱུང་བའི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲོད་གཤེར་རྒྱུན་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འབྱུང་བའི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་སོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་ པ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་པོ་དམན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞར་བ་དང་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །ཉིང་ལག་དང་ལྡན་པ་ནི་མཐེབ་སོར་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྔར་གྱི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དང་པོ་ཉིད་ནས་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་དམན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་ནི་འབྱུང་བ་ལའོ། །སྐྱེ་བ་དང་། རྫུབ་དང་། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། དེ་ལ་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ།

关于'种子本身即为种子之田地之体性'这句话，意思是种子本身并非田地。
关于'诸法'等广泛所说，凡是色等诸法与识共同生起者，正是最为殊胜的田地之体性。
世间中可见种子与田地是共同生起的，而识并非与识共同生起，因为不会同时存在。
关于'第一类'等广泛所说。关于'前面所说的识'，由于七识住是五蕴的自性，故识聚集于彼处，而非四处，因为未说唯识安住，故识未聚集于彼处。
关于'除识之外的诸蕴'，恶趣的识既未聚集于四处也未聚集于七处，因为在恶趣中识被摧毁故未提及。
关于'七处中的四蕴'，在七识住中所说的除识之外的诸蕴，这些也聚集于七识和四识中。
第四类是除去这些类型之外的，即恶趣、第四禅、有顶的诸识，以及无漏诸蕴。
关于'以趣等差别而有区别'中的'等'字，包含器世间、中有和地。由于是界、有情和显示有情自性的缘故，不知那些生处属于谁，故说'有情'，因为不存在生处不被计为有情的情况。
那些是什么呢？说'卵生等'，凡是最初有卵生的，那些即是卵生等。生处是指有情的种类，而非出生之处。
卵生生处即是卵生种类的意思。乃至化生生处也是如此。
又问为何从种类称为生处？为此说'此处诸有情将混杂'。
何为'混杂'之义？即是混合之义。
如何混合？因为出生非共同，即出生法相同的意思。
胎是指以何物包裹着胎儿住于母腹中，从彼处出生即是胎生。
关于'从大种温湿所生者'，是指从五大等的温湿相续性特征中所生的是大种温湿生。
诸根具足是指因为无缺少眼等根。诸根非劣是指无瞎眼、跛足等。具足一切肢体是指具有手脚等。具足支分是指具有手指等。
关于'不依赖前因而顿时出生者'，不像卵生等那样经历羯罗蓝等次第，而是从最初即诸根具足且非劣等。
生即是出现。生、化生、出现是同义词，为了使其优美而说化生者。

།འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར སྨིན་པ་དང་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཚོང་པ་གཟིངས་ཞིག་པ་གཉིས་རྒྱ་མཚོའི་ངོགས་སུ་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དང་འགྲོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལས་གནས་བརྟན་བྲག་དང་ཉེ་བྲག་གཉིས་སྐྱེས་སོ། །རྒྱལ་པོ་ལྔ་ལེན་གྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དེའི་བཙུན་མོ་ལྷ་མོ་ཆེན་མོ་ལས་སྒོ་ང་ལྔ་བརྒྱ་སྐྱེས་ལ། དེ་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་ནས་གངྒཱ་ལ་བསྐུར་བ་དང་། ལིཙྪ་བཱིའི་རྒྱལ་པོ་བཙུན་མོའི་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་དང་ཁྲུས་བྱེད་པས་སྒྲོམ་དེ་ཆུས་གཡེང་བ་མཐོང་ཞིང་ཁ་ཕྱེ་བས། དེ་ལ་ཁྱེའུ་ལྔ་བརྒྱ་མཐོང་སྟེ་བླངས་པར་གྱུར་ཏོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་ སྐྱེས་པ་ནི་ང་ལས་ནུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་གསོ་སྦྱོང་འཕགས་ཀྱི་སྤྱི་བོར་ཐོར་བ་ཞིག་འབྱུང་ལ། དེ་མཐར་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་སྨིན་ལ་རྡོལ་བར་གྱུར་པ་ལས་ཁྱེའུ་ཞིག་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ང་ལས་ནུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུའི་པུས་ མོའི་སྟེང་དུ་ཐོར་བ་གཉིས་ཤིག་བྱུང་བ་ལ་དེ་གཉིས་མཐར་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་སྨིན་ལ་རྡོལ་བ་ལས་ཁྱེའུ་གཉིས་སྐྱེས་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་མཛེས་པ་དང་ཉེ་མཛེས་དག་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཚངས་པས་བྱིན་གྱི་བྲང་ལ་ཐོར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ལས། དེ་མཐར་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བུ་མོ་ཞིག་སྐྱེས་པའི་བར་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐི་བའི་ཕྲེང་བ་ཅན་མའོ། ། མྲ་སྐྱོང་མ་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ཞིག་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ། །བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ། །སྔར་བྱུང་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་བཞིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདབ་བཟངས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡི་དགས་རྣམས་ནི རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡི་དགས་རྣམས་ལ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཞེ་ན། སྐྱེས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་འོན་ཀྱང་བདག་ནི་ཚིམ་པ་མེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་བགྲངས་པར་མི་འགྱུར། མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོར་ལྔ་ལྔ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེ ན།བཀྲེས་པ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཚིམ་པ་མེད་དོ། །དེ་འདྲ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཉིན་མཚན་དུ་ལྔ་ལྔ་སྐྱེ་བར་མི་འགལ་ལ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། །སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་ ཐོབ་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་མོད་ཀྱི།འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་དག་ཏུ་མི་སྐྱེའོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྐྱེ་གནས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་བ་ཁོ་ན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་བཟང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཁོ་ན་བཟང་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ལེན། ལས་དག་གིས་ལེན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་སོ།།གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅེར་བུ་པ་གཉེན་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །སྒྱུ་མས་འཇིག་རྟེན་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སླུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིའི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག་གི་འདམ་ ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

这些的自性也是化生处，是四蕴和五蕴的自性。其余的是五蕴的自性。一切都是异熟和增长相续的自性。
关于'从雌鹤所生'的广说：两个遭遇船难的商人在海边与雌鹤相遇，由此生下了长老名叫岩与近岩二人。
关于'五取王'：其王妃大天女生下五百颗卵，将其装入箱中投入恒河。栗姑毗王与五百王妃在沐浴时，看见箱子被水冲来，打开后见到五百童子，于是将他们带走。
湿生者如伊罗斯等。如何呢？净饭王头顶生疮，逐渐增长成熟破裂后生出一童子，此即伊罗斯，如是为湿生。
伊罗斯王膝上生两个疮，两疮逐渐增长成熟破裂后生出两个童子，即美童与近美童。
梵授王胸部生疮，逐渐增长如前所说生出一女童，她就是帝婆鬘女。
据说摩竭陀女是从一棵水树树干中生出的。
因为经中说：'如同最初劫中有形之众生'。
金翅鸟即妙翼。
有些人说饿鬼都只是化生的。为了证明饿鬼也有胎生，经中广说'具寿大目犍连'等。
如何知道是为了证明胎生？因为经中说'生已'。
若说：既然经中说'我不满足'，这岂不是更明显地证明是化生而非胎生？若是胎生，日夜各生五个也不合理。
答：因极度饥饿故不满足。这是众生的自性，故日夜各生五个并不相违，且因业报不可思议，故无相违。
虽然一切生处的众生都有获得圣法的机会，但已获得圣法者不会投生于卵生和湿生处。
关于'是化生'：因为化生处必定具足六处，所以在一切生处中化生最殊胜。
问：若化生处最殊胜，为何最后身菩萨取胎生？答：因业力所致。故说'于生获自在'。
生于转轮王种姓即是转轮王种姓。
其他外道即裸形派、若尼子等。
'以幻术食世间'即欺诳之义。
'因无外在种子'即是说无外在精血等污泥之义。

།བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དགོས་པ་ཅན་ནམ། བྱིན་གྱི་རླབས་ལ་ཡོད་པ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བའོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་འདི་ནི་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།ལམ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞེ་ན་རིང་བསྲེལ་སྐུ་གདུང་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པའོ། །དྲི་བ་ལས་དྲི་བ་གཞན་བྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་དེ་ལས་དྲི་བ་འདི་བྱུང་བའོ། །གལ་ ཏེ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ལུས་ཞིག་པ་ནི་ཤི་བའི་ལུས་གནས་མེད་པའོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཀླུ་བཟའ་བའི་ཕྱིར་འབྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་ལས་དེ་གཉིས་དེ་དག་ བས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་ཅི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་ཀླུ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ཡོད་དོ།།ཀླུ་དང་ནམ་མཁའི་ལྡིང་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མཆོག་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའོ། །ཉེ་མཆོག་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའོ། །བར་མ་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའོ། །ཐ་ཆད་ནི་ སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའོ།།དེ་ལ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་ཟོས་ནས། ཀླུ་ཐམས་ཅད་བཟའ་བའི་ཕྱིར་འབྱིན་ཏོ། །ཤི་བ་དེས་ཚིམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་སྔར་མ་ཤི་བར་ཟོས་པ་གང་ཡིན་པར་ དེ་ཡང་ཤི་བའི་ཚེ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་འགྲོ་བ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྷའི་འགྲོ་བ་དང་། དམྱལ་བའི་འགྲོ་བའོ། །གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །གང་ལས་སྲིད་པ་བར་མ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ། སྲིད་པ་བར་མ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་།མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་དྲིས་པའོ། །འགྲོ་བའི་བར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འགྲོ་བ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་བར་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འདི་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ ལ་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་སྐད་དུ་འདི་ཤི་ཞིང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དད་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ལན་སྨྲས་པ་ནི། བགྲོད་པའི་ཡུལ་དུ་མ་ཕྱིན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་སོན་པ་ལ་འཇུག་ན། སྲིད་པ་བར་མ་ནི་བགྲོད་པའི་ཡུལ་དུ་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །སོན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བྱུང་བའི་སྒྲ་སོན་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེས་བགྲོད པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་།ད་རུང་དུ་ཡང་དེ་མི་ལྡན་ཏེ་ཡུལ་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་གྲུབ་ཀྱང་བྱུང་བ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་རིས་མཐུན་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། གཅིག་གི་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་ཏེ། །ཡོངས་རྫོགས་བྱེད་པ་དུ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལས་གཉིས་ ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ཆད་པ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འབྱུང་གི་བར་ན་གནས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱུ་མཚན་གཞན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'从加持而生'这句话，是指由加持而有作用，或者存在于加持中的即是从加持而生。加持是指'愿此如是'的加持。
关于'此道理不对'这句话，指的是什么呢？是指安置舍利法身等之后所说的。
所谓'从问题产生另一个问题'是指从'为何称为最后有菩萨'这个问题中产生了这个问题。
关于'如果是化生者们'这一详细内容，身体消失是指死亡的身体不存在。为了区别于卵生等，说'化生的金翅鸟为了吃化生的龙而出现'。
对此，如果问是否还有其他的金翅鸟和龙，答：有的。龙和金翅鸟有四种：其中最上等的是化生，次上等的是湿生，中等的是胎生，最下等的是卵生。
其中化生的金翅鸟会先吃湿生等，为了吃所有的龙而出现。关于'死亡的不会满足'这句话，指之前未死就被吃掉的，在死时也会消失。
'这是两道'指的是天道和地狱道。'三处'指的是人、畜生和饿鬼的处所。
对于'为何说一切中有都是'这样的说法，'中有'是什么？由于错误理解和未说明特征而产生疑问而问。
关于'因为是处于诸道之间'等，意思是因为存在于前后两道之间。
对于'如何既是已生又非已有'的问题，这表明'既已死亡且已形成，但又非已有'这一点是应当以信仰来理解的。
其回答说：'因为未到所趣处'等。这样表明：'已有'一词用于已到达，而中有因为未到所趣处故非已有，那么是什么呢？不同于已到达。'已到达是'这句话表明'已有'一词用于已到达。
其他人说，所应趣往的处所，现在仍与之不相应，意思是与该处所不相应。
因此，虽然其他异熟已成就，但不称为'已有'，正因如此，表明因为是在生有之前出现，所以是中有。
关于'所投生的异熟'，能引业成就同类，而圆满业则使其圆满。如说：'一业引一生，圆满则众多'，一切生都由两种业所作。
其他人关于'仅从死有断绝'等说，意思是死有之后立即在他处生起生有，中间不存在其他因缘为先导的自性。

།རིགས་པ་དང་ལུང་ལས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་གཉིས་ཀ་ཉེ་བར་མཁོ་སྟེ་རིགས་པ་དང་ལུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་སྨོས་ཤེ་ན། རིགས་པ་དང་ལུང་རྐྱང་པ་དག་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །འབྲུ་ཡི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་འཆི་ བའི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འདོད་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཆད་ནས་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་འབྲུའི་ རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་འབྲུའི་འབྲས་བུ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་པས་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ།།འདི་དག་ལ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་ན་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའོ། །ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་ཡོད་པ་ན་དུས་གཞན་དུ་ཆད་པ་ནི་ཡུལ་དེ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆད་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནང་དུ་གཟུགས་ཏེ་བཞིན་ལས་གཟུགས་བརྙན་ཏེ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་མཐོང་ ངོ་ཞེས་འདིས་ནི་མ་ངེས་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་བརྙན་མ་གྲུབ་ཕྱིར་བ་དང་། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ གང་ཞེ་ན།གཟུགས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བས་གཟུགས་བརྙན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འདིའི་ལན་གྱི་ཕྱིར། མི་འདྲའི་ཕྱིར་ན་དཔེ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཁ་དོག་ གི་ཁྱད་པར་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མེ་ལོང་གི་ཁ་དོག་ལས་གཞན་པ་ནི་ཁ་དོག་གི་ཁྱད་པར་གཞན་ནོ། །ཚིག་ཙམ་གྱིས་དད་པར་མི་འགྱུར་བས་འདྲི་བ་ནི་རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟུར་ན་གནས་པས་མེ་ལོང་གི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ མཐོང་གི་གཟུགས་བརྙན་མ་ཡིན་ལ།མདུན་ན་གནས་པས་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་གི་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྡོམས་པས་དེར་གཉིས་ཀ་སྣང་ངོ་། །གཞན་དག་ན་རེ་མདུན་དུ་ཕྱོགས་པས་གཉིས་ཀ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་གཅིག་ན་སྣང་བ་གཉིས་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ལས་གཞན་གཟུགས་བརྙན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་ཡུལ་དེ་ན་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་གཞན་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཕྱོགས་ཐ་ དད་པ་ན་གནས་པའི་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གི་རྒྱབ་ཀྱི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཅིག་གིས་ནི་རང་གི་མདུན་རོལ་གྱི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དམིགས་ཀྱི། རྒྱབ་ན་ གནས་པའི་མ་ཡིན་ལ།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚེའུའི་ཆུའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་དམིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ན་ཆུའི་གཟུགས་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་དག་ཀྱང་ཡོད་ན་ནི་གཟུགས་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུའི་གཟུགས་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་དམིགས། དམིགས་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི་གཟུགས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于'从理和教证'这句话，对于说相违之事物，理和教证二者都是必要的。为什么要说这两者呢？因为理和教证单独都是量，所以二者都要引用。
关于'因为与谷物相续相似'这广泛的论述，如果认为只从死有而生起其他处所的生有，那么生有就会成为不可能，因为是相续而行。如是，相续而行的事物未见断绝后在其他处所生起，譬如属于谷物相续的谷物果实以相续关联而增长一样。这些具有相续而行的本性，故为相续而行。
由于说'其他处所'的缘故，心相续也不是不定，因为从灭定和无想定中出定的心存在时，虽在其他时断绝，但只在彼处生起而非其他处所。
关于'也见有断绝后生起'这广泛的论述，在镜子等中见到从面容生起面容的影像，即面容的影像。这表示不定。'因影像不成立'这句话表明是似不定。
什么是有所缘的法？是心和心所。什么是无所缘的法？是色法、无为法和不相应行法。论典中说，由于影像取心和心所的所缘，所以存在。对此回答说'因不相似故非喻'。
关于'其他颜色差别'，是指异于镜子颜色的其他颜色差别。因为不能仅以言词生信，所以问'暂且如何不成立'。
关于'在彼处'，从侧面观察时见到镜子的色而非影像，从正面观察时见到影像而非镜子的色，如是总结则彼处二者显现。有人说从正面二者都能见到。因此，在一面镜子中不可能同时有两种显现，所以彼处除镜子的色外并无其他影像存在。
关于'因所依大种不同'，彼二者的所依大种是不同的，镜子之色的所依大种所占据的处所中，影像之色的所依大种也无法存在，因为有障碍性。因此，彼处不可能同时生起两个以此为因的色法。
同样，关于'处于其他方位者们'这广泛的论述，处于不同方位的一个人背后的树木等色法怎样，其他人的也是如此。其中，一人见到自己前方处所的树木等色法的影像，而不见背后的；另一人在池水的彼处也如是见到。如果彼处如水的色法一样也有影像的色法，由于是共同的色法，为何不是所有人都如水的色法一样能见到？实际也未见到。因此，这只是错觉而已，并非其他色法。

།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བུམ་པའམ་སྣམ་བུའི་གཟུགས་གཅིག་ལ་སྐྱེས་བུའི་ལྟ་བ་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་ནི་ལྷན་ཅིག་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེར་གཟུགས་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་མེ་ལོང་གྲིབ་མ་ན་འདུག་ཅིང་བསྒྲིབས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚེ་དེར་ཉི་མའི་གཟུགས་ བརྙན་སྣང་ལ།ཉི་མ་ལ་འདུག་པ་ལ་གྲིབ་མ་སྣང་ན། ཉི་མ་དང་གྲིབ་མ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཁྲོན་པའི་ཆུ་གཏིང་རིང་པོ་ན་ཡོད་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ཡོད་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ཡང་ དེའི་ནང་དུ་འབྱུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡང་མེ་ལོང་གི་ནང་ཁོ་ནར་བྱུང་ན་ནི། དེ་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ལྟར་གཞན་ན་སྟེ། དེའི་ནང་ལས་གཞན་ན་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ན་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན་འོ་ན་དེ་ ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཚོགས་པ་དེའི་མཐུ་དེ་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐུ་དང་ནུས་པ་དང་། ནུས་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མིག་སེར་གྱིས་མིག་ཉམས་ པར་བྱས་པས་ཐམས་ཅད་དུ་སེར་པོར་མཐོང་ལ།རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཁབ་ལོང་ཁོ་ནས་ལྕགས་ཐག་འདྲེན་གྱི་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟླ་བ་ཤར་ན་ཆུ་ཤེལ་ཁོ་ན་ལས་ཆུ་འབྱུང་གི་།སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་གཞན་མེད་ཀྱང་མིག་དང་མེ་ལོང་གི་ངོས་དང་དེ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་མིན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ ཡིན་ན་ནི་མེ་ལོང་གི་རྒྱུ་དང་མ་འབྲེལ་པར་གཟུགས་དང་འབྲེལ་བ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།མེ་ལོང་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གི་རྒྱུན་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཆི་བའི་ སྲིད་པའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལྟ་བུར་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་འབྲུ་དཔེར་བརྗོད་པ་ལ། གཟུགས་བརྙན་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱིར་བཟློག་པས་དཔེ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་བརྙན་ ནི་གཉིས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རལ་ གྲི་བསགས་ཀར་བསྙལ་ཏེ་འདུག་པ་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་བསགས་ཀར་རིང་བར་སྣང་ལ།གལ་ཏེ་གྱེན་ལ་བསྒྲེང་སྟེ་འདུག་པ་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །རྒྱུ་གཉིས་པ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

因此说'对于一个色'，即对于一个瓶子或一匹布的色，两个人同时观看并非不能看见，意思是能够看见。在此并非同时看见，因此于彼处不应生起其他色。
又说'影子和阳光二者'等，当镜中有影子且未被遮蔽时，彼处显现日光的影像，而在阳光处显现影子，因为阳光和影子二者同时存在是相违的。
'如井中水'者，如同井中深水显现一样，月亮的影像也显现为另外存在。
'若彼生于其内'者，若彼影像仅生于镜中，则如同镜子的色一样在他处，即不应在其内之外被认知，然而却被认知，因此彼完全不存在。
若问：如果彼完全不存在，那么如何显现？因此说'如是显现者即是彼聚合之如是力'。力、能力、威力是同义词。
如何？广说'诸法之力'，如同黄疸病损害眼睛而见一切为黄色，患眼翳者见两个月亮，如同唯有磁石能吸引铁链而他物不能，月亮升起时唯有水晶能出水而炭等不能一样，虽无其他色，依靠眼睛和镜面以及如是色而生起具有彼影像相的眼识。
广说'非相续故'，若影像属于色的相续，则不需关联镜子之因，仅与色关联而生起，属于他相续者不应关联他相续而生起。
'因关联镜子相续'者，影像之色非为相续，因为与镜子关联，如同镜子之色。又因同时生起故，影像非色之相续，凡是某者之相续者未见同时生起，如种子与芽。
如同死有相续生有一样，彼二者非同时生起。
广说'于相续'，以谷为例说明相续运行，影像非为相续故，以相反推理为不同之喻。
广说'影像从二者生起故'，从二者生起即是从二者生起，因为从二者生起。主要因即是镜子等，因为随顺于彼。
如此，若剑横放着，则影像也显现为横长，若竖立着，则影像也如是显现。
若说有第二因非主要因的精血等，因此说'任一主要因'。
若又说唯精血等为主要，因为依彼而成就生有，因此说'外在精血等'。

།གཞན་དག་ན་རེ། མི་འདྲའི་ཕྱིར་ན་དཔེ་ མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ། གཟུགས་ལོག་ན་གཟུགས་བརྙན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་འཆི་ཁ་མའི་ཕུང་པོ་འགགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་རྒྱུད་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་ གཟུགས་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་ན།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་དེ་ལྟར་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ཤི་ནས་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མགུར་ ནས་གསུངས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་གིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མདོ་འདི་དག་མི་འདོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་སྡེ་པ་གཞན་ལ་གྲགས་ཀྱང་། སྡུད་པའི་གཞི་པོ་ཉམས་པས་ལྷག་ པར་སྒྲོ་བཏགས་པར་དོགས་པས་ཚད་མར་མི་བྱེད་དེ།དེ་དག་གི་ལུང་གི་ཁོངས་སུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་མོ། །བུ་ཆགས་པ་ནི་འབྱུང་བའོ། །མ་རུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་འཛིན་པར་ནུས་པའོ། །ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བུ་འཛིན་པར་ རུང་ཡང་ཟླ་མཚན་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་ཡང་གལ་ཏེ་བུ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་སྟེ། འདི་ནི་གནས་དང་པོའོ། །ཕ་དང་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆགས་པར་གྱུར་ལ་མ་ཕྲད་པ་དང་། ཕྲད་པར་གྱུར་ལ་མ་ཆགས་པ་ ཡང་ཡོད་པས་གཉིས་ཀ་སྨོས་ཏེ།འདི་ནི་གནས་གཉིས་པའོ། །དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་གསུམ་པའོ། །དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དེ་དག་མི་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལུང་དག་ལས་དེ་སྐད་དུ་མ་བཏོན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་འདོན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་འདོན་ཏེ། འདིར་ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རྟ་ལེན་གྱི་བུའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ མི་འཐད་དོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་གང་ཟག་བསྟན་པའི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་འཆད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བར་མ་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་དག་ཅིག་ཡོད་དེ། །གང་ཞིག་དེ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་གང་ཞིག་སྐྱེས་པའི་ལྷ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་དག་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་དག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།དེས་ན་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པར་ཁམས་གཉིས་སུ་མ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་མེད་པས་སྲིད་པ་བར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འགྲོ་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་དགེ་ སློང་དག་ངས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དང་།ལེན་པ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བསྟན་པར་བྱ་ཡིས་ཞེས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བའི་མདོ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །མདོ་དེ་ལས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་ལས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ། ཞོགས་མ་ ལ་སོགས་པ་དཔེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་མཛད་ནས་སྐྱེ་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དུ་གསུངས་སོ།།དུས་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མངོན་པར་ གྲུབ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་སོ།

其他人说：'由于不相似所以不是比喻。'这是说，当形体消失时影像就会消失，但临死时的五蕴灭去时，并非会导致属于转生的五蕴不存在。如果不是这样，就会导致众生相续断绝的过失。影像是随形体相似而生起，但转生的有并非如此从死有中生起，否则就会导致牛等死后只能转生为牛等的过失。因此没有相似的比喻。
'因为从喉中宣说'是指由自己的语言宣说的意思。关于'不诵读这些经'等，虽然否认中有的部派对其他部派所知的经典，由于结集的基础有损坏，怀疑是过分增益，所以不作为准量，因为那些不包含在他们的经典当中。
'三处'是指三种因缘。'结胎'是指产生。'适宜'是指能够受胎。'具有月经'是说虽然适合受胎但要依赖月经。虽有月经，如果没有受胎能力的损坏，这是第一处。'父母贪著并交合'中，有贪著但未交合，或有交合但无贪著的情况都存在，所以两者都提到，这是第二处。'香阴近住'是第三处。'香阴近住'这一说法，那些不诵读者的经典中没有如此说法。
那么他们是如何诵读的呢？诵读为'五蕴灭尽近住'。这里五蕴灭尽是指死有。如果这样的话，在广说的'罗陈那子经'中，五蕴灭尽不应该有来去和婆罗门等体性。
'不还有五种'是在道与补特伽罗宣说的藏论中解释。有人说：'有称为中有的天众，若有在其中般涅槃者即是中有般涅槃。'
如此则'生起'等广说，其中若有在生起天众中般涅槃者即是生般涅槃。无行般涅槃和有行般涅槃也应如是说。不是这样，如果不承认生起等天众，则中有般涅槃不成立。其他人说，在欲界和色界之间般涅槃故为中有般涅槃，因此无有不经中有而生于二界的众生，所以中有是成立的。
关于'行经'，经中说：'比丘们，我将宣说七种善士趣及无取般涅槃'，如是广说善士趣经。在该经中，从五种不还中的中有般涅槃，通过晨星等三种比喻分为三种，宣说为七种善士趣。
'由时间和处所的差别区分'是指按次第由时间的差别区分和处所的差别区分。如何呢？'现前成就'是指时间。

།གནམ་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་ལ་མ་ལྷུང་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལོ། །བར་མ་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཚེའི་ཚད་ཀྱི་བར་དུ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེའི་ཚད་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་སྟེ་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཁོ་ ནར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལྷ་དང་ཉེ་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནི་ལྷ་དང་ཉེ་བ་སྟེ། དེའི་བར་ནི་ལྷ་དང་ཉེ་བའི་བར་རོ། །བཤད་པ་འདི་ལ་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ།།སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ། འདིར་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སུའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ས་པའི་ཉོན་ མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སུའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དཔྱད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ལ་མི་འདོད་དེ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ཞོགས་མའི་མེ་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ལ་ཡང་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་དཔེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བར་མ་དོ་དང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ལས་ཁྱད་པར་མི་མངོན་པས་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སྨྲས་སོ།།ཚེ་ཕལ་ཆེར་བཅོམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕལ་ཆེར་ཕྱིད་ནས་སོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞོགས་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དག་དང་མི་འབྱོར་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ དག་ལ་ནི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་གསུངས་པའི་དཔེ་གསུམ་ལ་ནི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །ཡང་ན་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རེ་ རེ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་གསུངས་པར་གཏོགས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་དག་གིས་བཅུ་ཚན་ བཞི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།བསམ་གཏན་བཞི་དག་གིས་བཅུ་ཚན་བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་རེ་རེ་ལ་གང་ཟག་བཅུ་བཅུ་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་དག་གིས་བདུན་ཚན་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་མི་སྲིད་དོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དྲུག་ཚན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡང་མེད་དེ། །ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོམས་སུ་ཡང་དག་སྡེབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'向上升空'和'未落地'是境界。'中阴之神'等详细内容将阐述。关于'直至寿量'，是指在寿量之前，即未圆满寿命之意。关于'直至接近天界'，天众之前即是接近天界，其间即是接近天界之间。
对于此解释，铁制擦擦等三种比喻如何适用？为此详细说明了'处于界的阶段'等。仅仅出生时，在烦恼种子阶段即现前道而般涅槃，此处据说是利根者。'处于想的阶段'是指在境界想普遍运行的阶段。
其他人说，能够断除所生烦恼者即是处于想的阶段，这是中等根器。'处于分别的阶段'是指在该地的烦恼分别普遍运行的阶段。
其他人说，因为分别是观察，所以是在智慧普遍运行的阶段。此处不承认分别是粗重心，因为那是属于初禅地，故在第二禅等地中不会中般涅槃。这是钝根者。
或者，首先详述'于色界'等，此中比喻即是'譬如小草火'等。第二是关于'天众受用'，此中比喻即是详述'譬如铁制擦擦向上升空'等。第三是关于'天众正法行'，此处比喻即是'譬如铁制擦擦升空'等。
如是通过三种比喻而成三种。即便如此，由于中般涅槃和生般涅槃之间的差别不明显，为显示差别而详细说明了'生般涅槃者'等。
'摧毁大部分寿命'是指度过大部分寿命。这些全都与草等比喻不相符合。为什么呢？因为'无有趣向境界的差别'，即是因为没有趣向境界的差别。
这些都没有趣向境界的差别，因为在该境界中般涅槃。经中所说的三种比喻则有趣向境界的差别。或者，因为无有境界的差别，因为无有趣向的差别，对每一个都加上'无差别'之词。
关于'于无色界中般涅槃'等，如何理解无色界中未说中般涅槃？详述了'由四禅成四十'。由四种禅定各成四十，因为每一禅定都涉及十种补特伽罗。
'由无色成二十一'，除去中般涅槃和两种生般涅槃，因为是无色界故不存在中有。'由想成十八'，此中也无有上升，因为无有其他地。'集中安排'是指组合的意思。

། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་རྟགས་གང་དག་དང་མཚན་མ་གང་དག་གིས་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ།།དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་རྟགས་དེ་དག་དང་མཚན་མ་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པའམ། ཚོར་བའི་རྣམ་པའམ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའམ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་དེར་ཉེ་བར་ དམིགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད།འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད། དེ་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡིད་བྱུང་ཞིང་སྐྲག་སྟེ་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད། དེ་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྐྱོ་ཞིང་ སྐྲག་སྟེ་ཕྱིར་བཟློག་ནས།འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྤངས་པ། སྲེད་པ་ཟད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། འགོག་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་འཆི་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །མདོ་ དེ་ཉིད་གསུངས་ནས་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་སྟེ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་[(]བྲོལ་[,]གྲོལ[)]། གྲོལ་ནས་ཀྱང་བདག་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །བདག་གི་སྐྱེ་བ་ ཟད་དོ།།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འབྱུང་ངོ་། །མདོ་དེ་ཉིད་དུ་གསུངས་ནས་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་འདིར་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་གྱི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་ དང་།ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བར་མ་དོར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །མདོ་དེ་ཉིད་གསུངས་ནས་དེ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ འགྱུར་རོ།།དེ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་གོང་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་གོང་དུ་འཕོ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་དང་།ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་ཆེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཚངས་ཆེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་དང་།ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་མདོ་བཅུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡང སྔ་མ་འདྲ་བར་མདོ་བཅུ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་ནི་འོད་གསལ་བ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཚད་མེད་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ནས་འོད་ཆུང་བ་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མདོ་བཅུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་ དང་འདྲ་བར་མདོ་བཅུ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་ནི་དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ།

怎么说呢？此处比丘以何种行相、何种标志、何种相状，远离欲望，远离罪恶不善法，具有寻伺，具有由远离所生喜乐，成就并安住于初禅。他不作意那些行相、标志、相状，然而他内心作意于色蕴的行相、受蕴的行相、想蕴的行相、行蕴的行相、识蕴的行相中所缘的诸法。
作意它们是过患、刺痛、罪恶、无常、痛苦、空性、无我。他对这些法生起厌离、恐惧而退却。他对这些法厌倦、恐惧而退却后，'这是寂静，这是殊胜，即是一切蕴的永断、爱尽、离贪、灭、涅槃'，如是专注于不死界。
经中说此后特别说明：如是了知、如是见已，心从欲漏解脱，从有漏和无明漏解脱。解脱已，知'我已解脱'。知'我生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有'，生起智见。
经中说此后特别说明：他于此不得解脱，但以对法的欲求、对法的贪着、对法的喜爱、对法的欢喜，而得中般涅槃。
经中说此后，他不得中般涅槃，但得生般涅槃。他不得生般涅槃，但得有行般涅槃。他不得有行般涅槃，但得无行般涅槃。他不得无行般涅槃，但得上流。
他不得上流，但以对法的欲求、对法的贪着、对法的喜爱、对法的欢喜，而与大梵天众同分而生。他不与大梵天众同分而生，但以对法的欲求、对法的贪着、对法的喜爱、对法的欢喜，而与梵辅天众同分而生。
他不生于梵辅天众，但以对法的欲求、对法的贪着、对法的喜爱、对法的欢喜，而与梵众天同分而生。如是，关于初禅有十经。
同样，第二禅也如前相似有十经，其中生处是与光音天众同分而生，然后与无量光天众，然后与少光天众。如是，这些是第二禅的十经。
同样，第三禅也如前相似有十经，其中生处是与遍净天众同分而生。

།དེ་ནས་ཚད་མེད་དགེ་བ་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ནས་དགེ་ཆུང་གི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མདོ་བཅུ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་ དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ནས་སྤྲིན་མེད་པ་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མདོ་བཅུའོ། །བསམ་གཏན་དག་གིས་བཅུ་ཚན་བཞི་བསྡུས་པ་ནི་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་མདོ་བདུན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དག་ཏུ་ནི་ས་གཞན་མེད་ཅིང་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡང་མེད་པས་མདོ་དྲུག་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ བརྙན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ།།གལ་ཏེ་ཚེའི་ཚད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་དང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ཕལ་ཆེར་ཚེ་མ་ཟད་པར་འཆི་སྟེ།སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་འཆི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་བར་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ ནི།ལུང་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་། །བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་མཁས་མགུ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་བྱུང་བར་གྱུར་ལ། དེའི་ཚེ་བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་གིས་རྡོའི་ཚལ་པ་ ཞིག་གིས་དེའི་མགོ་བཅག་པར་གྱུར་ཏོ།།རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལའོ། །གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་ན་ནི་དེ་རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་མནར་མེད་པར་ལྟུང་བར་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་རང་གི་ལུས་ནི་སྔར་གྱི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ ནི་གང་ལས་དེ་ཁོ་ན་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་ཡིན་པར་འགྱུར་བ།དེ་ལ་གཞན་དག་པས་ཁྱད་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གསོན་པོ་ཁོ་ནར་དམྱལ་བའི་མེ་དག་གིས་བསྐོར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔར་གྱི་ལུས་ཁོ་ནས་ དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་ནི་མི་རིགས་སོ།།ལས་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཞིང་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་རྣམས་སོ། །བསགས་པའི་ཕྱིར་རམ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་ པའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་སོ།།གསོན་པོ་ཁོ་ནར་དམྱལ་བའི་མེ་དག་གིས་བསྐོར་བ་དེའི་ཕྱིར་འདིའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་དང་པོར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་ དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འགྲོ་བ་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་འགོག་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པ་བར་མ་འགོག་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །སྒྲ་ཇི་ བཞིན་དུ་བརྟག་ན་ནི་མཚམས་མེད་པ་དག་ལྔ་ཆར་བྱས་པ་ཁོ་ནས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི།གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྔ་ཞེས་སྒྲ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

然后与无量善天众同生。然后与少善天众同等而生。第四禅天也如前有十道：生时与广果天众同等而生。
然后与福生天众同生。然后与无云天众同生。如是，这些是第四禅天的十道。以禅定所摄的四个十组即是彼等。
如是，于空无边处也除中阴般涅槃和出生二者外，其余七道如前所说，仅是与趣近空无边处天众同等而生。
识无边处和无所有处也与此相同。于非想非非想处则无他地且无上升，故说六道。因此，这一切仅是分别而已。
'亦'字表示不仅是影像而已。若以寿量为限的般涅槃是中阴般涅槃，则圣者舍利子等也应成为中阴般涅槃。
如是，除菩萨最后有者与北俱卢洲人外，一切众生多数未尽寿而死，因经中说'除北俱卢洲外而死'。因此，从经典也成立中有。
正因如此，对彼等说'从经典也'，'也'字表示从理论上也是。关于'降魔者'，曾有如来迦叶的声闻名为善慧，当时有一名为降魔者以石块击碎其头。
'唯以自身'等广说，即在刹那间。若有中有，则不应唯以自身堕无间狱，因为其自身是前身故。若非如此，
则何以唯是自身，与其他有何差别？有差别，为令知其活着即被地狱火围绕故说'唯以自身'，以前身入地狱实不应理。
关于'极重业圆满者'等，因具田与意乐差别，及得趣入故为极重。因积集或异熟决定故为圆满。
因其活着即被地狱火围绕，故此现法受业先熟。'彼'者，是思维若有中有。'立即生于地狱'是说因有'立即'故无中有。
'不往他趣'是思维我此是遮止他生，非是遮止中有。若如文字理解，则唯造五无间罪才生地狱，
以一或二则不然，因说'五'字故，此是其义。

།བྱས་མ་ཐག་ཏུ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚམས་ མེད་པ་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི།དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་གསོན་པོར་འདུག་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱས་ཤིང་བསགས་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་སྒྲས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པར་ཉེ་བར་སོན་པ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པས་འཆི་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་སྲིད་པ་བར མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།བྲམ་ཟེ་ན་ཚོད་ཁྱེར་ཟིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཆི་བའི་དྲུང་དུ་འདིའི་ན་ཚོད་ཁྱེར་བས་ན་ན་ཚོད་ཁྱེར་ཟིན་པའོ། །བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་འཁོགས་པ་འགའ་ཞིག་ལ་བོས་པའོ། །བར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གནས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་འདིར་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པའི་ཁུངས་ཡིན་ནོ། །ལམ་བརྒྱགས་ཀྱང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱོད་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་ལམ་བརྒྱགས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ལ་དགེ་བའི་ཚོགས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །མི་དག་གི་ནང་ན་གནས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ན་བར་གྱུར་པ་ལ་མི་དག་གི་ནང གནས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འགྲོ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མི་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོགས་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་པར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ ཅག་གིས་འདོད་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན།སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྟག་པ་འདི་ཁྱོད་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲི་བ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གོ་ག་ལས།དེ་ལྟ་བས་ན་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་དོ། །སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཁྱོད་དང་ཡང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ མདོ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ལ་སོགས་པ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཤེས་པར་བྱེད་པ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ལ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་ པའོ།།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའམ་མདོ་གང་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཀྲི་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ཁུངས་ཡིན་ལ། གང་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་ཡིན་པར་མི་འགལ་བ་དེས་ནི་བརྗོད་མཁན་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་དང་ལུང་ལས་སྲིད་ པ་བར་མ་གྲུབ་པོ།།ཡང་འགྲོ་བ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མའི་ཤ་ཚུགས་གཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་བམ། འོན་ཏེ་ཤ་ཚུགས་ཐ་དད་པ་ཞིག་འབྱུང་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དུ་མ་ཡིན་གྱི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། སྔོན་ དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལ་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཤ་ཚུགས་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་ན་སྔོན་དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཏེ། རྒྱ་ཡི་འབུར་བཞིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་དུས་སྨོས་པ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'刚做即是'这句话，造无间罪后立即会转生到地狱中，而不是在中间还能存活一段时间，因为经中明确说'造作积累后即生于地狱'。
关于'中有即是生'这广泛的论述，'生'是指趋向同类，而中有也是趋向于此，所以死后即经由中有而生于地狱，而不是已经出生。如果说是立即生于地狱的话，就不会有中有了。
关于'婆罗门，年岁已尽'等广泛的论述，因为临近死亡，年岁已尽，故称'年岁已尽'。'婆罗门'是称呼语，是在呼唤某位年老的婆罗门。'中间你也没有住处'这句话，是说明这里没有中有的依据。'路粮也'这句话，意思是你也没有往生后世的资粮，意指你也没有善业积累。'在人群中无处可住'这句话，是说你已病重，在人群中无处可住。
'因为不妨碍往生'这句话，是说不会阻碍往生，意思是说没有障碍。
对于你所说的刚死后有中有这种说法是佛陀的密意，而我们认为没有中有这种说法不是佛陀的密意，这从何而知呢？论师说'这个问难对你也同样适用'，这是在说这个问题的意思。
对于你说没有中有是佛陀密意，而我们说有中有不是佛陀密意，这从何而来？
关于'因此对于双方'等广泛的论述，有中有和无中有这两种观点，你我所说的经典都不相违，因为不违背《降魔经》等经典。
关于'这是'等广泛的论述，'其他解释方式所不能解释'是指依据的含义不能用其他方式来解释。这样表明：对于偈颂或经文的含义不能作其他解释的即是依据，而其含义可以作其他解释而不相违的则可以互相抵制。因此从理证和教证都可以成立中有。
关于'往生何处'等广泛的论述，是在探讨往生地狱等一切趣处时，中有的形态是同一的还是各不相同。因此说'因为是同一牵引'等。
业有两种：能引业和能满业。其中能满业是多种的，而能引业是单一的。因此说'因为是同一牵引，前世有生形态者'。这里是说有如前世将要出生的形态，如印模一样。说'前世'是为了与死有和生有作区别。

།མངལ་ ན་གནས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་འཆི་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།འགྲོ་བ་ལྔར་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མངལ་ན་གནས་པ་འཆི་བ་དེའི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མས་མངལ་འཚིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དམྱལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབར་བ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་དེའི་རང་ བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་པ་དག་ན་འཕྱན་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་པ་དག་ནི་མེ་མར་མུར་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་འབར་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མའོ། །མངལ་ན་ཕན་ཚུན་མི་རེག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་བར་མ་ རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་རེག་པའི་ཕྱིར་དང་།ལས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མི་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ནི་དམྱལ་བའི་མེ་ནི་ཉེས་པ་བྱས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་འདི་མེད་དེ། མ་བསགས་ཤིང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་དམྱལ་བའི་མེས་མི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་ཐོར་བུ་ལྟ་བུ་མཚན་དང་དཔེ་[(]བྱེད་[,]བྱད་[)]དང་བཅས་པ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྣང་བར་མཛད་དེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འོད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་སོ།།གླང་པོ་ཆེ་ཕྲུ་གུ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མ་སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡུམ་གྱིས་གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གཟིགས་ཤེ་ན། དེ་ནི་མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ འབྱུང་སྟེ།མཚན་མཁན་རྣམས་ལུང་སྟོན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཟད་དོ། །དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་བཟློག་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལུས་པ་ནས་ཏེ། དེ་ནས་བཟུང་ནས་དེའི་ངན་སོང་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ ཀཱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཙམ་དུ་རྨི་ལམ་བཅུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱིས་ནུབ་གཅིག་ལ་རྨི་ལམ་བཅུ་རྨིས་པར་གྲག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གླང་པོ་ཆེ་སྐར་ཁུང་ནས་བྱུང་ནས་མཇུག་མ་ཐོགས་པ་དང་། ཁྲོན་པ་ཆུ་ཤིན་ཏུ་དང་ཞིང་ཞིམ་ལ་མ་རྙོགས་ཤིང་མ་གཡོགས་པ་ཞིག་མ་ འཐུངས་པ་ཁོ་ནར་སྐམས་པ་དང་།ཙན་དན་གོ་ཤིཪྵ་དང་ཨེ་རཎྜའི་བུད་ཤིང་བརྗེ་བ་དང་། མུ་ཏིག་བྲེ་གང་ཕྱེ་བྲེ་གང་དུ་འཚོང་བ་དང་། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོས་སྤྲེའུ་དང་དབང་བསྐུར་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་མི་གཙང་བས་གོས་པ་ཞིག་གཞན་དག་ལ་ཡང་བསྒོ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུས་གླང་པོ་ཆེ་ཆེན་ པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་།ལྷའི་ཚལ་ནས་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཁྱེར་བ་དང་། དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་དོར་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་རས་ཡུག་གཅིག་དྲངས་ཀྱང་མི་འདྲལ་བར་མཐོང་ལ། མཐོང་ནས་ཀྱང་སྐྲག་སྟེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ལ་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེས་དབུགས་འབྱིན་པར་མཛད་ཅིང་བཀའ་སྩལ་པ།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མ་འཇིགས་ཤིག་འདི་དག་ཁྱོད་ཀྱི་འཆི་ལྟས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཞིག་འབྱུང་སྟེ།དེའི་གསུང་རབ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མར་གྱུར་པ་ཞིག་གོ།

仅仅是住胎者死亡时，五道中阴身将会显现成就，这是'往生五道'的含义。如果住胎者死亡时，其地狱中阴身会烧毁胎儿，因为地狱是极其炽燃的，中阴身也具有同样的本性。
关于'在余处游荡'，'余处'是指火炭等。'或者即使燃烧'是指地狱中阴身。由于胎中互不接触，因为身体清净的缘故，中阴身之间互不接触，又因为依赖业力的缘故而不会烧毁。其他人说，地狱之火仅从造作罪业者中产生，因此没有这个过失。未积集业且未得业果者不会被地狱火烧毁，这是确定的。
因为童子如散点般具足相好而入母胎，所以他以此使百俱胝瞻部洲显现光明，因为俱生光明圆满的缘故。'百俱胝'是指三千大千世界。
关于'白色小象'，如果中阴身是前世形态显现的形象，为什么菩萨之母见到如是本性的小象呢？这只是一种征兆而已，仅仅是符合占相师们的预言。'转离畜生道已经很久'是指经过百劫，从那时起其一切恶趣都已转离。
例如关于'迦利王'，就像迦利王梦见十种预示未来之事的征兆一样。据说迦利王在一夜之间做了十个梦：即大象从天窗出去被尾巴卡住；井中水极其清澈甘美且未被搅浑遮蔽，但未饮用就干涸；旃檀牛头香与蓖麻木柴互换；一升珍珠卖一升糠；大众群体为猴子灌顶；一个被不净物污染的人又告诫他人；小象胜过大象；从天园中取走花等；舍弃大欢宴；十八个人拉一匹布却不破裂。
见此后惊恐，向圆满正觉迦叶佛请问，世尊为其开解并宣说：'大王勿惧，这些并非显示你的死兆。那么是什么呢？在未来时，将出现一位如来、应供、正等正觉，名为释迦牟尼佛，这是其教法衰败的征兆。'

།དཔེར་ན་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་སྤངས་ཤིང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་སློང་མོ་གཟར་བུ་གང་བྱིན་པ་ཙམ་གྱིས་རྙེད་པ་བཀུར་སྟི་ལ་ལྟོས་པར་སྐྱེད་དེ། གླང་པོ་ཆེ་སྐར་ཁུང་ལ་མཇུག་མ་ཐོགས་པ་ ལྟར་ཚུལ་མ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་ལེགས་པའི་དོན་ལ་མི་རྩོལ་བར་འགྱུར།ཁྲོན་པ་ཆུ་མ་འཐུངས་པར་སྐམས་པ་ལྟར་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་འགའ་ཡང་ཉན་པར་མི་འགྱུར། གོ་ཤིཪྵ་དང་འདྲ་བའི་གཙུག་ལག་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བསྟན་བཅོས་ དག་བརྗེ་བར་འགྱུར།ཟང་ཟིང་གི་ཕྱིར་མུ་ཏིག་བྲེ་གང་ལྟ་བུའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར། སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་མདུན་གྱིས་འདར་བར་འགྱུར། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་བརྩད་དང་མི་གཙང་བས་གོས་པ་ལྟར་བདག་ཁོ་ནར་མ་ཟད་དོ་ཞེས་དད་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ སྐུར་བར་འགྱུར།གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་དང་འདྲ་བའི་གསར་བུས་གླང་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བའི་རྒན་པོ་རྣམས་ལ་སྤྱོ་བར་འགྱུར། །དགེ་འདུན་ནམ་མཆོད་རྟེན་གྱི་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བླངས་ཏེ་ཁྱིམ་པ་དག་ལ་སྟེར་བར་འགྱུར། དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བའི་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པ་ ལ་འདུས་ནས་རྩོད་པ་སྨྲ་བར་འགྱུར།བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱེས་པར་འགྱུར། དེ་དག་ཀྱང་རས་ཡུག་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རས་ཡུག་འདྲེན་ཅིང་། དེ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། །གླང་ཆེན་ཁྲོན་པ་གོ་ཤིཪྵ། །སྤྲེའུ་དང་མུ་ཏིག་བྲེ་གང་དང་། །ལུས་ཆེན་བ་གླང་ཕྲུ་གུ་དང་། ། འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་དགའ་སྟོན་དང་། །རས་ཡུག་བཅོ་བརྒྱད་འདྲེན་པ་སྟེ། །ཀྲྀ་ཀཱིའི་རྨི་ལམ་བསྡུས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ལྟོ་བརྟོལ་ཏེ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་ལྟོ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་གོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འོག་མིན་ན་ལུས་ཀྱི་ཚད་དཔག་ཚད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་པ་རྣམས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ཡངས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ནོར་བུའི་འོད་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བས་འགར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་ཚ་ ཤེས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཤས་མང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གོས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་མ་དཀར་མོའི་ཡང་གོས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། །དགེ་འདུན་ལ་ཆོས་གོས་ ཕུལ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དེའི་གདུང་ལ་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་ཡང་དཀྲིས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་སྲིད་པ་སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས། སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་ པར།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གཟུང་ངོ་། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེའོ། །སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའོ།།དེ་ཕན་ཆད་འཆི་བའི་སྲིད་པ་མ་གཏོགས་པ་སྲིད་པ་གཞན་ནི་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་འོག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་དག་གི་ནང་ དུ་སྐྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ཅན་སྨོས་པས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གཟུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་ཚུལ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་དེ་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ ཟད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་ལྷ་མིག་དག་པས་མཐོང་། །རིས་མཐུན་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་མིག་དག་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

例如怎样呢？其声闻大众舍弃受用而出家后，仅以乞食一钵之所得而生起对利养恭敬的贪求，如同大象尾巴卡在窗户一般，以不如法而烦恼，不精进于善法。如同井水未饮而干涸一般，说法者说法时无人听闻。将如牛头旃檀般的经典与非正法论著相互交换。为了财物而如同一升珍珠般说法。对如猴子般破戒者前倾恭敬。不仅自己如同被粪秽污染的破戒者，也诽谤其他具信者。如同幼象般的新学比丘对如同大象般的长老们轻慢。取用僧团或佛塔的花果等物品给予在家人。如同大庆典般集会诵念别解脱经时发生争论。
教法将分裂为十八部。他们也如同布匹般牵引解脱之布，而彼亦不成他性。摄颂为：大象与井水、牛头旃檀香，猴子与珍珠升，大身牛犊与，果实花朵与庆典，布匹十八牵引等，此为吉祥王之梦要。
中有不是破腹而入，为什么呢？因为业力执持腹部，故从生门而入。广说'色界所行'等。色究竟天身量为一万六千由旬者，于阎浮提现前成就时有无障碍之机会，因为虚空广阔，且如同依止宝光等光明相似，于何处亦无障碍。'惭愧心强'者，即惭愧心多之故。
菩萨亦具衣服，因为惭愧心强故，如同色界中有。白衣比丘尼亦具衣服，因为以供养僧团法衣的愿力，为了恭敬其遗体而建塔时亦成缠绕。又说'前有'等。有即一切有漏事物，故说'有'无差别即是五取蕴，此处当知唯指有情。彼分为四种者，虽然彼唯一，但由生及阶段差别而分为四种。生有即于诸趣结生之刹那。此后除死有外，其他有即是前有。其后中有生起者，若生于无色界如何？若生于有色众生中者，说有色即摄取欲界及色界众生。于生无色界时无此理，因为彼处无中有。
中有不仅是教理之境，那又如何？同类天眼清净见。是同类所见，且为清净天眼所见。

།རིས་མཐུན་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་དག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ནས་མཐོང་གི་། གཞན་གྱི་སྲིད་པ་བར་མ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་དག་ལ་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་མཐོང་ངོ་། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མངོན་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷའི་མིག་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་བས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་མིག་ནི་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་ཀུན་ཚང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཡིན་ཡང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྙིང་པོ་དང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྣ་མེད་པ་དང་མིག་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་གང་དང་། ཁམས་དང་གནས་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟློག་ཏུ་མེད་དོ། །མིའི སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ཁམས་དང་གནས་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་འགྲོ་བ་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་ འདིར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཅི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཟས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དྲི་ཟ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་ཟའོ། །དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པ་སྟེ། དམན་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབང་ཆུང་བ་ནི་དབང་ཐང་ཆུང་བའོ། ། དབང་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་ཆེ་བ་ནི་དབང་ཐང་ཆེ་བ་སྟེ། དབང་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ་ན་རེ་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཙུན་པ་ནི་དཔེས་སྟོན་པའི སྡེ་པ་ཆོས་སྐྱོབ་པོ།།ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་མ་རྙེད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་དེའི་ཚེའི་འཕེན་པ་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་སྔ་མའི་སྲིད་ པ་གང་ཡིན་པ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རིས་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།ཚེའི་ལས་གང་གིས་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པའི་ཚེ་འཕེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་བར་མའི་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རིས་མཐུན་ པ་ཐ་དད་པ་འམ་ཚེའི་ལས་ཀྱིས་ཚེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འཕེན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་བའི་སྲིད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པའི་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་བའི་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཤའི་ཕུང་པོ་རི་རབ་ཙམ་དུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་འདྲི་བར་མཛད་པའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་འདི་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཚིག་གི་གླགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་སྨྲས་སོ་ཞེའོ།

关于'被同类的中有所见'这句话，地狱中有只能被地狱中有所见，而不能被其他中有所见。对其他中有也应当如此理解。那些具有清净天眼、由神通所生的智慧者也能见到此中有。为了否定生而获得的天眼，特别说明'由神通所生'，意思是神通的本性和修行的果报。生而获得的天眼也不能见到。对此说明原因是'因为极其清净'，意思是不是生而获得的眼根的对境。
有些人说天界中有能见一切，这是因为他们的眼根如同其他众生一样殊胜，对其他也应当如此理解。关于'诸根具足'，虽然具有前世的形态，但因为是异熟果的精华，又因为是寻求生有，所以没有诸根不具足的情况。若不是这样，就不会有无鼻或无眼投生的情况。对于将要投生的趣处、界和处所，都是无法改变的。
经中广说'人的中有消失后'等，对于界和处所也应当如此理解。这是依据何种趣处而说的呢？因为趣处和中有是由同一业所引发，为了到达此趣处而成就。
关于'欲界中有等'，说明欲界是为了排除色界中有。彼等已离食欲，他们的食有识食、思食和触食三种。正因为如此称为'食香'。因为如此食香，所以称为'食香'。'威德小'的说法不恰当，意思是属于低劣种姓。'威德小'即是势力小。凡是以威德小而闻名的即是威德小。'威德大'即是势力大，凡是以威德大而闻名的即是威德大。
尊者说'无有定准'，这里的尊者是譬喻师部的法救。关于'直至未得生有聚合之间一直存在'这句话，其原因是说'彼时没有别的牵引力'。如何知道这一点呢？因为是同一种类，前世的有和中有所获得的种类是相同的。能引发前世寿命的业也能引发中有的寿命，因为是寻求生有。
若不是这样，假设种类不同或寿业另外引发寿命，那么中有的寿命耗尽也会导致死有，就像前世的寿命耗尽导致死有一样。因此说无有定准。关于'假如肉身如须弥山般大'这句话是论师自己提出的问题。其他人说这是为了回应无因论者的质疑而说的。

།དེ་དག་དྲི་དེ་ཚོར་ཞིང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་རོ་མྱོང་བ་དྲན་ནས་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་དང་རོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།སད་པར་བྱས་ནས་སྲེད་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་རོའི་སྲེད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་སྲིན་བུའི་ནང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྐྱེན་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིན་བུའི་ངོ་བོའི་རྐྱེན་མང་པོའི་ཚེ་སྟེ། ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། ། འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མང་པོ་མ་ཡིན་པའི་དུས་སོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཐུང་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི། །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལས་མི་མཆི། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། །རེས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ། འཇུག་པར་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་དོར་རོ། །སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་དགོས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་དོ། །མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སོང་སྟེ། འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གང་ཞིག་ཟླ་བའམ་ཞག་བཅུར་སོན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱིས་ཚོགས་པ་མ་རྙེད་ན་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ནར་དེ་ལ་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་དང་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དག་ ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཚེ་ལས་རྣམས་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བ་ལང་དང་རྟ་དང་རྔ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འཁྲིག་པའི་དུས་ལས་འདས་ནས་དུས་གཞན་དུ་ཡང་དེའི་དབང་གིས་འཁྲིག་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་ཡུལ་དང་དུས་དང་རིགས་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་དེའི་ནི་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་ཞིག་དུས་དང་སྐྱེ་བ་ངེས་པས་ཡུལ་མ་ངེས་པར་འཕེན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་དང་སྐྱེ་བ་དེར་སྐྱེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདྲ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེ་དང་ཡུལ་དེར་སྐྱེ་བ་མ་ངེས་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྐྱེ་བར་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དུས་གཞན་ན་བ་ལང་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བ་མེན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་གང་གིས་བ་གླང་ལ་སོགས་པའི་རིས་མཐུན་པ་འཕེན་པའི་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་སྲིད་པ་བར་མ་འཕེན་པས་ཇི་ལྟར་རིས་མཐུན་པ་གཞན་གྱིས་སྲིད་པ་བར་མས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་སྐྱེད་པར་ནུས་ཏེ། དེ་ནི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་མི་བཟློགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང འགལ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་གིས་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་ལ་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ལ། ཕ་ལ་ཞེ་སྡང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ནི་བཟློག་པའོ། །ཕ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་དང་མ་ནི་ཕ་མ་སྟེ། ཕ་མ་དེ་གཉིས་སོ། །ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ནི་འཁྲིག་པའི་ཆོས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའོ། །ཕོའི་འདོད་ཆགས་ནི་ཕོའི་འོ། །མོའི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བུ་ནི་ལྷག་པར་མའི་ཕྱོགས་འཛིན་ལ། བུ་མོ་ནི་ཕའི་འོ། །གནས་སྐབས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕོའི་ཉལ་པོ་ལ་ནི་ཕའི་གནས སྐབས་སུའོ།།མོའི་ཉལ་པོ་ལ་ནི་མའི་གནས་སྐབས་སུའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ནི་རང་གི་རིགས་སུ་མངལ་སྐྱེས་སམ། །གལ་ཏེ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་འབྱུང་འགྱུར་ན། །དེ་ཡི་དུས་སུ་མ་དེ་དང་ནི་ཕ། །སྦྱོར་བ་མཐོང་ནས་དྲེགས་པས་རབ་དགར་འགྱུར། །རྩེ་དགས་དེ་དག་དྲུང་རྒྱུག་ཕ་ཡིས་ནི། ། ཁུ་ཆུ་དེ་མཐོང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡིས། །བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་དེ་ལ་ཆགས་འགྱུར་ཏེ། །མོ་ན་མོ་བཞིན་ཕོ་ན་ཕོ་བཞིན་ནོ།

闻到那些气味，并忆起与之俱行的味觉体验而对它们生起贪著，因此说'对气味和味道的明显贪著'。
所谓'被那渴爱所驱使'，是指被气味和味道的渴爱驱使趋向成熟，通过中有相续而投生于虫类之中。
所谓'其众多缘'是指虫类本性的众多缘时，如说：'因缘聚集时至，果实自然成熟。'
'其他则不然'是指非众多之时。'如同其他不然'是指非短寿，如说：'转轮王出世，不超八十千。'
正因如此，虽有成为转轮王等的业，但只是偶尔才能获得趣入现前成就异熟的机会。
'于彼'是指在中有中。关于'因寻求有'，由于它具有投生的目的，所以追求存在。
迅速前往投生处。若非如此，或一月或十日所至，若于此期间未得聚合，则唯于中有中有前有和死有。
关于'尔时唯由诸业'等广说，此中显示：牛马骡等超过众所周知的交媾期后，在其他时间也会因其力而交媾。对于确定投生于特定地域、时间和种类者，应当如是了知。
关于'若不确定'等广说，若某业确定时间和投生但不确定地域，则投生于其他地域和生处。
有人说会投生为相似者：若投生和地域不确定，则投生为相似的生处。
如何？若本应于他时投生为牛类者，则投生为野牛类等。
关于'因业之牵引相同'，由于投生牛等同类的业也牵引其中有，如何能以其他同类的中有而生于其他同类中？这是不应理的。
有人说这与'不可转'相违。
关于'心颠倒故'等，是由贪欲和嗔恨，即对母亲起淫欲贪著，对父亲起嗔恨。或者相反。
'父母'即父与母二者。'交合'即过度行淫欲法。'男欲'即男性的欲望，女性亦同。
因此，儿子多偏向母方，女儿则偏向父方。
'于彼时'，对于男性交合即父位时，对于女性交合即母位时。
此处说：若于自类中胎生或卵生，当见父母交合时，会因慢心而生欢喜。
因游戏而趋近彼等，见父精液，以愚痴故，随己性而生贪著：若为女则如女，若为男则如男。

།མི་གཙང་བ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་གཙང་བ་ནི་ཁུ་ཁྲག་གོ། །མངལ་གྱི་གནས་ནི་ཕོ་བ་དང་ལོང་ཀ་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་རོ། །ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་འདི ནི་བདག་གི་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་དགའ་བ་སྐྱེས་ནས་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ཐིགས་པ་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་ནུར་ནུར་པོར་གནས་ཏེ།འདབ་ཆགས་སུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་འདབ་ཆགས་སུ་གནས་པ་དེའི་ཕུང་པོ་མཁྲང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པར་འགྱུར་ བ་སྟེ།ནུར་ནུར་པོའི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་པའི་ཤིན་ཏུ་དང་བ་དག་ནི་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱ་བའོ། །རྒྱབ་རོལ་དུ་བལྟས་ཏེ་ཙོག་ཙོག་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཉིད་ལ་ཕའི་སྤྱོད་ལམ་ལྷག་པར་ མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྟོ་རོལ་དུ་ཁ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་མའི་གནས་སྐབས་སུ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་སྟེ། གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟོའི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་སྙེས་སོ། །ཕྱིས་ལུས་སྐྱེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པ་དང་འཕེལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ནའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དབང་པོ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་ས་བོན་འགག་ཅིང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྲང་མདའ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མཐོན་དམན་དུ འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཅར་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ། དང་པོ་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ནོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུར་ཁྲོད་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དུར་ཁྲོད་ནི་དུར་ ཁྲོད་དེ།ཡང་དང་ཡང་དུ་ཤི་བས་འཕེལ་བར་བྱས་པའོ། །ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདིའི་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་གཟེབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གཟུགས་ཅན་རགས་པ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ ལས་བྱུང་བ།ཕ་དང་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་བྱུང་བ་འབྲས་ཆན་དང་ཟན་དྲོན་གྱིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་འདིའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འབྱུང་བ་གཞན་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་མི་འབྱུང་བ་ནུར་ནུར་པོའི་ འབྱུང་བ་དང་འབྲེལ་པ་དག་ནི་ནུར་ནུར་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་ལ།དེ་དག་ཀྱང་འགག་པ་ན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གཞན་ནུར་ནུར་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔར་གྱི་འབྱུང་བ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་འབྱུང་བ་གཞན་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་དག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་ལོ་མའི་སྲིན་བུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལོ་མའི་འབྱུང་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་གྱི། ལོ་མའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་སྲིན་བུའི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། །ག་ལས་ཤེ་ན། ལོ་མ་དུམ་བུ་རེ་རེ་ནས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཕ་དང་མའི་མི་ གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།དེའི་ལན་དུ་མི་གཙང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་གིས་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དགོངས་ཤིང་ བསམས་ནས་ཕ་དང་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ།དཔེར་ན་ལོ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་སྲིན་བུ་ལོ་མའི་སྲིན་བུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕ་དང་མའི་མི་གཙང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ནུར་ནུར་པོ་ཡང་ཕ་དང་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ ནོ།།རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་མངལ་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་འཇུག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།

关于所说的'不净'详细解释如下：不净是指精血。胎位是在胃和大肠之间。认为这精液和血是我的，生起欢喜心后进入母胎，由精血一两滴形成凝酪位而住，这就是'结生'的含义。
然后结生住位的蕴体变得坚硬，即变得粗大，因为是凝酪位的身体。中有的极净者将灭，此处生灭应如种子与芽一样观察。
'向后仰卧蹲踞'是因为对父亲的行为特别信解的缘故。同样，'向腹部朝向'也是因为对母亲的状态特别信解而如此出生，因为具有左侧的性质，所以依附在腹部左侧。
'后来身体生长'是指增长和发展的意思。'仅是那些'是指仅是精血的大种。怎样呢？如所说'无根的精血'等详细阐述。
关于'如种子与芽灭生的方式'，在一刹那中种子灭而芽生，如同天平两端同时升降那样同时灭生。
所谓'凝酪位'是指在精血之后，最初是凝酪位。因为经中说'从凝酪位生肉团'等。
关于'生起尸林'等，尸林即是墓地，由反复死亡而增长。'取血滴'这是比喻说明，因为成为身根等的体性。
所谓'经文'即是详细阐述：'诸比丘，网即是有形粗大的身体，从四大种生，从父母不净凝酪位生，由饭食汤饼增长'等文句。
其他人说'仅是其他大种'者，中有不生，与凝酪位大种相关者与凝酪位一同灭，当彼等灭时，其他以凝酪位为所依的俱有缘，成为与前大种性质不同的其他具根大种之因。
'如叶虫'者，依止叶的大种，从业生起诸大种，彼等成为根之所依体性，而叶的大种并非虫之所依。为何？因为未见叶的每一部分。
若问：如此则与'从父母不净凝酪位生'的经文相违。对此回答'依不净生起而说'等详细阐述：依止精血，由彼等生起根的大种，考虑此义而说'从父母不净凝酪位生'，因此不违经文。
如依叶生的虫是叶虫，同样，依父母不净生的凝酪位也是父母不净凝酪位。
暂且，欲界中卵生和胎生的入胎处是如此。

།གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དག་ལའོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་དང་གནས་ལ་མངོན་འདོད་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་གནས་འདོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དག་འཇིགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བའོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མདོ་སྡེ་པ་དག་གོ། །གནས་སྐབས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤན་པ་ལ་སོགས་པའམ་ལིངས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཚེ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། །ཇི་ལྟར་འགྱུར་བས་དེ་མྱོང་ལས། །སྔར་བྱས་པ་ནི་རྨི་ལམ་ལྟར། །སེམས་ཅན་དེ་འདྲ་མཐོང་གྱུར་ནས། །དམྱལ་བར་རབ་ཏུ་རྒྱུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་སྲིད་པ་བར་ མ་པ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྟན་ལས་ལྡང་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་གནས་གོང་མར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་མི་བཞིན་ནོ། ། དུད་འགྲོའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་དུད་འགྲོ་བཞིན་ནོ། །ཡི་དགས་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ཡི་དགས་བཞིན་ཏེ། རྒྱབ་ཀྱིས་འགྲོ་བས་ཡི་དགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ལ་སྐུར་འདེབས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་སྤོང་བ་དང་། གླང་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་སྲིད་པ་བར་མ་ཐམས ཅད་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་གམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ནི་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་འདི་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པའོ།།སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་འདུ་ཤེས་དང་མོས་པ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བཟློག་སྟེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཐོག་མར་བསྟན་ལ། གསུམ་ནི་ཇི་ སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ཡིན་ནོ།།རྨོངས་པ་དང་མ་རྨོངས་པའི་བྱེ་བྲག་འདི་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ལ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་རྨོངས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་ཚུལ་གྱིས་དུས་གསུམ་ལ་བསྒྲུབས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འདུས་བྱས་སུ་འགྱུར་གྱི། བསྐྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ ལ།འདུས་བྱས་ནི་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བར་མི་རིགས་པས་འདིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་ཆན་འཚེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱལ་པོ་ལྔ་ལེན་གྱི་བུ་ལྔ་བརྒྱ་སྒོ་ང་ལས་ སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་རྨོངས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་དང་དབང་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚང་བ་དང་། མ་ཉམས་པ་དང་། གསལ་བ་གང་གིས་ཤེས་བཞིན་མ་བཞག་པ། ལུས་དང་དབང་པོ་སྟོབས་དང་ མི་ལྡན་པ་དང་།ཉམས་པ་དང་མ་ཚང་བ་དང་། ཞན་པ་དེ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པའམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་མོས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །མོས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྨོས་པའོ།

'其他'是指从温湿所生和化生的生处。'随其所应'是指'对气味和处所有强烈欲望的其他'，意思是说去往所趣之处。
如果问'为何想要住在地狱中'，这是因为地狱是恐怖之处而提出的疑问。'古代诸师'是指古代经部师。'在何种状态'是指屠夫等或狱卒等的时候，如说：'如何经历其果报，往昔所作如梦境，见到如是众生已，奔向地狱而趣入。'
又问中有众如何去往生处，对此详细说明'其中天界中有'等。'如从座起'是指往上界受生。'人、旁生和饿鬼等'中，人的中有如人，旁生的中有如旁生，饿鬼的中有如饿鬼，因为背向而行故为饿鬼。
'诽谤仙人'是指过分诽谤和诋毁的意思。如果问是否所有中有都因颠倒心而入胎，答曰不是，而是'入胎有四种'等详细阐述。'此四种入胎'是认为入胎、住胎和出胎没有其他差别。
虽然心有烦恼，但由于想和胜解不颠倒，所以说是知而入胎。'相反而说'中，经中首先说明一切不知而入胎的情况，其余三种如前所说。
迷惑与否的区别是针对胎生的生处，而卵生则一直都是迷惑的。'将要出生'是从语法上成立三时的缘故。或者说'以将生之名'也是以将要出生的名称来表示。
关于'造作有为法'，在生起的状态是有为法，而在正在生起的状态则不是，有为法不应再造作，所以此处以将生之名如是说。同样也适用于'煮饭'等说法。
其他人说：'五取王的五百子是卵生，他们也证得辟支佛菩提，所以说卵生一直都是迷惑的说法不确定。'对此回答：因为是针对犀角喻独觉而说，所以没有过失。
又问为何不知而入胎者不能知而住胎和出胎，因为这是不可能的。以具足、完整、未损坏、明显的身根力量而不能保持正知的，不可能以微弱、损坏、不完整、羸弱的身根力量而知住胎或出胎。
'颠倒的想和胜解'中，想是执取相，胜解是增上信解。

།ཡང་ཇི་ལྟར་ལོག་ པ་དག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་སྙམ་དུ་རླུང་ལངས་པ་འམ་ཆར་འབབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྩེ་དགས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནམ། རླུང་ལངས་པའམ་ཆར་འབབ་པའམ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། ངེས་པ་མེད་ པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་ཁོ་ནས་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྩཝ་ཐིབས་པོའམ། ནགས་ཐིབས་པོའམ། ལོ་མའི་སྤྱིལ་པོར་འཇུག་པ་འམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་བཤད་ན། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཚད་མར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་རང་དང་ཉེ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཤེས་ བཞིན་ལ་སོགས་པ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་རྣམ་པ་བཞིར་རོ།།འདིར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དེ་ལྟར་འཇུག་སྙམ་ན། རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་སམ་ཡེ་ཤེས་སམ་གཉིས་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐོས་པ་མང་བ་དང་། རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་མང་བ་ཡང་དེ དག་ཡིན་ལ།རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པའི་ཤེས་པ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་བཞིན་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་མ་ ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིར་བརྗོད་དེ། གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འཇུག་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འགའ་ཡང་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་ནས་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པའམ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ ཕྱིར་འཇུག་པའི་སྒྲས་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ཡང་བརྗོད་དོ།།ད་ནི་འདིར་ཕྱི་རོལ་པ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ནི་བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་དམིགས་ནས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་འདི་སྲིད་པ་བར་མའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འཕོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་བརྗོད། འདི་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་ཅི་སྟེ་བརྗོད། དེའི་ཕྱིར་འདིར་གང་ཞིག་འཕོ་བ་དང་ཉེ་བར་འཕོ་བ་ ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གསུང་རབ་ལས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཙམ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་བསྙད་པ་ཡོད་ལ། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དང་པོའི་ཕྱོགས་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ འདྲི་བ་ནི་བདག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཅི་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཕུང་པོ་འདི་དག་འདོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཕུང་པོ་འདི་དག་འདོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ད་ལྟར་བ་དག་གོ།།གཞན་དག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་པ་དག་གམ། སྐྱེ་བའི་ཆ་པ་དག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བས་ལུང་ལས་ཀྱང་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། རིགས་པ་ལས་དེ་མེད་པར་ནི། དབང་ཕྱུག་སོགས་ མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོས་སམ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །ཡང་ན་བྱེད་པ་པོ་རྟོག་ པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་གིས་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་མི་རིགས་སོ།

若问如何成为颠倒？如经中广说：'认为风起或雨降等'。虽然前面已经说过'因游戏而前往生处'，为何又广说'风起或雨降等'？为了让人知道是不确定的。不仅仅是因贪欲和嗔恨二者使心颠倒而往生处，那又是什么呢？如经中广说：'或进入茂密的草丛，或进入茂密的森林，或进入树叶棚等'。如此解释时，'有漏的生有，一切自地烦恼'这句话也成为量。其他人则说是在临近时分。
又如经中广说：'有正知等入胎四种'。此处也以未来名称表示，因为那时他们并非转轮王等。若问为何转轮王等如此入胎？为了说明其因，从第二方面广说：'业或智慧或二者俱'。'广大'是指量大之义。'多闻及善于分别者'是指既是多闻者又是善于分别者。这表明：'圆满闻思修慧者'之义。
若问：入胎不是只有正知与不正知两种吗？为何说有四种？住胎和出胎并非入胎故。答：因为入胎是主要的，所以无过。因为没有人不正知入胎而正知住胎或出胎。因此以入胎之名也表示住胎和出胎。
现在经中说到'外道等'。因为无我，所以我是不存在的，但他们执著有我而反驳。如何呢？如经中广说：'若无我，为何说从此世间转生他世间中有，为何说入母胎、住胎、出胎？因此应当承认有某个能作迁移和趣入的士夫。'为了破除这种说法，经中说'无我'。
经典中也说蕴的集合称为我，为了破除这种说法以及与前说相违，问：'什么样的我？'是仅仅以蕴为自性的，还是内在的作者士夫？因此广说'舍弃这些蕴'等。'舍弃这些蕴'是指现在蕴。'结生相续'是指中有或生分。
世尊如是说，从经典也说明没有内在的作者士夫。从理论上证明其不存在已在'非自在等，次第等故'中说过。'不见作者'是指不像色受等以自性，或如眼等以作用，因此可以确定如兔角般不存在。或者说作者若是常或无常都不应该异于蕴。

།འདི་ལྟར་རྟག་པ་སྔ་ཕྱིར་རྣམ་པར་འགྱུར་བས་སྟོང་པ་ནི་ལས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཟ་བ་པོར་མི་རུང་སྟེ། །ཆར་དང་སོལ་བའི་ཚོགས་ལ། ནམ་མཁའ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཉམས་པས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤུ་ ཡང་བསྒུལ་བར་མི་ནུས་ན།གང་ལ་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཟ་བར་འགྱུར་བ། ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་ན་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། བྱ་བ་དང་ལྡན་རྟག་པ་མེད། །ཀུན་དུ་སོང་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱ་བ་མེད་པ་མེད་དང་མཚུངས། །བདག་མེད་ལ་ཁྱོད་ཅིས་མི་དགའ། །ཞེས་བཤད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཆོས་སུ་བརྡར་བཏགས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྡ་ནི་འདུ་བ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདྲེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དགག་ན། འོ་ན་བདག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་མི་དགག་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ཙམ་ཉིད་དོ། །ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྟེ། གསུང་རབ་ལས་ཕུང་པོ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བདག་ཅེས་ཉེ་བར་བཏགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན ཕུང་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མཐོང་བ་དང་འགལ་ཞིང་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་མི་འཕོ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཙམ་ནི། ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱིས་མངོན་འདུ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལས་རྣམས་ཞེས་གཉིས་ཀ་སྨོས་པ་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་ པས་མ་ཚོང་ན་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་ཙམ་ཞེས་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བར་མཚམས་མེད་པར་འབྲེལ་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ རྒྱུན་ཏེ།སྔར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པའི་ཚེ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འཕེན་པ་ཟད་པས་མཐར་འཆི་བའི་མཐའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་ཅིང་སྲིད་པ་བར་མ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ དག་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྔར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་ནས་མའི་མངལ་དུ་འགག་པ་ན་སྐྱེ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་འབྲེལ་པ་བར་མེད་པས་རང་གི་རྒྱུན་གྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་འཕངས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་ཚེའི་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་དེ། དེ་ཐ་དད་པས་ཚེའི་འཕེན་པ་ཡང་ ཐ་དད་དེ།ཁ་ཅིག་ནི་ཐུང་ལ། གཞན་གྱི་ནི་རིང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཇི་སྲིད་དུ་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མཚན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་དེ་དག་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདིར་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་པ་ལ་བཤད་དེ།དེ་དག་སྦྱོར་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་ ཀྱི་བྱ་བ་མི་མཐུན་པར་སྤྱད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཟས་རྣོ་བ་དང་ཚ་བ་ཟོས་པའོ།།གནས་པའི་བྱ་བ་མི་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཚང་བ་དང་། སེ་ཏྲིག་གོ། །མངལ་ཁོ་ནས་འཆི་བ་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ།

如此，常法由于前后变化而空，不适合作为诸业的作者和诸果的受者。如同虚空对于雨和炭团，由于作者性已坏灭故无所作为，连一根毛也不能动摇，何况能作何事而成为作者，又如何能成为受用果报者？如是说道：'具有作用无常法，遍行者无所作为，无所作为等同无，你为何不喜无我？'
因此，常法不能成立为作者。除了法的假立名言以外，名言即是和合，如同因缘和合。即是说'此有故彼生'等广说。
若问：如果否定内在的作者补特伽罗，那么为何不否定我呢？答：仅是蕴聚而已。'仅'字是为了确定之义，经典中仅对蕴聚假立名言为我。为何如此？因为彼即是杂染和清净之因。
如是则广说'诸蕴'等。若问：如此则与现见相违且与承许相违。答：彼等不转移，因为是刹那性故。若问：那么如何？答：广说'仅蕴由烦恼业所造作'等。
由诸烦恼和诸业的异熟果及等流果生起的功能安立，称为熏习。同时提到烦恼和业二者，是因为若非任一者熏习则不可能有生起。'仅蕴'中的'仅'字是为了否定我和我所。
广说'以中有名言之相续'等。因果无间相续即是趣入、生起和相续。经受先前业和烦恼所引之寿命，其异熟果之引业尽时，最后死有之识与所依同时灭尽，成为中有识之所依生起之因。
中有也如是相续不断，由先前业和烦恼之引力到达生处后，在母胎灭尽时，成为生起诸蕴之缘。譬如灯虽是刹那性，前后因果相续无间，由自相续趣入他处。
广说'如所引'等。由不同因生不同果，各个有情寿命之业亦有差别，由其差别寿量引业亦有差别，有些短，有些长。因此广说'随其所引'等。
'诸相'即是由彼等表征彼等的眼等诸根。'异熟所生'此处解释为由业力所生，因为彼等是由加行所成就，且是有时而有，故非异熟所生，因为异熟所生是自然生起。
不当享用食物即是食用辛辣和炽热食物。不当享用住处即是不完整和潮湿。仅在胎中死亡即是毁坏。

།རྐྱག་དོང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དྲི་ང་བ་དང་། མུན་ཁུང་དང་། བཙོག་ པའི་འདམ་རྫབ་ནི་དྲི་ང་བ་མུན་ཁུང་བཙོག་པའི་འདམ་རྫབ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ཆེན་པོ་དེར་ཞེས་ཕྱིས་འཆད་པའོ། །སྲིན་བུའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྟོང་ཕྲག་ནི་སྲིན་བུའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྟོང་ཕྲག་གོ། །དེ་དག་གི་གནས་ནི་སྲིན་བུའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྟོང་ཕྲག་ གི་གནས་ཏེ།དེའོ། །ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་དང་དྲི་མ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་དང་དྲི་མ་སྟེ། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་དང་དྲི་མ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཁྱད་པར་དུ་མྱགས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་མྱགས་པ། རྣམ་པར་མྱགས་པ། རུལ་བ། རྣགས་པ། འགྲེད་པའོ། །ལུས་ལ་རྨ་ སར་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལུས་རྨ་སར་པ་ལྟ་བུར་སྤྱོད་པ་ནི་རྨ་སར་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ལ་ལུས་རྨ་སར་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལུས་རྨ་སར་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེའོ། །བདག་ཉིད་མཚོན་པ་ཡིན་པ་མཚོན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མཚོན་ལྟ་བུའོ། །ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལག་ པ་འདི་གཉིས་ལ་མཚོན་དང་ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུའི་རེག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མཚོན་དང་ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུའི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལག་པ་གཉིས་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་། །ལས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་བསགས་པ་དེ་ དག་གིས་ལུས་ཞིག་ནས་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་མེད། །འདི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལུང་ནི་དགེ་ སློང་དག་སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ།སྲིད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ། སྲིད་པའི་ཞགས་པས་བཅིངས་པ། ལམ་རིང་པོར་རྒྱུག་བཞིན་པའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རིགས་པ་ནི་ཐོག་ མ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན།དང་པོའི་སྐྱེ་བ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་པོ་ཁོ་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཡུལ་དང་དུས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཡུལ་ཁོ་ནར་མྱུ་གུ་སྐྱེའི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའོ། །དུས་ངེས་པས་ནི་ས་བོན་བངས་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་མྱུ་གུ་སྐྱེའི་གཞན་གྱི་ཚེ་མ་ ཡིན་པའོ།།ཡུལ་དང་དུས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་ཚོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཡང་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོས་པ་ནི་མེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཁོ་ནར་སྐྱེའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ལ། མེ་དང་འབྲེལ་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་འབྱུང་གི་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ངེས་པ་འདི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་རྟག་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྔར་བསལ་ཟིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའོ།

广说'粪坑'。臭秽、黑暗、污秽泥泞即是臭秽黑暗污秽泥泞，后面将说明这是身体的大伤口。
无数种虫类即是无数种虫类。它们的住处即是无数种虫类的住处，就是那个。精液、血液、黄水和污垢即是精液、血液、黄水和污垢，被这些精液、血液、黄水和污垢所浸透、完全浸透、彻底浸透、腐烂、化脓、流溢。
关于'身体如新伤'，身体行为如新伤即是如新伤。凡是身体如新伤者即是身体如新伤，即是如此者。自身如武器般行为即是如武器。如灰药亦同此。
这两手具有如武器和灰药般触感者，即是具有如武器和灰药般触感的两手，以这两者。'以其生因'即是随增长而行的意思。
又广说'诸烦恼普遍行'。由内外处和非如理作意等缘聚集而起的诸烦恼普遍行，种种业亦积集。以那些烦恼和所积业，身坏后如前一样，随中有相续业而往生他世。
如是，轮回无始。如何了知此义？从教证和理证。其中首先教证即是：'诸比丘，诸有情为无明所覆，为有结所系，为有索所缚，于长途轮回中奔走，无始无终。苦之前际不可知。'
理证是：若推究最初，则初生将成无因。因此，如初生般一切将成无因。若说唯初生无因而非一切，此说亦无理由。
因此，一切将于一切时处生起，因为生起无有决定因故。又可见种子等对苗芽等有作用，因为彼有则有，彼无则无。
又如何证知此义？因此说'由处时各别决定故'。处各别决定即是唯于种子处生苗芽而非他处。时决定即是唯于种子灭后刹那生苗芽而非他时。
应配合'由处时各别决定，亦见熟等中火等之作用'，如是熟变唯于与火相应处生而非他处，唯于与火相应后生而非一切时。无因则不可能有此决定。说有常因已如前破，即是'非自在等，次第等故'。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཇི་ལྟར་མྱུ་གུ་བྱས་པ་ནི། ། ས་བོན་བྱས་ལས་སྐྱེ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་མི་རྟག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །མི་རྟག་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་ལ། རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་རྟག་པ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་ཟད་པས་མྱུ་གུ་ལྟར་རྒྱུ ཟད་པས་ཐ་མ་ནི་རིགས་ཏེ།སྐྱེ་བ་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ས་བོན་ཚིག་པའམ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ཕྱེ་མར་གླགས་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ ས་བོན་མཐའ་མཐོང་ཞིང་།།དེ་ཡི་ཐོག་མ་མི་མངོན་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྐྱེན་དག་མ་ཚང་བས། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་ལ་རྒྱུ་ཡི་ཐོག་མཐོང་བ། །གང་གི་ཐ་མ་མཐོང་བར་འགྱུར། །སྒྲ་དང་མེ་ལྕེ་སོགས་ཀུན་གྱི། །མཐའ་མཐོང་ཐོག་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཐ་མ་མི་འགལ་ཏེ།རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འཕོ་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར ཡིན་ལ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་འཁོར་བ་འཇུག་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་བསྟན་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དག་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རིགས་ལ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བ་ དག་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་དེའི་དོན་ཁོ་ནར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཏེ་པོར་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་ སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཆ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུམ་བུར་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་མོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་ བ་དང་།སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དག་གོ། །ཡང་ན་ཅི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིའམ། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །སྐྱེ་བ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བ་ ལའོ།།གང་བར་མ་དོར་འཆི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པར་འཆི་བ་དེ་ལ་ནི་བར་མ་དོར་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ལས་ཐ་དད་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མེད་དེ།འདི་ལྟར། མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་མེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པས་དེ་དག་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟར་གླེང་གཞི་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་ གྲངས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་མའི་ མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ།

如是说道：'如同嫩芽的产生，是从种子而生，同样一切无常，也从无常中产生。'因此轮回无始，既非无因，也非恒常因。如同种子尽则无芽，因尽则有终，因为生依赖于因。如同种子被烧毁或被碾为粉末时不会生芽，同样，烦恼等缘不具足时就不会有生。
于此说道：'如同见种子之终，而其始不显，同样因缘不具足，则生亦不生。于何见因之始，于彼见其终，声与火焰等一切，见终即是始。'如是，从一生到一生相续的终点并不相违，因为依赖于因。
如是所说蕴的相续生起的三个阶段，即是从他世到此世，又从此世到他世。此缘起也是被认为是有情的显示，而非无情的显示，因为无情不合理从他世迁移。缘起的教说是为了遮遣无因和不相应因，缘起的意义即是轮回流转的意义。
为何经中唯说有情显示呢？因为有情显示具有烦恼和清净的种性，这也是世尊对所化众生所教导的，因为诸佛出世唯为此义。因此，由于是大事，经中唯说有情显示。论中则随顺法性，说有情与非有情。
'十二支'即是十二因。'三分'即是三个部分的划分。'中间八'即是识、名色、六处、触、受、爱、取、有。或者'一切'是指无差别仅依胎生者，或三界有情。'此生'即是胎生。
'非中阴死'是指未得有的阶段而死者称为中阴死。'非色无色界行'中，色界行者无别于识和六处阶段的名色阶段，如将说：'名与色是彼以后，直至六处生起为止。'因此色界无十二支。无色界行者无名色阶段和六处阶段，因为无色故。因此有十支。
如是在《大因缘法门》中广说：'阿难，若识不入母胎，则彼识能增长、广大、扩展吗？'因此除欲界外，入胎是不可能的。

།དེ་ལྟ་ན་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་གྱི་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་ བཅས་པ་དང་།ཕྱི་མའི་མཐའ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ཆ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་སྔོན་གྱི་མཐའ་པ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ དོ།།དེའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡན་ལག་བདུན་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་པའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་དང་། ལེན་ པ་དང་།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡན་ལག་ལྔ་ནི། ཕྱི་མའི་མཐའ་པའོ། །ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་གང་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་མ་རིག་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཞིག་ཁོ་ན་འམ། འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་སྙམ་ནས་འདྲི་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་ཉོན་མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པའི་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་སྟེ། དེ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་གཞག་པའི་ནུས་པའི་ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྒྲས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྙད་དོ། །འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་ལྷན་ ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། ཕན་ཚུན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་ པའི་དབང་གིས་སོ།།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གོ། །ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ། མ་རྨོངས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞ་འབྲིང་བ་ནི། རྒྱལ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་རྣམས་ ཏེ།དེའི་དབང་གིས་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་ལས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ཟིན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྲེད་ པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །རྣམ་ཤེས་མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྷག་མ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མོས་པས་བསྡུས་སོ། །མའི་མངལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་ནའོ། །དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཚེ་ སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་གནས་སྐབས་ ལ་གཞག་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如此，若就一切补特伽罗而言，则有情支的建立将会混乱。因为前际和后际都说到了果和因的缘故。关于'前际伴随果，后际伴随因'，由于说到了前际伴随果和后际伴随因，所以十二缘起支和三分法中的前际分和后际分有两种说法。
其中前际分是无明和行。其果是识、名色、六处、触、受等支分，如是七支是前际分。后际分是什么呢？是生和老死。其因是爱、取、有等支分，如是五支是后际分。
又问：'这无明等是什么？'是在问无明是否仅仅是不知，还是包含一切烦恼。其他支分也应如是理解。因此说'无明烦恼前位时'。说'前'是因为现在已被爱取所摄。
又问：为何以无明之名说一切烦恼？因为它确定是能引发后有诸行的因。贪等则不然，如贪不是瞋所造作诸行的因。其他烦恼也应如是理解。无明则是必然的，因为它与一切烦恼俱行。
由于具有它所建立的势力，所以依于无明分，因此以无明之名说一切烦恼。这从何而知？因为无明是主要的，且与其他烦恼俱行。为显示这一点，所以说'由于俱行'。一切烦恼都与无明相应，但彼此之间则不一定，所以是与无明俱行。
'由其力'是指由无明之力。这些是烦恼。遍起是生起，因为无迷惑者不会生起其他烦恼。对此的比喻是'王来'等。'侍从'是指与王共行者，由于随王的力量而进退，所以王是主要的。
'诸行是前业'如是说。此中无明和行唯是已生果者立为支分，未生果者则称为爱、取、有。'福等业位'是指福业、非福业和不动业的状态。
'识结生蕴'中，由于此时识是主要的，其余诸蕴与识俱行，故以识摄收。'于母胎中'是指结生有中结生时。此时唯是意识，因为当时无前五识的缘。
此中识支和生支是刹那的，其他诸支则是相续的，故是多刹那。关于'名色是其后'，这是就位置而建立，不是就法性而建立。

།སྐྱེ་མཆེད་བཞི་དོད་ཚུན་ཆད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཁོ་ནར་དོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་དེར་ རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དག་ནི་ཞེས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཚང་ན་དེའི་མིང་གིས་བསྙད་དོ། །ཡང་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཚེ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ལ།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཚང་བས་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཀྱི། སྐྱེ་མཆེད་བཞིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ ཚུན་ཆད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མ་འདུས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བརྗོད་དེ། དེ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་བདེ་སྡུག་ ལ་སོགས་ཀྱི།།རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེག་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འོག་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་ཚེ་རེག་པའི་རྟེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེག་པ་སྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་འཁྲིག་ཚུན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་གསུམ་ གྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་ནུས་པ་ཡིན་དང་ཟས་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱད་ཀྱང་།ཇི་སྲིད་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྲིད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིག་པའི་ཆགས་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འདོད་ཆགས་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་དང་།འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་སྨོས་པས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་གཟུང་སྟེ། མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་འདོད་པ་སྡུག་པ། ཕངས་པ་ཡིད་དུ་འོང་ བ་དག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིས་ཡུལ་ལམ་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་བསྟན་ཏོ། །ལས་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་འབྲས་བུར་ཡོད་པ་དེའི་དངོས་པོའོ། །ཡང་སྲིད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་སྲིད་པ་ཡོད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པའོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟེ། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན་ཁུ་ཆུ་དང ཁྲག་དེ་ནུར་ནུར་པོའི་ཕྱིར་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཕན་ཆད་ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བའི་བར་ཏེ། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་གི་བར་ནི་རྒ་ཤི་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།དགེ་སློང་དག་གཟུགས་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་རྒ་ཤི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་རྒ་ཤིའི་སྒྲས་ཡན་ལག་བཞི་གསུངས་སོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་ལ་ཡོད་པ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་རང་གི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་བསྒྲུབས་པས་རྒྱུན་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་པའོ། །འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་འབྱོར་པའོ།

从'应当说到四处所生起为止'这句话中，为什么要这样说呢？因为身处和意处仅在生有中才生起。
关于'因为在那时安立'这句话，由于识和名色未被详细区分，所以在处所已被详细区分的某个阶段圆满时，就以其名称来称呼。或者说'因为在那时安立'是指眼等处所时依靠所依和能依圆满的方式，意处和身处也因圆满而安立，因此说为六处，而不是四处。
关于'直至三者和合'这句话，只要根等三者未和合之前，小、中、大阶段圆满的状态称为六处，在此期间的阶段是六处为主。
关于'直至了知触、苦乐等因的能力'这句话，触安立在六处之后，那时触的所依圆满。因此触之前是不存在的。
关于'直至受用淫欲'这句话，能够完全了知三受的因，虽然受用饮食等有，但只要未生起淫欲贪著的阶段称为受。
关于'有即是受用淫欲贪著者'这句话，受用欲妙的贪著阶段和受用淫欲贪著的阶段称为有。说'受用'是指五欲妙，因为经中广说'眼识所识之色，可爱、珍贵、悦意'等。
关于'取即受用诸境'等，由于它取境或身故称为取。因此说'为获得境而趣入寻求'，'为获得'是词义。
关于'直至将生起果'这句话，'彼'字表示奔走。从某业将生起的有果之事。
关于'后有'这句话，有果后有即是后有。
关于'此中识'等，识是结生，因为是主要的。因此经中说：'阿难，如果识不入母胎，精血岂能成为羯罗蓝？世尊，不能。'等。
关于'此后乃至受是老死'这句话，直至受，即直至受支是老死。世尊为令所化有情生起厌离故说：'诸比丘，色生即是老死生，如是乃至识生'等，以老死声广说四支。
关于'刹那'，存在于刹那中即是刹那，意思是因果同时运作。
关于'相续'，具有相续即是相续，或者通过成办自利增长，相续本身即是相续。'相应'是指因果相应和合。

། དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲེལ་པས་འབྲེལ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ལས་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི ཡན་ལག་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ཏེ།འདིར་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །གནས་སྐབས་ལ་ཡོད་པ་ནི་གནས་སྐབས་པ་སྟེ། བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་ སྐབས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་ སྲིད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར། ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་གཟུགས་སུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་ གནས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་མིང་ལ་དབང་པོ་རྣམས་གནས་ཤེ་ན། དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིང་གི་དབང་གིས་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གནས་ཤིང་། དེ་བཏང་བས་དེ་མི་གནས་སོ། །ཡང་ན་དབང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ མིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་རྟེན་གྱི་ངོ་བོས་མིང་ལ་རྣམ་པར་གནས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅིང་འདུས་པ་ནི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིག་ཅར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འདུས་པ་མི་སྲིད་པས་རེག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆགས་པ་དེའམ། སྲེད་པའམ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ནི་ལེན་པའོ། །དེ་ནས་ཀུན་ ནས་བསླང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་སྟེ།དེ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་མ་རིག་པས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་སེམས་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ།།སྐྱེ་བ་ནི་རེག་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འདོད་དེ། འཇིག་པ་དང་མཐུན་པའོ། །ཞིག་པ་ནི་ཤི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་པ་ ནི་འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་པ་གཉིས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནོར་འཕྲོག་པའི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ངེས་པ་དེ་ནི་སེམས་གཞན་མེད་པ་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ན། མི་དགེ་བ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐད་ཅིག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ ལ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་སྐད་ཅིག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ སྐད་ཅིག་གཉིས་ཀ་འབྲེལ་པ་ལས་ཡིན་ནོ།།ཚེ་གསུམ་བར་ཆད་མེད་པར་འབྲེལ་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚེ་གསུམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་པ་དང་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་སྨོས་པ་ནི་ཆ་གསུམ་པ་འགྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་གནས་སྐབས་པར་འདོད་ལོ།

这就是同分、不同分和相关联系。当无明支相续具足时，唯从无明支生起，这就是同分相关联系。当从无明支生起行支时，那时就是不同分相关联系，这里主要是指不同分相关联系。
存在于阶段中的称为阶段性的，即具有十二支的五蕴的阶段。关于'与识俱生的四蕴'等说法，对此有人说识表色和无表色是色蕴。按照这种解释就会与有无差别，因为有'造业即是有'的定义。因此应当理解为必定是与根同生的才能执为色。
出现'安住于名色的诸根'等说法。如何安住于名中呢？因为依靠它而运行，如此名的力量使它的所依大种安住，舍弃它则不安住。或者因为依靠诸根而生名，所以它们以所依的本性安住于名中。
'六处和合即是触'，这里眼等诸根趣入自境而和合称为触，因为同时六处和合是不可能的，所以应当了知触是依可能的方式而言。
出现'与彼相应'等广说，即贪着、渴爱或无明相应的无惭无愧等烦恼，即是取。'从此发起'是指由贪欲发起，因为这是当前所说的内容。有些人说是由无明发起，其他人说是由思发起。'身语业'是指表和无表。
生是触。成熟是相对前刹那而言的变异性。毗婆沙师们认为刹那间也有成熟，这与坏灭相顺。'坏灭即是死'中，坏灭是趋向毁灭。
有人说杀生是由嗔恚完成的，而嗔恚和贪欲二者不可能同时存在，因此应当说'夺取财物'。应当了知这种确定是在没有其他心的情况下完成时才成立。如此解释的话，一切有色不善都能获得十二缘起支的刹那相续。
关于'如论中所说'，若问如何在论中说呢？即一切有为法。其中有为法在每一刹那具有生灭，所以是刹那缘起。相关联系是由因果两个刹那的关系而有。
由三世无间相续关系而有，即因为与过去、未来、现在三世相关，所以称为阶段性和相续。说'无间'是为了成立第三分。这被认为是阶段性的。

།ཞེས་བྱ་ལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལུགས་གཞན་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་མདོ་སྡེ་པ་དག་རྒོལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཙོ་བོའི་ཕྱིར་ན་ཡན་ལག་བསྒྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔ་མའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཅི་རིགས་པར་ཕྱི་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བ་ལྟར་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བསྒྲགས་པར་ཤེས་པར་བྱའི་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་དུ འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་སྨོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་གཟུང་ངོ་། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་བསྡུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་མ་བསྡུས་སོ།།མདོ་ལས་གསུངས་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་ ལས་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་སྟེ།ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་སྐབས་པ་དང་རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ནི་མདོ་ ལས་གསུངས་པ་དགོངས་པ་ཅན་ནོ།།སྐད་ཅིག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུངས་པ་མཚན་ཉིད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ དང་།བར་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆ་ནི་ཆ་ཤས་སོ། །ཅི་བདག་ཅི་ཞིག་ཏུ་ནི་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའམ་འོན་ཏེ་མི་ཞིག་སྙམ་པའོ། །བདག་ཇི་ལྟར་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་གང་གིས་ཚུལ་གང་གིས་སོ། །ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར།ཅི་ཞིག་ཏུ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྫས་ཚོལ་བའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཏེ་ཚུལ་གང་ཞིག་ཏུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལུས་ཀྱི་རྫས་ངེས་པར་མ་ཟིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཅག་ད་ལྟར་ཡོད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། འགྱུར་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པའོ། །མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ རྣམས།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་འོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་ནི་བར་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མདོ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་ གི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་སོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི། །འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཡང་དག་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་འབྲང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་བར་གྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ཡང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

所说的'称为'这个词是表明是其他宗派的观点，因为如同将要解释的'有部等诸宗派提出质疑'等文。'为主故说支'这句中，前五蕴一切随应为后一切之缘，因此此处如同国王胜利般为主要，故应知宣说为支分，并非因为一切都成为缘与所缘。
'别处出现'是指除了经中所说的十二支外的其他，即如是一切有为法故。提到有为是为了表示有情和非有情。十二支只包含了表示有情的部分，而未包含表示非有情的部分。
经中所说是意趣性的，而阿毗达磨中则是实相性的。从意趣而来的是意趣性的，从实相安立的是实相性的，阿毗达磨所说是与实相相关的缘故。'如是'的意思是'如此'。
阶段性、相续性和表示有情的是经中所说的意趣性的。刹那性、相关性以及表示有情与非有情的是阿毗达磨所说的实相性的。
正因为如此是三分的，因为是为了遣除对前际、后际和中际的迷惑而宣说的。分即是部分。'我曾是什么'是指思维是天或是人。'我如何生起'是指以何种方式、以何种方法。
详细阐述'未来时中是否会生起'是指：未来时中是否会生起？还是不会生起？将会生起为何？将如何生起？'此是何物'是寻求身体的实质。'此如何'是指以何种方式、以何种方法。
对于身体实质不确定的存在是指'是什么'，即我们现在存在的是什么，将成为什么，如是不确定。
无明与诸行等，为何？是为了遣除对前际的迷惑。生与老死是后际。从识到有之间是为了遣除对中际的迷惑。
如是在经中所说详细阐述，因为在那部经中。缘起是'此有故彼生，此生故彼生'，具有十二支的性相。缘起诸法即是行等。
以正确智慧如实见到如是，即'无明缘行，行缘识'等详细内容。'不追随前际'等，是因为通达因果关联以及通达唯法性故。
详细阐述'爱取有'等，虽然爱等这些是中有，但为了遣除对后际的迷惑而说，因为是其因故。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་ལ་ རྨོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདས་པའམ་བར་གྱི་ཆ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྔ་མ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་ལ།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལས་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡན་ལག་བདུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ལྟར་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་ བའི་མཐར་ཐུག་པ་ལྔའོ།།མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དང་གཉིས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་བཞི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ བཞིན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡན་ལག་བདུན་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ལྷག་མ་ལྔ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞི་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བར་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་འདི་ལེན་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་སྲེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་སྲེད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ལ། རྒྱ་ཆེ་བ་ནི ལེན་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དེ།རྒྱུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ཆེས་དམ་པོར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྒོ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་ རིག་ཉོན་མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས།།ཞེས་འབྱུང་བས། མ་རིག་པའི་སྒོ་གཅིག་པུས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ལས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་བར་དུ་ཡང་མདོར་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་རྣམ་པར་མི་དཔྱད་དོ། །ཡང་དོན་མེད་པའི་འབད་པ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་རྒྱུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་སྔོན་གྱི་མཐར་ཡང་རྒྱུ་རྒྱས་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་འབྲས་བུ རྒྱས་པར་རྟོགས་པར་ནུས་པ་ཉིད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྔོན་དང་བར་དང་ཕྱི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་གཉིས་སུ་འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས། ཡང་བརྗོད་པའི་འབད་པ་དེ་ན་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ལ།ཡན་ལག་ལྔ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བདུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྲེད་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

有部论师们说道：由于识等乃至受等也是其果，为了遣除对前际的愚痴；或者说，由于无明和诸行也是其因，为了遣除对中际的愚痴，应当如此承许。即便如此，也与经典相违，因为过去或中际并不存在。因此前说无过失。
三烦恼是指：无明是现在生的因，爱取是未来生的因。
二业是指：现在和未来生的因即行和有。
七支分是指：现在生中有识等乃至受等五支。未来生有生和老死二支。
为何称这些为四呢？因为是业和烦恼的所依。意思是说因为是业和烦恼的因。
同样是果是指：唯有七支是果，即前际的识等五支，以及后际的生和老死。
其余五支是指：由于业和烦恼的自性能引生异熟果。
五事是指：识、名色、六处、触、受等。
二种不同烦恼是指：爱及缘此而有的取，如是则中际因果二者广说。
又问：既然爱即是取，为何又别立为取呢？有部论师们说：爱的最初刹那称为爱，广大称为取，因为相续中对境执著更为坚固。
未来时中等是指：生及缘此而有的老死，如是则果略说。
为显示烦恼唯一门故是指：如说'无明烦恼前际位'，以无明一门显示一切烦恼，因此是因的略说。
又问为何等也是契合此处，故应与一切相连。
业在前际和中际都略说故不必详察。
又无需作无义之勤勉是指：由中际因广说能知前际因广说，由果广说能知后际果广说。
因为一切生都是依待差别而成为前际、中际、后际，所以在前后二际广说果是无义的，因此不必作此勤勉。
若唯十二缘起支等广说中：五支是因，七支是果，如是则唯有十二支，因为无其他因果。
如此则无明无因故，轮回应成有始；老死无果故，应成有终。因此应成无对治而无爱。

།མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཁས་ལེན་ན་ཡང་ཡན་ལག་ལྷག་པས་བསྟན་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་། །བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར འབྱུང་ངོ་།།མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །སྲིད་པ་ལས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། ལས་ལས་གཞི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞི་འམ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་འདིའི་ སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བཤད་དེ།དེས་ན་མ་རིག་པ་གཞི་འམ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གཞི་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ སྲེད་པ་ཡིན་པར་བཤད་ལ།རྒ་ཤི་ཡང་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་། །བྱ་བ་ཉིད་དོ་དེ་ལས་གཞི། །དེ་ལས་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་སྐྱེ། །འདི་ ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལུགས།།ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མི་བཞེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་གང་གིས་ན་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ འདི་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་བ།འདི་ནི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གཞན་ཁ་བསྐང་མི་དགོས་ལ། ཐུག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བསྟན་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མདོ་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མདོ་གཞན་གང་ལས་ཤེ་ན། རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་པའི་མདོ་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས། རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་སོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་རྐྱེན་གང་ཡིན། གཞི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཚུལ་བཞིན མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པའམ། ཡན་ལག་གཞན་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་བས། ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་འདིར་མ་བཤད་ཅིང་ཡན་ལག་གཞན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་ལེན་པའི་ནང་དུ་ འདུ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོར་རོ། །ལེན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་གཟོ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡན་ལག་གཞན་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་དགོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་ བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལེན་པའི་ནང་དུ་ཇི་ལྟར་འདུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཞེས་བསམས་པའོ། །ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཆོས་གཞན་ དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་བཤད་ཉིད་མ་རིག་བཅས། །ཉེར་ལེན་རྣམས་ཏེ་ལྟ་རྣམས་གཉིས། །ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལེན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ནང་དུ་འདུས་སོ།

关于'从无明产生诸行'这句话，如果有人问：如果承认烦恼生业以及老死二者的因果关系，那么由于支分过多而显示不完整，并且因果会成为无穷尽的过失。对此回答：从烦恼产生烦恼和行为，这是广泛存在的。
关于'从无明产生诸行'这句话，如果有人问：这是说明从烦恼产生业。关于'从有产生生'这句话，如果有人问：这是说明从业产生事物。
关于'从事物或烦恼'这句话，此生的爱取即是过去时的无明，因此成立'从无明事物或烦恼产生'这一说法。'从事物也产生烦恼'是指爱，如此说明缘于受而有爱，老死也以受为终点，因为说'直至受即是老死'。
如此说的意思是：如所说'从烦恼生烦恼及行为，从此生事物，从此生事物及烦恼，这是轮回支分的次第。'如果不是这样，即不承认'从烦恼生烦恼'等如是所说的话，那么所说的'如此巨大的苦蕴'有什么作用呢？
因此不需要补充其他支分，也不会成为无穷，显示也不会不完整。其他人说：从其他经中，如果问是从哪部经中，是从《因缘经》中：'诸比丘，无明也是有因、有缘、有事的。什么是无明的因？什么是缘？什么是事？应当说是非理作意。'
即便如此，由于未说非理作意的缘，轮回就会有开始，或者需要补充其他支分，因此会有同样的过失。为此说'非理作意也是从无明因而生'，因此这里没有过失。
为什么这里不说，也不成为其他支分呢？为此说'这是因为包含在取中而说的。''这'指的是非理作意。'这里'是指缘起经。由于诸取是一切烦恼的本质，而非理作意也是染污的心所，所以将解释为包含在取中。
如此则无明不是无因，也不需要补充其他支分，也不会成为无穷尽。
论师说'非理作意如何包含在取中'，是考虑到它不是烦恼的本质。取只是烦恼，而不是其他法，因为如说'如所说具无明，是诸取，见为二，因为分别的缘故。'如果说是由相应而有的话，不是因为是烦恼的本质，而是因为与取相应而包含其中。

།གཞན་གྱི་བསམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་གི་ནང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་དག་གི་ནང་དུའོ། །དེ་འདུས་པར་ཐལ་བར འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལེན་པ་ལྟར་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུ་ བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།སྲིད་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལེན་པའི་ནང་དུ་ཡང་འདུ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་ པར་འགྱུར་ཏེ།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་ནང་དུ་འདུ་བར་མི་རྟོགས་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། ཇི་ལྟར་འདི་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་དེ་ལས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ལན་པའི་ནང་དུ་འདུས་ པའི་ཕྱིར་ལེན་པ་མ་ལུས་པ་དང་འདྲ་བར་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི།མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུ་བས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མདོ་འདི་ལས་ ལེན་པ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་མ་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་མདོ་ལས་མ་བསྟན་ཡང་ནང་དུ་འདུ་བ་ཁོ་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ལྟར།མ་བསྟན་ཡང་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཁོ་ནས། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དག་དང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟར་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་ གཉིས་ཀྱང་ཡན་ལག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་བྱ་བར་ནུས་ན།བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡན་ལག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ནོ། །མདོ་གཞན་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་མདོ་ལས་སོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རེག་པའི་དུས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རེག་པའི་དུས་སོ། ། གཏི་མུག་གི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཅན་ནམ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པས་རྙོགས་པའི་ཕྱིར་ན་རྙོགས་པའོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེག་ པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བཅུ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་ཁ་བསྐང་བར་ ཡང་མི་བྱའོ།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རེག་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ལས་ སྐྱེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འོ་ན་ནི་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དུ་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་གཞན་ དུའོ།།འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོར་རོ།

解释他人的想法是：'在爱欲和无明之中'这句话，是指在缘起支中。'这将归入'这句话，是指非理作意。为什么呢？因为它如同取支一样，与爱欲和无明二者相应，因为经中说'这三种烦恼'。因此不仅归入取支，也归入有支、无明支和取支中，所以在此也要解释，因为没有特殊的原因。
关于'即使归入'这一详细内容，将这样解释：仅仅相应并不能理解为归入，因为会混淆。'即使归入，如何从此生彼'这句话，在那部经中，由于非理作意归入取支中，所以应该理解为如同一切取支一样是有支的因，而不是无明的因。因为从归入取支中，应该理解非理作意是无明的缘，这部经中并未说取是无明的因。
如果说虽然经中未说，但仅仅通过归入就能知道因果关系，那么'爱欲和无明也'这句详细内容是：如同无明和非理作意二者一样，虽然未说，但仅仅通过归入取支，就能知道爱欲与取、无明与行的因果关系。因此如同非理作意一样，爱欲和无明二者也能不作为其他支，如果能够这样做的话。因此归入取支不是不说为其他支的原因。
'其他人说'是指吉祥取尊者。'其他经中'是指因缘具足经。'那个'是指非理作意。在触的时候显示，眼识生起的时刻就是触的时刻。由愚痴所生或从愚痴而生就是从愚痴所生。因为被烦恼污染所以是污染。
关于'从无明触所生'这一详细内容：从与无明相应的触所生的是从无明触所生的受，那也必定与无明相应，因为不与无明相应的受不是爱的缘。因此'在触时存在的非理作意'这一详细内容是：无明既不是无因，又是从非理作意的因所生，所以不应该用十二支以外的其他支来补充。
因为非理作意归入触支中，所以也不会导致无穷过失，因为无明和非理作意二者是互为因果的。为了显示这一点，所以有'从愚痴所生的作意'这一详细内容。'那就是'指的是无明从非理作意所生性和非理作意从愚痴所生性。'在他处所说'是指在其他经中。'在此应该说'是指在缘起经中。

།སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་གྱིས་སྨྲས་པ། བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་གོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་གོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ནས་ འདྲི་བ་ནི།མ་བརྗོད་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ་རིགས་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་གོ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། གང་ཞིག་རིགས་པ་ལས་གོ་བ་དེ་ཡང་གོ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །རིགས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ ནི་ཚོར་བའི་དུས་ན་མ་རིག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རེག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེག་པའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའི་ རྐྱེན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མདོ་གཞན་ལས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ ལ།དགྲ་བཅོམ་པ་མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ཡང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རེག་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་པ་ནའོ། །ཇི་སྙེད་རིགས་པས་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོ་གཞན་ལས་ དེ་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ལ།དགྲ་བཅོམ་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཡོད་བཞིན་དུ་རིགས་པས་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་ན་རིགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་མེད་པས་འདུ་བྱེད་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་མ་རིག་པ་ བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་བསྟན་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་མཛད་པའི་གཞུང་ལུགས་སོ། །མ་ཚང་བར་བསྟན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ཀྱང་། འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་གཉིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །བསམ་པ་མ་རྟོགས་པས་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱས་པར་བསམས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ཚུལ་གང་གིས་ཤེ་ན། འདི་ནི། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་འཇིག་རྟེན་འདི་སྦྲེལ་བར་བྱེད་ལ།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་བདག་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྦྲེལ་བར་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་དང་རྒ་ཤིའི་འབྲས་བུ་ནི་འཇིག་ རྟེན་འདི་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དོན་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདིར་མ་གསུངས་སོ། །གཉིས་ཀ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདུས་བྱས་ ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་སོ།

论师吉祥授说道：'不需要说明。为什么呢？因为在此也能理解。'
认为'在此也能理解'是不可能的，故问：'不说明如何能理解？'
关于'从道理而知'，不仅仅是不说也能理解，而且从道理中所理解的也是可以理解的，这是其所想。
关于'以何道理'，此处应理解为无明和非如理作意二者互为因而生起。
经中说：'阿罗汉的无无明之受'，阿罗汉的受不与无明相应，不是爱的缘，这表明在受的时候有无明。
所谓'无颠倒的触'是指非烦恼性的，结合上下文是说阿罗汉的触不是烦恼性受的缘。
如此则应知在触的时候有非如理作意这一烦恼性受的缘。
关于'如此则有太过之失'等广说：其他经中说依靠从无明触所生的受而生爱，而阿罗汉无无明的受也非爱的缘，无颠倒的触也非烦恼性受的缘，如是说时。
关于'以诸多道理成立'，云何？其他经中广说：'彼造作福德行时，将成为趋向福德的识'，而阿罗汉无无明的行中并无趋向福德的识。
如此，此处虽有无明缘行，以理而言不应说为行支。或者，道理是阿罗汉无无明故无行，故说行即说明了无明。
一切支分也应如是说。如此则成为仅仅说明老死支。
这确实不应成为诘难，这是经典的宗旨。
关于'也非不圆满宣说'，虽然不承认轮回有始终，但此处欲说两次结生，认为仅以此即已说明。
由于不了解意趣而问：'为什么呢？'
此处以'从后世'等广说明其意趣。又问以何方式时，此即如前所说'于前后际及中间'等。
其中无明和行二者连接此世的识等乃至受，爱取有等则连接后世的生老死自性。
无明的因和老死的果既非此世亦非他世，也非二者之因，故此处未说。
所谓'二者'是指缘起和缘起法。'一切有为法'是指三世诸法。

།ད་ནི་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་མ་འོངས་པ་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་ནས་བྱས་ པས་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ།མ་འོངས་པ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འདུས་བྱས་སུ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མ་འོངས་པ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་དེ་དག་མ་བྱས་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཅན་འབྲས་བུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པས་སོ། །བསམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷར་འགྱུར་བར་བྱའོ། །མིར་འགྱུར་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པར་མནོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་འཚོག་ཆས་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདོད་པས་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་དེས་བསམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྲེད་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་པས་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཉིད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལན་སྨྲས་པའོ།།འདུས་བྱས་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་དེ་ལྟར་མཐུན་པར་བསྒྲེས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ལ་ནི་འདུས་བྱས་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ལ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་རེ་ཞིག་གཟུགས་སུ་མི་རུང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་འདི་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ལ་ཡང་མི་འགལ་བ་དེ བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཕ་དང་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ས་བོན་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང་། འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ཉིད་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕ་ཡིན་ལ། ཕ་ལ་ ལྟོས་ནས་བུར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཡན་ལག་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཇིག་པ་མེད་དོ། །གནས་བརྟན་བསམ་རྫོགས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གནས་བརྟན་བསམ་རྫོགས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་གཞན་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ བཤད་ན་མུ་དང་པོ་ནི་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཏེ།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མ་རྣམས་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མ་འདས་པ་འམ་ད་ལྟར་བ་དག་ལས་ཆོས་གཞན་དག་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

现在出现'如何未来未生诸法'等词句。首先详细阐述'未来未作诸法'，由于因缘聚集而作故为有为法，虽然未来非已作，然而说为有为法，如是未来未生诸法也称为缘起。
若问：'若彼等未作，如何称为有为？'为此说'由于造作'，即由能成办果报、具有'愿成如是如是'之造作本性的思心所。'由于思故'是指由于思维'愿成为天'、'愿成为人'等等。
有些人说：'造作'是指由于造作异熟果故称为造作，一切具资具之身由欲望所思维，故境界也成为所思维，因此境界称为有为也不相违。
由于无漏法非贪著之所依故与趣入相违，故问：'无漏法如何？'因为非异熟故。'为了获得故'是指愿我获得无漏法。
'涅槃也应成'是指应成有为，因为彼也是由善法所思维而为所得。'由于与彼类同故'是就未来诸法是有为性及缘起性而作答。
由于与有为类同及与缘起类同故，对未作及未生诸法也如是相应地称为有为及缘起。
此中，对过去和现在，有为和缘起是实际的名称，而对未来则是假立的，应当如是了知。
对此的比喻即是'譬如暂时虽不能为色'等详细阐述，'能为色'这一词是有作用因由的，由于与彼类同故，对无因由的未来色也不相违，此处也如是不相违。
关于'如因果及父子'，如同种子对因而言是果，对果而言称为因，其对子而言是父，对父而言称为子一样，支分对果而言是缘起，对因而言称为缘起，如是安立不坏。
详细阐述'上座三满说'，上座三满的意思似乎是：如何从因所成即是诸缘起，如何成为他者之因即是缘起。
如是解释，第一句指未来诸法，由于未生故非缘起，由于成为他者之因故是缘起。第二句指阿罗汉最后诸法，因为已生。如是阿罗汉最后过去或现在诸法不生其他诸法。

།གསུམ་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ ལ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ། འདི་མེད་ན་འདི་མི་འབྱུང་འདི་འགགས་པས་འདི་འགག་ཅེས་པའོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་སྐྱེ་ བ་མ་ཡིན་ལ།དེ་མེད་ན་མེད་པ་དང་། དེ་འགགས་པས་འགག་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཅི་འདི་དག་གང་ཞིག་གང་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་པ་ དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མདོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་ནི་མ་རིག་པ་གང་ཞེས་དྲི་བ་བྱས་ནས་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མ་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་གཞན་ དུའོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ངེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་གི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རྨ་བ་མཛད་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེའི་དོན་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཡང་དྲང་བའི་དོན་དུ་མི་ འགྱུར་རོ།།བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ། །གཙོ་བོ་ཇི་ལྟ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ཡང་མཛད་པས་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ལྟ་བུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སའི་ཁམས་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་འཇུག་པ་ཤས་ཆེས་བས་ གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་སའི་ཁམས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་ཡང་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་གཞན་དག་ཡོད་ཀྱང་མ་རིག་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་རིག་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེ་མ་ཡིན་པ་ནི་དཔེ་དང་དོན་ མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའོ།།མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ལྟ་བུའི་མདོ་དེ་ལས་ནི་དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་གང་གིས་ན་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པར་ འགྱུར་བ།སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་ཞེ་ན། སའི་ཁམས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་མ་བརྗོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལས་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན་སྐྲ་དང་སྤུ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ནས་སའི་ཁམས་བསྟན་ཏོ། །སྐྲ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདས་པར་སའི་ཁམས་ཏེ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་མེད་པས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་སའི་ཁམས་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁོ ནར་བསྟན་གྱི།ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མ་གཏོགས་པར་མ་རིག་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།

第三是'除此之外'的意思，是指除了阿罗汉最后的法之外的过去和现在的诸法。这些法因为已生起，并且成为其他法的因，所以是两者皆是。
第四是'无为法'，这些法因为未生起且非因，所以两者皆非。虽然是因，但无为法不是缘起，因为不具足因的特征。
那么什么是因的特征呢？即'此有故彼生，此生故彼生，此无故彼不生，此灭故彼灭'。其中，虽然无为法存在时诸事物会生起，但它不是生起，而且无为法不存在时不存在，无为法灭时灭也不合理，因为远离生灭。'传说'这个词是不可能的。
'这些是什么'的意思是，有些是暂时的缘起，有些是缘起但不是缘起法等等。
经中说，经中并未对'什么是无明'的提问回答说是五蕴。那么是什么呢？是其他的。详细说来是'不知前际'。
'什么是了义'的意思是，世尊亲自抉择并分析的义理就是了义，而不是其他的，所以这不会成为不了义。
'从教说的角度一切'的意思是，从教说的分类。如何显示主要的，由于也作了分别，所以教说不会成为了义。
对此的比喻即'譬如从象迹'等等。
'在这些'详细说来，不仅仅是这些毛发等中的地界，还有色、香、味等从大种所生的无差别运行，由于运行更为显著而成为主要，所以以这些毛发等显示地界。
'同样在这里'详细说来，在十二有支中显示五蕴各个阶段的主要者。这样，虽然有色、受等其他法，但在无明为主要的阶段显示无明。同样也应该说明行等。
'这不是比喻'的意思是，不是比喻是指比喻与义理特征不相符。为了显示特征不相符，详细说'从彼'等。从象迹经中，由于其中也有色等其他法，怎么会显示毛发等不完整呢？如果问什么是毛发等，并未说是地界，而是从彼处问什么是地界时，说毛发等，详细地只用毛发等显示地界。
'除了毛发等'的意思是，除了毛发等之外没有内在的地界，所以这就是完整显示地界。
同样，'从此'的意思是，从缘起经中也只是完整显示无明等，而不是有余，这样除了前际等之外没有其他无明。同样也应该说明行等。

།ཡང་ན་གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་ བར་བསྟན་པར་ནུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་སའི་ཁམས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཆི་མ་དང་། རྔུལ་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ལྷག་མ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པར་ནུས་ན་ནི་མ་རིག་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་ལ་རག་ན། བསྟན་པར་ནུས་པ་ མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་རྒྱུན་ལ་མ་རིག་པ་གཞན་མེད་མོད་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཐ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ།།གང་ཞིག་ཡོད་དམ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མ་རིག་པ་ཉིད་ཡོད་དམ་མེད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ངེས་ཀྱི། ཕུང་པོ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་འདུ་བྱེད་ཡོད་ཀྱི། མ་རིག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བར་འགྲོ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ དང་།མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་ཚོར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་པས་སྲེད་པ་མེད་ལ། དེ་མེད་པས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ། །མདོའི་ དོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ནའི་མདོའི་དོན་ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་དག་ཡོད་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་དག་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆ་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང་། །བར་དུ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག ཅེས་བྱ་བ་ནི།འཕགས་པ་ས་སྟོན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ག་ལས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདག་གིས་མ་བྱས། གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་།མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་གནས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གཞན་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ ལྟར་རྟག་པ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།འབྱུང་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།

或者，如果能够像那样显示的话，就是说，如同因为没有显示地界，眼泪、汗液、唾液、鼻涕等还有剩余那样，如果能够显示无明也有剩余的话，但是不能显示，因此加上'如果'这个词。虽然在五蕴相续中没有其他的无明，但是色等是存在的，为此广说'种类不同'等。色、受等不应该是无明。广说'若是有或无'等，即是说当无明存在或不存在时，诸行必定存在或不存在，而其他蕴则不是这样，所以这才是支分。对于行等也应当如此说。
如是，虽有五蕴，但只有具有无明者才有诸行，没有无明者则没有，譬如阿罗汉虽有五蕴，但没有福、非福、不动趣识，即是说没有结生识的意思。趣向生起故称为趣。福趣即是趣向福德。非福趣和不动趣也应当如此理解。
关于'爱等也是'，对于没有无明者，虽有五蕴，但因为没有烦恼性的受，所以没有爱，因为没有爱，所以也没有取等。
经义正如所说，即从'什么是无明'开始，乃至'不知前际'等。对一切支分也应当如此说。因为如上所说正是经义，所以虽有其他蕴，但不是行等的缘。
其中广说'未来诸法'等，未来诸法是缘起而非缘生，如此说法违背经典。怎么违背呢？因为经中说：'什么是缘生法？即是从无明乃至老死。'或者，就不应承认生和老死支在未来时中安立。
如果未来诸法不是缘起，那会如何呢？为此说'三分'，即前后际各二，中间八。'其他部派'是指圣地藏部等。他们为何如此认为？因为佛经中广说：'比丘们，缘起非我所作，亦非他作，如来出世或不出世，此法性恒住。'
说'有某些常住的其他事物'是指像无明等各别观察所得的择灭那样有一个常住的东西。'生起是有为相的缘故'是指这三者是有为相，如经中广说：'有为生亦可见'等。

།དངོས་པོ་གཞན་རྟག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།གང་ཞིག་གང་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་དངོས་པོ་སྔ་ནས་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་ནམ་ མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ན་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པ་དུས་སུ་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ།།འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ཚུལ་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་དེ་བྱེད་པ་ཡིན་ན།དེ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་དང་། འབྲས་ཆན་དང་ཆོས་པ་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་འབྱུང་བ་ ཞེས་འབྲེལ་པར་གྱུར་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། འདི་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཅི་ཞིག་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་དེ། །བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།གང་ལས་དེ་དག་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ། ཁྱེད་ཅག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པ་འདི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་སུ་གཏོགས་པ་དག་དང་ཅི་ཞིག་འབྲེལ། །རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་རྐྱེན་དང་ཕྲད་དེ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ཡང་ཡིན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་འགལ་ལོ། །གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ནམ། གཞན་མ་ཡིན་པའམ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ངེས པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དུ་མ་ཉིད་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཇུག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་ཆད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྡོག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་ན། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཇི་ལྟར་རྟག་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པར་འགྱུར། མདོའི་དོན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་ནི། དགེ་ སློང་དག་ངས་ལམ་རྙིང་པ་ཤུལ་རྙིང་པ།གཤེགས་ཤུལ་རྙིང་པ་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་དག་གིས་གཤེགས་ཤིང་རྗེས་སུ་གཤེགས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལམ་རྣམས་ ནི་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ལམ་གཞན་ཡང་མེད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཏོ། །ིན་ནི་ འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨིན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་འགྲོ་བའི་དོན་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་འབྲེལ་པ་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། པ་ཏ་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། པ་ཏ་ནི་ཡོད་པའོ་ཞེས་པ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།

关于'其他事物是常住'等说法：某物若离某物不生，则彼为彼之相。由于生起是常住的缘故，事物不存在时，即事物本来不存在和灭后不存在的状态时也存在，因此不适合作为事物的特征。或者，如同虚空等，由于不属于时间的缘故，不属于时间者不应作为属于时间者的特征。
'生起'即是产生之义。按照经部的观点，是从无到有的特征；按照毗婆沙师的观点，则是造作。对此，如同行走者与行走、煮饭者与煮饭一样，无明等与作者和作业的特征有关联。
如此，若与无明等的生起相关联，就涉及常住的缘起。这里详细说明：与无明等有何关联？因为没有作业和作者特征的关联。或者说，由于'生起'是产生之义，对于你们所推测的不属于时间的生起，从何处说其为缘起？这不属于时间的生起与属于时间的无明等有何关联？
关于'也称为常住'等广说：遇缘而生即是缘起，这是对词的特别解释。因此词义将失去作用，怎么可能既是遇缘而生又是常住？正因如此才说'既称为常住又称为缘起'，这是矛盾的。
再者，是异于无明等，还是非异，还是依于彼等？各种情况都不合理，因为自性未确定，且会因多性而有无常过失。
另外，宣说缘起是为了破除常见和断见，如说：'由于事物生起，故非断；由于事物还灭，故非常。'若缘起是常住，如何能破除常见？若按经文字面理解：'比丘们，我证悟了古道、旧道、先贤所行之道'，则道也将成为无为法，然而正见等道不应是无为法，除此之外也没有其他的道。
关于'缘起是和合义'：'缘起'这一词根的意思是和合。'因'是行走的意思，这是词根的含义。
'依据词根变化'是指：舍弃'因'这一词根本来表示行走的含义，通过词根变化而取缘起之义，这是对词根含义的转变。其中'和合'的含义就是'缘起'的含义。这是关于'缘起'一词的含义。
现在为了详细解释关联即生起的含义，说'帕特是存在义'。'帕特'的词根含义是存在。

།སམ་དང་ཨུད་གོང་ན་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སམ་གོང་ན་ཡོད་པ་དང་། ཨུད་གོང་ན་ཡོད་པའི་པ་ཏ་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ། ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་དབང་གིས་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་བྱུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་སྨོས་པ་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་ཁྲུས་བྱས་ནས མཆོད་སྦྱིན་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཐ་དད་པ་དག་གིས་དུས་སྔ་མ་ལ་དེའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་འདོན་ཏོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྲུས་བྱས་ལ་བཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ ཟོས་ཏེ་ཁྲུས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ལྟར།དུས་མཚུངས་པའི་བྱ་བ་དག་དང་། ཕྱིས་ཀྱི་དུས་ལ་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། འདིར་ནི་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་ན་འབྱུང་བ་པོ་མེད་པས་ཕྲད་པ་དང་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་དག་བྱེད་པ་པོ་མཚུངས་པ་ ཉིད་མི་སྲིད་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་མི་རིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་འདི་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ མཚུངས་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏེའི་རྐྱེན་མི་རིགས་སོ།།ད་ནི་དུས་སྔར་གྱི་བྱ་བ་མེད་པས་ཏེའི་རྐྱེན་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་མཐོང་ངོ་། །འདིར་སྨྲས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་བརྡ་སྤྲད་པའི་བརྒལ་བ་ལ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བྱེད་པའོ།།གལ་ཏེ་འབྱུང་སྔོན་ཕྲད་ནས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་ནི་མ་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་ཕྲད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་ཏེ།མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པའམ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གང་གི་ཚེ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ཀྱི། སྔར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདིར་ཏེའི་རྐྱེན་མི་འགྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ གཅིག་གི་བྱ་བ་གཉིས་ལས་སྔོན་གྱི་དུས་ལ་ཏེའི་རྐྱེན་བྱེད་ཀྱི།དུས་མཉམ་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟའི་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། སྐྱེ་བ་མེད་པར་དེ་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་འོངས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་ འགགས་པའི་སྒོ་ནས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་ཡིན་ཞེས་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་སྐྱེས་པས་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་རྙེད་པ་ཡིན་ན། འདི་ ལ་གང་རྙེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་མ་རྙེད་པ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་རྙེད་ཀྱང་ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་ཐུག་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་མ་འོངས་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།མ་འོངས་པ་ནི་བདག་ཉིད་མ་རྙེད་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ལ། བྱེད་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་ སོ།།སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཐག་རིང་བའི་གནས་སྐབས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་གང་དུ་འདིའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དང་། གེགས་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།

关于'若在sam和ud之前'这句话，是指在sam之前和ud之前的pata是表示'生起'的意思，因为通过近缀的力量，词根的意思完全转变。这样就表明'生起'即是'完全产生'的意思。
'因此'是指'由此'的意思。如果问'什么'，就会详细说明'遇到缘'。关于'同一作者的'中，说'一'是为了表明不是由不同作者在前时作为其缘，如'天授沐浴后，祭授吃饭'这样的例子。
关于'前时'，如果问为什么，例如像'诵读、行走'这样，同样'沐浴后吃饭'在这里永远不会变成'吃完后沐浴'那样，为了否定同时的行为和后时作为其缘。在这里，由于在生起之前没有能生起者，所以遇缘和生起这两个行为不可能有相同的作者，因此te缘是不合理的。
因此，'遇缘而生起即是缘起'这个词义是不合理的。为了说明这一点，才详细说明了'先遇后'。如此，首先由于不可能有相同的作者，所以缘起的te缘是不合理的。
现在为了说明由于没有前时的行为而te缘不可能存在，所以说'没有作者就没有行为'，因为未见到没有行走者而有行走的行为。'这里说'是指论师自己对语法辩论所作的总结偈颂。
关于详细阐述'若生起前遇缘'，这样表明：如果首先是在生起之前遇到缘，由于未生起，说'遇到'是不合理的，因为未生起的不是欲望也不是行走。如果说正当生起时才遇到缘，而不是在前，那么这里te缘也不成立。
为什么呢？因为是在前时进行的缘故。同一作者的两个行为中，te缘是对前时起作用的，而不是对同时的。如果是现在的，那么不需要生起就可以成为现在时，如果不是这样，就会导致没有未来时的过失。
因此，现在时是通过已生起和未灭的方式而超胜过去时和未来时的。正因为如此，才说'如果未生起怎么会是现在时'。
关于详细阐述'若是已生起'，这是指已经生起获得了存在的自性，对于这个已获得存在自性的，为了再次生起而未获得存在自性的其他是不存在的。因此，对已生起的也没有生起。如果即使获得自性还要再生起，就会成为无穷。
关于详细阐述'若是未来'，未来由于未获得自性而不可言说，因此如同完全不存在一样是无，不存在的也不合理成为生起的作者，没有作者的生起行为也不合理。
'趣向生起'是为了遣除正在生起的远分阶段。当问这是什么时候正在生起时，是指在某一刹那其缘聚集且无障碍，并且在其后将要生起。

།གནས་སྐབས་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གནས་སྐབས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་དེར་འདི་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ལ་རྐྱེན་དག་གིས་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པས་ ཕྲད་ནས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་སྔར་ཕྲད་ནས་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ནི་སྒྲ་པའིའོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་ པར་གཞག་པ་མེད་པ་ན།ཐ་དད་པ་མེད་ཀྱང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐ་སྙད་དག་ལ་སྟེ། འབྱུང་ངོ་སྐྱེའོ་བརྟེན་ ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཀླན་ཀ་མེད་དོ།།འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་དག་ལ་དོན་དམ་པ་མི་བཙལ་ལོ། །འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒལ་བའི་ལན་གྱི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཇི་ལྟར་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ ཅག་གི་ལྟར་ན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཕྲད་པར་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་འདོད།ཅི་སྟེ་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་རྙེད་པ་སྐྱེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེས་ཟིན་པ་སྐྱེ་བས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་ཐུག་པ་མེད་པ་མེད་དོ་སྙམ་ན།དེའི་ཕྱིར་འོན་ཏེ་སྔ་ན་ཡོད་ནའང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་འགའ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་ན་མཚམས་ སྦྱོར་གྱི་འདོན་པས།འོན་ཏེ་སྔ་ན་ཡོད་མིན་ནའང་། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅི་སྟེ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ན་མི་རུང་བས། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྐྱེ་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་ཁས་བླངས་པས། གནས་སྐབས་གང་སྐྱེ་བའི་ གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་ཡིན་པའི་སྔར་གྱི་ཕྱོགས་དང་མི་འགལ་ལོ།།དེ་ལྟ་ན་དུས་བྱ་བ་དག་མཉམ་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྐྱེན་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྒལ་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན། ལྷན་ཅིག་པ་ལའང་དེ་ཡོད་ དེ།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མུན་པ་ནི་སྔར་མར་མེ་དང་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མར་མེ་དང་མུན་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། སྔར་ཁ་གདངས་ཤིང་བགྲད་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་ཉལ་བ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་སྔར་ཁ་གདངས་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་ཉལ་ལོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བཙུམས་པ་ལ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། གང་གི་ཚེ་སྔར་གདངས་ནས་ཕྱིས་བཙུམས་ཏེ་གཉིད་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་ཞེས་ཅི་སྟེ་མི་བརྗོད། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཉལ་བ་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཁ་གདངས་པ་མངོན་པར་འདོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དབྱུ་གུ་ཁྲོལ་ཟེར་ཏེ་ལྟུང་ངོ་ཞེས་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་ལ་ཡང་དེའི་རྐྱེན་དམིགས་སོ། །སྔར་ཁྲོལ་ཟེར་ཏེ་ཕྱིས་ལྟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ནི་མངོན་པར་བརྡབས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ནི་འདོད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟློས་པ་ནི་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་ལ་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་ནི་ཟློས་པའི་རྟེན་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དག་གིས་ཅིག་ཅར་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་ནི་ཟློས་པ་ སྟེ།དཔེར་ན་འདིས་གྲོང་རེ་རེ་ལ་སྐུད་པ་བྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའམ། གྲོང་རེ་རེ་ཞིང་ཉམས་དགའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ི་ཏི་ནི་འགྲོ་བར་རུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆས་པར་རོ། །ི་ཏི་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་སྡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ་འཇིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'仅此时分'的广说，如同在某一时分之后此生起的时分中，称此为'正在生起'。同样，在那个时分中由诸缘成为因由而'相遇'。正在生起本身也是不存在的缘故。某者先前相遇后在后时将生起的，在生起之前是完全不存在的。
关于'声论者'，此是声论者们的。如同在无安立时，虽无差别但为了显示作用与作者。关于'此中有情'之义，不是从生起自性中所生的其他所缘。因此在言说中，'生起''出生''依止'等如是诸说无过失。如是不应在言说中寻求胜义。
此处所说是对诘问的总结偈颂。如同无中生起般，广说为：如同你们认为因未生故无而生起，同样为何不承许无而相遇？若有以自性获得而生，如是则已生复生成无穷。
若认为彼即是生起，因已生故彼亦非生起故无无穷，为此说'或者纵使先有亦可'，因此不应说先前相遇后将生起者在生起之前完全不存在。或者依连接读法，出现'或者先前若非有'。若成无穷则不应理，若生起无，因此承许无作者之作用，即是说与生起时分相遇的时分。此与前说不相违。
如是因时与作用同时故，其缘不应理，为断除此诘问而有另一偈颂'于同时亦有彼'广说。黑暗并非先与灯相遇后成为无，因为灯与黑暗不能同时存在。张口而睡亦同，并非先张口而后睡。
若说先张口后睡，那么对于闭口为何不是？当先张口后闭口入睡时，为何不说张口而睡？因此应知此处是欲显示与睡同时的张口。
竹杖发声而坠落，后时亦见其缘。并非先发声后坠落，因为声是从撞击因中产生。'其他诸师'是指圣师吉祥授。
关于'缘起是所欲义'，重复是遍及所欲，即遍及种种，重复所依说种种一切作用与功德同时遍及所欲即是重复。例如'此于每一村庄给予线'或'每一村庄皆悦意'等。
'nīti是可行'即是出发。为显示'nīti是行走'而说'不住'，即是坏灭之义。

།ུད་གོང་ན་ཡོད་པའི་པ་ཏ་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་འགྲོ་བའི་དོན་ཡིན་ཡང་། ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་དོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་ན་འགྲོ་བར་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཟློས་པའི་དོན་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ།།འདུས་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་པུ་སྐྱེ་བ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་ནི། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་ བརྒྱད།།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྟོག་པ་འདི་ནི་ཁོ་ན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ ཟློས་པའི་དོན་དུ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་།འདུས་ནས་སྐྱེ་བ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདིར་ནི་རྟག་པར་རུང་ན། འདི་ལ་ནི་རྟོག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་བཏུབ་སྟེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པ་ཟློས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་།འདུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཀྱི། ཟློས་པའི་དོན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བར་རུང་བ་རྣམས་འདུས་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ ཞེ་ན།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཅིག་ཅར་དུ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བརྗོད་ན་ནི་ངེས་པར་མ་བཟུང་བར་འགྱུར་ལ། ངེས་པར་མ་བཟུང་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ གཞན་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་མ་བཀག་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་ཡོད་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་མ་བཟུང་བས་གཟུགས་ཡོད་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུ་ཡང་ཡོད་ ན་གང་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེས་པས་དེའི་སྐྱེའི་གཞན་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།གང་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་འབྱུང་གི་གཞན་ཡོད་ན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གཉིས་བརྗོད་དོ། །མདོ་གཞན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མ་རིག་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་མ་རིག་པ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེའོ། །མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ན་དེ་དག་འབྱུང་གི་གཞན་ཡོད་ན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།ཡང་ན་ཡན་ལག་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མ་རིག་པ་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་དག་འབྱུང་ལ། འདུ་བྱེད་དག་སྐྱེས་པས་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བརྒྱུད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་ན་ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ལ། ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་སྐྱེས་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ སོ།།ཡང་ན་རེས་འགའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་ནི་གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུ་བྱེད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེ་བ་ནའོ། །བརྒྱུད་པས་ནི་གང་གི་ཚེ་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བ་སྐྱེ་བ་ན་སྟེ། དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ལས་རང་གི་ངོ་བོས་གནས་པའི་མངོན་སུམ་དུ་ཡིན་ལ། བག་ཆགས་ཀྱིས་གནས་པའམ་ཐོབ་པས་གནས་པའི་བརྒྱུད་པས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་མ་རིག་པས་འདུ་བྱེད་དག་ལ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ནུས་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ ནི་བརྒྱུད་པས་སོ་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི་བཤད་པ་དང་འགལ་ཏེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་གཉིས་ཀ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于上文中的'巴达'是'生起'的意思这一说法，虽然词根的本义是'行走'，但由于词形变化的缘故也可以表示'生起'的意思。'在各种聚合中可以行走'这句话明确表达了缘起重复的含义。
关于'和合而生'，没有任何事物是单独生起的，因为必定是共同生起。首先对于色法来说，'若欲无根尘，无声微尘物，八种'等等。对于非色法来说，'心与心所定共生，一切有为之相，皆共同生起'。
关于'此思维唯在于此'，由于不违背缘起重复的意义，也不违背和合而生的道理，若此缘起是恒常的话，那么这种思维如何合理呢？因为'依眼色生眼识'这样的缘起重复是不可能的，和合而生也是不可能的。在这里应理解为'眼与色相遇'，而不是重复的意思。也不应理解为'诸行所趣和合而生'，那么是什么呢？是眼识本身同时生起。
关于'确定的意义'，如果说任何一种可能性，就不是确定的，如果不确定，那么诸行等就不能否定除无明等之外的其他如我等为缘的可能性。比如说'有眼则生眼识'这样不确定的说法，就会理解为'有色则生'。因此为了确定的意义，也有'若有则生起者，即彼生故彼生，非他生；若彼生故彼生者，即彼有故彼起，虽有他亦非'这两种说法。
为了显示其他经中两种说法都是确定的意义，所以举例说'从他'等。'若有无明'等广说，如此解释则是：由无明生故诸行生，唯有无明时彼等生起，虽有他亦非。其他也应如是说。
或者'此支有故此生'等广说，即：有无明故诸行生起，诸行生已复生识等，如是显示十二支相续。或者'若有前际'等广说，为了显示'若有前际则生现在际'而说'此有故此生'，为了显示'现在际生已生后际'而说'此生故此生'。
或者'有时'等，其中首先直接是当无明后随即生起染污性诸行时。间接则是当生起福行与不动行时，此时无明不是直接的因性。其他论师说：业以自性住时是直接的，以习气住或得住时是间接的。对于这个问题，说无明对诸行是直接起作用，对识等是间接作用的解释与教说相违，因为对诸行本身已经说明了两种情况。

།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐྱེས་ པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་བཀག་སྟེ།སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །རྟོག་པ་འདི་ལ་ནི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དོན་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ནས་སྨྲ་བ་ གཉིས་ཀ་བསལ་ཏེ།རྒྱུ་མི་རྟག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སུན་འབྱིན་པ་འདི་སླར་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ནི་གང་ལ་ལ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ། །རྟོག་པ་དེ་བསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པར་རོ། །གང་ཞིག་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེའོ།།དེ་ཉིད་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་གི་བདག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གཞན་ཡོད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤངས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་མ་སྤངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་ངོ་།།གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ན་རེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཉིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྒྱུ་ན་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྣམ་གྲངས་དང་པོས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་ཉིད་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པར་བསྟན་ཏོ། །འབྱུང་བའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།འདིར་ནི་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་གནས་པའི་དབང་དུ་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར་གནས་པའི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་ཅི་ཞིག་ཡོད། རིམ་པ་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ལ།གནས་པའི་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་ནི་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ཕྱིས་ནི་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་གནས་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། གོ་རིམས་ལས་རྒལ་ན་ཡང་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་སྨྲས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།གལ་ཏེ་མདོའི་དོན་དེ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདི་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པས་སོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་གསུངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ཕྱིས་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་མཉམ་སྟེ། །སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་མ་ཡིན་པར་ཁས བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་གོ་རིམས་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་པ་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'此有故彼生'这句话是遮遣无因论的，因为无因就没有果。'此生故彼生'这句话是遮遣常因的，因为唯有已生的才是因，未生的不是因，这是将要解释的。在这个观点中，'此有故彼生'这句话是无意义的。为什么呢？因为仅仅'此生故彼生'这句话就已经遮除了这两种说法，因为已经完全确定了无常因。
为了回答这个诘难，因此广说'若有一些'等。'诸行等'中的'等'字，是包含识、名色等。'无明等生'中的'等'字，是包含行、识等。'遮遣彼执'就是要破斥。
'何者生故何者生'是指无明生故诸行生。'彼有故此生'是指由于无明的存在而诸行生起，而不是由于我等其他所依而生。因此前面的说法并非无意义，其他情况也应如是说。
关于'诸大师说'等，什么意思呢？是为了依次了知断除和了知生起，为了显示这个意思，所以广说'若未断无明'等。关于'住和生'等，胜授阿阇黎说为了如实显示住和如实显示生，所以说了两种方式。
为了显示这个意思，说'只要因的因存在多久，果的相续就会生起多久'，这是第一种方式所显示的。'因生起故果生起'是第二种方式所显示的。
关于'若是依生起而说'，这里是依'诸比丘，我将为你们说缘起'等广说缘起，因为那里没有依住而说，所以何来住字的机会。
关于广说'次第相违'，住是以生为先导的，因此先应该说'此生故彼生'，后来才说'此有故彼生'这种依住而说的，或者即使违背次第也应该说明理由。
'又说'是指那位上座所说。关于广说'若经义是这样的话'中，'此有'是指果有。'此'是指因，因为没有疑惑所以不会生起，世尊不会说有疑惑的话。
果存在时因后来不会灭，因为如说'生灭二者等，如秤高下般'，已经承认因果不会同时。
关于'如是则次第善妙'，因为灭是以生为先导，而且这也是先前已经显示过的。

།གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྔར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན་ ཞེས་དྲི་བ་མཛད་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་གང་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ།འཇིག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཐལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་དཔལ་ལེན་གྱིས་ལེགས་པར་མི་སྨྲས་སོ། །བྱིས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་འདི་ན་འདུ་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཤེས་པས་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དག་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདིས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏོ།།ལུས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་རྩོམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་འདི་དག་གོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་དང་། གང་གིས་རློམ་པ་དེའོ། །བདེ་བའི་དོན་ཏམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ལུས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་གི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྩོམ་མོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་བདེ་བའི་དོན་དུའོ།།བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་བདེ་བ་འདོད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་སྐད་དུ་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ། ལོག་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུས་ཆེས་ཡུན་རིང་པོས།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་བློ་གྲོས་ཡུལ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་ཞིང་གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་མིག་སེར་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་སེམས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་ལྟ་བ་ངན་པས་བསླུས་པ་ཁ་ཅིག་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྩོམ་མོ།།བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི་དོན་དང་དེའི་གོང་དུ་བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུའོ། །ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་རྩོམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་གིས་བརྫུན་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལས་དག་གིས་འཕངས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པའོ། །དེའི་དབང་གིས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཏེ། རྒྱུ་དེས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འབྲེལ་བས་ཐག་ཤིན་ཏུ་རིང་ཡང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར འགྱུར་རོ།།སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་བར་མའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནས་བཟུང་སྟེ།སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་གི་བར་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་རིགས་པར་འགྱུར་གྱི།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'其他'是说，如果先前已经说明了灭，那么为什么要问'什么是缘起'，然后解释说'此有故彼生'，即果存在时因灭的这种说法，这样的灭的说法有什么意义？因此，吉祥天（Śrīlābha）说得不对。
'愚者'即是对'缘起'广泛生起的解释。'愚者'是指未见真谛者。'仅是诸行'中的'仅'字，是为了表明此中没有造作者、我等而说的。'由无明'是指不相杂的无明。
'执著我见和我慢'是指安住于我见和我慢的意思。这表明与我见和我慢相应的无明。
'开始造作身等三种业'。'自身'是指对此等起见解和执著的那个。
关于'为了快乐或者非苦非乐'等，'身等三种'是指身、语、意三种业，即开始造作具有福德、非福德和不动特征的业。'为了后世快乐'是指为了他世的快乐。
'福德'是指欲界的善业，如此，希求来世快乐的人修行布施、持戒等。这是从大多数情况来说的。有些人被长期相续的邪分别所误导，智慧远离对境的把握，为大愚痴的黄疸重病所害，心眼损坏，被恶见欺骗，为了来世的快乐而造作祭祀等非福德业。
'为了快乐和非苦非乐而造不动业'是指色界和无色界的业。到第三禅为止是为了后世的快乐，其上则是为了非苦非乐。
'为现世快乐造作非福德'，即以身造杀生等，以语造妄语等，以意造贪心等。
关于'以业力牵引'，由前述诸业所牵引即是业力牵引。'以其力'即以其因缘，由此因缘，识流虽与中有相连极其遥远，也会往趣各道。
由于中有也具有六识，因此这样解释时，若问'什么是识'，说'六识聚'是合理的。怎么说呢？如果从业力熏习的识流，从中有结生刹那开始直到出生刹那为止都是以行为缘的识，那么因此说明识的分类为六识聚是合理的，其他则不然。

།གལ་ཏེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གནས་སྐབས་དེར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཙམ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་གཞན་དག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་མིང་དང་གཟུགས་ནི་མ་ཤི་བར་དུ་ཡན་ལག་ཏུ་རིག་པར་བྱའི། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར། མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའམ།མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས་མིང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་རོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དེ།གཟུགས་འདི་དང་། སྔར་གྱི་མིང་འདི་གཉིས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མིང་དང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་དང་། མེར་མེར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་། མཁྲང་འགྱུར་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་དབང་པོ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཆེས་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཉེ་བའི་ངོ་བོའི་རིམ་པས་སོ། །འདོད་པའི་སྲེད་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པའོ། །བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི སྲེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསམ་གཏན་གསུམ་ན་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཚོར་བ་གཞན་མེད་ པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་ཏོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་སོ། །འདོད་པར་བྱ་ཞིང་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བས་ན་འདོད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་རྟོག པའི་འདོད་པས་བྱང་བས་ན་ཡོན་ཏན་ཏེ།གོམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ཉིད་ནི་ཁྱི་དང་། བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རི་དགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གཅེར་བུ་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ཡང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེའི་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་དབྱུ་གུ་དང་། གཡང་གཞི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའོ། །ཕྱུགས་བདག་པའི་ནི་རལ་བུ་དང་ཐལ་བའོ། །ཀུན་དུ་རྒྱུའི་ནི་དབྱུ་གུ་གསུམ་པ་དང་སྒྲེ་བོ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའོ། །སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཐོད་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐོད་པ་སྲེལ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་ལུས་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་བདག་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དགེ་སློང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ཡང་སུ་ཡང་རུང་སྟེ།བདག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

如果说唯有结生识是行缘所生，那么就与'识有六识聚'的识分类相违背。因为在那个阶段只有意识，由于只有意识结生，就不会有其他识。因此，应该说'什么是识？是意识'，而不是说'六识聚'。
名色五蕴在各道中转生，此处应当了知名色是直至死亡之前的支分，而不像毗婆沙师所说'名色是从此之后，直至六处生起为止'。
又问：如何理解名色即是五蕴？为此说'因为分别经中如是宣说'。在缘起分别经或名色分别经中说：什么是名？是四种非色蕴，即从受蕴乃至识蕴。什么是色？是任何色法，即四大种及四大种所造的一切法。这个色和前面所说的名二者，称为名色。
所谓名色成熟，是指以凝酪位、膜疱位、血肉位、坚肉位等形态，以渐次接近生起诸根的状态。
欲贪是指欲界的贪。对乐受和不苦不乐受的色界贪，其中前三禅天有乐受的色界贪。第四禅天有不苦不乐受的色界贪。无色界中因为没有其他受，所以是对不苦不乐受的无色界贪。一切都应当配合'为苦所逼'来理解。
关于'取著欲等'，是指取著欲、见、戒禁、我语等。其中欲是指五欲功德，即色、声、香、味、触。因为是所欲求追寻的对象故称为欲，因为被分别欲所染污故称为功德，意即习惯的意思。
所谓'戒禁'即是狗戒、牛戒等，'等'字包括鹿戒等。如所说的裸行外道等，这也是戒禁。婆罗门的戒禁是受持杖具、皮衣。牧人的是结发、涂灰。遍行外道的是受持三杖、编发。'等'字包括持髑髅等修行者的串髑髅等行为。
关于'我语取是对身体而言'，是因为这里说'我'的缘故。由于有我执，所以称为我语取。如世尊所说：'任何沙门或婆罗门，以正观而观察我时，一切都是对这五取蕴'等广说。

།གལ་ཏེ་ལུས་བདག་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཡོད་ན་ནི་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བཤད་ དོ།།བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཏགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལུང་དང་། རྟོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཐ་སྙད་ ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྗེས་སུ་སོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དག་ལ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཐོབ་པ་དག་ལ་ནི་འདུན་པ་སྟེ་ དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།ཐོབ་པ་དག་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །སྲིད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདིར་སྲིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་འདིར་སྲིད་ པའི་ཚིག་བླ་དགས་སམ་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མེ་འབར་བ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་ པ་བཞིན་ནོ།།མདོ་དེ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། སྤྱི་ཅེར་དང་མགོ་སྐྱ་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པར་གྱུར་པ་དང་། འཁོགས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྒ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེ་ནས་འཆི་ཞིང་འཆི་འཕོ་ཉིད་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འཆི་བ་འདི་དང་སྔར་གྱི་རྒ་བ་འདི་གཉིས་ནི་རྒ་ཤི་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ནི་སྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་ པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡི་གེ་མའི་དོན་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ་འདྲི་བ་ནི་མ་རིག་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །རིག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ཡང་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པ་རིག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་རྫས་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་རིག་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགག་པའི་ཚིག་གི་ནི་འགལ་བ་ལའོ། །ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མཛའ་བོ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། མཛའ་བ་མེད་པར་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མི་རིགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས པ་རྣམས་བསྡུའོ།།ཆོས་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་དང་དོན་དང་རིགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་དང་མི་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཡང་ མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི།རིག་པ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ།

如果说身体是我，那么就应该称为我执取，为此说'因为无我'等。如果有我，则称为我执取，但那也是不存在的，因此为了使知道它不存在而说我执者是执取。
所谓'愚童无闻凡夫随于假立'，是因为依次缺乏俱生、教授和证悟所生的智慧。'随于假立'的意思是随顺如是名称和如是言说。
所谓'对彼等的欲求和贪著'，是指对欲望、见解、戒律、禁行和我见等，对于未得到的欲望等是欲求，即追求；对已得到的是贪著，即执著。
'有'是指能产生后有的果。'此是此处有'是'此是此处有'的同义语。有人说这是有的附加语或特征。
'以识趣入之方式'是指如前所说，由业力牵引，识流与中有相连，如火焰行进般往趣各处。
'如经中所说'是指：何为老？即头发斑白、身体衰老、诸行衰败、佝偻等，这就是老。何为死？即诸有情从各类有情中死亡、迁移乃至命终，这就是死。这死和前面的老二者即是老死。
所谓'毗婆沙师的观点就是前面所说的那些'，是指十二有支即是五蕴的十二种状态。
见到'ma'字有多义而问：'无明的含义是什么？'即是非明。'眼等也应成过失'中，眼耳等也应成为无明，因为它们也非是明。'将成为什么都不是'意思是当无明是无有明时，就会成为非实体。
'那也非明'是为了显示缘的实体。'其相违品'是表示否定词表示相违。'非是异于友'是表示不仅仅是否定。'也非无友'是因为会成为什么都不是。
'非法、非义、非事等'中，等字包括非理、非言说、非人等。'成为法等相违'中，是成为与法、义、理、言说、人等相违的品类，而不仅是无有法等，也非异于法等，同样，无明也是成为相违品类的法，而非异于明，也非仅是无有。

།རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་ དངོས་པོར་བསྟན་ན།མེད་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་འདུ་བྱེད་འཕེལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་སྦྱོར་སོགས་ཚིག་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བཤད་ལ། ཟག་པ་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པ། འཆིང་བ་དག་ཏུ་ནི་གཏི་མུག་གི་འཆིང་བ། ཕྲ་རྒྱས་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས། ཆུ་བོ་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ། །སྦྱོར་བ་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མེད་པ་ཙམ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་མི་འོས་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་གྲོལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་ པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་ཆོས་གཞན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ན།ལྟ་བ་ནི་མ་རིག་པར་མི་རུང་སྟེ། མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས། ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཤེས་རབ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།གཏི་མུག་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པར་ངེས་པས་ལྟ་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པ་ཤེས་རབ་ཉིད་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།ཤེས་རབ་ཉེ་ཉོན་མོངས་བསྟན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེམས་ལས་གྱུར་པ་འདོད་ཆགས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི། སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མ་རིག་པ་ཆོས་གཞན་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤེས་རབ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེས་ན་རྣམ་པར་མི་འདག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ནི་མཇུག་ ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་འདྲེས་ན་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནམ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བག་ཆགས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་མ་རིག་པའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པས་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་ཅིག་ཅར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ བཅོམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལ་ནི་སུ་ཞིག་བཟློག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ནི་ལུང་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མ་རིག་པ་རིགས་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ རྣམས་སོ།

关于'为了显示缘的事物'这句话，当说'以无明为缘而有诸行'时，若说诸行的缘的事物，则不存在是不可言说的，因此不应成为缘的事物。眼等诸法也非行的缘的事物，因为这样的话阿罗汉也会增长诸行。
关于'结缚等词故'这句话，在诸结中说无明结，在诸漏中说无明漏，在诸缚中说愚痴缚，在诸随眠中说无明随眠，在诸暴流中说无明暴流，在诸系中说无明系。仅仅是不存在不应如此，眼等诸法也不会成为结缚等。为什么呢？因为这样的话阿罗汉也会成为未解脱。因此，无明的对治法是其他法。
关于'彼亦是见的自性'这句话，劣慧是有烦恼的，而非无烦恼的善法和无记法。而且，如果是身见等五种见，则见不应是无明，因为无明随眠、见随眠如同贪等分别宣说的缘故。那么，凡是有烦恼的非见慧，即是彼，而且是与贪、嗔、慢等烦恼相应。
关于'与彼见相应故'这句话，意思是与无明相应的缘故。愚痴是遍行烦恼，所以见与无明相应，而自性是由自性所摄，而非相应。因为慧的事物二者不相应，所以确定无明不是慧性。
关于'为显示慧随烦恼故'这句话，也从此广说。如同心的随烦恼是从心所生的别体贪等，而非心本身。同样，慧的随烦恼也是与之相应的别体无明，而非慧的随烦恼即是慧性，因为不相应故。
关于'若混杂则不清净'这句话，是说善慧若与后起的有烦恼慧混杂则不清净。'彼必定为贪所缠耶'是说是否与贪相应。'彼习气'是指贪等不善习气的意思。
关于'如是为无明所染'这句话，此处无明之词仅指有烦恼慧，因为紧接着也广说'为何有烦恼慧'等故。被无明所损害也应如是观察，而非从与无明相应。因此不存在慧的二种事物同时存在，如是应当观察被无明所损害。
'于遍计谁能遮止'这句话是说这仅仅是不依靠经典的遍计而已。说'无明唯是别类'是毗婆沙师们的主张。

།གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་དེས་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཕྱིར་ རོ།།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོད་ན་རིག་པ་མེད་པར་དེ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ན་ཡང་རིག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་ཏེ།རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཆིང་བ་དག་གི་ནང་དུ་གཏི་མུག་གི་ འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་དག་གི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་བོ་དག་གི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་ དང་།སྦྱོར་བ་དག་གི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བའམ།ཉོན་མོངས་གཞན་དང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ལྟར་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བའམ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་སམ། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་རིག་པ་ཡིན་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཉོན་མོངས པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བཤད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་ཞེ་ན། མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འོན་ཏེ་ བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཆེ་གེ་མོས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མི་གྲོལ་ལོ་བྱ་བར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བཤད་དེ།དཔེར་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འོ་ན་ནི་ཤེས་རབ་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་ གིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་།ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་རིག་པ་གང་གིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་མི་ལེན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཁོ་ནས་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་ པ་གཞན་དག་གིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་འགྲོལ་བས་འདི་ནི་མཚུངས་སོ།།མི་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་པའོ།

所谓'任何'是指阿阇黎吉祥授，他认为一切烦恼都是无明。为什么呢？因为具寿大腹的经中说：'完全不知、完全不了解即是无明'。
'彼'是指有彼则无明，彼即是无明，无因则一切皆不存在，有一切烦恼时也是无明。
'不在结等中别说'是指一切烦恼都是无明，因此在贪结等中不另外说无明结，因为与其余结无别。同样，在诸缚中也不另外说愚痴缚，因为与贪嗔无别。在随眠中也不说无明随眠，因为与其余随眠无别。在暴流中不另外说无明暴流，在轭中不另外说无明轭，因为与其余暴流和轭无别。
因为是一切烦恼的本性，以及在诸见等中无自他本性的相应，故不与见或其他烦恼相应，即不与贪等烦恼相应。如此，见不与见或贪嗔相应。同样，贪也不与贪或其他烦恼相应，应如是说一切。
'心亦'等广说，若一切烦恼的本性是无明，则贪也是烦恼的本性，因为唯是无明，故不应说'贪所染污之心得解脱'。那么应如何说呢？应说'为无明所染污'。
若说'为了区别'，因为一切烦恼都是无明本性，故不能了知是某某无明所染污而不得解脱，为此为了区别无明而说'为贪所染污'。如十处虽同是色性无别，但为区别而说色处、声处等。
'于慧亦'等广说，那么于慧也应为了区别嗔所染污和慢所染污而说无明的差别，否则不能了知是何无明所染污。若说一切烦恼所染污的慧不清净，故此处不取差别，则不然，因为于心也相同。如此，不仅仅是贪，其他烦恼所染污的心也不得解脱，这是相同的。
'不明'者，明是完全了知，不明即非明。

།མ་རིག་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་གང་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་གསལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ལ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་མ་རིག་པ་མི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་གསལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་རིགས་དེ་ལྟ་བུ་དང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱེ་བ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི། ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་ཡིན་པས། འདིར་རིག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་དོན་འགའ་ཞིག་རིག་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་བཤད་པ་ནི། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེར་ནི་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་བྱེད་ཀྱི། རང་བཞིན་གྱིས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་བ་ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་བ་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ངེས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ན་རེ་ངའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པས་ན་འཇུག་པ་སྟེ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། འདི་ནི་ངེས་པར་མ་བྱས་པ་ཞིག་སྟེ། འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་དེས་ཀྱང་ དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་དམིགས་མ་ཕྱེད་དོ།།ངའོ་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བས་ངར་འཛིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བཟུང་ལ། དེ་ཡང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདྲི་བ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་གཞན་པའི་འཇུག་པ་གང་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྲི་རྒྱས་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འཇུག་པ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ།།སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ལ།མ་རིག་པ་ནི་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་སྒྲས་ནི་མ་རིག་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །ང་རྒྱལ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདི་ལས་ནི་ངའོ་ སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཁོ་ན་རང་གི་སྒྲས་གསུངས་ཀྱི།ང་རྒྱལ་གཞན་མ་ཡིན་པས་འཇུག་པའི་སྒྲས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་གཞན་པའི་ང་རྒྱལ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལ་དཔྱད་པར་ཆད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་འདི་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ ན་གཞུང་འདི་མངས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གཞག་གོ།།ཡང་དཔྱད་པ་བྱས་ན་ནི་ལན་དང་ཡང་ལན་གྱི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་མང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ཆོག་གོ། །ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་མ་རིག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུ་བྱེད་བསྟན་པར་བྱ་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ། ཅི་སྟེ་མིང་དང་གཟུགས་དེ་བཀོད་ཅེ་ན། སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། །དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་འཆད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་ཟིན་ཏེ། །བཤད་ཟིན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གཞན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'无明如实成为过失'这句话，如果是不明显的话，对眼等也会有过失。那么就是没有明显性。如此则成为什么都不是，这也不合理，因为已经显示为缘的事物，以及已经显示为结缚等的事物。
就像'这是什么'这样不知道的无明一样，不明显性也是如此，未成立的东西不能了知未成立的东西。
诸法显示如是等广说，'如是'即是同类、同相之义。诸法显示不仅必定是自性分别，也是业所分别，此处以明的对治分的业显示无明，因此有某些义理成为明的对治分。
对此举例说明：'譬如'等，其中业以眼识所依性决定眼识，而不是以自性。如果说净色是以自性分别而说是眼识所依性，那么净色不能以自体决定，因此说是眼识所依。
尊者法护说：'我执'于有情相续等，由于遍行一切趣处故称为相续，'行'是其义，其事即是相续性，这是未确定的，因为那位上座也未能区分其所诠。
'我执'既摄受我执，这也是我慢的作用，因此问：除我慢外还有什么相续？因为除了执著我慢的随眠外别说相续，所以了知不是我慢本身即是相续。
由于'一切爱'等的出现，从一切贪等相中别说，故非贪等烦恼的其他相，而无明未说，故以相续词说无明。
说'难道没有其他我慢吗'，此经中只以自词说我慢，而非其他，故以相续词显示除我慢外的我慢。
'若对此详加观察'等，对此无明支若详加观察，此论文将变得冗长，因此应当搁置。若再观察，则以答复与反答的言词将变得繁多，因此观察到此为止。
又问：'名色'是什么意思？如果应当以'无明缘行'显示无明之后显示行，其后应当显示识支，为何安立名色？由于以'思是意业，由此生身语业'等在俱舍论处解说诸行，识也在'识是了别'中已说，将说'已说当说余'。

།གཟུགས ནི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མིང་ཕུང་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་མིང་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མིང་དང་དབང་པོ་དང་དོན་དང་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་དོན་རྣམས་ལ་གཞོལ་བས་མིང་སྟེ།དམིགས་པར་འཛིན་པ་འདུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མིང་གི་དབང་གིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་དག་ལའོ། །དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་དབང་གིས་ནི་མངོན་སུམ་པ་དག་ལ་ གཞོལ་ལོ།།མིང་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་ལས་ཕུང་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་དམ། འབོད་མིང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་མིང་དུ་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ན་འབོད་མིང་གི་མཚན་ཉིད་གཟུང་སྟེ། ཕུང་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བ་ལང་དང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་བུ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དུ་མ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དམིགས པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་མིང་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་གཞོལ་བ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་མིང་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་པས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་མིང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བས་གཟུགས་ཡིན་ཞིང་ཐོགས་པ་མེད་པས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་།འདི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་བ་ལང་དང་རྟ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་དེ་མིང་ ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།།མིང་དེ་དང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་མིང་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་ཕུང་པོ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་གཞོལ་བར་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་ལུས་བོར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ འཆི་བའི་ཚེ་ལུས་བོར་ནས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་ན།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཤི་ཞིང་དུས་བྱས་པ་དེའི་ལུས་རུལ་བ་དེ་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་མེས་སྲེག་པའམ། ཆུར་བསྐུར་ བའམ་སའི་འོག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་།རླུང་དང་ཉི་མ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྐམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། གཏུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དད་པས་ ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་གང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞོལ་བ་ནི་མི་འཕོ་བའི་ཚུལ་དུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གང་དུ་བཤད་ཅེ་ན། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར རྣམ་རིག་པ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །རིག་དྲུག་ཅེས་བྱ་བས་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་རེག་པའི་དབྱེ་བ་ཙམ་ཞིག་བཤད་ལ། འདུས་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རྒྱུ་བཤད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于'色法已广说'这句话，'色法是五根和五境以及无表色'等已经广说完毕。
关于'名是无色名蕴'这句话，问其名称安立的原因说'为什么'，即对四个无色蕴称为名的原因。
为了说明名称安立的原因而广说'以名、根、境之力'。由名、根、境三者之力趋入色等诸义，即依靠所缘执取的聚合而说名。
其中以名之力是对色等现前和非现前的。以根和境之力是对现前诸法趋入。
'是何名'是说在经典中对四蕴的性相或称呼性相称为名而闻名，因此有疑惑。'世间所共知'等广说，此处应取称呼性相，因为四蕴性相在世间并不闻名。
其中'牛'和'马'是为了理解整体而表达多义。'色'和'味'是表达单义，因为是表达实物。
如此则问：'无所缘故，诸不相应法不应成名'，对此答：不是这样，因为无色法本身不可能单独成为所缘，所以无色法本身即是名。
由于无彼，不相应法非为非名，如色法。譬如由可毁坏故是色法，而无障碍的过去、未来、无表色和极微尘虽无可毁坏性却非非色法，此性相虽唯于色法有而非色法之词源学释义。
'彼亦'是指世间所共知的牛马等。'为何'是问何因彼为名。
关于'彼彼名'，不相应行即是名，因为趋入所说的四蕴。
其他论师说：此处'舍身'等广说，即死时舍身往生他处，故称受等无色蕴为名。如经中说：'死亡后其身腐烂，为亲属火化或水葬或土葬，为风日所干枯、消尽、摧毁，而所谓心、意、识为信所熏习，戒、闻、舍、慧所熏习者，于后世往趣、殊胜趣、善趣。'
应知识之趋入是以不迁移方式。
六处已说完毕。若问在何处说的，即在'彼等之识依，眼等净色等'和'识各别了知，意处亦是彼'中说的。
'六识'仅说明依处差别的触之差别，'和合生'此处也是说明因，而非体性。

།འདུས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་ནི།རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་འགགས་པ་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱིར་འགག་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའང་ཆོས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཁོ་ནས་དམིགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱིའོ། །ཇི་ལྟར་འདུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ། དུས་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོའོ། །རེག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།།འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་འདུ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དྲུག་ཚུན་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་དྲུག་ཚུན་དྲུག་ཡོད་པས་ན་དྲུག་ཚན་དྲུག་པ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་རྣམས་སོ། །འདིར་རེག་པའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ཙམ་རེག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་ཚན་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གསུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།གང་དག་ཡང་རེག་པ་སྨོས་པས་བསྟན་པར་བྱས་སོ་ཞེས་རྟོག་པ། དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལས་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པས་དེ་དག་འདུས་པ་ཙམ་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པས་རེག་པ་དེ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པས་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ལོགས་སུ་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཚན་དྲུག་པ་འདི་ཉིད་ལས་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ བཤད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།གང་ཞིག་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དང་གཉིས་བསལ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བསྟན་པ། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་མ་བྱས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡང་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ལོགས་སུ་བསྟན་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུར་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་གང་ཞིག་མདོ་འདིར་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས པས་སྨོས་སུ་རུང་བ།རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལས་གཞན་གསུམ་རེག་པར་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལོགས་ཤིག་ ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

思考'和合即是共生'而说道，首先因为是俱生，如是广说。由于意、法、意识生起的时间不同，故不可能共生，认为意根已灭等所说：'六识灭无间，彼识即是意。'意识是过去的，所以已灭。色等法为意识所缘者，将要生起，故是未来。唯有现在的心和心所能缘所缘，故意识是现在的。'如何和合'是指没有和合，因为了知时间不同而思考。
所谓'因果事物'，意识是果事，意根和诸法是因事。'于生触相顺'是指为了生触而相互随顺。'同一果义'是说境、根、识同于一果而称为和合。'六组六'是说此中有六组六，即内、外、识、触、受、爱。
此中'触聚'，若仅仅是境、根、识的和合即是触，则它们不异于彼等，如是则不应从六组中另外宣说境、根、识。有人认为以说触而表示者，并无异于彼等的境、根、识。因此，如同有等一样，由另外宣说，可知非仅是彼等和合即是触。
由另外宣说境、根、识，触并非异于彼等而有。为何不是？广说'受和爱亦从法处'。若由另外宣说而如爱等别有，则于此六组六法数中，受和爱从法处另外宣说，应成异于法处而有，然而这也不是所许。因此，另外宣说非为他性之因，因为有错乱。
'除彼等外的法处亦'等，除去受和爱而说法处者，除受和爱外的法处，具有无为、无表色、想、心等相亦有，因此，某法从某处另外宣说者即是异于彼，故于另外宣说无有错乱。
如是'此中'等广说，如是于此经中，以说内外处及说识而当说，名为触的因果性质的境、根、识三者之外，其他三非触者是不存在的。因此，触确实异于根、境、识，因为另外宣说故。

།ཅི་སྟེ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ལ། རྟེན་པ་མཚུངས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་རྣམས་ནི་རེག་པའི་ཚོགས་སྨོས་པས་སྨོས་པའི་ ཕྱིར་ན་དེ་དོན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཡང་།ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དོན་དང་དབང་པོ་དག་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་ ལྟོས་པར་འགྱུར་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་དང་དབང་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་ལ།དོན་དང་དབང་པོ་ལྟར་རེག་པར་མ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དང་དབང་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གསུམ་བསྟན་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གོ། །རེག་པ་སྨོས་པ་ནི་དོན་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་རེག་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་པས་ཡང་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ན། འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རེག་པ་ནི་འདུས་པ་ལས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། ། གང་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་དང་གཟུགས་སྔར་སྐྱེས་པ་དག་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཁོ་ན་རེག་པའི་དངོས་པོར་གཞག་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ཕན་ཚུན་ཆོད་པ་སྔ་ཕྱིར་སྐྱེས་པས་སོ་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་ ལན་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་དང་དོན་དག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་མི་བྱེད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་འབྲེལ་པ་དང་། འདུས་པ་དང་། ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ རེག་པའོ་ཞེས་ལྔ་པར་བྱེད་པའོ།།ཡང་ན་ནི་འདི་རྒྱུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རེག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་འདུས་པ་ནི་རེག་པར་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བརྗོད་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཧ་ཅང་མང་པོར་ འཕྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན།རྒྱུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཧ་ཅང་མང་པོར་འཕྲོ་བའོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཟུགས་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་།གཅིག་ཏུ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ དེ།དེ་ནི་དྲུག་པ་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྷག་པར་འདིའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྒྲ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མིང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་ནི་སྔོན་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果说那些相似的境、根、识互不观待的内外处和六识是分别宣说的，而互相观待的所依相似者是以触聚的说明而说明的，因此虽然它不是其他义的事物，但从境、根、识分别宣说也不相违。若想到这一点，则'如果识'等广说。境和根是相似的，应成不观待识，而识非无境根，因为是彼等之因故。因虽有无果之因，但果非无因，因为依彼而生故。因此，应当分别宣说'六识聚'，而如境根未成触的识无有丝毫不观待境根者。因此，'已说三者'是指境、根、识。'说触无义'中，正是彼等根、境、识即是触，彼等也已宣说，则再说'六触聚'成无义，然而也非所许，因此应当承许触确实异于和合。
'凡是因果事物'中，先生起的眼与色，及后生起的眼识是因果事物，故唯彼等安立为触事，凡是成为因果的眼等，则宣说为内外处及识聚，彼等也是根境识同时生起者，及互相间隔前后生起故。此是圣护论师所说。对此回答即是'若无识之根境'等广说即是。
'不如是诵'是指不作为首要，那么如何？即第五转'此三法中任何系属、和合、聚集所生者即是触'。或者'此因'等中，说触因三和合为触，如说'诸佛出世乐'。此说中因生相过多流散之性故，因生相过多流散。'依有碍根故'中，眼等于自境中对他色生起作障碍故有碍。他说依有碍根故及唯一有碍法境故。
'言说'即是名，如提婆达多、耶若达多是无心所造作，彼唯是第六境，非他境。为显示彼义，故说'此增上是彼所缘'，'声'字是为令知除声外无名。'眼识了知青'是了知所诠自性。'不了知为青'是不从名门了知，因为眼识无分别故。

།ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་མིང་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དེས་ནི་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་འཛིན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ནི་རྟེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་སྟེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་རྟེན་དང་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་སྟེ། ལྷག་པར་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉེ་བར་བསྟན་པས་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ལ་བྱང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིག་བླ་དགས་ནི་ཡིད་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི རེག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པའོ།།རིག་དང་མ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པའོ། །རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཤེས་རབ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མ་རིག་པའི་རེག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ།།ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་པས་རེག་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚོར་བ་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བྱ་བའམ་བྱ་བར་ནུས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་མྱོང་བར་བྱ་བའམ་མྱོང་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་དག་ནི་རེག་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཐོགས་པ་དང་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་གཉིས་དང་། རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་གཞན་གྱི་རེག་པ་གསུམ་དང་། གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་ པ་གཉིས་དང་།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཚོར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་སྔར་ ཚོར་བ་བཤད་ཟིན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།བཤད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དེར་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཚོར་བ་ དྲུག་ཅེས་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་ཚོར་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་ལྔ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཀྱི་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འཇུག་གོ། །སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལས་ལྷག་པའི་རྟེན་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཡང་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་མོད་ ཀྱི།སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་རེག་པའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞི་ནི་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་འགལ་བར་མཐོང་བའི་དྲི་བའོ།

意识通过自性和名称两个方面来了知，因为它能够执持名称与所诗名称之间的关系。
其中第一种是依所依而分别的，即有对触，因为是依靠有对碍的根。有人说是依所依和所缘而分别的。
第二种是依所缘而分别的，即增语触，因为是以增语为所缘。
关于'依言说'，由于熟习名称与所诗名称的关系，通过意识而了知'瓶子'、'毯子'等概念。
第二种是依相应而分别的，增语是意，与之相应的触即是增语触。
关于'明与无明'，'明'是指无漏智慧，'无明'是指烦恼性的不知。
非明非无明是指有漏善慧以及无覆无记慧，应当了知与这些相应的触依次为相应触。
'无明触'广泛存在，无明触是与一切烦恼相应。
反复生起即是经常普遍生起，说其一分则成为两种触：即害心触和贪著触。
关于'如何与乐受相顺'，是指与乐受随顺，也就是能生乐受的意思。对其他也应当如是说。
如同彼为所作或能作，同样由于是所受或能受故而成为所受。
这些是十六种触，即眼触等六种，有对触和增语触二种，明触、无明触及其他触三种，害心触和贪著触二种，乐受等三种，如是总共为十六种。
已经说完触的抉择、分类及解释。
关于'将说受'，虽然前面已经说过受即是领纳，但那是从自性角度而说，不是从分类角度，此处想要从分类角度来说，所以没有重复的过失，因此说'由彼所生六受'。
这些总摄起来成为两种受：身受和心受。因此说'其中五种是身受'。
虽然是心受，但因为依靠色根，所以称为身受。因为是微尘积聚且依靠身体，所以'身'字用于眼等。
关于'唯依于心'，说'唯'字是为了遮遣其他所依。
虽然身受也依靠心，但不是唯依于心，因为它的所依还包括眼等。
关于'如何受是在触之后生起'等广说的四种，从两个方面来看都是相违的问难。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ ན་རེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལས་འདས་པ་མ་རངས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པའང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའོ། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་གྲུབ་ཀྱི་སྐྱེས་ཟིན་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ལ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མི་འགལ་བར་མཐོང་སྟེ་འདྲི་བར་ནི་ཇི་ལྟར་མི་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བའོ། ། མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་ཟིན་པ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ སྨོས་སོ།།དམ་བཅས་པ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་ཞིག་དམ་བཅས་པས་ཉེ་བར་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ཀྱང་བཟུང་བས་དམ་བཅའ་བ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཕན་ཚུན་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅའ་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་དམ་བཅའ་བ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་འདིར་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་ནི་འགའ་ཡང་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འགལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་མི་ རིགས་སོ།།འདོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་སྟོན་པའོ། །འདོད་པ་འདི་ནི་མདོ་ལས་མི་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཞེས་འདོད་པ་འདི་མདོ་ལས་ནི་མི་བཞེད་དེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིག་ གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ནི་མི་འགྲུབ་སྟེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །སྔ་ ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གྲུབ་པས་མ་ངེས་སོ། །དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དགག་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་རིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ཡང་མེད་དོ།

提到毗婆沙师，有些人说这是为了不满意超越能生法的意思。由于是互相俱生的因，所以受是与触同时的，如同其他心所法一样。
关于'如何成立俱生二法为能生和所生'这一点，能生事即是能生性，是能生果的。所生事即是所生性，意思是尚未获得自性。如此，能生和所生事于已生和未生中成立，而不仅仅是于已生中成立，这是其所思。
在俱生二法上也见到能生和所生事不相违，因此问'如何不成立'。
关于'由于无力的缘故'，已生法获得自性后不能再生，因为已生不是所生法。因此，对此无有能生之力。为了说明这点，说'已生法上无有法的功能'。
'与所立无别'是指所立命题所取之义与因的语词所取相同，因此与命题无别。为了详细说明这点，广说'俱生二法'等，由于互为所立能立，故与命题无差别。
若由于与命题无别故此非能立，则应成互相能生，因为此中无有任何特殊因由说'唯一是能生，其他则不是'。如此则触与受互为能生，故违背缘起。因此，俱生二法为能生所生事不应理。
'由于许可故无过失'是说成立已成。'此许在经中不许'中，对法说：'俱生互为果'，此许在经中不许，为说明这点广说'从眼触所生受'等。
俱生不应理，为什么呢？因为违背能生法。能生和所生二者不能同时成立，如种子与芽。不仅是前后事，即使是同时事也因已成立而不定。
如所说的譬如等，眼与色等虽是俱生，却是眼识等的能生，俱生诸大种也是所造色等的能生。
'有何遮止'是说此中无有正理，也无有'此非如此'的教证。

།འོ་ན་ནི་མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་ མ་དག་དང་།མར་མེ་དང་འོད་དག་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གྲིབ་མ་མེད་པ་དང་འོད་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་སྔ་ཕྱིའི་དངོས་པོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་མར་མེ་ནི་གྲིབ་མ་དང་འོད་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་གི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།འདིར་ཡང་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་སྔར་བྱུང་བ་ཁོ་ནར་མར་མེ་འོད་དང་བཅས་པ་དང་མྱུ་གུ་གྲིབ་མ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུར་ཅི་སྟེ་མི་འདོད། གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་དང་གནས་པ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་དག་གི་ རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་མར་མེ་དག་གྲིབ་མ་དང་འོད་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།འོད་མར་མེའི་ཡིན་པའམ། གྲིབ་མ་མྱུ་གུའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ངེས་ན་ནི། གང་གིས་ན་རེག་པའི་རྐྱེན་ ཁོ་ནས་ཚོར་བ་ཡིན་གྱི།ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ། རྒྱུ་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ཏེ། འདི་ལྟར་ན་འདུས་ པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དུས་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུར་ གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བས་སྔ་ལ།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་འདུས་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ གསུམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ཚོར་བའོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ཚོར་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་རེག་པའི་དུས་ན་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རེག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་དུས་ན་རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུས་པའི་འོག་རོལ་ཚོར་བའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་རེག་པ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།འདི་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རེག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ། ། འོ་ན་དེ་ག་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། རེག་པ་ལ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། དབང་པོ་དང་ཡུལ་སྔ་མའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་དབང་པོ་དང་དོན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རེག་པ་ཡིན་པས་རེག་པ་ཐམས་ཅད་ཚོར་བ་དང་བཅས པ་ཡིན་ལ།ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ། །དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་དག་ལས་སོ། །རེག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའོ། །རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ།

关于'如同芽和影子，灯和光'这句话，如果在第一刹那没有影子和光，那么就会理解为前后事物，但实际并非如此。因此，可以确定芽和灯是影子和光同时生起的因。
在此，为什么不认为正是先前生起的因的聚合，是带光的灯和带影的芽的因呢？
而且，由于随顺行走、停住和变化，以及有无也是由它们所引起，所以芽和灯是影子和光二者的能生因，但不能证明光是灯的或影是芽的。
如果确定触和受是同时生起，那么就没有任何理由可以认识到'唯由触缘而有受，而不是由受缘而有触'，因此这是不合理的比喻。
其他人说触后生受，这是圣解脱师的观点。如此，和合是根、境、识的因果事物，而不是同时生起，因为因果是前后生起的。
因为因果不是同时的，所以根和境二者比其果识更早，其后第二刹那是识，因为是它们的果。
'彼三和合'等广说，是因为在那里因果事物圆满的缘故。
'第三刹那'是说由于是触性识的缘故，所以在第三刹那有受。
关于'若是如此'等，如果受在第三刹那，那么在触的时候没有受，因此不会一切识都有受，因为触性的识没有受。
说'一切识都不成为触'是因为在受的时候没有触，因为在和合之后受的时候所生的识不是触，所以一切识都不是触，但这也不是所许，因为触和受是遍一切地的，会在一切有情中生起，而且承许一切识都是触。
广说'后触所具之受是从前触之因所生'，是承许一切都有受和触。这不承许是由同时生起的触缘所致。
那么这是从何而来？是从前触的因所生，即从以前根境为因缘的触所生。
因为如此，由于是从根境所生的识的触，所以一切触都具有受，一切识也都是触，因此没有矛盾。
'从不同所缘'是说从色声等所缘。'后触所具之受'是说缘声的。'从前触之因所生'是说从缘色的触因所生。

།ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཕྱིས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་སྔ་མ་ནམ་ཡང་བདེ་བ་མྱང་བར་མི་འགྱུར་ལ། རེག་པའི་ སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པར་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད། ཡང་ན་སེམས་གང་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་དང་ངོ་། ། དེ་ལས་དམིགས་པ་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་ཐ་དད་པས་མཚུངས་པ་ཉིད་ལྔས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་འཕོ་བའི་ཚེ་སྟེ། མི་འཕོ་ན་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མིག་གི་རྣམ་པར ཤེས་པའམ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་ན་ནི་དེ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་རིགས་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྔོན་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རེག་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པར་གྱུར་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བ་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ ལྟ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།ས་མང་པོ་པའི་ངེས་པ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་རོ། །ས་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལས། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་རོ། །དགེ་བའི་ས་ནི་ཆོས དགེ་བ་རྣམས་ཏེ།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་འོ། །སློབ་པའི་ས་ནི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དག་གོ། །མི་སློབ་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དག་གོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དག་གོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ མ་བཤད་དེ།ས་རྣམས་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་སེམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་ལ་སོགས་ པ་དག་གོ།།གང་དག་ས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདོན་པའི་ཞར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདོན་པའི་ཞར་ལ་སྟེ། མདོ་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ། དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་ འདོན་ཏོ།།གྲངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་འཐད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཆོས་མངོན་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པར་བཏགས་པའོ། །སྔོན་ནི་མ་བཏོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལས་ས་མང་པོ་པ་དང་། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ པའི་ས་མང་པོ་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་མང་པོ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་འདོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'如何'是明显表示愤怒，如果触和受的所缘是不同的，那么后生起的乐受就永远不会通过触而体验到快乐，又因为通过触的力量而体验所缘，所以触和所缘不应该是不同的。如此，怎么会有体验快乐的触去体验痛苦呢？
或者，'与某心'这个词是指所缘。'异于彼所缘'是指缘色等的意思。如果是这样的话会有什么过失呢？会有不与俱生触等相应的过失，因为所缘不同就不会有五种相应。对于苦乐非苦非乐也应该同样理解。
'此时'是指所缘转变的时候，如果不转变则没有过失。怎么说呢？如果缘色的眼识之后，生起缘色的眼识或意识的话，那就有受。为什么呢？因为先前生起的是眼识，所以是同类。
关于'前识'等，为什么它不是触呢？对此解释说'因为缘不具足'。这样，一切等无间缘都不能产生以受为缘的触。其他人说，这里缘不具足是指根的转变和由此产生的作意。
所谓'如此有何过失'是认为因为不存在，所以没有所缘不同的过失。'多地法的决定受损'是指并非一切心都有触和受，这就是过失所在。
所谓'地有三种'：有寻有伺地是欲界和初禅。无寻唯伺地是特殊禅定。无寻无伺地是从第二禅到有顶。善地是指善法，不善和无记也是如此。有学地是有学无漏法。无学地是无学无漏法。非有学非无学地是有漏法。未说无为，因为诸地是有为法。
关于'彼等'等广说，是指多地法等中所说的受、想、思等。其他人说，关于'彼等'等广说，'彼等'是指多地等。
凡是在某地中存在的法，都是以种种方式存在，而不是同时存在，如受和触等。'诵文之余'是指在诵经的同时，经中是这样诵的：'善与无记'。
'数'是指由于相应得而有理据，所以现在通达阿毗达磨的人们增加安立。'以前未诵'是指在品类足论中只诵出多地法、善多地法、烦恼多地法、小烦恼多地法四种，而没有不善多地法。

།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་དེ་ལས་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་ གསུངས་ཀྱི་རེག་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་པས་འདི་ལ་ལན་གདབ་ཏུ་ཅི་ཞིག་ཡོད།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་གསུངས་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །བྱམས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱམས་པ་དང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གཉིས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བྱམས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རེག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཆོས་དེ་དག་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་ཤིང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་རེ་ཞིག་འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དམིགས་པ་ངེས་པ་ནི་ དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའོ།།སྐད་ཅིག་མ་ངེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཅི་དམིགས་པ་གཅིག་པོ་དེ་རིམ་གྱིས་ཚོར་བས་མྱོང་བར་བྱེད། སེམས་པས་སེམས་པར་བྱེད། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འདུས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་སྐད་ཅིག་གང་ཁོ་ན་ལ་ཚོར་བས་ཚོར་བར་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཁོ་ན་ལ་སེམས་ པས་སེམས་པར་བྱེད།འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འདུས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་དེ་ནི་མི་ཤེས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ཁུངས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཚེ་དང་དྲོད་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཚེ་དང་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་གྱི་མ་འདྲེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་འདྲེས་པ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ།ཚེ་དང་དྲོད་དག་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྔོན་ རོལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་ལན་བཤད་པ་ནི་གང་ཡང་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་མེད་པར་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་འདུས་པར་འདོད་ཀྱི་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་འདུས་པ་ཡིན་ན་རེག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རེག་པ་ནི་འདུས་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བར་འདོད་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང བའི་ཚོར་བ་ནི་ཞེས་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་མདོར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་ཏེ།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

广说'俱生'等词。在那部经中说受、想、思是俱生，而触则不是，而且那些也被认为是俱生性，对此有何可答？即使承认受等与触俱生，也不能了知受和触同时生起。
为什么呢？因为'俱'这个词也见于相续中。如说'与慈俱'，不能了知慈和正念觉支二者在一刹那中俱起，因为它们是有漏和无漏的缘故。那么是什么呢？应当理解为在慈之后修习正念觉支。同样，在这里也应了知在触之后生起受、想、思。
因此，这不能作为触和受俱起的根据。'这些法是和合'的意思是和合、俱起、相应的意思。
'且这些'等广说，所缘决定是所缘无差别。刹那决定是在一刹那中生起。是否对同一所缘，受次第地领纳，思令心造作，想令心了知？还是在受领纳的同一刹那，思令心造作，想令心了知？这是不知的，因为有疑惑。因此这也不能作为根据。
'寿和暖'等广说。在那部经中说'寿和暖这些法是和合的，不是不和合的'，因为说俱起为和合，所以'凡是受和思'等中也成立刹那决定，因为寿和暖是无所缘的。俱起是俱起性。
因此如是成立受是与触同时。对于前说'前识虽有受但非触，因为缘不具足'的回答是'且任何经中'等广说。如是，是识而非根、境、识的和合，因为离开根和境就没有识。因此，若是识就必须承认根、境、识的和合。
如果认为是和合而非触，所以说'若是和合则非触'。你的触只是和合，因此说前识非触是相违的。因此会与经相违，所以必须承认一切识都有与触俱生的受。
已在心受经中说明了'意触所生受'。'六种喜近行'是说眼见色已，于喜处色中近行。乃至'意知法已，于喜处法中近行'。对于忧处和舍处也应当如是说。

།དེ་ལ་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་བདེ་བ་ དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར།ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་བཅོ་བརྒྱད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་ལས་ནི་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་པས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་བཅོ་བརྒྱད་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་ཀ་ལས་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་དམིགས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཅིང་། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། རེ་རེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གསུམ་ཀ་ལས་ཀྱང་ རྣམ་པར་གཞག་པས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ལ། རེག་བྱ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་ལྔ་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས པ་དག་གམ།མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཅི་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་ལུགས་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཡིད་ལ་ བརྟེན་ནས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར།ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་དག་ལ་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དང་ཡང་ དུ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཡིད་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།རྟོག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་ཡིད་ཡུལ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་ཡིད་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་དེས་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ ན།དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དང་པོ་ནི་ཐོག་མར་རོ།

对此，将所有愉悦、不悦和舍的运行归纳在一起就成为十八种。如何安立这些呢？由于愉悦、不悦和舍彼此本性各异，愉悦、不悦和舍的运行仅为三种，而非十八种。从相应来说，仅是意的运行一种，因为一切都与愉悦相应的缘故。从所缘来说，则成为六种。如何呢？缘色的愉悦、不悦和舍是色的运行，如是乃至缘法的是法的运行，故成六种而非十八种。
从三者安立，即从本性、相应和所缘。如何呢？因为愉悦等本性各异，与意相应，且每一种都以色等六境为对境。如是从三者安立则成十八种。
关于'由于缘取色等各别决定'，缘色的愉悦等的所缘唯是色而非其他境，乃至缘触的也是如此，因此缘色等的十五种运行是缘不杂合的。缘法的三种运行则是二种，即既是缘杂合的也是缘不杂合的。若缘色等或眼等，或色等与法一起为所缘，则是缘杂合的。若仅缘法处而非其他，则是缘不杂合的。
关于'依意'的广说，'依'是依靠的意思。'于境运行'是指一再缘取诸境的意思。'说'字是显示他人的观点，如此则由于依意于诸境运行，与意相应和不相应的也成为意的运行。'令意于境运行'是指令其一再趣入的意思。'一再运行'是趣入的异名。
关于'为何身受'，此不仅依于意，那么是什么呢？也依于眼等。'且非运行'是指非正分别的意思，因为与无分别识相应的缘故，而愉悦等则是分别，由此力故意一再趣入诸境。
关于'第三禅乐'的广说，若仅依意的受是意的运行，那么应当说第三禅的舍也是运行，因为第三禅乐是意地的缘故。因此说'首先欲界'，首先是最初的意思。

།གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལན་དེ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པས་མ་བཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གོང་མ་ན་སེམས་ཀྱི་བདེ་ བའི་དབང་པོ་ཡོད་ཀྱང་མི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད།ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གོང་ན་ ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ནི་མི་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་བདེ་བ་ནི་མི་བརྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་དྲངས་ཤིང་དེ་དག་གིས བསྐྱེད་པ་ཉིད་སེམས་ལ་བསམས་ནས་གསུངས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་ན་མི་སྡུག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་མི་སྡུག་པའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་ ཡིན་ཏེ།སྔར་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེའི་མཇུག་ཏུ་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་མིག་གིས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཀླན་ཀར་རུང་བ་ཞིག་ན།འོན་ཀྱང་མཐོང་ནས་རེག་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མ་མཐོང་བས་ན་མ་རེག་པའི་བར་དུ་ཉེ་བར་རྒྱུ་ཞེ་ན། གཞན་ལས་མཐོང་ནས་དེའི་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ཡིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དག་མི་འཛིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་སྣོམ་པའམ་མྱང་བའམ་རེག་པ་མི་བྱེད་དེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དག་ལ་ལྟ་ལ་སྒྲ་ ཡང་ཉན་ཏེ།ཟས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་མཐོང་བར་ཡང་ཉེ་བར་རྒྱུ་ན། འོ་ན་མདོ་ལས་མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཆེས་གསལ་བ་དེ་ལྟར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་ བསྒྲུབས་པས་ཆེས་སླ་བར་བཅད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་མཐོང་ནས་དེའི་སྒྲ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་འམ། བུད་མེད་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་ནས་དེའི་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་དོན་རྣམ་པར་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་ དག་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་འཆོལ་བར་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ངེས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དོ།གང་ཞིག་གཅིག་གིས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བ་སྲིད་པ་དེ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། །དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་དེ་ཉིད་ཁ་ཅིག་གི་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ ལྟ་བུ་ཡིན་ལ།ཁ་ཅིག་གི་གཞན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'闻'这个声音是没有意义的，因为欲界中没有意地的乐根故未建立，因此虽然上界有心的乐根也不建立，这其中有什么原因？
意的寻求必定有对治，这其中有什么道理？如果这样的话，由于没有对治，舍也不成为寻求的相，上界意乐的寻求相并非是有对治，那么是什么呢？就是寻求性。
其他人说：'三禅的乐是稳固的，而寻求是不稳固的。正因为如此称为意的寻求，因为意乐是不稳固的。'
所谓意乐事，是指能生意乐的诸法。这是仅仅依据五识聚的成就而说的，也就是说，仅仅是考虑到由它们引发并由它们所生而说的。
比如不净观，眼见色已，随观不净而住，因此是由眼识成就的，因为见到先前变青等。也是意地的，因为在其后生起的缘故。
又广说'见已'，如果说'眼对意乐事色等寻求'，这样说是可以质难的，但是由于说'见已、触已'等，因此这是不可质难的。
如何未见而未触就能寻求呢？从他人处听闻后，意对其所说进行寻求。
否则，广说'在欲界'，欲界所摄的眼等不能执取色界所摄的色声触。
'色界中缘欲界者'，生在色界者不嗅、不尝、不触欲界所摄的香味触，因为已离段食贪故。但看色闻声，因为不是食物的缘故。
如果未见也能寻求，那么经中为什么说'眼见色已'呢？因此说'如何最明显就如何说'，因为由眼等成就最容易理解的缘故。
又如见到女人的色后寻求其声，或听到女人的声后寻求其色，这也唯是意的寻求。
'以根境分别的方式'，即'眼见色已'、'耳闻声已'等，否则就会错乱地说'眼见色已，寻求意乐事声'等。
'由相续决定'是指有情相续。有些是唯一意乐事生起的可能，如转轮王的女宝。
'所缘则不是'，为什么呢？因为同一色对某些是意乐事，对某些则是其他。

།དུ་ཞིག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་དག་ལས་ཀྱང་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དུ་ཞིག་འདོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་ གཟུགས་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་ཞིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་ པ་ཡིན།དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇེ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ལ་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཞིག་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཆར་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་ཅར་ཡང་ཡོད་དོ། །བསམ་ གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ།།དེ་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ཆར་ན་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་མེད་དོ། །འདོད་ན་ཐམས་ཅད་རང་ དམིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པ་ན་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། གང་དག་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་ཉིད་དམིགས་པར་ཡོད་པས་ན་རང་དམིགས་ཅན་ནོ། །སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ།།དྲི་དང་རོ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་མ་གཏོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ན་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ན་དྲི་དང་རོ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གོང་མ་གསུམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁམས་གོང་མ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་ གཏན་ནི་གཉིས་ན་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། འདོད་འགྲོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དག་ནི་འདོད་འགྲོ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དེ། འདི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།ཤེས་པའི་དོན་ལ་འགྲོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བའི་དོན་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ལ་དམིགས་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་བརྒྱད་དོ། །དྲི་དང་རོ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ བཞི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲི་ལ་དམིགས་པ་འདི་གཉིས་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་གཉིས་ན་ཡིད་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་དྲུག་གི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲུག་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་ནི་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། གོང་མ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཉེ་བར་བསྡོགས་ན་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ།།གཟུགས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ན་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

有多少是具有欲界的? 在这些当中又有多少所缘是什么呢? 即是说有多少缘于欲界，有多少缘于色界，有多少缘于无色界。如是乃至具有无色界者亦当如是说，即是说有多少是具有色界的，在这些当中有多少所缘是什么? 有多少是具有无色界的，在这些当中有多少所缘是什么?
对于这种分析，仅作一个体系安立：在欲界中有喜等三种，以及色等六境皆有。在初禅和二禅中有喜和舍。从此以上乃至有顶皆是舍。在四禅中都无香和味。在无色界中色等五者皆无。
关于'欲界中一切皆是自所缘'，在欲界中有欲界所行的十八种意近行，由于它们都以欲界本身为所缘，故称为自所缘。
关于'十二行境是有色'，色界是欲界所行意近行十二种的行境。
关于'除去缘香味的六种'，为什么呢? 因为彼处无此二者，即在色界中无香和味这二者。
关于'上面三种'，上界无色界是欲界所行的喜、忧、舍法近行的所缘，因为彼处无色等。
关于'二禅有十二'，是因为无六种忧近行。那十二种中，关于'欲行者'，即缘欲界境者称为欲行。对于'如何而行'等，说为智解之义而行，因为行的含义是智解之义。
关于'八种自所缘'，八种的所缘即是八所缘。'除去缘香味的四种'，即是除去缘香的喜、舍近行二种和缘味的二种，此为其义。因为彼处无此二者。
关于'以二无色'，无色界是初禅和二禅地的喜、舍法近行的所缘，因为从彼处无色等。在第三禅和第四禅中唯有六种舍近行，因为彼二处无喜的缘故。如前所说，第三禅的乐不是意近行。
关于'彼等六种所缘是欲界'，正因为如此才是六种。因为色界中无香和味，所以说'自唯四种'。'是上界一种所缘'即唯是舍法近行。
关于'无色近分有四'，空无边处近分即是无间道。'色行'是因为缘第四禅，因为彼处有色、声、触和法。

།གང་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གང་དག་གི་ གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཏེ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གང་དག་གི་གཞུང་ ལུགས་ཀྱིས་བཟླུམས་ཏེ་དམིགས་པ་ནི་བསྡོམས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།དེ་ནས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །གོང་མར་འགྲོ་བ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཁོ་ནའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་རྣམས་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཁམས་འོག་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཁམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཟུང་ངོ་། །འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞིའི་དགེ་བ་ཡི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་ བཅས་འོག་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བའོ། །བཅོ་བརྒྱད་ཐམས་ཅད་ཟག་དང་བཅས། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ། །བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲིད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་ལ། ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པས་ཟག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དུ་དག་དང་ལྡན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྔར་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བཤད་ལ། ད་ནི་ལྡན་ པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་མ་ཐོབ་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་བརྒྱད་དང་ལྡན་གྱི་དགེ་བ་དག་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་པོ་དག་གཅིག་དང་ལྡན་ཞེ་ན། ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་ པ་རྣམས་དང་ངོ་།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དག་དང་ལྡན་ཏེ། དེ་ན་དེ་ཉིད་མེད་པའི་ ཕྱིར་དང་།གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་ མེད་པའི་ས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་གཞི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ཐོབ་ནས་གཟོད་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནི་བཅུ་དང་ལྡན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ཡིད་བདེ་བ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི། དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ དག་དང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་འོག་མའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པས་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ།།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་སེམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ས་པ་ བཞི་དང་།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཅུར་འགྱུར་རོ།

有些阿阇黎认为，所缘是分别的，即依据某些阿阇黎的教法，空无边处近分地所缘是分别的，是各别所缘，以及色等各别所缘，因为见到粗等行相。依据某些阿阇黎的教法，总合所缘是总摄所缘，从此唯有一个杂染法近行所缘。
所谓'向上一'即是唯有舍法近行。
关于'无色定'等广说，'无色定诸所缘非下界'，此处界声是指有漏。下文将说，即'无色正定诸善法，所缘有漏是下界'。
'十八皆有漏'中,'皆'是指善和染污。'十八'如前所说。为何如此？因为能增长有，圣道是无功用转，趣向无相界，而近行则与此相反，故非无漏。
关于'何者具几'等广说，前已说现行，今当说具有。'未得色界善心'即是未得不动地。具一切欲界，因为未离贪故。
初禅二禅地具八染污，而不具善和无记，因为依次由加行和生起所决定。问：具何八？答：具喜和舍近行缘色、声、触、法。
三禅四禅地具四，即舍近行染污除缘香味外的缘色、声、触、法，因为彼处无彼，且唯是善。
无色界具唯一染污，因为未离贪故。
'得色界善心'是得不动地，非正定，因为未离贪故。如是得不动地后方能离欲界贪，因为未离一切欲界贪故。
初禅地具十，即未离欲界贪故，禅定正定地染污唯具四，不具善和无记，原因如前。除缘香味，因为彼等以缘下界故是善，以未离贪故未得彼等，故无得色界非染污缘下法。
具不动地六舍近行，因为已得不动地心。禅定正定地四和不动地六，如是成十。

།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ས་གོང་འོག་ལ་དམིགས་པ་དགེ་བ་བཞི་དང་ཡང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ ནམ་ཞེ་ན།ལྡན་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ལ་ལོགས་སུ་མི་རྩི་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དག་ཏུ་དྲི་དང་རོ་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ནི་བརྒྱད་དང་ལྡན་ ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་ཅད་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྲོལ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་སམ་ཚུལ་འདིས་སོ། །ལྷག་མ་ ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་ནི། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བརྒྱད་དང་ ལྡན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དྲི་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་དག་མེད་པས་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་བརྒྱད་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་མི་རྩི་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཅིག ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་འདིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེད་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གང་ཟག་གི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་ཡང་བྱེད་ཁོང་ཁྲོ་བར་བྱེད། སོ་སོར་ མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་ཡང་བྱེད་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།ཇི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ནི་གཉིས་ན་བཅུ་གཉིས་འདོད་འགྲོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡིད་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ སོགས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའོ།།དེ་ལ་གང་དག་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཡིད་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཚོར་ བའི་དབང་གིས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

如果禅定根本地的舍受近行烦恼有四种，以及不可思议地的上下缘善四种也不相应吗？虽然相应是真实的，但是这些不另外计算，因为是舍的自性，以及地无差别的缘故。
如前所说，在禅定中除了香和味以外，第二禅地相应八种。第三禅和第四禅地相应四种。无色界中只相应一种烦恼。应当如是了知一切。
所谓此理，即是此方式或规则。其余也应了知，即：生在初禅而未得第二禅地善心者，与初禅地一切相应。与第二禅地八种烦恼相应。与第三禅和第四禅地四种烦恼相应。与无色界中只相应一种烦恼。
获得第二禅地近分所摄善心者，与初禅地一切相应，因为未离贪故。有些人说第二禅地与十二种相应，如何呢？因为无缘于香味，故有喜和舍近行烦恼八种，以及第二禅近分所摄舍近行四种相应。
其他人说与八种相应，因为那四种舍近行是舍的自性，以及地无差别故不另计，如同初禅近分。第三禅和第四禅地只与四种烦恼相应。无色界中只与一种烦恼相应。
如是，以此方式也应了知生在第二禅等处者。所谓其他人，即是论师自己。
广说'何者于何'等，即：补特伽罗于色等未离贪者，不应于彼色等所缘近行，因为已断彼地烦恼故。如何近行呢？于彼贪著、瞋恚、不观察而舍，因此不仅非无漏，如你所说'汝许二禅有十二行'等，有漏者也非一切。
那么是什么呢？是烦恼，即是烦恼果，与烦恼相顺的意思。喜等有二种：随顺于意境贪瞋等及不随顺。其中，随顺贪等者称为近行，其他则不是。正因如此，广说'彼等于意境近行'。由于受的力量而起贪等，故说彼等于境近行。

།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ ཀྱི་གཏོད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།གང་གི་གཉེན་པོར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དྲུག་གནས་པ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་གི་གཉེན་པོར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བདོག་པའི་གནས་པ་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའོ། །དྲུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཡིད་མི་བདེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་འགྱུར་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཏེ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་གཏོད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །དྲན་པ་དང་། ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཚོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། །དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ཆོས་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་བདེ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་དགག་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དགག་པ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། མིག་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མངོན་དུ་བདེ་བའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྟོན་པའི་བཀའ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་སྟོན་པའི་ རྟགས་ཏེ།འདི་དག་གིས་སྟོན་པ་གོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གཞན་ལ་དེ་དག་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞེན་པ་ནི་བརྐམ་པ་སྟེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ཆགས་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་ པ་དང་།སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །འཁོར་བ་འམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞེན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ དང་ཆོས་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་ལ།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཚོར་བ་དྲུག་ལྔ་ནི་ལུས་ཀྱི་འོ་སེམས་ཀྱི་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་གཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་གསུམ་དང་ལས་གཉིས་སོ། །གཞི་བདུན་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་སྦྱར་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མདོ་རྩོམ་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། གཞི་འདི་དག་གི་སོ་སོའི་བྱེད་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་ས་བོན་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀླུ་གནས་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚོ་ ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་ན་ལས་རྣམས་ཉེ་བར་སོགས་པར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་ན་འགའ་ཞིག་གི་ཡང་སྐྱེ་བའི་མཚོ་སྐམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

由于经过观察的舍是善法，因此说'不经观察而行舍'，意思是行舍而不专注。
'作为对治而恒常存在的六种安住'是指作为烦恼对治而必定存在的安住，是瑜伽的殊胜。
那六种是什么呢？说道'眼见色已不生喜'等，不生喜即不生贪著，不生忧即不生嗔恚，而住于舍，经观察而不专注。
'具念正知'是指与念相应的智慧寻求对治，这是其义。
如果是'眼见色已不生喜'等。那么阿罗汉是否不生喜呢？因此说'阿罗汉也并非没有缘于世间善法的喜'。
'这是遮止'意思是这是烦恼。什么是遮止呢？即所说的'眼见色已不生喜'等。
'缘于法'是指在听法等时，现见佛陀功德而具有喜悦，这不是意的近行。
'导师的三十六种教言'是指导师的相与标志，意思是以此了知导师，因为他人无力分别这些。
关于'依止贪著与依止出离的差别'，贪著即贪求，欲求、执著、贪爱等是异名。出离即离贪，从轮回或烦恼中出离即是出离。
由于宣说了这些差别，所以说是为了显示。
经中这样说：'缘眼所识色生起喜悦，这应当知有两种：依止贪著和依止出离'等广说。对于声、香、味、触、法也应当如是了知，忧与舍也是如此。
如是说'有支中的受'，即从彼所生的六受，五是身受，其余是心受，乃至'依止出离者是善'等广说。
'烦恼与业的所依'是指三烦恼和二业。即七所依。'烦恼'是为了与十二缘起支相配而作此说。
为了显示这些烦恼、业、所依各自的作用，以外在比喻说明，因此广说'此中烦恼如种子'等。
关于'烦恼龙所住的生死海亦复如是'，有烦恼则诸业积集，由此所生，故有烦恼则任何人的生死海都不会干涸。

།ལས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་ལ་དེ་ བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་བའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་རྒྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐར་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་གང་འཆི་དང་སྐྱེ་ བ་ཡི།།སྲིད་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ཕན་ཆད་འཆི་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ནི་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པའོ། །གང་གི་འོག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མ་འབྱུང་ བ་ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའོ།།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ རོ།།ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་ཀྱིས་མ་ཕྱེད་པས་དྲི་བ་འདི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། གཏི་མུག་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གིས་སོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་།ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། གཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རང་དབང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །མ་རིག་པ་ལས་ གཞན་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་ན་ཆིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཚིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྔ་ལ་ཆིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་།དེའི་ཚེ་དྲི་ཟ་ལ་སེམས་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའམ། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རང་དབང་བ་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དགག་གོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་དབང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་དགག་གོ། །གལ་ཏེ་ གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཞེན་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་དེར་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་དེ་ཞན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་གཡེར་བའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་ དེ་ནི་ཞན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ན་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཞན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཞིག་གིས་གང་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་དང་ཉེ་བར་ཏེ། སྤྱད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཉེ་བར་སྤྱད་པའོ། །སྔོན་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གོམས་པས་དེའི་ཚེ་ཡང་རྣམ་ པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་གནས་པའོ།།ཡང་ན་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་སྔར་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་གཟུང་ཞིང་འཕངས་པ་སྟེ་འཕེན་པས་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་གནས་སོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于诸业也应当如是了知其异熟生起。这是说近因，烦恼则是远因。'不得解脱'是说阿罗汉也有再生之因。'此等已说'者，云何？如说：'此中死与生，有之间所生。'生有即是于诸趣中结生之刹那。此后除死刹那外，其余是前有。其后中有生起最后刹那是死有。
'生有唯是烦恼性'者，非是善非无记，故说'一向'，即唯是烦恼性。由未区分烦恼而有此问'是何烦恼'，故说'诸烦恼'。岂一切生有皆为一切烦恼所染？不然。唯自地烦恼，即贪、瞋、慢、痴、见、疑等。
非独行随烦恼者，与贪等烦恼相应之无惭、无愧、昏沉、掉举、睡眠等随烦恼非独立，故特说'非独行'。除无明外，其他烦恼如贪等不相应故称独行，即嫉、悭、悔、忿、恼等五称为独行。
如说'诸烦恼结生'，及'尔时中阴有二心随一现起：或与贪相应，或与瞋相应'。独立者不与贪等烦恼相应，故遮止彼等结生。与贪等烦恼相应非独立者，不遮止其结生。
若彼位软弱，云何生起邪见等？为此说'虽彼位软弱'等。由心心所不坚固故，说彼位软弱。有说彼处唯有舍受，故说软弱。
'数数'者，谓恒常趣入之义。'近'者，谓近死，与'习'字相连。'尔时'者，谓生有之位。'彼烦恼'者，谓数数近习之烦恼。'先所引故'者，谓先串习故，尔时亦唯如是烦恼现前。
或说尔时现前之烦恼，先已摄为果体而引发，由引发故尔时现前。中有结生时亦如是者，谓如后有结生一般。

།གཟུགས་མེད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ལ་གསུམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལས་སྲིད་པ་བར་མའི་འབྲས་བུ་ཅན་ནི་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཟས་རྣམས་གང་ཡིན་ཞིང་དུ་དག་ཅིག་ཡིན་ཞེ་ན། མདོ་ཉིད་ལས་ཟས་ནི་བཞི་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་རགས་པ་དང་ཕྲ་བའོ། །རེག་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བཞི་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕྲ་བ་གང་དག་གི་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྲ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར མ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།བསྐལ་པ་དང་པོ་སྟེ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཅིན་དང་ཕྱི་ས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས་ཕྲ་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ ཟས་ནི་ཕྲ་མོའོ།།བྱིས་པ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་སྟེ། འོ་མ་དང་མར་ཟ་བའི་བར་རོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མངལ་ན་གནས་པ་བསྡུ་སྟེ། འདི་དག་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ། །ཡང་ཅི་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་ ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་འདོད་པ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ དང་མ་བྲལ་བ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དེར་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེར་ནི་ལུས་གནས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་རག་ ལས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་ངོ་བོས་ཏེ། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམ་དུ་བྱས་ཏེ་མིད་པའི་ཕྱིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྣ་དང་ལྕེས་ཁམ་དུ་བཅད་ནས་ཁམ་དུ་བྱས་ཏེ་མིད་པའི་ཕྱིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཞེས་བརྗོད་ན། གྲིབ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཁམ་དུ་བྱས་ནས་མིད་དེ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་འདྲི་བ་ནི། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། མེ་དང་། འོད་དག་ལ་ཡོད་པའི་དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཟས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཁམ་དུ་བཅད་ནས་མེད་པ་ན་གནས པ་འདྲེན་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཕྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཁྲུས་དང་ལུས་མཉེ་བ་བཞིན་དུ་དེའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟས་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བས་འགལ་བ་མེད་དོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་རང་གི་དབང་པོ་ལ་མི་ཕན་པའི་ཕྱིར་དང་། གྲོལ་བ་ ལ་མི་ཕན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིད་པའི་དུས་ན་སྟེ། ཟས་ཀྱིས་གང་གི་ཚེ་ཁར་བཅུག་པ་དང་། སོས་མནལ་བ་དང་། མཆིལ་མས་བརླན་པ་དང་། མིད་པ་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་ པོ་དག་གམ།དེ་དག་གིས་དྲི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཛིན་པས་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིད་པའི་ཚེ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རང་གི་དབང་པོ་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པའམ། དེའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་དབང་པོའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཕན་མི་འདོགས་ན་དབང་པོ་གཞན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། །ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།

所谓'无色三'是指无色界有三种，而不是色界有三种，因为与无色界相应的业不会产生中有果。
如果问为什么没有中有，为此说'无色界'。
经中说'众生依食而住'。
若问食有几种，经中说：'食有四种：段食有粗细二种，触食是第二，意思食是第三，识食是第四'。
说明段食有两种。其中细食属于哪些众生呢？说'细食是中有众生的'等。
最初劫时的人类也是细食，因为没有相应的排泄物，即没有大小便。或者说细食是微细众生的食物。
婴儿指刚出生到饮用乳酪之间的阶段。'等'字包括胎中众生。除了这些特殊情况外，其他都是粗食。
若问这些是否都存在于所有界中，为此说'段食在欲界'。段食仅存在于欲界，不仅是段食，已离欲者，即未离段食贪的人不会生于色界和无色界。
离欲者在未生彼处之前也是依食而住，正因为如此才能往生彼处。在那里身体的存在不依赖外在条件。
这也是三处的自性，即以三处为体性，因为是香、味、触处的自性。
由于分成段而吞咽，所以称为段食。欲界中的香、味、触处是由鼻舌分段后吞咽，故称段食。
对于阴影等是否分段吞咽产生疑问而问：阴影、阳光、火和光明中的香、味、触如何成为食？
这是'大多数'的广说：欲界中的香、味、触大多是分段后才能维持生命，而细段食如沐浴和按摩等，因为是同类，所以也不离食性，因此没有矛盾。
不是色处，因为色处对自己的根不起作用，对解脱也无益处。
所谓'色处在吞咽时'是指吞咽的时候，即食物放入口中、牙齿咀嚼、唾液浸润、吞咽通过时，鼻、舌、身根或它们所取的香等对其所依的大种起作用，而色处在吞咽时则不然。
色处对自己的根，即眼根或其所依的大种都不起作用，更何况对耳等其他根。
由于不是境，即不是耳等的对境。

།གལ་ཏེ མིད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་གིས་མ་བཟུང་བས་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་ཕན་མི་འདོགས་ན།འོ་ན་ཟས་ཀྱི་ཚེ་མཐོང་བ་ན་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་མཐོང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མཐོང་བཞིན་པའི་གཟུགས་ ལ་དམིགས་པའོ།།ཡང་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཟས་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྨོས་པ་ ནི་དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཐོང་བའི་གཟུགས་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་མིད་བཞིན་པ་དག་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་ཁམ་གྱི་ ཟས་ནི་ལག་ན་ཡོད་པའམ་སྣོད་ན་ཡོད་པས་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་ཁར་བཅུག་པ་དང་། སོས་མནལ་བ་དང་། མཆིལ་མས་བརླན་པ་དང་། མིད་པར་འདས་པ་དང་། ཕོ་བ་ཁེངས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཟས་ཉིད་ཀྱི་ ཆེད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཟས་ཀྱི་དངོས་པོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་གོང་བུ་མཐའ་དག་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ཡོད་པ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཁམ་གྱི་ཟས་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཟས་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲད་ ནས་འཛིན་པའི་དབང་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རེག་དང་སེམས་པ་རྣམ་ཤེས་ནི། །ཟག་བཅས་ཟས་ཡིན་གསུམ་དག་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམ་གྱི་ཟས་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ གསུམ་པོ་ཁོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ།།སྲིད་པ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཟས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་སྲིད་པ་གསོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། མ་འཕངས་པ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕངས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲིད་ པ་རྗེས་སུ་མི་གཅོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རེག་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་སྲིད་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྐྱེས་ ཟིན་པའི་སྲིད་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི་སྲིད་པ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་ཁམས་དང་ས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་དག་ནི་ཟས་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་ན་ནི་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་སྲིད་པ་ དེ་སྦྲེལ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟས་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་མདོ་ལས་ཟས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་མི་འཆད་པའོ། །འཚོ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་སུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །ཡང་ན་ནི་སྔ་མའི་བཤད་པ་ཕྱི་མ་ཡིན་ ནོ།།ཕན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའམ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ ཟས་ཡིན་གྱི་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།རེ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡིད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཁོ་ན་སྨོས་ པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཅིན་དང་ཕྱི་ས་དང་འདམ་རྫབ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ། །དྲི་ཟ་བའི་ཕྱིར་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་ཟ་བ་དང་དྲི་ཟས་སུ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果吞咽时由于眼睛未摄取色处而不能利益眼根,那么在进食时看见时就会有利益吗?为此详细说明'当看见时'。其中所缘是缘于正在看见的色。而且那时也是缘于彼而生起乐受的触是食,而色不是食。这如何理解呢?为此详细说明'解脱的不还和阿罗汉'。提到不还是因为他们已离欲界贪。
如同正在吞咽的香、味、触一样,对不还和阿罗汉来说,所见之色也能作为食的作用。如说:'段食不是在手中或器皿中时起食的作用,而是在放入口中、牙齿咀嚼、唾液浸润、吞咽通过、胃部充满等时才成为食。'这是食的作用的意思。其团块整体在手等处时,以将生起的名称称为段食。
另有说色处非食,因为不是接触摄取根的境,如声。'触与思识,有漏是食三。'其中段食具有三处自性是一向有漏,所以仅以三者有漏为差别。
滋养有为食的意义,如何滋养有?由于能引发未引发的,能成就已引发的,因为是不断绝有的因。触、思、识无漏者是为了灭尽有而生,因为是有的对治。
虽然也能增长已生的有,但不能生起其他有,因此虽是有漏,但界和地不同分者非食。在不同分地虽是增长因,但因为不是后有相续因故非食。
又经中广说'此四食',其中住是不断。活命是相续随转。或者是前说的后解释。利益是令后有成就。无漏法不如是,即非相续不断或非成就后有,因此经中理解触等唯有漏是食,无漏非食。
且'已生'是指已生和已成就的意思。'从意生故'是从意识生故,如此则唯说意有果,否则不然。为显示此义说'外精血等',等字摄尿粪泥浆等。'因食香'是因食香和以香为食的意思。

།སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་སྐྱེས་པས་ཕལ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ལ་གཞོལ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་དོན་དུ་ མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བོ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །མདོ་ལས་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། སྲིད་པ་བར་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུངས་ནི་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་ འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་སྔར་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་བཞི་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྲིད་པ་བར་མ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཁམས་གཉིས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ།།གཉིས་པ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །བཞི་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ དང་།།བདག་ཅག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཁམས་གཉིས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གང་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ ན་བྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བ་དང་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ནི་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་འདོད་ ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཟས་དུ་ཞིག་ན་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུ་ཞིག་ནི་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡང་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཟས་བཞི་ཆར་ཡང་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡིད་ལ་སེམས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་ ལ་རག་ན།ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གོ་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དོན་འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟས་ བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ནད་དང་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་དང་རྒ་ཤི་རྣམས་ནི་མདོ་འདི་ལས་ཡང་འབྱུང་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། ཟུག་རྔུའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཟས་བཞི་སྟེ། རྩ་བ་ དང་རྒྱུ་དང་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་མདོ་ལས་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །གཞན་དག་ནི་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ན་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ་བདག་འདིའི་འོག་རོལ་ དུ་རྒ་ཤི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།

关于'因为具有寻求生存的本性'这句话，未生者大多倾向于投生，这就是具有寻求生存的本性。
关于'因为趋向于出生'这句话，是为了那个目的而成就，以及因为即将出生，所以趋向于出生。
经中说'成就具有过患的身体'，意思是说中阴身将要成就。关于'具有过患的世间将会出生'这句话，其依据就是这个，因为先前已成就并将在具有过患的世间出生。
如果问为什么说四句，就是说明中阴身的成就。第一句是已离欲界和色界贪欲的不还果。第二句是中阴般涅槃。第三句是阿罗汉。第四句是预流果、一来果和往生色界的不还果，以及我们等人。
世间离欲界和色界贪欲者也未断除成就的修行。因为经中说'以圣智慧所断的才是断除'。
或者说'已生起的是阿罗汉'，意思是已经生起和已经出生。不是寻求生存的，因为已离三界贪欲。关于'寻求生存者是具有贪爱者'这句话，他们因为未离贪欲所以是寻求生存者。
关于'有几种食物使已生起的众生得以安住'这句话，意思是说是已出生众生安住的因。'对几种寻求生存者有所帮助'这句话，意思是说是寻求生存者再次成就生存的因。
'一切都是两者'这句话是说四食都能使已生起的众生安住，也能帮助寻求生存者。
意思是因为意思是业的本性，与之相应的触和识是因为与之同一果报，以及是善与不善，所以对寻求生存者有所帮助。如果是这样的话，段食的本性不是无记法，怎么能说对寻求生存者有所帮助呢？因此详细说明'段食也是'。
为了理解这个意义，世尊说'四食'等。病、疮、刺和老死在这部经中是五取蕴的异名，因为经中说是'刺的根本'。
其生起的因是四食，根本、因和作因是同一个意思。因此如是在经中成立'段食也能使贪著者再生'这句话。
其他人认为只是举例说明'是老死的缘'，因为认为在这之后安立老死。

།འདིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཡང་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་རག་ན།ཡིད་ལ་སེམས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དྲུང་དུ་སོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུང་དུ་ རབ་ཏུ་སོང་བའོ།།འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཞིག་ལས་སོ། །ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ནི་དྲུག་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲོ་ བའི་རྣམ་གྲངས་དང་།གདགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །འདི་སྐད་དུ་སྒོ་ང་གང་དག་གིས་མ་ལས་བརྩམས་ནས་དྲན་པས་མི་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ལུས་ནུར་ནུར་པོར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་མའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་དྲན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པར་ བྱ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ལས་མ་དག་གི་སྒོ་ང་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་འདོན་ཏེ། སྒོ་ང་དག་ལ་དྲན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རེག་པའི་གནས་སྐབས་དེ་དྲན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་ རྗེས་སུ་འཇུག་པར་གནས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་དག་མ་ཡིན་ཞེ་ན།གཙོ་བོར་བཤད་དེ་ཟས་བཞི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྒྱུ་གཉིས་དང་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་གཙོ་བོའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ཚུལ་ ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བཞི་པོ་འདི་དག་ཉིད་ད་ལྟར་བའི་སྐྱེ་བ་གསོ་བ་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་འཕེན་པ་དང་གྲུབ་པ་དག་ལ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་གནས་དང་ནི། བརྟེན་པ་རྒྱས་པའི་དོན་དུ་ གཉིས།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གསོ་བར་བྱ་བ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་དང་མིང་ངོ་། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་རྟེན་ཏེ་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་སོ། །མིང་ནི་བརྟེན་པ་སྟེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རྟེན་ རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྟེན་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་རེག་པ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེས་འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་ པོ་གང་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ལ་སེམས་པས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པ་འཕེན་པར་བྱེད་དེ། ཡིད་ལ་སེམས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པའི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ འཕེན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།རྒྱུ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསྒོས་པ་ནི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཡང་སྲིད་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྲིད་པས་ ནི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་བརླན་པར་བྱེད་ལ།དེས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་གཞན་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་དེ། བརླན་གྱིས་རྗེས་སུ་ཟིན་པའི་ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྔ་མ་གཉིས་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པ་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམ་དང་རེག་པ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྐྱེས་ཟིན་པ་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་ནི སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ལྟ་བུ་དག་ཡིན་ནོ།

此处，可以通过现量亲见食物是维系众生生存的，同样，能感受快乐的触及与之相应的识也是对众生有所利益的。然而，意思如何能维系众生的生存呢？为此，广说'意思也'等。'来到面前'是指来到跟前。'从众生品类中'是指从某部阿毗达磨论中。阿毗达磨论有六部：入智论、足目论、识身论、众生品类论、施设论和法蕴论。
如此说道：'凡是从母亲开始的卵，由念而不忘'。对于那些处于羯罗蓝位的身体，如何说有缘母亲的念呢？正因为如此，从众生品类论中读出'从母亲的卵开始'，因为卵是没有念的。为此说'由触的状态的念'。
如果说一切有漏法都是有为法相续存在的能作因，所以不是滋养诸有的，则说是主要的，配合'四食'。以二因二缘生起正见，也见到从主要方面来说，并非清净戒等不是其生起之因。
这四者对于现在生的滋养和未来生的牵引与成就是主要的，为了显示这一点，广说'此中住处及所依，为长养故有二种'。所要滋养和生起的法有二种：色和名。其中色是所依，即具根身。名是能依，即心和心所法。
其中，使所依增长的是段食，因为欲界的色依靠它。使能依增长的是触，因为心和心所由此维持，如说'所有受蕴、想蕴、行蕴皆依触而有'。
意思能牵引名色自性的有，因为意思是能牵引后有的业的自性。如何牵引呢？因为使因随顺生而住。关于'从业所熏的识种子'等，熏是指业所牵引的能生后有的功能，如是，有令业所熏的识种子润湿，它则令其他名色现前成就，如被水分摄持的种子能成就芽一样。
正因如此，说业是生的因，有是成就的因。前二者是滋养已生的，故如乳母。怎样呢？因为滋养已生的缘故。后二者因为是能生的，故如母亲。

།མུ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམ་ཡིན་ལ་ཟས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། ཟས་ཡིན་ལ་ཁམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མུ་དང་པོ་ནི་ཁམས་ གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དཔེར་ན་དུག་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་ཁམ་ལས་གཞན་པའི་ཟས་གསུམ་དག་གོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་ཁམ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།དཔེར་ན་ཟས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་མུ་བཞིར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ལ་ལ་རེག་པ་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཟས་ཀྱང་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་ཏེ། མུ་དང་པོ་ནི་རེག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་ རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ།།གཉིས་པ་ནི་རེག་པ་ལས་གཞན་པའི་ཟས་གསུམ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་རེག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ།།བཞི་པ་ནི། རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་མུ་བཞི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཟས་ཐམས་ཅད་མུ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡིན་དོན་མིན་བྱེད་དེ་གཞན། །ཡོན་ ཏན་བྱེད་དང་དང་པོ་སྟེ།།གསུམ་ནི་དེ་བཞིན་བཞི་པ་ནི། །དེ་བཞིན་ཡོན་ཏན་མེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྒྱས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་རྣམས་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཟས་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེའི་ ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་དྲིས་ཏེ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་པ་གཉིས་བསྡུ་འོ། །ཡོད་དེ་གཞན་གྱི་ས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། རེག་པ་ལ་ སོགས་པ་རང་གི་ས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ན་ཟས་ཡིན་གྱི།གཞན་གྱི་ས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁམ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཟོས་ནས་གནོད་པར་བྱེད་པ་ དེས་ཟས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བས་དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ།།འདི་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་དང་པོ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྨོས་པ་ནི་མུ་བཞི་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཟས་ལ་ དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཟས་ལ་དགོངས་པས་མུ་བཞིར་བཤད་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ལས་ཟས་སུ་གསུངས་པ་མི་འགལ་ལོ། །ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཟས་ནི་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། ཁམ་གྱི་ ཟས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་འཇོམས་པར་ནུས་པ་ཉིད་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ་དམྱལ་བ་དག་ན་ཡང་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་འབར་བ་དང་། ཟངས་བཞུན་མས་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དག་འཇོམས་ པར་ནུས་པ་འདི་ཟས་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ།།ཇི་ལྟར་འཇོམས་ཤེ་ན། འཇོམས་སོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའི། འོན་ཀྱང་འཇོམས་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཇོམས་པར་ནུས་ན་ཇི་ལྟར་མི་འཇོམས་ཤེ་ན། གང་གིས་ན་འཇོམས་པར་མི་འགྱུར་བ་མེའི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ རམ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་སོ།

关于所谓的四句，有些是团食但不是食，有些是食但不是团食，有些二者都是，有些二者都不是。第一句是依靠某些团食会使诸根衰退且会使诸大种完全毁坏，比如服食毒药等。第二句是除团食之外的其他三食。第三句是依靠某些团食会使诸根增长且会使诸大种增盛，比如美味的食物。第四句是除了这些情况之外的，即声音和与痛苦相应的一切心心所。
同样对于触等也应当如理作四句分别，怎样呢？若问'凡是触都是食吗'等，广说。第一句是依靠某些触会使诸根衰退且会使诸大种完全毁坏。第二句是除触之外的其他三食。第三句是依靠某些触会使诸根增长且会使诸大种增盛。第四句是除了这些情况之外的。
同样对于意思和识也应当说四句，一切食都具有四句。'彼是非作用他，功德作用为初，三者如是第四，如是无功德'，这是总结偈颂。
触等增长诸根和增盛大种的因无差别地说为食，因此问'依靠触等'等广说。'等'字包含识和思二者。'有，即他地和无漏'中，这样表明：唯有自地的触等能增长诸根和大种而成为食，其他地的和无漏的则不是。
由于说'依靠某些团食会使诸根衰退'等，因此问'某些食用后造成损害'等广说。对此说明原因是'最初有益的缘故'等广说。提到毗婆沙师是为了破除四句。由于依据增长的食而说故无相违。
在地狱中会造成衰退的食等广说，是因为具有段食的特征。怎样呢？为此说：能够止息饥渴是段食的特征，在地狱中燃烧的铁丸和熔化的铜汁能够止息饥渴，这与食的定义并不相违。若问如何止息？不说'止息'，而是说有止息的能力。若问既然有止息的能力为何不止息？因为火大的力量强大，或因为众生的共业相似的缘故。

།ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་ཞར་ལ་འདི་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །འཛམ་བུའི་གླིང་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ལ་ལ་འཛམ་ བུའི་ཚལ་ནས་འབབ་པ།དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱ་མཚོར་གཞོལ་བ་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པ་རྒྱ་མཚོར་བབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཛམ་བུའི་གླིང་ཉིད་ལ་འཛམ་བུའི་ཚལ་ཞེས་བསྙད་དོ། །ཟས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ ཤེས་ཀྱི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེ་བོ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་དང་མ་འབྲེལ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཅིག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གིས་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པའི་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉུང་ངུ་ལ་ཟས་བྱིན་ནས་བསོད་ནམས་མང་པོ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ་མང་པོ་ལ་ཟས་བྱིན་ ནས་བསོད་ནམས་མང་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མཚར་བ་ཅི་ཡོད།གཞན་དག་ན་རེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཉེ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། གང་ནས་མཚན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།།འདི་ནི་མིང་ཡང་དོན་དང་མ་ཐུན་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྟར་དོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །འོ་ན་འོལ་ཕྱིར་མིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མདོ་འམ་བསྟན་བཅོས་གང་ལས་ཀྱང་འཛམ་བུའི་ཚལ་དུ་རྟོགས་པ་ནི་ངེས་ པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་འོལ་ཕྱིར་མ་བཤད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཞིང་དང་གྲོང་གཟིགས་སུ་གཤེགས་པས་འཛམ་བུའི་ཤིང་གི་དྲུང་དུ་བཞུགས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྐྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། ཡོན་ནི་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན། དེ་ལ་བྱིན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་བྱེ་བ་ལ་བྱིན་པ་བས། བསོད་ནམས་ཆེས་མང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་བརྒྱ་སྨོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ བཤད་པ་གང་གིས་ཕྱིའི་དྲང་སྲོང་འདོད་པ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བརྒྱ་ལ་ཟས་བྱིན་པ་བས་ཞེས་བརྒྱ་སྨོས་པ་ནི་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་རྒྱུ་འདི་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། གང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་བཞུགས་པ་ཁོ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་དགོངས་ཀྱི།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟར་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ནི་གང་གིས་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པ་བརྒྱ་ལ་ཟས་བྱིན་པ་བས། གང་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གཅིག་ལ་བྱིན་ན་སྦྱིན་པ་དེ་བས་སྦྱིན་པ་འདི་འབྲས་བུ་ ཆེས་ཆེའོ་ཞེས་འཛམ་བུའི་ཚལ་ན་འདུག་པ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཛད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་ཆ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།

对于段食的附带内容也应当如此观察。如经中广说'世尊'等。关于'住在瞻部洲'，世尊说凡是从瞻部树林流下的，这一切都流向大海、注入大海、归于大海。因此瞻部洲本身被称为瞻部树林。
因为是在讲食物的场合，所以应当知道是指'具有力量的成年人'，而不是指胎儿等。有人说不是指小的众生。'这是不合理的'是指不符合道理。为什么呢？因为说'一个'，即'在瞻部树林中的一个凡夫'。
关于'这有什么差别'，如果布施少量食物给离贪者能得到大量福德，那么这样就会有差别，考虑到这一点，布施食物给众多人能得到大量福德，这有什么奇怪的呢？有人说'菩萨接近'是指接近菩提的意思，考虑到从何处是菩萨，从何处做相业。
所谓'这名称也不是与义不相符'，是指不像取蕴那样与义不相应。如果说那不是随意的，因此说'因为在经典或论典中都未随意说过在瞻部树林中证得顺决择分'。
这里广说'这是菩萨'，即观察田地和村落时来到瞻部树下安坐，生起初禅。因此应当是菩萨。对于菩萨，如说'功德不可衡量'，因此布施给他胜过布施给亿位阿罗汉，福德更多，不是这样说的吗？
因此说'那个凡夫与离欲贪相似'，是从相似的角度显示超胜于离贪的凡夫。那么为什么说'百'呢？因此解释说'布施食物给百位离欲贪的外道仙人'中说'百'是就最初而言。
关于'如此这般必定是那样'，由这个原因也是如此，即认为只是菩萨住在瞻部树林中的凡夫，而不是已得顺决择分善根者。如广说'除了住在瞻部树林的以外的外道'等。
关于'若不是这样'，如果是已得顺决择分者，那么相比布施给住在瞻部树林中的百人，布施给一个为证得预流果而修行的人，此布施的果报更大，这样就会显示为证预流果而修行者胜过住在瞻部树林者。
关于'如众生的缘起'，是指通过'那就是十二缘起支分三分'等。

།ཇི་ལྟར་གནས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་ཟིན་ལ། འཆི་འཕོ་བ་ཡང་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་ལ་བསོད་ནམས་ཟད་པས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་སེམས་གང་ ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་བཞི་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་པ་ལ། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན།།དེའི་ཕྱིར། འཆད་དང་མཚམས་སྦྱོར་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཉམས་དང་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་རྩ་བ་གཅོད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་འཆད་པ་ནི་ ལོག་པར་ལྟ་བས་ཡིན་ལ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ཡིན་ཏེ། མཚམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལྟ་ བས།།ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་མཚུངས་སྐྱེས་བློ། །ངེས་རྟོགས་མེད་ཕྱིར་ལྟ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ཡང་དག་ པའི་ལྟ་བས་ཡང་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ།དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་རོ། །ཁམས་དང་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་པས། དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཚོགས་ལྔ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་འཕོ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔའི་རྒྱུ་བ་བསྡུས་ཤིང་རྒྱུན་འཆད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར་བཤད་ པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྨོས་པས་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་བཤད་པའི་ངོ་བོར་རིག་པར་ཡང་བྱའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་གསུམ་པོ་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་གང་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ ཡོད་པ་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་ནི།འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཚོར་བ་གཞན་དག་ནི་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ན་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་ བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བ་ལ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་སྐབས་དེ་དག་ནི་ཞན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་དག་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ན་ལས་འཆི་འཕོ་བ་དང་ སྐྱེ་བའི་སེམས་ཡོད་དེ།དངོས་གཞི་དག་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་། རྩེ་གཅིག་ སེམས་མེད་པ་དེ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་གཞན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ས་གཞན་གྱི་ སེམས་ལ་གནས་པ་ནི་འཆི་འཕོ་བའམ་ས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

如何安住已经用'众生依食而住'这句话解释过了，死亡也是由寿命耗尽而死，也有因福德耗尽而死，也有两者都有的情况，这已详细解释过了。现在出现'心依何而住'这个问题。
在所说的中有等四有中，死有和生有这两者仅是刹那性的，因此应当说识在何刹那住时会有死亡和出生。
为此说道：'断除、结生、离贪、退失、死亡、出生等'。由于经中说'邪见断除根本'，以邪见断除善根，而邪见只与意识相应。
因为是了解的本质，善根的结生是由怀疑和正见引起的，如将要解释的'结生由怀疑正见'。怀疑与意不悦相应，而意不悦也只是意地。'五识俱生慧，无定解非见'这句话说明正见也是确定了解的本质，这也只是意地，所以只在意识中结生善根。
对界和地的离贪是在心等持时存在，五识身因为向外观照故非等持，因此这也只在意识中。退失是由非如理作意引起的，所以只在意识中，而不在五识身中，因为它们是无分别的。
死亡是在五根活动收摄、相续断绝时相应的识中存在，因此这也只在意识中。为了配合解释，提到出生也应理解为包含了中有结生的解释。
意识与三受——意悦、意不悦、舍受相应，因此不知道是在哪种受中有死亡和出生，为此说'死亡出生在舍受'。
其他受是明显的，即意悦和意不悦的特征，因为它们在观察时生起，是有益和有害的缘故。在明显的识中不可能有死亡和出生，因为这些状态是微弱的，所以没有这两者。
正因为如此，三禅天的众生只能从近分定中死亡和出生，因为根本定中没有非乐非苦。
若无差别地说意识都可以有死亡和出生，因此说'无一心专注'。在欲界出生而住于等持心的人没有死亡和出生。为什么没有呢？因为是不同品类的地，生在一地而心住于另一地者不会死亡或出生到其他地。

།འོ་ན་གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཉིད་དམ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་རང་གི་ས་པའི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་ བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་ས་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན།ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ནི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ལ། འཆི་བའི་སེམས་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་འཆི་ འཕོ་བར་མི་རུང་ངོ་།།གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པས་དེས་ནི་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཞེན་པ་ཡིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བ་ ཡིན་པས་གནས་སྐབས་དེ་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པས་སྐྱེ་བ་ག་ལ་ཡོད།སེམས་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སེམས་མེད་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པ་པར་ཉེ་བར་གནས་པའོ། །གནོད་པར་བྱར་མི་ནུས་པ་ནི་དུག་དང་མཚོན་དང་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པ་ལ་འཆི་འཕོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་འགོག་པ་དང་འདུ་ ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའམ།འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚེ་ཟད་པས་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་རིས་མཐུན་པ་འཆད་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལུས་ལ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འབྲེལ་ལོ་ཞེའོ། །གཞན་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལྡང་བའི་སེམས་སྐྱེ་བར་ངེས་ པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཡང་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དེའི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དྲངས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ནི་སུས་ཀྱང་དགག་པར་མི་ནུས་སོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་གནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་གིས་ཀྱང་སེམས་མེད་པ་ལ་འཆི་འཕོ་མེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།སེམས་འཆད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་འཆད་པའི་རྒྱུ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ན། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚེ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཉོན་ མོངས་པ་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལ། སེམས་མེད་པར་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་མེད་པས་སེམས་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་ མངལ་དུ་མི་འཇུག་ན་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ལུང་ལས་ཀྱང་སེམས་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འཆི་བའི་སྲིད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ལ་སྟེ། གཞན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ ཅི་ཞེ་ན།དེ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་། མྱ་ངན་འདའ་ལུང་བསྟན་མི་གཉིས་ཏེ་འདིར་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་འཆི་བ་ཁོ་ན་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཞེས་བྱའོ།

那么，当在色界或无色界死亡和出生时，是否有自地等持心存在呢？为此说'因为是从加行所生，因为是有益的'。即使以自地等持心也不会死亡和出生。因为依赖加行，所以是从加行所生。因为具有轻安，所以从有益加行所生的心是明显的，因此不相应于断灭，而死亡心是有害的，等持则是有益的，因此不应从此死亡。
因为出生心是染污的，而等持是善的，所以也不应以此出生。那个阶段是执著的，而等持是从加行所生故明显，因此在那个阶段它不存在，怎么会有以等持出生呢？'于无心者也无'，这是指'死亡和出生二者'。无心是指无想、入灭尽定者和处于无想中者。
不能受到损害是指不能被毒药、武器、金刚等损害，因此说明无心者没有死亡。当入灭尽定和无想定，或具有无想，由于前业所引寿命耗尽而开始身体变化时，这是指前业所引同类相续存在的寿命。'与身相连'是指以种子的形式住于身体中的意思。有些人说是以贪著的方式与身体相连。
其他人说，由于等持心决定生起出定心作为等无间缘，因此那时必定显现与其身体相连的心，因为任何人都不能阻止由等无间缘所引生的法。通过'那些有情生起想后从彼处死亡'的经文也可知无心者无有死亡。
关于'因为无心断绝的因'，心断绝的因是灭尽定等，这些在出生时是不会出现的。关于'因为无烦恼不会出生'，由于经中说'生有是染污，一切自地烦恼'，而无心时也不会生起烦恼，所以无心者没有出生。从'阿难，如果识不入母胎'等详细经文中也可知无心者不存在出生。
死有分为三种，因为经中说'其他三种'。阿罗汉没有染污心，那么是什么呢？是善和无记。对此，'涅槃无记二'，这里说只以两种无记入涅槃，而不仅是阿罗汉。只有无结生相续的死亡才称为涅槃。

།གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ན་ཡང་བར་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་ཟེར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་རྣམ་སྨིན་ལས། །སྔ་ཕྱི་མེད་གསུམ་སྨིན་འདོད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཁ་ ཅིག་གི་ལུགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་སྨྲས་པའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ཡན་ཆད། བདེ་མིན་སྡུག་མིན་མྱོང་འགྱུར་བ། །ཞེས་འབྱུང་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ན་ལས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཇི་ སྟེ་མེད་ན་ནི་སྤྱོད་ལམ་པ་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་སེམས་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སེམས་འཆད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ལ། ཉམ་ཆུང་བའི་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་སེམས་འཆད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།འདིར་སེམས་འཆད་པ་ནི་སེམས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་འགག་པའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དགེ་བའི་སེམས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་མཐར་གྱིས་འཁོར་བ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་མི་དགེ་བ་སྤོང་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ།།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་དགེ་བའོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤངས་ སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་ཡུལ་ན་གནས་པར་མི་རུང་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རུང་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་འདིར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་འགག་པར་ངེས་ པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་དོ།།མདོ་ལས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ། འཇུག་པའི་ཡིད་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་སྐད་ཅིག་ཙམ་དེ་ཉིད་ལ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ རྐང་པ་དག་ཏུའོ།།མིའི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལྟེ་བར་རོ། །ལྷའི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྙིང་གར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྤྱི་བོར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དེར་འགག་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེར་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་ནས་འཇུག་ཅེ་ན། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུན་གཞན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བྱེད་ཅིང་གནད་དུ་སྣུན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་ཅིག་ཅར་འཆི་བའི་གནད་གཅོད་མེད་པར་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྤྱོ་བའི་ཚིག་དག་གིས་གཞན་དག་ལ་ གནད་དུ་སྣུན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གནད་འཆད་པའི་ཚོར་བ་དག་གིས་རེག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ།།གནད་དག་གང་གིས་གཅོད་ཅིང་གནད་འཆད་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གནད་གཅོད་པ་ནི་ཆུ་སོགས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །རླུང་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཉེ་བས་དེ་དག་རེ་རེའམ་མཐའ་དག་ཏུ་འཁྲུགས་ཤིང་ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་རལ་གྲི་ རྣོན་པོ་ལྟར་རྣོ་བས་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དང་དེར་ཚོར་བ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་གནད་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'如果欲界有舍受异熟'这句话中的'如果有'，有些人说下界也有中性的异熟，为什么呢？因为'从禅定差别异熟中，前后无三熟所欲'。这是采纳了某些人的观点而说的。
有些人认为，从'非苦非乐受'这句开始，由于经中说到三禅以上有非乐非苦的受，所以认为有非乐非苦的异熟。按照他们的观点，如果没有的话，就只在威仪中存在。
'非在其他'是指非在善法中的意思，因为染污法是不可能的。善心由于具有力量，所以不随顺心的断灭，而微弱的无记法则随顺心的断灭。这里所说的心断灭是指心不相续而灭。
有些人说，由于善法有异熟果报，而且阿罗汉也背离未来的异熟，所以不可能在善心中入般涅槃。
其他人说是逐渐断除轮回，即在欲界离贪时断除不善法，在有顶离贪时断除有覆无记法。在入般涅槃时，由于无记心现前而断善法。在入无余依涅槃界时，断除无覆无记法。
关于'识在身体何处灭'的问题，虽然无表色识不应住于处所，特别是意识更不应如此，但这里是从身根必定灭的角度来说的。
经中说'将灭'是指依赖于身根，包括转识在内的一切识都在那一刹那灭去的意思。
'按次第'是指：堕恶趣者在脚部灭，生为人者在脐部灭，生为天者和阿罗汉在心处灭。其他人说在顶部，因为身根在那里灭，与之相关的识也在那里灭。
如果问意识如何依赖身根而转，答：因为在欲界和色界中没有身根就不会生起，所以在脚等处灭，意思是不会成为其他相续的因。
'大多'是指不是全部，因为天等造善业且未被伤害者，以及顿死者无害而死故。
说那些以真实或非真实的刺激性言语伤害他人的人，将会被伤害性的感受所触。
关于用什么来伤害以及什么是伤害，因此说'伤害是由水等'。这不是指其他任何实体，而是指身体某些部分。那些风等是以相反的方式以水等为主，由于不顺缘靠近，它们单独或全部混乱，如同锋利的剑一样，在身体各处产生极其难忍的感受，这就是所谓的伤害。

།དེ་དག་ཤིང་ལྟར་གཉིས་སུ་བྱས་པས་གཅོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚོར་བ་མི་བཟད་པ་དག་གིས་བཅད་པ་ལྟ་བུར་གཅོད་དོ། །ཡང་ན་བཅད་པ་དང་འདྲ་ བར་གཡོ་བ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་པ་བཞིན་དུ་མི་གཡོ་བས་ན་བཅད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་སའི་ཁམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱོན་བཞི་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་ཆུའོ། །མཁྲིས་པའི་གཙོ་བོ་ནི་མེའོ། །རླུང་གི་གཙོ་བོ་ནི་རླུང་ངོ་། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གནས་དང་འདྲ་བར་གནས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་ དོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ནད་དག་ཀྱང་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། མེས་འཇིག་པ་དང་། ཆུས་འཇིག་པ་དང་། རླུང་གིས་འཇིག་པའོ། །ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ནི་གནད་འཆད་པ་མེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ ཅིག་ཅར་འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་བ་ལྟས་ལྔ་ལས་ནི་མི་འདའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་འབྱུང་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི། ལྷ་ཡི་འཆི་ལྟས་བསྡོམས་ནས་ལྔ། །ཞེས་དེ་ལྟར་བརྗོད་དོ། །སྔ་ལྟས་དེ་དག་ནི་ལྷའི་ཞག་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སོ། །གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་བཞིས་སོ། །འཆི་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆི འཕོ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ལ།།ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་གང་། ལོག་པ་ཉིད་ནི་གང་། དེར་ངེས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདི་གང་ལས་ཤེས་ན། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།གང་འདོད་ཆགས་གཏན་ནས་སྤངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ནས་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཉིད་དུ་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པ་ཉིད་ནི་ངན་འགྲོ་རྣམས་ཏེ། ལོག་པ་ཉིད་ནི་གང་ཞེ་ན། དམྱལ་བ་རྣམས་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཏེ། འདི་དག་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་ བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལས་འདི་ལ་ངེས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། མཚམས་མེད་པའི་ལས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་འདོན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བྲལ་བ་དང་དམྱལ་བའི་འབྲས་བུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ ནི་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འཕགས་དང་མཚམས་མེད་བྱེད་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡིག་པའི་ཆོས་ལས་རིང་དུ་སོང་བས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རིང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱང་རིང་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཇི་ ལྟར་དེ་དག་རིང་དུ་སོང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་གཏན་དུ་རྙེད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་མཉམ་པའོ། །ཡང་ན་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་གཏན་དུ་བ་སྟེ། དེ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་ བ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པས་ན་གཏན་དུ་བའོ། །མཚམས་མེད་བྱེད་པ་དག་ཅེས་གང་བཤད་པ་ལ། འདི་ལ་མཚམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་མཚམས་མེད་པའོ། །མཚམས་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་མཚམས་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་དེའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱིས་བྱེད་ པས་ན་མཚམས་མེད་བྱེད་པའོ།།དེ་དག་ནི་ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་མཚམས་མེད་པ་དག་བྱེད་ནའོ།

不是像砍伐树木那样砍成两段，那么是什么呢？是像被难忍的痛苦所切断那样切断。或者说，像被切断一样不动，就是像肢体和小肢被切断那样不动，所以称为切断。
说到水、火、风界中任何一种，为什么不是地界呢？为此说'因为没有第四种过失'等。
所谓'相应地'，痰的主要是水，胆的主要是火，风的主要是风。'与器世间毁灭相应'是说，也显示与处所相应的具有处所者。
意思是外在事物的毁灭原因相应的疾病也会毁灭。毁灭有三种：火灾、水灾和风灾。
'在天人中没有要害之死'是说因为化生的缘故而同时死亡。
'这些是有迷乱的'是说因为能够逆转。'死亡不超过五种征兆'是说因为不能逆转。这些并非一定都会出现，也不是全部都会出现，但说'天人死亡征兆总共五种'。这些前兆在天人的五日中出现。
'有情世间如是生'是说通过无明等次第。'住'是说通过四事。'死亡'是说'死亡、出生、舍离'。
'真实决定众'等广说。什么是真实？什么是邪谬？什么是决定？真实是涅槃。从何得知？因为世尊自己广说'什么是真实？即是完全断除贪欲'等。'完全断除'的意思是'一切'。
为什么这是真实？因为灭尽了趣入非真实义的法，以及瑜伽师们永远认可的缘故。邪谬是恶趣，如说'什么是邪谬？即是诸地狱、畜生、饿鬼，这些称为决定邪谬'。
论品颂中说'此中决定是有学、无学及具无间业者'，依次是因为解脱和地狱果报决定的缘故。如是，具有这些的人称为决定真实和邪谬。
这些是什么？即'圣者和造无间罪者'。'远离恶法'等广说。'远离'的意思是'遥远'。
又怎样远离呢？为此说'因为获得永远离系得'。永远获得离系得是因为永不再从中退失。或者说永远离系得，那是见所断烦恼的离系，因为其中没有退失，所以是永远的。
关于所说的'造无间者'，此中因为没有间隔所以是无间。无间的事物即是无间，以其为本性而造作，所以称为造无间者。
'他们决定成为邪谬'是说如果获得解脱分的人造无间罪的话。

།དེ་དག་གིས་ནི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལྟར་མཚམས་མེད་པ་མི་བྱེད་པའི་ངེས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་ ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་བར་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཐོབ་ན་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་རྟེན་ཏོ།།འོན་ཏེ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་ཐོབ་ན་ནི་ལོག་པ་ཉིད་ལའོ། །དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཉིས་ཀ་མེད་ན་ནི་མ་ངེས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ལོག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བཤད་ཟིན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སོ།།དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི། །གནས་པར་འདོད་པའི་འོག་དག་གི་།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གླིང་བཞི་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཅིག་ཅར་འཇིག་ཅིང་འཆགས་ལ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེའི་གནས་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་འདོད་དོ། ། འདི་ལ་བསམ་གཏན་བསྒོམས་ཤིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པ་ན། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་འདས་ནས་འོག་ཏུ་ནམ་མཁའ་ལ་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རླུང་འཇམ་པོ་འཇམ་པོ་དག་ལྡང་ལ། རླུང་དེ་དང འདི་དང་དེར་ཆེས་ཏེ་པོར་སོན་པ་ན་རིམ་གྱིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྲུབ་བོ།།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲའོ། །སྤྱད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ར་བ་བཞིན་དུ་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་མ་བསྐོལ་མ་སྤྲིས་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུ་བ་དང་འཐས་པའི་ངོ་བོར་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ ཚེ་ཆུ་དེ་གསེར་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་གང་དག་གི་རེ་རེའི་ཚད་ཐད་ཀར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བཤད་པ།ཆུ་དང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་གནས་སོ། །དེས་ཏེ་ཁོར་ཡུག་གིས་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བསྐོར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁོར་ཡུག་ ཅེས་བྱའོ།།ལྕགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ལས་བྱས་པའོ། །ངོས་བཞི་དག་ཏུ་གྲངས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་ངོས་ནི་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ལུས་འཕགས་པོའི་ངོས་ནི་དངུལ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ངོས་ ནི་བཻ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་ནོ།།ནུབ་ཀྱི་བ་ལང་སྤྱོད་ཀྱི་ངོས་ནི་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རི་རབ་ནི་གྲུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ས་བོན་སྣ་ཚོགས་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། གང་གི་[(]གསར་[,]གསེར་[)]གྱི་ས་བོན་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་གསེར་དང་དངུལ་དང་ས་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སུ་ཐ་དད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །མཐུ་རྣམ་པ་དུ་མའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་རླུང་དག་གིས་བྱ་བ་ནི་དེ་བསྐྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཐ་དད་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐུ་ནི་ནུས་པ་དང་ནུས་མཐུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།རིགས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །མ་ཕྲད་པར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་དུས་ན་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འགག་བཞིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྫས་གནས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནམ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏི་མུག་གི་བདག་ ཉིད་ཅན་ལའོ།།ཆོས་གཞན་ལོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་ལོག་ནའོ།

他们并非如获得忍的人们那样获得不造无间罪的决定。如何是这样呢？'七有等'中的'等'字，是包括从一种姓转生到另一种姓、一间隔、中阴般涅槃等。
'依缘'详细解释为：若获得正确的缘则依于正确，若获得错误的缘则依于错误。若二者的缘都没有则是不定，既非正确也非错误。
'有情世间已说完'是指从无明等的次第。'其中器世间，所许下方等'等详细解释。一亿四大洲同时毁坏与形成，其器世间的安住是如此认为。
在此，由于修习禅定并依法性而获得，故有安住于第二禅等的诸有情时，经过很长时间后，在下方虚空中由于他们的业力而生起柔和的风，该风在此处彼处增强后，逐渐形成风轮。
由于业的异熟是不共的，而增上果是一切有情共同受用，故说'由诸有情的业力'。
水轮周围与风轮相似。'如盘的形状'是指周遍如器皿般安住。'如煮沸的牛奶凝结'是指呈现融化和凝固的状态。
当水转变为金时，如所说'每一个的量直径为一百二万'等，水轮和金轮安住于一亿处。由周围环绕，故称'周围'。
'铁的自性'是指由铁所成。'四面依次'是指：北俱卢洲面是金的自性，东胜身洲面是银的自性，南瞻部洲面是琉璃的自性，西牛货洲面是水晶的自性，因此须弥山是四方形。
'唯有各种种子'是指具有各种因，而非如仅有金的种子那样，因此认为这是金、银、土等物质的差别。
'具有多种力量差别的风所作'是指以能生起彼的多种不同能力的意思。力即是能力、威力的同义词。
'成为彼彼种类'是指具有金等的性质。'不接触'是说因为因果二者是不同的，又因为诸行是刹那性的，所以在果的时候因是不存在的。
'成为缘'是指因在灭时仅以其存在而成为正生起的果的因的意思。
'于实物安住'是指于色、声、香、味、触的自性，或于乐、苦、痴的自性。'其他法消失'是指如'牛奶'等其他法消失。

།ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་འབྱུང་བའོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་གནས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལས་ཐ་དད་པར་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་མ་དམིགས་པས་ འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ནར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།རོ་དང་ནུས་པ་དང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་མཐུ་ཐ་དད་པས་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་གང་གིས་ཆོས་གཞན་ལྡོག་ཅིང་ཆོས་གཞན་འབྱུང་བར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཆོས་ རྣམས་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཅན།ཆོས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ཞིང་མི་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འོ་མ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྤོང་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལ་ཆོས་ལོག་པ་དང་འབྱུང་བར་རྟོག་།མི་སྤོང་ན་ནི་ཆོས་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཙམ་ ཞིག་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འོ་མའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དེ་དག་ཉིད་འོ་མའི་ངོ་བོ་ལོག་པ་ན་ཞོའི་ངོ་བོར་གནས་ཤིང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ལོང་བའི་གོམ་པ་ཞིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ལ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་དང་ ཆོས་ཅན་གཞན་མ་ཡིན་པས་འོ་མ་ཉིད་ཞོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་འདི་འོ་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚིག་གི་ཚུལ་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འབྲེལ་པ་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །སྐད་ཅིག་ མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དག་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་ལ།གང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཅིག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་སྟེ་བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཅིག་ཤོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པར་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་འོ་མ་ཉིད་ཡིན་པས་འདི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་རྫས་དེ་དེ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་དེ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཞན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པས་གྲངས་ཅན་གྱི་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་མ་གྲུབ་པོ། །ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་འགྱུར་བ། ། ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་མི་འཛིན་མོད། །དེ་ལྟ་འང་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་རུ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་པར་བྱེད། །ཅེས་བཤད་དོ། །གང་ངེས་པར་མ་ཟིན་པའི་དོན་ཕ་རོལ་པོ་ལ་སྨྲ་བ་འདི་ནི་མུན་པ་མཐུག་པོའི་འགྱིང་བག་ངན་པ་ཞིག་སྟེ། རྟོག་པའི་དྲ་བ་མ་བཅད་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་གཉིད་ལོག་པས བསླུས་པ་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་འདི་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ལྟར་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ།།བྱིས་པའི་བློ་རྡོལ་དག་ལ་གུས་པས་ཅི་བྱ། དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་གསེར་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་དང་དངུལ་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེའི་ངོས་ལ་སུམ་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་གྱི་ངོས་ནས་ཏེ།ངོས་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །འབུམ་ཕྲག་གསུམ་དང་སྟོང་ཕྲག་ནི། །ཉི་ཤུ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་ཁྱུད་འཛིན་དང་ཁོར་ཡུག་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཕྱིའི་རྒྱ་མཚོའི་ཚད་ བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ལུས་སམ་ས་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐུ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་སམ་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ཕྱོགས་ལས་གཞན་པའི་ས་ཕྱོགས་ཀྱིས་བཟོད་པར་མི་ནུས་སོ། ཡུལ་དེར་ཆུ་རྣམ་པ་གཉིས་ སུ་གྱུར་པས་ན་གླིང་ངོ་།།གླིང་གང་གི་དབྱིབས་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཞིའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། གངས་རི་དང་འབིགས་བྱེད་ལ་གནས་པའི་རི་ཁྲོད་པ་རྣམས་དཀར་ཤམ་དང་སྔོ་བསངས་སུ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལས་ངན་པའི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་པའི་མི་རྣམས་ནི་ལུས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཅིག་ན་སྲིན་པོ་དག་གནས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྔ་ཡབ་པོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་འདིའི་བྱང་ཕྱོགས་ན་རི་ནག་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱང་རིང་བར་ གནས་པ་མ་ཡིན་པ་གསུམ་ཡོད་དོ།

所谓'其他法生起'是指酸奶等其他法的生起。论师说'以何住'。由于离彼之外的牛奶等不可得，故唯牛奶等诸法即是色等差别聚合之体性，且以味、功能、熟变、力量之差别而互相差异。因此，以何住而观察其他法灭去、其他法生起，除诸法外的法处，法生灭而不生不灭者是不存在的。
若舍弃牛奶等自体之本性，则如何于住中思维法之灭去与生起？若不舍弃，则诸法将混杂。又若仅是转变为他，即色等以牛奶体性而住的那些，当牛奶体性灭去时，以酸奶体性而住，仅是转变为他者，若如是说，此乃盲人之步。
云何？'此即是彼'而生起，法与法处非他故，牛奶即是酸奶之义。'此非如是'者，即此非牛奶之义。此语法是前所未有者，意为无关联且违背自语。
前后刹那被认为是他性，凡是他性者即见为非一性，如婴儿与少年。若某一者非他于彼，则彼此亦非他，故因是牛奶性而说'此非如是'是不应理的。
若彼实体即是彼，则唯是彼，若非如是，则非唯他，故数论所说变化不成立。如说：'诸事物之变化，心亦不能执取，然而如是存在，诸智者当思维。'
对未确定之义对他人所说，此乃浓厚黑暗之恶慢，因未断除分别网，为无明睡眠所欺者，彼等见解如睡眠者所见，非如实义。何须恭敬愚者之浅智？
所谓'如是生起的金等'即金、银、琉璃等。'其边三倍'者，是从持轭边，依一边而言。'三十万又二万二千'者，是说持围与轮围二者之间一方外海之量。
'彼为身或他处所'等广说者，即彼金刚喻三摩地非能为菩萨身以外之身或金刚座处以外之处所所能忍受。
因彼处水成二相故为洲。'何洲何等形状'者，由地基之力众生种种差别此为现见，住雪山及持雪山之山居者见为白色及青色。
'其间八洲'者，彼等一切皆由恶业力所成，故说住彼处之人身量小。'一处罗刹居'者即绮丽洲。此赡部洲北方有三座不远之黑山。

།དེ་དག་འདས་ནས་ཡང་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཛམ་བུ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཤིང་ཆེད་དུ་བྱས་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དེའི་འབྲས་བུའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་ཤིང་ཐོག་གི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཉིད་ཀྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འཛམ་བུའི་གླིང་ཁོ་ན་ལས་ངན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚོན་ཆར་འགྱུར་བའི་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ན་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མནར་མེད་པའི་སྒྲ་ནི་བར་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེས་ན་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་གཞན་མེད་པ་སྟེ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་བཟློག་པར མི་བྱའོ།།ལུགས་སྔ་མ་ལ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམྱལ་བ་གཞན་དག་ན་ཡང་ཚོར་བ་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མནར་མེད་པ་ཉིད་ དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྣང་བའི་བུ་ག་མེད་པ་ཞེའོ། །རྩིག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ར་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་འདུག་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ རིས་སུ་ཆད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ལྕགས་ཀྱི་ར་བས་ཀུན་ནས་བསྐོར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་ར་བས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྕགས་དག་གིས་ནི་གང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟེང་ནས་ལྕགས་ཀྱིས་གཡོགས་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལྕགས་ ཀྱིས་སྒོ་གཅད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁྱད་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁེབས་པའོ། །སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐང་པ་བཏེག་ན་ནི་པགས་པ་དང་ཤ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པར་སླར་སྐྱེ་བའོ། །སྤུ་གྲིའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤུ་གྲིའི་ལམ་དང་། ལོ་མ་རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་ ནགས་དང་།ཤལ་མ་རིའི་ནགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་མོ། །ཁྱི་སྲེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་ཟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་མ་རལ་གྲི་ལྟ་བུའི་ནགས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པ་དག་གོ། །ཁྭ་ལྕགས་ཀྱི་མཆུ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤལ་མ་རིའི་ནགས་ན་ཡོད་པའོ། །ཐང་མདུང་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།དགྲ་སྟ་ཐོགས་པའོ། །གནོད་པ་ལྷག་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་པའི་སྒྲ་ནི་བླ་ལྷག་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་ཏུ་ལྷག་པར་འབྱིང་བས་ན་ལྷག་པ་ཡིན་གྱི། ལྷག་པར་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམྱལ་བ་དག་ ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཡིད་འོང་སྟེ། དེའི་རྩ་བའི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བས་འདི་ཆེས་ཞན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བླ་ལྷག་པའི་དོན་ལ་མི་འདོད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་སྒྲ་འོག་གི་དོན་དུ་འདོད་དོ། །དེས་ན་དམྱལ་ བའི་འཆིང་བའི་འོག་ཏུ་མེ་མར་མུར་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཏུ་འབྱིང་བས་ན་ལྷག་པའོ།།དྲི་བ་ལས་དྲི་གཞན་འབྱུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ཕྱོགས་ནི་གང་རོལ་ན་ཡོད་ཚད་ནི་ཇི་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་འདི་ལ་ད་ལྟ་ཅི་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དེ་དག་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་པ་ འདི་འབྱུང་ངོ་།།ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གཡོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སེམས་པ་མེད་པ་རྣམས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་གཡོ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དྲི་བ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ། རང་ལུས་བློ་སྔོན་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱ་བ་མཐོང་ནས་གཞན་ལ་དེར། ། འཛིན་ཕྱིར་བློ་ཡོད་གང་ན་དེ། །མེད་དེར་བློ་ནི་མེད་པར་རྟོགས། །ཞེས་བཤད་དོ། །འཆགས་པའི་རླུང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་འཆགས་པའི་རླུང་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ།

经过那些之后又有三种，如是广说。'由其力'者，即依于瞻部，专为瞻部而称为瞻部洲。或者'由其果力'者，是依瞻部树果而言。
关于'此瞻部洲'，为何是此瞻部洲而非他处？因为唯有瞻部洲普遍行恶业，有成为武器的业，有利根者，如是所说。
'因无间断痛苦'者，此处无有间断，无间地狱之声是无间之异名。因此'无有安乐之处'者，即无有其他安乐，非乐是苦不可转。
前说则非无有非乐非苦。若如是则成过失，因为是纯不善业之异熟果故，其他地狱中亦无乐受，则应成无间地狱。
因此广说'于其他处亦'。其他说无光明孔。'四壁'者，即四墙之意。'分开'者，即分别而住。云何？如是说'成为分隔'。
'铁墙周遍围绕'者，即铁墙遍围之意。'充满铁'者，即上覆以铁。其他说是以铁关闭门。
'特殊处'者，即覆盖。'如前'者，即举足时皮肉血再生广说。'剃刀道等三者'即剃刀道、如剑叶林、铁刺林三者。
'野狗亦啖食'者，即在如剑叶林中者。'铁嘴乌鸦'者，即在铁刺林中。'持长矛'等出现，即持斧者。
'因为是过分损害之处故称为过分'中，过分之声是超过之义。因为在此等处过分沉沦故为过分，非过分损害，因此广说'于地狱中'。
'其他'者，即上座悦意，因其根本地狱之苦较此更弱故，不许过分之声为超过义。若然云何？许过分之声为下义。因此因在地狱系缚之下沉沦于烧煮等处故为过分。
'问题引生其他问题'者，即对'地狱方位在何处、量有多少'此问题，今'彼等地狱守护者'等广说而生。
今'云何彼等动'者，因树等无心者不动，与此相反见有心与心所动故问。如是说：'见自身智为先之作用，于他处执为彼，有智故，于无彼处知无智。'
'如成风'者，譬如成风由诸有情业力而动，随顺器世间成就。

། དེ་དག་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམྱལ་བའི་སྣོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་དག་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་སེམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལུག་ལྟ་བུའི་རི་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན ནོ།།འོ་ན་བཙུན་པ་ཆོས་ལྡན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གཤིན་རྗེའི་སྒོ་བ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གཤིན་རྗེའི་སྲིན་པོ་གང་དག་ལྷའི་མདོ་ ལས་གཤིན་རྗེའི་བཀའ་བཞིན་བྱེད་པའི་ཡི་དགས་དེ་དག་ནི་གཤིན་རྗེའི་སྲིད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་ནི་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།སྡུག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་བས་མི་སྲིད་པར་འདྲི་བ་ནི་ད་ནི། ལས་ དེ་གང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན།།ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་ཁོ་ནར་དེ་བས་ཀྱང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་གང་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དམྱལ་བ་དེ་དག་ཏུའོ། །མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མཚམས་ མེད་པ་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པའི་ལས་ནི་མེད་དོ།།མེའི་ནང་ན་གནས་པ་ཇི་ལྟར་མི་ཚིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་སེམས་ཅན་ཡིན་ན་དམྱལ་བ་ལྟར་མི་ཚིག་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ལས་དག་གིས་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་བསྲེག་ པར་མི་བྱའོ་ཞེས་མེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ལས་དག་གིས་དམྱལ་བའི་སྲུང་མ་རྣམས་ལས་མཚམས་བཅད་པའོ།།ཡང་ན་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ན་མེའི་ནང་ན་གནས་ཀྱང་མི་འཚིག་པ་དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་ལས་དེ་དག་གིས་དེ་འདྲ་བར་བསྒྲུབས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལུས་དང་སྒྲ་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆུ་བུར་ཅན་དང་། ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་དང་། ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་ཆེར་གས་པ་དག་ཡིན་ལ། སྒྲ་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་སོ་ ཐམས་ཐམས་པ་དང་། ཆུ་ཟེར་བ་དང་། ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བ་རྣམས་སོ། །ཐད་ཀ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་གྲང་བ་ཡོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་ར་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ན་ཉ་རྣམས་ལ་ཡང་གྲང་བས་ཆེས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་ཁོར་ཡུག་གི་རི་གླིང་བཞི་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ངོས་ན་གཅིག་ཏུ་མུན་ནག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ངོས་གསུམ་ནི་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།བཞི་པ་ལ་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་བཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོག་ན་དམྱལ་བ་རྣམས་ལ་གོ་སྐབས་མེད་པར་མཐོང་ནས། འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ཙམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །རེ་རེ་ལ་དམྱལ་བ་ཡིན་པས་ན། །ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་སོ། །ལྷའི་དཔལ་ལྟ་ བུ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤིན་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སོ།།སྐར་མའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཆེ་བ་དེའི་ཚད་ནི་དཔག་ཚད་བཅུ་དྲུག་གོ། །ཟླ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་ནི་ཆུ་ཤེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ཏུ་ཤེལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ འབྲེལ་པའོ།།ཤེལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། མེའི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཆུའི་ཁམས་ཤས་ཆེ་བའོ། །སྲོག་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླིང་དག་ལའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་སུ་ནམ་ཕྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཉི་མ་ནུབ་པོ། །ནུབ་ཀྱི་བ་གླང་སྤྱོད་དུ་ནི་ཉི་མ་ཕྱེད་དོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ནི་ཉི་མ་ཤར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱ་ཆེར་རོ།

这些不能算作有情众生，因为他们不会感受地狱器世间所产生的痛苦。因此，地狱的守卫们仅仅是四大种及四大所造而已，是无心识的，就像山羊形状的山和荆棘等一样。
那么，关于'尊者法成和尊者罗卜'等广说，由此因缘业和烦恼的显示，应知是有情众生。关于'阎罗门卫何者'等广说。在天经中所说的那些遵照阎罗王命令的罗刹，是属于阎罗界的饿鬼，与地狱守卫不同，因此并无矛盾。
现在问到痛苦和受苦者由于非福业太多而不可能存在的问题：'那些业在何处成熟？'正是因为看到在那些地方有更大恶业成熟的机会，所以说'在何处'，即在那些地狱中。广说'造作无间罪者'等，除无间罪外再无其他重大恶业。
若问'处于火中为何不烧'，是想到如果他们是有情，为何不像地狱众生一样被烧。'因为业力所限制'是说火必定被业力阻隔而不能烧及地狱守卫。或者说'成就大种差别'，是说虽住在火中而不被烧的那些守卫，其身体的大种差别就是由那些业力如此成就的。
关于'身体和声音的变化相应'，身体变化相应是指起疱、疱裂、如青莲花般裂开、如莲花般裂开、如莲花般大裂等，声音变化相应是指咬牙声、叫唤水声、哀号声等。
说'在旁边有'。正因为如此，那里有寒冷。有人说是因为靠近大海的缘故。其他人说纯粹是业力所致，若不是这样，鱼类也会受到严重的寒害。
还有人说，寒地狱的处所是在环绕四大洲的铁围山边上一片漆黑之处。因为瞻部洲三面各有二千由旬，第四面有三个半由旬，见下方无地狱容身之处，所以广说'如此大小的瞻部洲'等。
因为是各自独立的地狱，所以称为孤独地狱。'也感受如天界般的荣华'是说被阎罗等所享用。
关于'星宿宫殿'，其中最大者的量度为十六由旬。'月宫殿是水晶'是说下方与水晶轮相连。
水晶有两种：火大占多数的和水大占多数的。'由众生的业力'等是配合两种轮说的。'同样也应配合其他'是指配合诸洲。
怎样配合呢？当东胜神洲午夜时，瞻部洲日落，西牛贺洲正午，北俱卢洲日出，如是广说。

།ཡང་གང་གིས་ཉིན་མོ་དག་རིང་བ་དང་ ཐུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཉི་མའི་འགྲོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །ཉི་མ་དང་ནི་ཉེ་བ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དག་ཟླ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་འབབ་སྟེ། །དེས་ན་ཕ་རོལ་གྱི་ངོས་སུ་རང་གི་གཞལ་མེད་ཁང་གི་འོད་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་གྲིབ་མས་མཐོང་བ་ལ་ བསྒྲིབས་པར་བྱས་པ་ན།ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མ་རངས་པ་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་མཐའ་དག་མི་གསལ་བར་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཏེ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནུབ་ཀྱི་རི་བོ་ལ་ཉི་མ་གནས་ཤིང་། ཤར་གྱི་རི་བོ་ལ་ཟླ་བ་གནས་ པ་ན།ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་རངས་པར་སྣང་སྟེ། ཟླ་བ་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་བ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་བའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཁད་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ན་ཕྱོགས་གང་ཞིག་མཐོང་བ་དེ་ནི་དམིགས་ལ་གང་ཞིག་དམའ་བ་དེ་ནི་མི་དམིགས་ པ་བཞིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ངེས་པ་མེད་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ངེས་པའི་རྒྱུ་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་ནི་ཚོགས་ཏེ། གླང་པོ་ཆེའི་ཚོགས་བཞིན་ནོ། ། དེ་ན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དག་གོ། །ཅི་དེ་དག་གི་འདི་དག་ཁོ་ན་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་དག་ཁོ་ནའམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རི་རབ་ཀྱི་བང་རིམ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མུ་ཁྱུད་འཛིན་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །བཞི་པ་ལ་ནི རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ན་ནི་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་ངོ་། །ལྷོ་ཕྱོགས་ན་ནི་འཕགས་སྐྱེས་པོའོ། །ནུབ་ཕྱོགས་ན་ནི་མིག་མི་བཟང་ངོ་། །བྱང་ཕྱོགས་ན་ནི་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པའི་ལྷ་རྣམས་བཤད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་གི་ཕྱིར་བང་རིམ་བཞི་པ་ལ་རྒྱལ་པོ་བཞི་བདག་ཉིད་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པའི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་བཤད་དེ། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ཡོད་པས་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའོ། །བང་རིམ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ འཕགས་པ་ལ་བརྗོད་དོ།།ཆེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་མང་བ་ཡིན་གྱི། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་གནོད་སྦྱིན་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་མེད་པའི་ལྷ་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོན་བརྒྱ་རྩ་གཅིག་གིས་བཀྲ་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོན་སྣ་བརྒྱ་རྩ་ གཅིག་གིས་སོ།།ནེམས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་པར་ཞེས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ནེམས་ཞེས་བྱེད་པ་དང་པར་ཞེས་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིན་པོ་ཆེ་དང་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིན་པོ་ཆེ་དང་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་དེ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ནི་ཆེ་བ་སྟེ་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ།།ངོ་ཚ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱེད་མོས་ཚལ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དུ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཐང་གི་མཐུས་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། རྩུབ་འགྱུར་དུ་ནི་གཡུལ་སྤྲོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གོ་མཚོན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདྲེས་པའི་ཚལ་དུ་ནི་དེ་དག་ཉེ་བར་ཕྲད་པ་ལས་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེའོ། །དགའ་བའི་ཚལ་དུ་ནི་ཤིན་ཏུ་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བ་ན་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དེ་དག ནི་གྲུ་བཞི་པ་ཡིན་ལ།དེ་དག་གི་ངོས་རེ་རེ་ལ་ནི་དཔག་ཚད་ཕྱེད་དང་སུམ་བརྒྱའོ། །འདབ་མ་དང་ལོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདབ་མ་དག་ཉིད་ལོ་མ་ཡིན་པས་ན་འདབ་མ་དང་ལོ་མའོ། །དེ་རྫི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

又问：是什么原因使得白天变长或变短呢？是由于太阳运行的差别。'由于接近太阳'等等广泛出现。太阳的光芒照射到月亮的宫殿，因此在对面一侧，由于自己宫殿的光芒被遮蔽而产生的阴影遮挡了视线，月轮就显得不圆满。这种情况是这样的：因为整个圆轮不清晰而显得被环绕。正因为如此，当太阳位于西山，月亮位于东山时，月轮显得圆满，因为月亮位于极远之处。这种运行方式就像镜子圆盘逐渐转动时，能看到某一方向而看不到低处一样。
有人说：这样会导致不确定性，所以不应该这样，因此必须寻求确定的运行原因。四大天王天的诸天神等，四大天王天是群体，如同象群。居住在那里的是四大天王天众。问：是否只有这些？是指是否只有日月等宫殿。须弥山的层级等，'等'字包含了围绕的环等。
第四层有四大天王自身，其中东方是持国天，南方是增长天，西方是广目天，北方是多闻天。因此说那里有四大天王天诸天，是因为四位天王自身住在第四层。因此偈颂中说：'四大天王天诸天'，因有四大天王而称为四大天王天。层级是指凌空而起的台阶。
所谓'大'是指数量众多，而不是指福德圆满。他们中有金刚手夜叉居住，是为了守护放逸的天神。以一百零一种颜色装饰，是指一百零一种彩色。'摇动'和'震动'是指摇动和震动的状态。'众多珍宝和处所圆满'中，众多珍宝和处所的圆满是指其巨大性。'令人羞愧'是指使人感到羞愧的意思。
关于'种种车乘的游园'等广泛出现。其中种种车乘园中，由天神威力而出现各种车乘。在粗恶园中，对那些想要战斗的人出现兵器。在杂林园中，由于他们相遇而生起特殊喜悦。在喜悦园中，见到极大富足而生欢喜。这些园林是方形的，每边长二百五十由旬。'花瓣和树叶'中，花瓣即是树叶，所以说花瓣和树叶。它们不会偏离方向而行，因为只在生长之处生长。

། ཅི་མེ་ཏོག་གི་དྲིའི་རྒྱུན་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཏིལ་དག་ལ་དྲི་གཞན་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ཏོག་དང་འབྲེལ་པ་ལས་དེའི་དྲི་རླུང་གིས་འདས་པ་ཞིག་འབྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མེ་ཏོག་དྲི་ནི་རྫི་ཕྱོགས་མིན་མི་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྩ་བ་ལ་ཡོད་པ་ནི་རྩ་བ་སྟེ། པུ་ཤེལ་ཙི་དང་གླ་སྒང་ལ་སོགས་པའི་དྲིའོ། །མཁས་རྣམས་དྲི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་ཡིན་ཕྱིར་བཟློག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འགྲོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྩེད མོས་དྲན་པ་རླག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འཐབ་བྲལ་ནས་བརྩམས་ནས་འོག་མིན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ལྷ་རྣམས་ནི་སྤྲིན་གྱི་ཚོགས་ལྟར་གཞལ་མེད་ཁང་དག་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ ཉིད་ཀྱི་སྣོད་མངོན་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དག་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་རླུང་བཏང་བས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་དྲལ་ཏེ། ཁུ་ཆུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་མེད་པ་ཡང་དེ་ན་ཡོད་པའི་ཟས་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྱུད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ན་འདོད་ཆགས་དག་ཡོད་ན་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་འཁྱུད་པའི་བདེ་བ་འབྱུང་གི་།འདོད་ཆགས་མེད་ན་ནི་དེ་དག་ལ་རེག་པ་སྐྱོན་ཅན་མི་འབྱུང་སྟེ། མ་ལ་འཁྱུད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པས་དབང་པོ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ནི་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ཙམ་ཇི་ཙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆེས་ཤས་ཆེ་བ་ནི དྲག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཡུལ་དེ་དག་ཆེས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་ནི་འདི་བདག་གི་ཕ་ཡིན་ནོ། །བུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལྷའམ་ལྷ་མོ་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གྲངས་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་རྒྱལ་ ཆེན་བཞི་པ་དག་ཏུ་ནི་ལོ་ལྔ་ལོན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དུ་ནི་ལོ་བཅུ་ལོན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་ལྷའི་རིས་བཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དགའ་ལྡན་པའི་བར་རོ། །ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ བྱུང་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ།འདི་དག་ལ་དེ་ཡོད་པས་ན་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་སྤྲུལ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྟེ། འདི་དག་ལ་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་ པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་དང་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་དང་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་དང་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྟེ། གང་ལ་དེ་ཡོད་པ་དང་ ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ།།དང་པོ་ནི་ཡུལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡུལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ཡུལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་ཡུལ་དམན་པ་དང་།བར་མ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དག་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བས་ཏེ། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'以花香的流动'是指就像与花接触而使芝麻产生其他香气一样，由于与花接触而产生被风吹过的香气。
'花香不会逆风飘'等详细内容，根部所具有的是根部，即布谢尔齐和甘松等的香气。
所谓'智者香'是指名声之意。
'使善恶业流转'是指余下的返回等善恶业流转的词义。
由于还有其他天神如游戏使失念等，因此说'总之'。
从离诤天开始直至色究竟天之间的诸天，如云团般住于宫殿中。
这些有情自身的器世间而非其他，即梵众天等，由于他们已离欲界贪，故不行欲。
关于'如同人类'，他们因无精液故不受放风之苦。
无精液的原因是因为彼处的食物无相应因。
关于'仅以拥抱便离苦'，若彼处有贪欲，具欲者会生起拥抱的快乐，若无贪欲，则不会生起有过患的触感，如同拥抱母亲。
其他人说一切都是成双的，五种感官各自确定其境，一个感官不能享受另一个感官的对境。
'随着'是指'何处'之意。
'最为'是指'强烈'之意，由于彼等境界最大故迅速成就。
又问：化生者如何生起'这是我父'、'是儿子'的想法？为此详细说'某天或天女'等。
关于'按次第'，即在四大王天如同五岁，乃至他化自在天如同十岁。
这些也是四类天众，即从四大王天开始直至兜率天。
'受用自然现前'是指受用自然现前，由于他们具有此故称为受用自然现前者。
'随意自化受用'是指随意自己变化，由于他们具有受用此者，故称为随意自化受用者。
'随意自他变化受用'是指随意自己和他人变化，受用此者称为随意自他变化受用者，'具有此者'等词均可类推。
第一是因为受用自然现前的境界。第二是因为受用随意自己变化的境界。第三是因为受用无作用的境界。
或者按次第受用下等、中等、殊胜的境界。
关于'这些天'，初禅地的天众以离生喜乐，因为已离欲界贪故。

།བསམ་གཏན་ གཉིས་པའི་ས་པ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བས་སོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་དག་ནི་དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བས་ཏེ། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བས་གནས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་ཁྱད་ པར་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ན་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ཡོད་པས་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ནི་འདི་ནི་ཕལ་ཆེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དགེ་བའོ་ ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གང་དག་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་དྲུག་ཡིན་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དག་གི་ཁོངས་སུ་ འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ཕྱེད་མན་ཆད་དུ་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསགས་པར་གནས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསགས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་བསགས་པར་གནས་པའོ། །ཡང་ན་བསགས་ཤིང་གནས་པ་ན་བསགས་པར་ གནས་པ་སྟེ།ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སམ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་འམ་དེ་ན་གནས་པའི་ལྷས་ཁྲིད་པར་གྱུར་ན་འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་དགའ་ལྡན་པ་དག་གི་ནང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་ དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་འཕྲུལ་དགའ་བ་དག་གི་ནང་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གོང་དུ་སྐྱེས་པ་འོངས་པ་མཐོང་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའམ། ས་མཚུངས་པ་མཐོང་ངོ་། །ཁམས་གོང་མ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་མི་མཐོང་བའོ།།ས་གོང་མ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་མི་མཐོང་བའོ། །རེག་བྱ་རེག་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གོང་མ་པ་འམ་ས་གོང་མ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་། །དེའི་འདོད་པས་འདི་ན་འཁོད་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེའི་འདོད་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ས་གོང་མར སྐྱེས་པ་འོངས་པ་ཡང་ས་འོག་མ་པའི་ལུས་སུ་མ་སྤྲུལ་པར་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཁམས་དང་ས་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ས་གོང་མ་དེར་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་ས་གོང་མའི་གཟུགས་ནི་ས་འོག་མའི་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་འདོད་པས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ས་དང་འབྲེལ་པ་ནི་བཤད་ན། ཡང་འཐབ་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་གཞལ་མེད་ ཁང་དེ་དག་གི་ཚད་ནི་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བཞི་པ་ནི་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ནི་སྐར་མ་ལྟར་རྣམ་པར་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་དེའི་གཞལ་མེད་ཁང་། །སེམས་ཅན་བཅས་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ ཕྱིར།།ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཚད་མེད་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ནི་ཚད་ཡོད་དེ། གཅིག་ཏུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྟོང་ཆུང་ངུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྤྱི་ཕུད་ ཅེས་བྱ་སྟེ།གཙུག་ཕུད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱི་ཕུད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

第二禅地的众生是由定生喜乐而安住。第三禅地的众生是由离喜之乐而安住，因为已经远离了喜的贪著。'以乐而住'等详细内容将会阐述。
关于生于殊胜禅定者，详细内容将会阐述。在那里既非乐受也非苦受，而是舍受，所以不应生起乐受。毗婆沙师们说，这是就大多数而言，如同'什么是神通？是善慧'这样的说法。
关于所说的二十二种天界，欲界诸天的住处有六种，色界诸天的住处有十六种。大梵天包含在梵辅天之中。
四万由旬是指他们到达须弥山的一半以下。
关于'积聚而住的色'，积聚而住即是积聚住。或者说积聚并且安住即是积聚住，这是相互关联的意思。
其余诸天也是如此，是指通过神通或依靠他人，即具有神通或依靠彼处天神引导，离诤天可以去往喜足天，同样喜足天可以去往化乐天等，应当详细说明一切。
能见到上地所生天众来访，是指见到欲界天或同地的天众。不能见上界者，是指欲界天不能见到色界天。
不能见上地者，是指初禅天不能见到二禅等上地天众。如同不能触及触对象一样，是指上界或上地的众生。为什么呢？因为不是境界对象，同样因为不是境界对象所以也看不见色。
如同他们欲求安住于此处而得见一样，就像欲界天能见到欲界天一样，依其所欲也能见到色界天和上地所生的来访者，即使他们没有变化为下地身相也能见到。
其他人说这并非如此，因为色、果报、界和地之间的因果关系已经断绝。从下地离欲者生于上地，因此上地的色不是下地眼根的对境，因为是殊胜的业果。因此即使依其所欲也不能见到。
如果说明三十三天等与地相关的量度，那么离诤天等的宫殿量度是多少呢？有人说'四天的'等。
关于'第四无量'，第四禅天的宫殿如星辰般显现，如说：'彼无常宫殿，以具有情故，有生灭'。因此彼处无量，其余诸天则有量，因为是一体相连的。
所说的'梵世间'表明第二等并非小千世界所摄。正因如此称其为'顶髻'，因为成为顶髻，也因为是最胜。

།མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་མཉམ་པོར་འཇིག་ཅིང་སྣོད་དག་མཉམ་དུ་འབྱུང་ངོ་། །སྣོད་འབྱུང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་འཆགས་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཕྱིས་འཇིག་པ་དེ་ནི་སྔར་ འཆགས་སོ་ཞེས་ཕྱིས་བཤད་པར་བྱའོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ཚད་ནི་ཁྲུ་ཕྱེད་དང་བཞི་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཁྲུ་བཞི་པའོ། །ཤར་དང་བ་ལང་སྤྱོད་དང་ནི། །བྱང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མིང་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཤར་དང་བ་ ལང་སྤྱོད་དང་ནི།།བྱང་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་ཚད་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཁྲུ་བརྒྱད་པ་དང་། བཅུ་དྲུག་པ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པ་དག་གོ། །དེ་ལས་དཔག་ཚད་གསུམ་ཕྲི་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་ཏེ་དཔག་ཚད་གསུམ་བསྐྱུངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེས་ན་སྤྲིན་མེད་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་དཔག་ ཚད་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩི་བར་བྱའོ།།ཀུ་མུ་ཏ་དང་པདྨ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་འདི་ན་མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ཏ་དག་ཉིན་པར་ཁ་འཛུམ་ཞིང་། མཚན་མོ་འབྱེ་ལ། པདྨ་དག་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ན་མེ་ཏོག་ཁ་ཅིག་ལ་འཛུམ་པ་དང་འབྱེ་བ་ལས་ ཉིན་མཚན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བྱ་རྣམས་སྐད་འབྱིན་པ་དང་སྐད་མི་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐད་འབྱིན་པ་ལས་མཚན་མོ་ཡིན་ལ། སྐད་མི་འབྱིན་པ་ལས་ཉིན་པར་ཡིན་པའམ་ཟློག་པའོ། །གཉིད་སངས་པ་དང་བྲོ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་བྲོ་བ་ལས་ནི་ མཚན་མོར་མངོན་ལ།གཉིད་སངས་པ་ལས་ནི་ཉིན་མོར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱེད་བར་གྱི་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུ་ལ་བསྐལ་པར་བྱས་ནས་དེ་དག་གི་ཚེའི་ཚད་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱ་ཆེར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཆོད་པ་སྟེ། དེ་དགའ་ལྡན་ན་གནས་ཤིང་སྐུ་ཚེ་རངས་པར་གསོན་པར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཐ་མ་པ་སྟེ། གང་གིས་ན་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྒྱལ་བས་བསྟན་པ་ནི་གང་ཞིག་དེའི་ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་པའོ། །རྒྱལ་བའི་ཕོ་ཉ་ནི་ཕོ་ཉའི་བྱ་བ་བྱས་མ་ཟིན་པའོ། །དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་རྟུལ་པོ་དག་གོ། ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འགོག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་པ་དང་། བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ། །དཔག་ཚད་ཀྱི་ཚད་ཀྱིས་གནས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་ཕྲག་དག་ནི་བཅུ་དྲུག་ལ། །བརྒྱད་དང་བཞི་དང་གཉིས་འཕགས་སོ། །ཞེས་བྱ བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་ནི་དཔག་ཚད་ཀྱི་ཚད་ཀྱིས་གནས་རྣམས་བཤད་དོ།།འདོད་དང་ལྡན་པའི་ལྷ་ཡི་ལུས། །བཞི་ཆ་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལུས་རྣམས་བཤད་དོ། །ལོའི་ཚད་ཀྱིས་ཚེ་བཤད་པ་ནི། །སྒྲ་མི་སྙན་ནི་ཚེ་སྟོང་སྟེ། །གཉིས་ལ་ཕྱེད་ཕྱེད་སྤངས་ པའོ།།ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མིང་གིས་ཡིན་པ་ནི། དེ་ལ་ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་དང་། །ཕྲེང་ཐོགས་དང་ནི་རྟག་མྱོས་དང་། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་འགྲིབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ གཟུགས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཆ་ཤས་མེད་པས་འགྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་ནི་གང་ཞིག་ལ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའོ། །དེའི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་དུས་ཀྱི་མཐའ་ནི་གང་ན་གཞན་དུ་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་གོ། །མིང་ གི་མཐའ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ།ཡི་གེ་མེད་པའི་མིང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགུན་རྣམས་ཀྱི་ཟླ་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དགུན་ཆུང་ངུ་ནི་གྲང་བར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དགུན་དུ་བཤད་དོ། །དཔྱིད་རྣམས་ནི་ཟླ་བ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱིད་ཀྱང་དྲོ་བར་འདྲ་བས་སོས་ཀར་བཤད་དོ།

关于'同时毁灭和形成'这句话，此处是说有情众生同时毁灭，器世界同时形成。从器世界形成开始称为成劫，后面将会解释说先前形成的后来会毁灭。
关于'瞻部洲人'等详细内容，身高为三肘半。有些说身高为四肘。
关于'东胜身洲、西牛货洲以及北俱卢洲'等，指那些有名称的地方，即东胜身洲、西牛货洲和北俱卢洲，他们的身高依次为八肘、十六肘和三十二肘。
'从中减去三由旬'是指翻倍后减去三由旬，因此无云天众的身高为一百二十五由旬等等。
关于'如同昙花和莲花'，就像此处昙花白天闭合而夜晚开放，莲花则相反一样，那里有些花开合的情况用来区分昼夜。
关于'鸟类发声和不发声'等，从发声判断是夜晚，从不发声判断是白天，或者相反。
'从睡醒和困倦'是指从困倦判断是夜晚，从睡醒判断是白天，因此如此判断。
关于'大劫之半'，八十中劫为一大劫，其半即四十中劫，依此说明他们的寿量等详细内容。
一生补处菩萨是指距离成佛只剩一生者，他住在兜率天并长寿。
'最后有'是指最后一生，即在那一生中将现证阿罗汉果。
佛所授记是指被佛预言说'那时寿量如此'。
佛使者是指使者事业未完成者。
信解行和法随行是指住于见道的利根和钝根者。
'等'字所包含的是灭尽定、无行定和入慈定者。
关于'由旬量的处所'，如'一万六千加八、四、二'等说明由旬量的处所。
从'欲界天身四分之一'等说明身量。
以年数说明寿量是指'北俱卢洲寿千岁，其余二洲各减半'。
一切安立也是以名称，如'手持钵者、持鬘者、常醉者'等。
关于'色减'是指聚合的色，而非极微尘的色，因为无分故无减。
边际是指不能再分的。时间的边际如刹那等，是指不能再分别为他者时，诸缘和合时事物获得自性的刹那。
名的边际是字，因为无字则无名。
出现'冬季四月'，小寒因寒冷相似故说为冬。
'春季四月'是指春季因温暖相似故说为暖季。

།དབྱར་རྣམས་ ཀྱི་ཟླ་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྟོན་ཡང་དབྱར་དང་འདྲ་བས་དབྱར་དུ་བཤད་དོ། །ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་འདས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་ཕྱེད་ལྷག་པ་ཡོད་པས་ན་དེ་ནི་ཕྱེ་དང་གཉིས་སོ། །ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་གཉིས་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་ནས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དགུན་དང་སོས་ཀ་ དང་།དབྱར་རྣམས་ཀྱི་ཟླ་བ་ཕྱེད་པོ་གསུམ་པ་མཐའ་དག་ལ་ཞག་མི་ཐུབ་པ་འདོར་བས་ལོ་ལ་ཞག་གི་ཤོལ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་འཇིག་པ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་ཆར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་པའོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ཁམས་འཇིག་སྟེ། ཁམས་འཇིག་ པ་ནི་འགྲོ་བ་འཇིག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་ཞིག་མ་ཐག་ཏུ་སྣོད་འཇིག་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གཅིག་འདུག་ན་ཡང་སྣོད་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ནི་ངེས་ པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཆགས་པའི་རྒྱུན་གནས་པ་དེ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ།འདའ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ནི་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་དེའོ། །ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩམས་པའོ། །དེ་ ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ན་གནས་ན་ནི་གནོད་ཀྱང་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །དུད་འགྲོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་དུད་འགྲོ་དག་ན་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མ་ལུས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ གཞན་དག་ཏུ་འཕེན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་འདྲའོ། །མི་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནི་མི་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བའི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་བའི་ལས་དག་གིས་མངོན་ པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཉིད་ནི་དེའི་ཚེ་བསམ་གཏན་གྱི་ས་བོན་དུས་ཐོག་མ་མེད་པ་བས་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཆོས་ཉིད་ནི་དགེ་བའི་ རྩ་བ་ཤས་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཇུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །འཕེན་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་ ཟད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་སྐྱེད་པའི་ལས་ཉེ་བར་སྤྱད་ཟིན་པ་དང་ངོ་།།འདི་ཉིད་ནས་ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླིང་བཞི་ཀུན་ནས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འཛམ་བུའི་གླིང་ཀུན་ནས་ཏེ། ལས་ཀྱི་ལམ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བར་དུ་བསྲེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རིས་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འདྲ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་ཇི་ལྟར། རབ་ཏུ་འབར་བ་དེ་ཉིད་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མེ་ལྕེ་དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མེ་ལྕེ་དང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་འབར་བ་དེ་ཉིད་ལས། །ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་གཞན་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཆུས་འཇིག་པ་དང་།རླུང་གིས་འཇིག་པ་དག་ལ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཁོ་ནའི་ཆུའི་ཁམས་དང་རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

关于所谓的夏季四个月，秋季也与夏季相似故称为夏季。
所谓'过去两个半月'，是因为有多余的半个月，所以是两个半。'过去两个半月'即已经过去了。
如此，冬季、春季和夏季的三个半月全部都要舍弃不完整的日数，因此一年中会有六次闰日。
众生毁灭是指五道众生都毁灭为色界天道众生的一种毁灭。紧接着是界的毁灭，界的毁灭是以众生毁灭为先导的缘故。
如此，众生一旦毁灭，器世间随即毁灭，因为器世间是由一切众生的业力所成就，若还有一个众生存在，器世间就不会毁灭。
所谓'从此必定出离'是指从存在的相续中必定出离，即超越的意思。
所谓'进入其中'，'其'是指毁灭，'进入'是指开始。
关于'在其他世界中'，若住在那里就不会遭受损害而毁灭。
关于'将感受畜生'，是指当畜生道中已无任何众生时，乃至'投生到其他世界'之间的所有内容都应当阐述。
饿鬼道众生也是如此。
关于'与人同行者'，是指他们由与人共同受用的业所成就的缘故。
对于与天同行者也应当如此阐述。
关于'法尔所得'，法尔是指那时由无始以来的禅定种子而获得的趣入。
毗婆沙师们说法尔是殊胜的善根，因为那时善法获得趣入的缘故。
关于'因为无离贪者'，是说无离贪者不能生于梵世。
关于'引业穷尽'，是指生成器世间的业已经受用完毕。
关于'从此处一切'，是指从四大洲一切处。有人说是从赡部洲一切处，因为业道殊胜的缘故。
关于'中间将被焚烧'，是指将被烧毁的意思。
关于'不同类的过患'，是指不同的损害等的意思。
若如此，那么为何说'从彼炽燃本身'等广说呢？因此广说'因为是从彼相连而生的缘故'，色界的火焰是与欲界的火焰相连而生的，所以说'从彼炽燃本身'。
同样对于其他毁灭也应当如理阐述，是指水灾和风灾，即唯二禅和三禅的水界和风界，而非其他地的意思。

།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མེས་འཇིག་པ་ དག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་འཇིག་པ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་དང་རླུང་གིས་འཇིག་པ་དག་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྣོད་སྟོང་པར་རང་གི་ས་པའི་ཆུའི་ཁམས་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལན་ཚྭ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་དུ་འཇུ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རང་གི་ས་པའི་རླུང་གི་ ཁམས་ཁོ་ནས་རིམ་གྱིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཐོར་བར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཉེ་བར་འོངས་ པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་པ་དང་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་པ་དང་། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིམ་པ་ནི་རླུང་[(]གྱི་[,]གི་[)]དཀྱིལ་འཁོར་དང་། ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས་ སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དག་གི་བར་རོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་ནི་ཚུལ་གང་ཞིག་གང་ལ་བཤད་པ་སྲིད་དང་། རྒྱ་དང་ཚད་དང་། དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་འཐབ་བྲལ་བའི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་རྣམས་ཀྱི་ས་མཚམས་ སྟོན་ཏོ།།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ལ་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། གོང་ན་མཐོང་ ལམ་མེད་ཅེས་འབྱུང་བས།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་གིས་བར་མེད་པར་སྐྱེ་བ་གཉིས་སུ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནང་གི་ཕྱི་ནས་འཆི་འཕོའོ་ཞེས་བཤད་ལ། འོད་ གསལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཡང་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ཞིང་།བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ན་ཡང་། སླར་འཆགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་འོད་གསལ་བའི་ས་པའི་ཚེ་མ་ཟད་པར་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ན་བར་ཆད་དུ་འཆི་བ་ཡོད་དེ། །བསོད་ནམས་རླབས་ཆེན་པོ་ ལས་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ཚེ་ལོ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཉི་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆེས་ཉུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེར་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་གཞན་ཞིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལས་སྣ་ཚོགས་པས་འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་ དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གང་མཇུག་ཏུ་འཇིག་པ་དེ་དག་དང་པོར་འཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མེས་འཇིག་པ་དག་ན་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ལས་སྔོན་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། འཇིག་རྟེན་འཆགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཆགས་པར་རྩོམ་པ་ན་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚངས་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་སྐྱེ་བའོ། །ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ནས་འགྲིབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་སྲིད་པ་ནས་བརྩམས་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ཤི་སྟེ དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་རྩིའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཆགས་ནས་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ནས་ཡར་སྐྱེ་མར་འབྲི་བའི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་རེ་རེ་ཡང་ཡར་སྐྱེ་བ་དང་མར་འབྲི་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ཡར་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་དང་། འབྲི་བའི་རང་བཞིན་ནི་ཡར་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བསྐལ་པ་རྣམས་དང་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མགྱོགས་པ་དང་མགྱོགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐའི་བསྐལ་པ་གཉིས་ནི་དལ་ གྱིས་འགྲོ་ལ།བར་མ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བས་ཐམས་ཅད་དུས་མཉམ་པར་འགྱུར་རོ།

从一个方面来说，'同样对于其他毁坏'这句话的意思是：如同前面所说的被火毁坏时众生、界、有情和器世界的毁坏那样，对于水和风的毁坏也是如此。以同样的方式，器世界空无之时，自地的水界逐渐使器世界融化，就像盐溶解一样。
仅由自地的风界逐渐使器世界分散毁坏，使其消失。这些都应当如此宣说。
'从中必定出现'这句话的意思是'圆满完成'的意思。'那是临近'这句话是'进入'的同义词。
'如前所说的次第和方式'这句话的意思是：如前所说的次第和如前所说的方式。其中如前所说的次第是指从风轮、水轮直至有情等。如前所说的方式是指对某事物所说的范围、广度、尺寸和形状的特征。
'其后直至无诤天'这句话是显示住于虚空中的宫殿的界限。
'仅此程度'等详细内容随后出现。'然后任何一个有情'这句中，这是指大梵天。因此所有大梵天都是凡夫，因为圣者不可能往下投生，而且经中说'上界无见道'，所以色界中不可能有入流果。正因如此，同一个人不可能连续两世做大梵天。
如果有人说：既然说大梵天是从内部死去，而且光音天的寿命是八大劫，在二十中劫时又重新建立，那么他们在光音天的寿命未尽之前就从那里死去？对此回答：那里有中夭，从广大福德所生者的寿命是八大劫。所说的二十中劫是极少数。有些人说那里投生的是另外的有情。其他人说由于业的多样性，这没有确定。
'最后毁坏者最先形成'这句话，例如被火毁坏时的梵天宫殿。'这是法性'这句话是说这是由先前所积累的善业的特殊异熟。
'世界形成时'这句话是说当开始形成时首先产生梵天宫殿。'从无量寿开始衰减'这句话是从地狱有情开始。怎么说呢？从无量寿天人死后投生地狱开始计算。
这样的话，'这是安住形成后的第一中劫'这句话就没有矛盾。'此后上增下减'这句话的意思是：那十八劫每一个都具有上增下减的性质。
又如果问：上增的性质和下减的性质如何与上增下减性质的劫同时发生？这是由于快慢行进的差别，即最初和最后两劫缓慢进行，中间十八劫快速进行，因此一切同时完成。

།ཆགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཡར་སྐྱེ་བ་དང་། མར་འབྲི་བ་མངོན་གྱི། གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་བར་གྱི་བསྐལ་པ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཡང་ དེའི་ཚེ་ཡར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།བསྐལ་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་ཉིད་དུས་ཞེས་ཁམས་ཀྱི་མཛོད་ཉིད་ལས་བཤད་དེ། དུས་མང་པོ་ནི་བསྐལ་པ་ཡིན་ནོ། །སིལ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དག་གི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ལ་ལྟ་ བ་བསྐྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ལྟ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྙིང་རྗེ་བཤད་ཀྱི་སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རིགས་གཞན་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཁྱད་པར་རམ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་གོ། །དམན་པ་དེ་དང་དེའི་ཐབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཉན་ ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་བཤད་དོ།།དེའི་ཚེ་སྙིགས་མ་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤིན་ཏུ་ལྷག་པ་ནི་ཆེས་བླ་ལྷག་པའོ། །འདིར་ཚེ་ཉིད་ཐ་ཆད་ཡིན་ཞིང་། ངན་སྙིགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྙིགས་མ་དག་གོ། །དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ དེ་དང་འདྲའོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚེའི་སྙིགས་མས་ནི་སྲོག་རྒུད་པར་བྱེད་དེ་གནས་པའི་དུས་ཐུང་ངུ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཀྱི་སྙིགས་མས་ནི་ཡོ་བྱད་རྒུད་པར་བྱེད་དེ། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རོ་དང་ནུས་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་མཐུ་ཆུང་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།དུས་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་དང་བདག་ངལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་པའི་བདེ་བ་ཉིད་འདོད་ པའི་བསོད་ཉམས་ཏེ།དེར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ནི་འདོད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ། དེས་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་ཅིང་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་ངལ་བ་ནི་བདག་ལ་ཉེ་བར་གདུང་བ་སྟེ་བདག་གཟིར་བའོ། ། དེ་དག་རྩོམ་པ་ནི་བསྟེན་པ་སྟེ། དེ་དག་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་སྐད་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་བདེ་བ་དང་། བདག་ལ་གདུང་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། ཆེད་དུ་བྱས་ཤིང་བརྩམས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བའི་སྙིགས མ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒུད་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒུད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་ལ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ལྟ་བ་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་གིས་ནི་ལུས་རྒུད་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྔ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའི་བྱ་བ་བཤད་དེ། བོང་ཚོད་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཡར་སྐྱེ་བ་ནི་ཡང་འབྱུང སྟེ།བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་གྱི་ཚེ་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་གོ། །གང་དག་གཞན་ དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གིས་སྔར་སངས་རྒྱས་གཞན་གྱི་ཚེ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྐྱེད་པའོ།།དེའི་སྤྱོད་ལམ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་སྐྱིལ་མོ་ ཀྲུང་བཅའ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཕགས་པ་དག་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དག་སྟེ། སྤྱོད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་བྱས་པའོ། །ཆོས་སྟོན་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

唯独对于贪著之人才显现增长和减少，其他时候则不是这样，那么对于他们如何安立中劫呢？因此，即便如此，详细宣说'彼时向上'等。
'劫为五蕴自性'是指，如《界藏》中所说彼等即是时，多时即是劫。'零散'是指未包含在经典之中。
'对其他人生起见解'是指此处以'见'字表示悲心而非贪爱。'唯独其他种姓'是指种子的差别或善根。
详细阐述'以彼等下劣方便'，此处说明凡夫、声闻和菩萨的趣入。
'彼时此五浊即是'，极其殊胜是指最为超胜。此处寿命本身衰败而成为浊恶即是浊。时浊等亦复如是。
'依次'是指，寿浊令命衰败，因为引发短暂的住世时间。时浊令资具衰败，因为谷物等的味道、功效、成熟和力量变得微弱，且时间也是其本性。
'以二者'是指烦恼浊和见浊。云何？因此说'欲乐和自我折磨'，欲乐即是欲乐，因为贪著彼故。或者欲乐是欲贪，以此贪著欲乐并趣入，此为语义。自我折磨是指自我逼迫即自我伤害。
彼等的开始是指依止，即熟习彼等。将如是解释：依次是指以追求欲乐和自我折磨为主，特意作为并开始后，以烦恼浊和见浊二者令善法衰败。
或者'以在家和出家方面'也是依次，与'以彼二者令善法衰败'相连。如是，在家人以欲为主，出家人以见为主。
'以一者令身体衰败'说明第五众生浊的作用，因为身量等衰退故。
辟支佛们也会出现增长，因为依靠自力而趣入故。'以声闻为先'是指于其他佛世尊时见真谛者。'以凡夫为先者亦'是指随众而行者。
'于他处生起顺决择分者'是指先前于其他佛时生起暖位等三种顺决择分者。
'示现彼之威仪'是指示现辟支佛的威仪如结跏趺坐等，此为其义。
详细阐述'若是圣者'，因为圣者已断除执著戒禁取见故。'于菩提资粮'是指戒、定、慧，行即是修行。
'行说法'是指即便尚未获得无碍解，也如是思维。

།བསོད་ནམས་ནི་འདོད་པ་ཆུང་བའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་འདུ་ འཛིས་སྐྲག་པས་འཁོར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཁོར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་འདུ་འཛི་གཉིས་སྤང་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། འདུ་འཛིས་སྐྲག་པ་ནི་སྔོན་གོམས་པའི་ དབང་གིས་སོ།།བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། མ་འདྲེས་པར་གནས་པ་སྟེ། བསེའི་རྭ་ལྟར་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གླིང་གཅིག་གི་བདག་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་བདག་པོའོ། །དེ་ནི་གཉིས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཛམ་བུའི་གླིང་དང་ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པོ་གཉིས་ཀྱིའོ།།དེ་ནི་གསུམ་གྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པའི་འོ། །དེ་ནི་གླིང་བཞི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་གྱི་གླིང་དང་བཅས་པ་ལའོ། །འདི་ནི་བཏགས་པ་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མདོ་ ལས་མ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མདོ་དང་འགལ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ནི་གཙོ་བོ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྔ་ཕྱི་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་སྟེ་འཕྱི་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ མཐུ་ཐོགས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་སྟེ་མཐུ་ལ་ཐོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི།གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནུས་མཐུ་མཚུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།མཉམ་ཞིང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཉམ་པ་དག་དང་མཉམ་ཞིང་མཉམ་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པ་ནི་མཉམ་ཞིང་མཉམ་པ་སྟེ། གྲང་ཞིང་གྲང་བ་བཞིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་མཉམ་པ་ ཡོད་མོད་ཀྱི་མཉམ་ཞིང་མཉམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ཀྱང་མཐའ་ ཡས་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེར་ནི་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་སྤྱོད། རིམ་གྱིས་འཇུག་ན་ནི་གདུལ་བའི་དུས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁམས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]རྒྱལ་ཕྲན་ནི་རྒྱལ་ ཕྲན་དག་གོ།།ཕན་ཚུན་མཚོན་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མཛོད་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། །བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དཔུང་གི་སྤྱན་ནོ། །དེ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། ལས་དང་ལྡན་པ་གང་ ཡིན་པ་དང་ངོ་།།ལས་དེ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཤིན་ཏུ་ཡུལ་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུའི་ཡུལ་གང་དང་གང་ཞིག་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་འབར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་འཕྲོག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་སྟེ། མ་ཚང་བ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ཞར་ལ་འདི་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་ཅི་བསྐལ་པ་དང་པོ་པའི་མི་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་དང་ལྡན་ པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལེགས་པའོ།།ཡིད་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལས་བྱུང་བའོ། །ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་དེ་དག་གི་སོར་མོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། །དབང་པོ་ལྔ་ཆར་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ མ་ཚང་བ་མེད་པའོ།།ཞར་བ་དང་འཁྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་ངན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡིད་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། ནད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མཛེས་པའོ། །རྒ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་ལ་གནས་པའོ། །ཚེ་རིང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་གནས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྲང་རྩིའི་རོ་བྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུའི་རོ་བྲོ་བ་ཡོད་པས་སྦྲང་རྩིའི་རོ་བྲོ་བའོ།

功德是少欲。为了断除由散乱和喧嚣而生怖畏所导致的摄受眷属，如果摄受眷属就无法断除散乱和喧嚣二者。他们对散乱和喧嚣的恐惧是由于往昔串习的缘故。
独觉如同独角兽，不与在家人和出家人混杂而住，因为如同犀牛角一样没有第二。'他是一洲之主'是指赡部洲之主。'他是二洲之主'是指赡部洲和东胜身洲二者。'他是三洲之主'是指除北俱卢洲以外的三洲。'他是四洲之主'是指包括北俱卢洲在内的四洲。'这是从假立而说'表明不是从经中所说。
为了避免与经典相违，经中详细说明'因为说的是主要的'。'无前后'是指没有先后顺序，那么是什么呢？是'同时'的意思。
'佛陀的威力会有障碍'是说明原因，如果威力有障碍，诸佛就会同时出现并具有果报，否则就不会。'他人也不能行持'是因为诸佛威力相等。
'平等而平等'是指与一切众生不平等者平等而平等。其他人说极其平等就是平等而平等，如'冷而又冷'。虽然离烦恼障有平等，但不是平等而平等，因为未离所知障。
'出现没有任何障碍'是指积集资粮者在其他世界中出现。'世界无边'是为了遮遣前面所说'他人也不能行持'，如果诸佛世尊次第行持、次第趣入，就会错过调伏众生的时机。
小国王就是诸小王。'互相举兵'是指交战的意思。宝藏官是掌管库藏的大臣。宝臣是掌管军队的大臣。'与之相关'是指与转轮王相关，即具有那些业的人。那些业会与之相关。
'极住于境'是指在任何身所在的境界中都安住于彼处。'极明'是因为极其光明且令人心醉。'极圆满'是指一切具足，因为无有不圆满。
附带也当观察转轮王的这些：'那么劫初的人们也...'等广说。'具色'是指色相和形状美好。因为从意生故称'意生'。因为具足手、足及其手指等，故'具足一切肢节'。
因为五根具足，故'诸根无缺'。因为无有盲、聋等过患，故'诸根不劣'。因为悦意且无病，故'端严'。因为无老，故'住于色'。'长寿'是因为长时安住。'蜜味'是指具有如蜂蜜般的美味。

།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད། ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་ཡིན་པ་དེའི་ཁམ་དུ་སོང་སྟེ། དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེར་འབབ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདོད་པ་ཉིད་འབྱུང་པོའི་གདོན་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་རློམ་པ་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ན་དེ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་ཞར་ལ་འདི་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གང་དག་ཁྱིམ་དག་ནས་ཡིད་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་མི་རྣམས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བསྐལ་པ་མཚོན་དང་ནད་དང་མུ་གེ་དག་གིས་ཚར་ཕྱིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསྡུས་པ་ནི མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །ཡ་ང་བ་ལ་ཆགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཅན་ནམ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དག་གོ། །ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།ཉེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སོ། །ཡམས་ཀྱི་ནད་གཏོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདངས་འཕྲོག་པའམ་སྨན་རྣམས་མ་རུང་བར་ བྱེད་པའོ།།མུ་གེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ། སླར་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་ཡིན་པས་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །གླིང་གཉིས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་རོ། །དེ་དག་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་དང་ནད་དང་མུ་གེ་དག་དང་སྟེ། མཚོན་དང་མཐུན་པ་ནི་གནོད་སེམས་སོ། །ནད་དང་མཐུན་པ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བའོ། །མུ་གེ་དང་མཐུན་པ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའོ། །ལྷག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་མི་ཚེ་ལོ་བཅུ པ་རྣམས་ལས་བུ་ཚེ་ལོ་ཉི་ཤུ་པ་དག་སྐྱེ་ལ།ཚེ་ལོ་ཉི་ཤུ་པ་རྣམས་ལས་ཚེ་ལོ་བཞི་བཅུ་པ་རྣམས་དག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེས་འཇིག་པ་བཤད་ནས། དེ་བཞིན་ དུ་འཇིག་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།ཆ་ཤས་ཕྲ་མོ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཀྱང་མི་ལུས་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ལ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟེགས་ཟན་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་རྒྱུ་ དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རམ།འཇིག་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་མེད་པ་ནི་འདུ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དང་འདུ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་དེའི་ཚེ་མེ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མི་འཇིག་པས་དེའི་ཚེ་བསྡུས་སོ། །དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་ དེ་ལྟར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ།།རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ནོ། །རགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དང་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། རི་རབ་ལྷུན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཞིག་པ་རྣམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ལུས་པར་འཇིག་པར་ཁས་བླངས་པས་རགས་པ་རྣམས་ས་བོན་མེད་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་བར་ཁས བླངས་པ་ཡིན་ཏེ།འདུ་བ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདི་ནི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རགས་པ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་མ་མཐོང་བས། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་བར་མི་ འདོད་པའམ།གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མཐུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རླུང་རྒྱུར་བཤད་དེ། མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་རླུང་དག་གིས་གཞིགས་ པ་ན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

非如理作意本身，进入鳄鱼王座的口中，因为依赖于彼而趣入，以及堕入于彼之义。
欲望本身是魔鬼，因为是非正确行为的因。彼之傲慢是因为趣入非正法行为时依赖于彼。
附带应当观察刹帝利这一点，其中'从家中心向外转'等广说。刹帝利等人是依据词源学的方式。
劫末以兵器、疾病、饥荒而终尽圆满，并非总括。
所谓'贪著非法'是指因贪欲而过分执著邪淫。被可怕的贪著所胜即是贪心者或不与取者。
所谓'被邪法缠缚'是指宣说一切邪法。
所谓'以彼等过失'即是以贪著非法等。
所谓'降下瘟疫'是夺取光泽或使药物失效。
饥荒有三种，而每一种又各有两种，故有六种。
所谓'两洲'是除北俱卢洲外。
所谓'与彼等相应'是指与兵器、疾病、饥荒相应，与兵器相应是害心，与疾病相应是色衰及羸弱，与饥荒相应是饥渴。'不会增长'应当随宜配合一切。
上增时，从寿十岁者生寿二十岁子，从寿二十岁者生寿四十岁者等，广说乃至生寿八万岁者。
所谓'如是于其他坏灭中亦然'是说明火坏后，说'如是于其他坏灭中亦然'。
所谓'微细分'是指连极微尘也不剩余。
所谓'于此有外道'是指胜论派等。
所谓'极微尘是常'是因为有法无因或无坏灭因，无彼是因为不可能有和合因与非和合因。因为常故，彼等当时不为火等所坏，故当时摄集。
所谓'彼等为何如是许'是指极微尘是常故当时摄集。
所谓'无因生不应理'是指无作因。
所谓'粗大者'是指风、水、地轮及须弥山等坏灭者，意为即使按佛教徒的观点也将生起。佛教徒承许无余坏灭，故承许粗大者无因生起，因为无和合因故，如是思维。
此中瓶、毡等粗大者亦未见无因生起，故佛教徒亦不许无因生起，或为成立已成。为显示此义，广说'诸有情'等。
说殊胜威力风为因，因为经中说'被具有种种威力差别的风摧毁'故。

།རླུང་དེ་ཡང་རགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་དེའི་རྒྱུ་ནི་འཇིག་པའི་རྩེ་མོའི་རླུང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་གྱི་དོགས་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ལུགས་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་སྨོས་སོ། །འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་ཡིན་ལ། དེའི་ས་པའི་རླུང་གི་སྐད་ཅིག་དང་པོར་སྐྱེས་པའི་རླུང་དེའི་རྒྱུ་ཡིན པར་འགྱུར་རོ།།ས་བོན་དག་ཁྱེར་ཏེ་འོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་ནི་རིགས་ལྔ་སྟེ། རྩ་བའི་ས་བོན་དང་། ལྡགས་པའི་ས་བོན་དང་། ས་བོན་གྱི་ས་བོན་དང་། སྡོང་བུའི་ས་བོན་དང་། མདོའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡང་ ས་བོན་དག་ཁྱེར་ཏེ་འོང་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་མེད་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། རང་གི་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུ་གུ་ནི། རང་གི་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་ལ། ཡན་ལག་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་གང ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེའོ།།གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་མི་སྐྱེ་ན། ད་ནི་གང་ལས་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བས་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། དེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་ ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད།འདིས་ནི་མཐོང་བ་དང་འགལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕྲད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ མ་མཐོང་བས་བསྐུལ་བ་རྣམས་ནི་ས་བོན་གྱི་ཡུལ་དུ་ཉེ་བར་འདུ་སྟེ།དེ་དག་ནི་དེར་ཕན་ཚུན་ཕྲད་ནས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྩོམ་མོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ནི་དེ་ཡིན་གྱི། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནུས་ པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དག་གིས་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པས་མཐོང་བ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་མེད་པར་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། མ་མཐོང་ བ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རྟག་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།།ངེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་རིགས་མི་མཐུན་པ་སྐྱེ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་རིགས་ཏེ། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུས་པ་ངེས པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ས་བོན་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་མྱུ་གུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་སྤྲོད་པར་བྱེད་དེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཞན་དག་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོར་ནུས་པ་ཐ་དད་པས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ངེས་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་མེད་དོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྡོ་ལ་ཡང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཕྲད་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ལ།དེར་ཕྲད་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ཡང་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ།

如果说因为那个风是粗大的，所以不应该无因而生。因此说'或者其因是坏劫末风'。对此，无因的怀疑是不合理的，因为已说明是从业而生。因此这是针对其他观点而说的。坏劫末即是二禅等三禅，其地的风的第一刹那所生之风是其因。
关于'携带种子而来'，种子有五种：根种子、茎种子、节种子、干种子和枝种子。即便如此，意思是即使携带种子而来，诸事物也是从无而生。如说'从这些种子等'，等字包含了芽、叶等。
'唯从自支分'是说芽唯从自己的支分而生，那些支分也唯从自己的支分而生，乃至从极微尘生也是如此。由于它们无有部分，故不从任何处生。
如果芽等不从种子等生，那么为何追求它们的人取用它们，而且它们的有无导致芽等的有无，种子等对芽等有何作用？这表明与现见相违和与世间相违。
'除其极微相触外别无他物'是说，芽等的极微尘受不可见力的驱使，聚集于种子处，它们在那里相互接触而开始产生芽等果。种子等对芽等的作用就是这样，而不是芽等有作用。因此追求它们的人取用它们并不违背现见。
问：'为何他们如此认为？'是说，舍弃无因而见到的种子等因，而执著不可见的常住极微本性是不合理的。
关于'将成无定'，若异类能生异类，则一切能生一切，但这并非如此所见。因此，芽应当唯从与芽同类的支分而生，而不是从种子等生，因为是异类。
'由功能决定故不如是'，如同种子由功能差别而配合芽的极微，而不是其他极微，它们也不在其他处。同样，种子、芽、叶等各自由不同功能产生芽等各自决定的果，因此不会有无定过失。
必须承认功能差别，否则就必须承认石头上也有芽等极微的相触，还必须承认在那里相触的诸极微能生果。

།དཔེ་ཤིན་ཏུ་གྲགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་དང་ཚོས་བྱེད་མེ་རིགས་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པ་ཕྲད་པ་དང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འབྱུང་གི་དྲི་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་ལས་མི་འབྱུང་ལ། ཆོས་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཚོས་པར་བྱ་བ་དང་། འཚེད་པ་པོ་རྫས་རིགས་མི་མཐུན་པ་ལས་སྐྱེའི སྒྲ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཞན་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་རིགས་མཐུན་པ་དང་། །རིགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་རྒྱུའི་ ཡོན་ཏན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་རྣམས་ནི་རིགས་མཐུན་པ་དག་ལས་ཡིན་ལ།སྒྲ་དང་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རིགས་ཐ་དད་པ་དག་ལས་ཡིན་ནོ། །རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རིགས་མཐུན་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ནུས་པ་ངེས་པའོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྫས་རྣམས་ལ་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྩོམ་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རིགས་མཐུན་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ དང་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།འཇག་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་གནས་པ་དག་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་ཏེ་རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་དེར་གནས་ཤིང་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ་དེའི་སྟེ་རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། གྲོག་མ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲེང་ བ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་གནས་པ་དག་ལ་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་ལ། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཕྲེང་བའི་རྫས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁྱེད་ཅག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན། སྐུད་པ་ གཅིག་དང་ལྡན་ན་རས་ཡུག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་སྐུད་པ་དག་ལས་རས་ཡུག་གཞན་ཡིན་ན་ནི། དེ་སྐུད་པ་དག་རེ་རེ་ལ་འདུ་བས་སྐུད་པ་དེ་ལྟར་རས་ཡུག་ཀྱང་མིག་དང་རེག་པ་དག་གིས་འཛིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕྲད་པར་ཁྱད་པར་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རས་ཡུག་ནི་སྐུད་པ་ལྟར་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐུད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དེ་དང་དེར་གནས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་རས་ཡུག་ལ་སོགས་པའི་མིང་དེ་དང་དེ་འཐོབ་སྟེ། དཔེར་ན་གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ ལ་ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་འདོགས་ཀྱི་དེ་དག་ལ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་མེད་པས་མི་དམིགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་གེགས་བྱས་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་རས་ཡུག་ཡོད་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།དམིགས་པའི་གེགས་མེད་པ་བཞིན་དུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་གཟུང་ངོ་། །གང་ཞིག་སྐུད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རས་ཡུག་ཟད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། རེ་རེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐུད་པ་གཅིག་གཟུང་བས་རས་ ཡུག་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐུད་པ་བཞིན་དེ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཟད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་སྐུད་པ་རེ་རེ་དག་ལ་རས་ཡུག་ཟད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་རེ་རེ་ ལ་རས་ཡུག་གི་ཆ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐུད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རས་ཡུག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རས་ཡུག་གི་ཆ་རྣམས་རས་ཡུག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་པ་ཙམ་རས་ཡུག་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་གྱི། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་ གཅིག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐུད་པ་རེ་རེ་ལ་འདུ་བའི་མང་པོ་དག་རས་ཡུག་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུད་པ་དག་ལས་གཞན་པ་རས་ཡུག་གི་ཆ་ཡང་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པའི་རས་ཡུག་གི་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྩོམ་པར་བྱེད་ པའི་ཡན་ལག་མ་གཏོགས་པའི་ཆ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་།རྫས་གཅིག་རྩོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐུད་པ་བཟུང་ན་དེ་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སྐུད་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་སྐུད་པ་དག་ལས་གཞན་པའི་རས་ཡུག་གི་ཆ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

为了说明极为著名的比喻，说'如同声音和染色以及火等类中产生'这句话。声音是从不同类相遇和作用等中产生，而不是从香等其他不同类中产生。从染色产生的色等也是从染料和煮染等不同类的物质中产生，而不是从声音和快乐等其他不同类中产生。
所谓'功德法是多样的'，是因为它从同类和不同类中都能产生。其中，果的功德是以因的功德为前导的那些是从同类中产生，而声音和染色所生以及快乐等是从不同类中产生。实体法则不是这样，因为它只从同类中产生。
这里又有什么原因呢？是功能的决定性。诸功德如是，而诸实体则没有从不同类中产生的功能。如此说'只从同类中'等等。'彼等与彼等唯如是'等广说，如芦苇等唯如是安住者，即安住并住于席子等体性的形态中，获得彼即席子等的名称，如蚂蚁等的行列。
如同蚂蚁等如是安住者获得'行列'之名，除此之外也没有行列的实体，这在你们的宗义中也是成立的。怎么理解呢？因为一根线时不能见到布匹的缘故。
若布匹异于诸线，则由于它与每根线结合，布匹也应该如线一样被眼和触所取，因为接触没有差别的缘故。布匹也不像线那样被认知，因此唯有线等安住于彼彼形态者才获得布匹等彼彼名称，如同蚂蚁等的排列获得行列等名称，而不是在它们之外有别异的事物一样。
不仅仅是因为不存在而不被认知，那么是什么呢？也是因为见到障碍。因此广说'若此时有布匹'等。应当特别指出'如同无认知障碍却不能取'。
若有人认为布匹完全存在于所有线中，而不是在每根线中。因此取一根线时不能取布匹，因为如同线一样没有与之接触。因此广说'若非完全存在'等。若在每根线中布匹不是完全存在，那么就会成为在每根线中有布匹的部分。
因此在所有线中也没有布匹，因为布匹的部分不是布匹。也将仅仅成为聚合为布匹，而不是一个有支分的实体，因为承认在每根线中聚合的多数即是布匹性。
所谓'除线之外还有什么布匹的部分'，是因为没有异于彼等的布匹部分，因为除了构成的支分外没有承认其他部分，因为没有构成一个实体，因为取线时未取彼，所以除线之外不存在布匹的部分。

།ཅི་སྟེ་ཡང་རས་ཡུག་ དབང་པོ་དང་ཕྲད་པ་ནི་རས་ཡུག་གི་རྟེན་དུ་མ་དང་ཕྲད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ།རས་ཡུག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྐུད་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཚེ་ན་ནི་རྟེན་དུ་མ་ཕྲད་པ་མེད་པས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རས་ཡུག་སྐུད་པ་ལ་ཡོད་བཞིན་དུ་མ་དམིགས་པས་ཁྱད་པར་མ་གྲུབ་པོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་དུ་མ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཁ་ཚར་ཙམ་མཐོང་ན་རྟེན་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། རས་ཡུག་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། འདི་རས་ཡུག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ཀྱང་རས་ཡུག་མ་དམིགས་པའི ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་རས་ཡུག་དམིགས་པ་ན་རྟེན་མ་ལུས་པར་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ནམ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དབུས་དང་ཕ་རོལ་གྱི་ཆ་རྣམས་དབང་པོ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་མ་ལུས་ པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་པས་ནམ་ཡང་རས་ཡུག་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ཅིག་ཅར་ཕྲད་པ་མེད་མོད་ཀྱི། རིམ་གྱིས་ན་ཡོད་པས་རས་ཡུག་འཛིན་པར་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཡན་ལག་རྣམས་དང་ཕྲད་ན་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།མིག་དང་རེག་པ་དག་རིམ་གྱིས་ཕྲད་ནས་ཡང་ཡན་ལག་དག་ཁོ་ན་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་གྱི་ནམ་ཡང་ཡན་ལག་ཅན་དང་མ་ཡིན་པས་མིག་དང་རེག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཅི་ནས་ཀྱང་མིག་དང་རེག་པ་ དག་གིས་ཡན་ལག་ཅན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་རིམ་གྱིས་ཡན་ལག་ཅན་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།གང་ཞིག་དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། རིམ་གྱིས་འཛིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མགལ་ མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ།།དཔེར་ན་མགལ་མེ་ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བ་ན་རིམ་གྱིས་དམིགས་པས་ཕྱིས་འཁོར་ལོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་དོན་གཞན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་དང་རིགས་དང་བྱ་བ་ཐ་དད་པའི་སྐུད་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་སྟེ།གཟུགས་ཐ་དད་པ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོའི་གཟུགས་ཐ་དད་པ་དག་གོ། །རིགས་ཐ་དད་པ་ནི་སྲིན་དང་། རས་བལ་དང་། དུ་གུ་ལ་དང་། ཀཽ་ཤི་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དག་གོ། །བྱ་བ་ཐ་དད་པ་ནི་ཅིག་ཅར་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་སྟེ། སྐུད་པ་དག་ལའོ། ། རས་ཡུག་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཚེ་རས་ཡུག་གཟུགས་དང་། རིགས་དང་། བྱ་བ་གཅིག་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། སྐུད་པ་རིགས་དང་། གཟུགས་དང་། བྱ་བ་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དེའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་ཁྱད པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རས་ཡུག་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་གཟུགས་དང་། རིགས་དང་། བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྩོམ་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། སྐུད་ པའི་གཟུགས་དང་།རིགས་དང་། བྱ་བ་རྣམས་རེ་རེ་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རས་ཡུག་གང་གི་ངོས་གཅིག་བཀྲ་ལ། གཉིས་པ་མི་བཀྲ་བ་ཡིན་ན། ངོས་ཅིག་ཤོས་མི་བཀྲ་བ་དེར་རས་ཡུག་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་ ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་བཀྲ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རས་ཡུག་གི་གཟུགས་མ་མཐོང་བར་ནི་རས་ཡུག་དམིགས་པར་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་ནི་རྫས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཆེན་པོ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་དུ་མ་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཁྲ་བོའི་ངོ་བོར་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ངོས་གཉིས་པར་རས་ཡུག་མཐོང་ན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རས་ཡུག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཟུགས་མཐོང་བ་ཡང་ཡོད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།བྱ་བ་ཡང་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

再者，布匹与感官相遇是依赖于布匹与多个所依相遇，这是布匹被认知的原因。当只有一根线时，由于没有与多个所依相遇，虽然布匹存在于线中却未被认知，因此特征不成立。为此说'若依赖于具有多个所依'等。虽然看到布边时有多个所依，但并未认知布匹，所以这不是认知布匹的原因，因为虽有彼而未认知布匹。
再者，若认为布匹被认知时是依赖于认知全部所依，为此说'则永远不会被认知'等。因为中间和边缘部分与感官未相连，所以没有与全部所依相遇，因此永远不会认知布匹。
即使没有同时与所有部分相遇，但由于可以次第相遇，所以认知布匹并不相违。为此详细说'若次第与诸部分相遇'等。眼与触次第相遇时，只是与部分相遇，而从未与整体相遇，因此不会被眼和触所认知。
由于如此无论如何眼和触都不能认知作为他法的整体，因此详细说'由于次第了知整体'等。凡是依赖于认知相互差别事物而次第认知者，即是异于彼等的他法，如火轮一样。
譬如火把在不同处所无间断快速生起时，由次第认知而后知为轮，与此相异是一样的。详细说'对于形色、种类、作用不同的诸线'等。形色差别是指蓝色和黄色等形色的差别。种类差别是指丝、棉、细布、绸缎等种类。作用差别是指同时向上、向下、平行运动，即是诸线。
'因为布匹没有形色等'是说，此时布匹不应是单一形色、种类和作用，因为作为其因的诸线具有多种类、形色和作用，无有差别。'若形色等是各种各样'等，若认为布匹也如因一样具有各种形色、种类和作用，如此则会组成不同类，因为线的形色、种类和作用每一个都是各种各样的。
另外，若布匹一面有花纹，另一面无花纹，则在无花纹的那一面应看不见布匹。为什么呢？因为未见到花纹形色。未见到布匹的形色而认知布匹是不合理的，因为形色是认知实物的原因。如此说'大物是所认知，因为具有多个实物且有形色'。
'将见到花纹的本性'是说，若在第二面见到布匹，则必定也会见到作为布匹认知原因的形色，此为其意。'作用也是各种各样，将成为极其各种各样'是说由于没有成为自性的部分，所以没有整体。

།དང་པོ་དང་བར་དང་ཐ་མ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་དང་བར་དང་ཐ་མ་དག་ཏུ་འོད་ཀྱི་ཚ་བ་དང་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་དག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འོད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཚ་བ་དང་སྣང་བ་དག་མི་འཐད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་རེག་པ་དང་པོ་དང་བར་མ་དང་། ཐ་མར་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་། ཤས་ཆེ་བ་དང་། འབྲིང་དང་། ཤས་ཆུང་བའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་དག་གི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གཟུགས་སམ་རེག་པ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཅིག་རྩོམ་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འོད་ཀྱི་གཟུགས་དང་རེག་པ་དག་མི་འཐད་དོ། །རྩོམ་ནས་ཡང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མ་དག ཏུ་གཟུགས་དང་རེག་པ་དག་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་ན།ཐ་མི་དད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འོད་ཀྱི་རྫས་ནི་ཡན་ལག་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡན་ལག་དག་ལས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ ཙམ་ཞིག་ལུས་པར་འགྱུར་ལ།དེ་དག་ཀྱང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུས་པ་དག་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་རེ་རེ་དག་དབང་པོ་ལས་འདས་པ་ཡིན་མོད་ ཀྱི།འདུས་པ་དག་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་པས་དམིགས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་གཞུང་གཟུགས་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་རེ་རེ་ལ་འབྲས་བུ་རྩོམ་པའི་ནུས་པ་མེད་ཀྱང་། འདུས་ པ་དག་འབྲས་བུ་རྩོམ་པར་ནུས་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྣང་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་འདུས་པ་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། རེ་རེ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ ཀྱང་ཡིན་ནོ།།སྐྲ་གྲམ་པའི་ཚོགས་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ལ། གྲམ་པ་སྨོས་པ་ནི་འདུས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་མེད་པས་རྫས་གཞན་དུ་རྟོགས་པ་བཀག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་གཞན་མེད་ཀྱང་རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལྟར་སྐྲ་ཅིག་དབང་པོ་ལས་ འདས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་པའི་སྐྲའི་ཚོགས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་བཀག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ མིང་དུ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་པར་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྫས་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་དག་ནི་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ ཉིད་ཡིན་པས།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞིག་ན་དེ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །འདི་ལྟར་སུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་སྟོན་པ་ན་གཟུགས་སམ། རེག་པའམ་གཟུགས་ཀྱི་དབྱིབས་ཙམ་ཞིག་སྟོན་པར་བྱེད་ དོ།།ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མིག་དང་རེག་པའི་གཟུང་བར་བྱ་བར་དམ་འཆའ་ན་མིག་དང་རེག་པ་དག་གི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་དང་རེག་པའི་ངོ་བོ་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་མེད་དོ། །བལ་དང་རས་བལ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།རྫས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་མེ་དང་འབྲེལ་བས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ལྡོག་གི་བལ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ནི་མ་ཡིན་པས་གལ་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་རྫས་གཞན་ཡིན་ན་ཚིག་པ་དག་ལ་བལ་ལ་སོགས་པའི་བློར་ ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་དེའི་བློར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་རྫས་གཞན་མེད་ན་ཆོས་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པ་བྱུང་བ་ལ་སྔར་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཞིག་དང་། བུམ་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ཇི་ ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པ་ཆོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་བུམ་ པར་ཤེས་ཀྱི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于'最初、中间和最后'这句话，在最初、中间和最后看到光的热和光明是不同的，因此具有光明部分的热和光明是不合理的。为什么呢？因为色和触在最初、中间和最后的状态中，以大、中、小的差别而有所不同，任何一点也不能创造出另外的色或触，因此光的色和触是不合理的。
即使创造了，由于是一体的缘故，在最初、中间和最后的色和触应该是无差别的，但实际上并非无差别，因此光的实体并非异于其部分，这是确定的。如果具有部分的实体并非异于其部分，那么就只剩下极微，而这些极微因为不是现量所能见，所以不能通过眼等感官来把握。
因此说'聚合则是现量'，虽然单个都超出感官范围，但聚合则是现量，所以不是没有通过所缘等方式的把握。为了说明这一点，举例说'如同它们的果实的创造'，就像单个没有创造果实的能力，但聚合则能创造果实一样，这里也是如此。
'眼等'是指色、光明和作意等唯有聚合才能产生识，而不是单个，极微也是如此。'如同看到散乱头发的聚集'，说'散乱'是为了遮遣由于无有聚合因而理解为异体的观点。虽然没有异体，对于有眩翳的人来说，虽然如同极微一样单根头发超出感官范围，但仍能见到互不混杂的头发的聚集。
在遮破部分与整体论之后，为了遮破属性与属性持有者论，所以说'因为唯对色等安立极微之名'。色等是无常的，所以说'当它灭时'等广说。实体和属性的词义不同，所以极微是异于色等的，因此色等灭时它不灭。
关于'如是任何人'，'如是'是表示原因的意思，即是说当显示地时，只是显示色或触或色的形状。对水等也是同样。地等被主张是眼和触所取，而眼和触的对象除了色和触的本性外没有其他差别。
'棉花和木棉'等广说，按照实体论者的观点，由于与火接触，仅仅色等退却，而非棉花等实体，如果异于色等是另外的实体，为什么在烧焦时不生起棉花等的认识？因此唯于色等才生起彼认识。
如果没有异于色等的其他实体，那么在陶工制作时生起时，之前的色等已灭，怎么会认知为瓶呢？因此广说'在陶工制作时生起时'。'因为形状相似'是指与先前的色相似的样子。如是于色等的形状差别认知为瓶，而不是仅仅于色等。

།དཔེར་ན་སླ་ཤ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཚར་དུ་ཤེས་ཀྱི། སླ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ལ་མ་ཡིན་ཞིང་། སྔར་གྱི་སླ་ཤ་ལ་སོགས་པ་བཅད་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་གྲོག་མ་རྣམས་ལ་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཕྲེང་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔར་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལོག་ཀྱང་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བ་བྱུང་བ་ལ་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བུམ་པར་ཤེས་པར་མི་འགལ་ལོ། །ཡང་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ ན།རྟགས་མཐོང་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་གྱོ་རལ་དང་མཐོན་དམན་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་མ་མཐོང་བར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་བུམ་པ་ གཞན་མ་ཡིན་ལ།ཡན་ལག་ལས་ཡན་ལག་ཅན་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འགར་ཡང་ཐོགས་པ་དང་ལྡན་པའི། །དངོས་པོ་རྟག་པར་མི་སྣང་སྟེ། །དེས་ན་རྡུལ་ཕྲན་ རྟག་པར་ནི།།སངས་རྒྱས་ནམ་ཡང་མི་གསུངས་སོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྟོན་པ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་པ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་ ཞིང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གསུངས་པའི་གསུང་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཇི་ལྟར་དོགས། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་སྨྲ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་སྨྲ་བ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྟག་པའི་འཁྲི་ཤིང་ལ་འཇུག་པ་གཞན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་ལམ་མ་བལྟས་པ་དེ་ རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པའི་ལིང་ཏོག་བསལ་བའི་ཕྱིར།འདི་སྐད་དུ་སྐུད་པ་དག་ལས་རས་ཡུག་གམ་གཟུགས་དག་ལས་བུམ་པ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གིས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལྟ་ཉེས། །དེ་ནི་གཞན་དུ་བླུན་པ་ཉིད། །གང་དག་དེ་ལ་ ཡུན་རིང་དུ།།འདུས་པ་དེ་དག་བསླུས་པར་འགྱུར། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མུ་སྟེགས་པའི་སྨྲ་བ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་མཉེས་པ་ན་བོང་བུའི་འོ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ལ་སྡང་བ་མང་དུ་བྱས་པ་ནི་གཙང་སྦྲ་ཅན་འདམ་རྫབ་སྤྱོ་ བ་འདྲ་བ་ཞིག་གོ།།ལམ་འདི་ནི་རང་གི་སྡེ་པ་དག་གིས་སུན་ཕྱུང་ཟིན་པས་འཕྲོ་བཅད་དོ། །ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བརྩམ་པར་བྱའོ། །དེ་ཡི་སྐྱོན་དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། མེ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་ཆོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཤིན་ ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།དགའ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དེ། ཡིད་དགའ་བའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་མཉེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་རུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མཉེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཞི་པ་ན་མེད་མི་གཡོ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགུལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནང་གི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་དབུགས་དག་དང་། །བདེ་བ་ལ་སོགས་བཞི་ ཡིན་ནོ།།ཞེས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱོན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་འཇུག་པར་མི་ནུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གཙང་མ་རྣམས་ལྷག་མཐོང་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་དག་ནི་ཞི་གནས་ལྷག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ ཡང་འགྲོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མར་སྟེ།ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དུས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་ཆུས་འཇིག་ལ། དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་རིང་བ་ན་རླུང་གིས་འཇིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ལུས་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོན་པའི་རྒྱུན་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། དུས་དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་གི་ཚེ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།

例如，对于萝卜等形状的差别能够了知其连续性，而不仅仅是对萝卜等本身，也不是对以前切开的萝卜等先前生长的那些，虽然是其他的，但由于蚂蚁们的形状相似，故能了知其连续性。同样地，虽然先前的色等已消失，但由于从能造色中产生的形状相似，所以了知为瓶也不相违。
若问此如何了知？因为未见到标志而不能了知。因为未见到其破损、高低等标志而不能了知为瓶等，所以色等与瓶不异，支分与有支分者也不异。因此，极微是无常的这一点得以成立。正因为如此，'任何有碍的事物，都不见为常住，因此诸佛从不说，极微是常住的。'如是说道。
正因为如此，世尊说：'一切有为法无常。'导师对一切所知无碍而见，所说无颠倒，对其言教怎能有异议？因此，为了遣除主张支分与有支分者以及主张功德与有功德者等人的无明翳障，他们随着常见藤蔓而行，不观他宗之道，故说：'线与布或色与瓶不异。'
'若人见此世颠倒，彼于他处更愚痴，若人久依止于彼，彼等终将被欺诳。'这些外道的说法完全如同搅动驴奶一般徒劳无益，对他们过分厌恶就如同清净者触碰污泥一样。此道已被自部所破，故中断。旁述至此为止。现当开始正文。
'由与其过失相顺故'是说：火等与初禅等的过失相顺的缘故。'又由具轻安'中的'又'是与喜相连。具轻安即是与轻安相应。喜能令具轻安，因为经中说：'意喜则身轻安。'
'令身柔软'即是令身堪能。'正因如此'即是因为令身柔软之故。'第四中无不动故'即是不动摇的意思。'由离内过故'中，'寻伺及气息，乐等为四种。'将解释寻、伺等为过失。
'彼等不能入无色'是说：因为净居天是修观行者，而彼等偏重止行的缘故。'亦不能往他处'是说不能往下地，因为不还者是往殊胜处的缘故。若问：为何长时后为水所坏，更长时后为风所坏？为此说'由彼等有情等持差别'等广说。等持差别即是第二禅、第三禅的差别。'住身差别'即是命根相续的差别，即彼等寿命在那么长时间后耗尽。

།འཇིག་ པ་དེ་དག་ནི་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་ལ།འཇིག་པ་རེ་རེ་ཡང་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་ན་བརྟགས་པའི་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས།འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །། @##། །འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོའི་ཐུགས་རྗེའི་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་གྱིས་གསོན་པའི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ཚིམ་པར་མཛད་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཟླ་བ། སྲིད་པའི་དཀྱིལ་ འཁོར་མཐའ་དག་སྣང་བར་མཛད་པ་ལ།རང་གི་རྟོག་པས་སྦྱར་བའི་སྐྱོན་གྱི་རྡུལ་དག་གཏོར་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བོ་སྡིག་པ་ཅན་སླུ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་གང་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ པ་འདི་ནི་ཤིང་ཐོག་དང་།རྡོ་དང་། ཚེར་མའི་རྣོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དམ། མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཅན་ནམ་མ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ན་ཡང་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་ཡང་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ།།རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཤིང་ཐོག་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ གཅིག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤིང་ཐོག་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་ཐོག་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པའི་སྣ་ཚོགས་རྒྱུ་མེད་པ་ ཉིད་ཡིན་ན་ནི།ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མེད་པས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། རུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབང་པོ་དང་། དོན་དང་། ས་བོན་དང་། འོ་མ་དང་། མེ་དང་། དུ་བ་ དང་།བརྡབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ན་བློ་དང་མྱུ་གུ་དང་ཞོ་དང་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེ་བ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ཁོ་ན་ཡང་མ་ ཡིན་ཏེ།ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་མེད་བཞིན་དུ། ཕ་དང་མའི་ནངས་ཀྱི་དང་པོའི་བྱ་བ་མཚུངས་པའི་སྤུན་རྣམས་ལ། ལུས་དང་། དབང་པོ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། སྟོབས་དང་ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། བློ་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བརྟེན་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ལྷག་པར་མོས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ནོར་འབྱོར་པ་དང་། རྒུད་པའི་བྱེ་བྲག་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བ་དག་ལ་མཉམ་པོར་འཇུག་པ་ན་ཁ་ཅིག་གིས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ངལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན་དེ་ནི་མ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་། །འགའ་ཞིག་གིས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། བྱས་པ་ཡང མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི། །དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་། ཚད་དང་ཚེ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་བཤད་དོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ གཞལ་མེད་ཁང་དང་།གླིང་དང་། རི་དང་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཤད་དོ། །སུས་ཀྱང་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་བྱས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་པོས་སྤྲུལ་པ་ལྟར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་འམ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་ཅན་ནམ། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་མ་ཡིན་ན། དེ་ སུས་བྱས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འོ་ན་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཅི་རིགས་པར་འབྲས་བུ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་གང་ ལས་ཤེ་ན།ལས་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

那些坏灭共有六十四种，每一种坏灭都是大劫。因此，如此解释时，称为'详细分析的解释'。这是由阿阇黎刚巴贝所造的《阿毗达磨俱舍论广释·随相论》中，第三品'世间品'的广释。
世间怙主以大悲甘露之流滋润一切世间，其教法如月光照耀整个轮回界。有些造罪之人以自己的分别念散布过失的尘埃，他们认为内外诸法种种现象，如同果实、石头、尖刺等，要么是无因而生，要么是由可见因或不可见因所生，或是由智慧预先设计而成。因此详细询问所谓有情世间和器世间。
由于因缘各异，果实、石头等呈现种种差别。并非无因，因为即使是同一棵树所生的果实，也因花朵等的不同而有差异，说明有不同的因缘。若果实、石头等的差异是无因，由于没有特殊的因，一切都将成为无因，这是不合理的。
为什么呢？因为根、境、种子、牛奶、火、烟、撞击等存在与否，会导致认知、芽、酪、染色、声音等的有无差异。其因也不仅仅是精血等可见之因，因为即使父母的精血等没有差异，同胞兄弟姐妹之间在身体、感官、健康、力量、正直、智慧、忍耐、精进、稳重、慷慨、信仰、贪欲、嗔恨、傲慢、富有、贫穷等方面都有差异。
当平等从事某项工作时，有些人获得成果，有些人却只是徒劳，若无不可见因，这是不可能的。也不是某人预先设计而作，因为这已被'非自在天等，次第等故'这一论述所破。
其中，有情世间的种种差别是通过界、趣、生处、大小、寿量等差异来解释的。器世间的种种差别是通过宫殿、洲、山、风轮等差异来解释的。并非任何人预先设计而作，就像变化者与所变化的关系一样。
如果不是无因，也不是由可见因所生，也不是预先设计，那么是谁造作的呢？对此说道：'诸有情的业产生种种世间。'从四果的角度来看，没有任何事物不是业果。这从何而知？因为可以看到业的功能。

།འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྐྱེད་པ་ལ་ལས་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་ཞིང་པའི་འབད་པ་ལས་ཞིང་རྨོ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ འགྲོ་བ་ལས་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་མཐོང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་ནི་འབད་པ་མེད་པར་མངལ་ནས་འཐོན་པ་བཀྲུས་པ་མན་ཆད་དུ་བདེ་བར་མཐོང་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་སྡུག་པར་མཐོང་ངོ་། །འདིར་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཐོས་པ་ནི་ལས་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་ལས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ལས་ལས་སྐྱེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལས་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །གང་དག་ལས་རྨ་ལྟ་བུར་ གྱུར་པའི་ལུས་ངག་དང་།དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དགའ་དགའ་ལྟ་བུ་དག་འབྱུང་བ་ལས་དེ་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལས་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་འདྲེན་མར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ བ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་རྨ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ལུས་ཀྱིས་ཡུལ་དགའ་དགའ་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ལས་གཉིས་ཀ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་དགའ་དགའ་ལྟ་བུ་དག་ གིས་ཡུལ་དགའ་དགའ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་པར་ནི་མི་ནུས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ལས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རིགས་ཏེ། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་པདྨ་དང་ཨུཏྤལ་ལ་ སོགས་པ་སྐྱེ་ལ།མི་དག་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་དུག་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེའོ། །སོ་སོར་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སེམས་པ་འདྲེན་མས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྷ་འདྲེན་མར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དགའ་དགའ་ལྟ་བུ་དག་སྐྱེའོ།།དེ་ནི་སེམས་པ་དང་ངེས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་ལུང་སྟོན་པ་ནི་སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་བྱེད་ པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུར་བྱའོ་སྙམ་དུའོ། །མདོ་ལས་བསམས་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་བསྟན་བཅོས་ལས་སེམས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བཤད་དེ། །སེམས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསུམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པས་བྱས་པའི་ལས་ལ་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན། ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡིན་པས་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་ལས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ངག་གི་ལས་གཅིག་པུར་གྱུར་ པ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ལས་ནི་ངག་གི་ལས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་གཉིས་ནི་དེ་ལྟར་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལས་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་ལས་བཞིན་དུ་ལུས་ དང་ངག་གི་ལས་གཉིས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་པ་ཉིད་པས་ཡིད་ཀྱི་ལས་གཅིག་པུར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་བརྟེན་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ངག་གི་ལས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ།

业的力量在产生可意和不可意的果报方面是显而易见的，比如农夫的劳作产生耕种等果实，与他人妻子交往产生被不喜欢的人杀害等果报。有些人从出生洗浴以来无需努力就感受到快乐，有些人则感受痛苦。在此，听闻可意和不可意的果报是由业所引导的，所以获得快乐和痛苦也是由业所引导的。
如果说'从业而生'等，是考虑到内在身体果报的业力强大。从如同伤口般的身语和作为其对治的受用愉悦等产生，它们就是如此本性。再者，这些业属于谁呢？为此说'引导众生者的'，意思是行善和不善者的。
如是，以如同伤口般的身体受用愉悦等境界，因此两种业都会有果报，否则不然。比如愉悦的身体无法受用不愉悦的境界。因此'唯有如是业'在此是合理的，因为是共同和不共同的业果。
由一切众生的善业力而生莲花、青莲等，由不善业力而生毒药、荆棘等。各别确定的众生业果是众生的身体，这些也由引导的思所产生。确实如此，因为非引导天者的身体和受用是愉悦的。
'思和决定'是总摄一切业的显示。对此引经说'思业和思已业'，即是'将做如是如是'和'应当如是如是'的想法。经中所说的'思已'，此论中说为'思作'，意思是由思所发起。
'有三种'是因为思所作业分为两种。'一切依止身故'是依赖身体而转，如此则依止身体的业是身业，语业和意业也应成为身业。
唯一的语业是语的自性业，故说'语的自性业是语业'是清净的。身业和意业二者不是如此身和意的自性，所以这二者不成为业。
关于'若是由发起而成业'，如同意业一样，身语二业也是由意引导，所以应成唯一意业。
'由三因依次'中，身业是所依业，虽然是由意发起，但因为依止身体。语业是自性业，因为是语的自性。意业是发起业，因为是由意发起且依止于意。如此则三者都显示彼此差别。思是意业。

།ཞེས་འདིར་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་བཤད་ཀྱི། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་གི་ནི་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་རྣམ་རིག་རྣམ་རིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་མདོ་ལས་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཞེ་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ ཡིན་པའོ།།ངག་གི་ལས་གང་ཞེ་ན། ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ནིའི་སྒྲ་ནི་དེ་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ཡིན་གྱི། ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིད་ ཀྱི་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ཅེ་ན།དེའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རིག་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་ན། སེམས་པ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སེམས་པ་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ལོག་ན་འབྱུང་བ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ན། དགེ་བའི་སེམས་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ལོག་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་མི་ བཟོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རླུང་གི་དབང་གིས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་དེ་དང་དེ་ལྟར་འགྱུར་བས། སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དབྱིབས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ལུས་ཀྱི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་ཁོ་ན་ནི་དབྱིབས་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དང་འབྱུང་བ་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ལུས་གཡོ་བ་སྟེ། འགུལ་བའི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་རིགས་ཀྱི། མི་གཡོ་བ་ནི་མ་ཡིན་པས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དབྱིབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འགྲོ་མིན་གང་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ ནི།།ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སྐད་ཅིག་མའི་སྒྲ་དོན་དུ་མའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། སྐད་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐད་ཅིག་གི་སྒྲ་ནི་སྟོང་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པ་ནི་སྣོད་སྐད་ཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །བྱ་བ་མེད་པ་ལ་ནི་ ལྷ་སྦྱིན་སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །དུས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའོ། །བདག་ཉིད་དུ་རེད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་བར་མེད་པས་ན་རེད་མ་ཐག་གོ། །རེད་མ་ཐག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ རེད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་སྟེ།དེ་དབྱུག་པ་ཅན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་རེད་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའོ། །སྐྱེས་པའི་འོག་ཏུ་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་གཞན་དུ་གནས་པར་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པའི་འོག་རོལ་དུ་འཇིག་པ་ཡོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རེད་མ་ཐག་ ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྐད་ཅིག་མའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་འདུས་བྱས་ནི་སྐད་ཅིག་མའོ། །གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ན་བརྗོད་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མཆི་གུའི་ལུས་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་མར་ཁས་མི་ལེན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་གཟུགས་འགའ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁ་ཅིག་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་འགའ་ཞིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁ་ཅིག་དག་ནི་ སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ལ།ལུས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པས་དེ་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པའི་འོག་ཏུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལུས་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བར་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

此处说明意业的本体，而不是身业和语业的，因此说'彼等表及无表'。如经中说：'什么是身业？即身表和身无表。什么是语业？即语表和语无表。'此处'ni'字是为了确定仅彼等是表和无表，而意业不是的意思。
又为何不承认意业也是表和无表的自性呢？因为它不具有彼等的特征。表业是由于能表示自己的等起心，而思心所并不具有此特征，所以思不是表业。
无表业是在能生的大种灭时依托其他大种而转，而善心在等起心灭时不能依托染污心和无记心而转。因此思也不应是无表业。由于异熟风的力量，身体形状会如是变化，所以详细说'由心力'。
身表唯是形状，但形状不唯是身表，正因为如此才说'由心力'。又为何色和大种不是表业呢？因为它们一向是无记性。
有人说'行动即是'，这是指身表。身业是身体的行为，即身体的运动，只有在运动的身体上才合理，而不动则不是，所以身表唯是行动而非形状。对此说'非行动以诸有为'。
由于刹那声表达多种含义，故问：'刹那是什么？'如此，刹那声也用于空，如说'器皿刹那'，意为空。用于无作用，如说'提婆达多刹那'，意为离作用。用于时际，如说'作了刹那'。
所谓'获得自性即灭'，此中无间故称'即'。既是获得即刻又是灭，故称'即灭'，此以持杖者为喻，由于具有此性质故称'即灭'。意为生已不住。
按主张有别时住的观点，在获得自性之后才有灭，为了区别故说'即'。由于具有如是类似刹那声所诠的获得自性，故有为法是刹那性。
若说若非异则无诠说，[答]非因见到，如蚂蚁身。若[有人说]等广说。
并非承认一切有为法都是刹那性，那么如何？心和心所法、某些色法和某些不相应行是刹那性，而某些色法和某些不相应行非刹那性，身体也非刹那性，因此它获得自性之后并非不存在，所以身体转至他处并不相违，如是思维。

།འདུས་བྱས་ནི། གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ འཇིག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འདུས་བྱས་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་མོད་ཀྱི། སྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །འཇིག་པ་འདོད་ན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། གལ་ཏེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འདོད་ན་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འགྱུར་བས་འདུས་བྱས་འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ ཏུ་འཇིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་འདྲི་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྨོས་སོ། །བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིན་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ ཏེ།རང་གི་ངོ་བོ་ལོག་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་ལས་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དེ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ནི་གཞན་ཉིད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ། །འཇིག་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི་རེ་ཞིག་ཁྱོད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཡོད་ན་དེ་དག་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཤིང་ལ་སོགས་བདག་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ན། མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་དག་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་འཇིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།རེ་ཞིག་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །གཞན་དག་མ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་དེ་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་ འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་རླུང་དང་ཕྲད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ལ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་དང་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་རང་ཉིད་ཞིག་ཅིང་རླུང་དང་ལག་པ་དང་ཕྲད་པས་གེགས་བྱས་པ་དག་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་མ་མཐོང་བ་ཡིན་གྱི། རླུང་དང་ལག་པ་དང་ཕྲད་ པས་སྒྲ་དང་མར་མེ་དག་ཞིག་པས་མ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་མཐོང་བ་འཇུག་པ་ཡང་དེ་དག་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔར་སྐྱེས་པ་ཞིག་ན་གཞན་དག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའམ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། མངོན་སུམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་བཤད་ཅེ་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་འམ། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པའི་རྒྱུའི་དུས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་བློ་དང་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་པའི་དུས་མ་ངེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟར། ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།

有为法必定毁灭的原因是，具有生起的必定不离毁灭，如是思维。虽然有为法必定毁灭，但有人说不是刚生起就毁灭。如果承认毁灭，就必须承认刚生起就毁灭。为什么呢？因为事物的毁灭是无因的。
如果是有因的话，由于依赖因缘就不会刚生起就毁灭，但它是无因的。如果不承认刚生起就毁灭，那么以后也不会毁灭，有为法就会变成不毁灭，但事实并非如此。因此，应当承认有为法刚生起就毁灭。
问毁灭无因的原因说'为什么'，而非作用性是作为无因的理由而说的。非作用性是因为不可言说，不可言说是因为无实体，因为仅仅是自性的消失。
如经中广说'仅是事物生起'。'彼性不应成为他性'是说因为不离自性，所以说'彼性与彼相不相应是不合理的'，因为相不相应性若无他性则不会产生。
说'从木等与火接触'等，'等'字包含色等。因为毁灭不是眼等感官的对境而问'且你木等'等广说。
'若有彼则彼等不显现'是说，若木等与火接触后不毁灭，则应如前般可见，但实际并不可见。因此可以确定它们因与火接触而毁灭。
如广说'且应观察此'，因为是应观察的所以认为这不是所见。'其他未生'是说与火接触与它们的生起相违。
如广说'譬如从风接触'，这是对方也承认的。声音和灯是刹那性的，自行毁灭，与风和手接触成为障碍而未再生起所以不见，并非因为与风和手接触而使声音和灯毁灭而不见。
如是，且见的生起也不是因为它们住留，那么是什么呢？是因为先前生起的毁灭后其他又生起。木等的见与不见也应如是理解。
因此，毁灭是有因还是无因这个道理应当由比量成立，而不是由现量成立。'已说'是说什么呢？是说无因，因为非作用故，如同完全无。
'如生起'是说，生起是获得自性，无论是刹那性的诸行还是非刹那性的诸行，都承认它是有因的，如果一切的毁灭也如是成为有因，但这是不可取的，因为毁灭的因的时间不确定，会导致心、声音、火焰等刹那性事物的毁灭时间不确定的过失。因此，应当如心等一样，承认一切都是无因的。

།བློ་གཉིས་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བློ་སྔ་མའི དུས་ན་བློ་ཕྱི་མ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྔར་གྱི་བློའི་འཇིག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར།བློ་ཕྱི་མའི་དུས་ན་ཡང་བློ་སྔ་མ་ཞིག་པས་ཇི་ལྟར་ཞིག་ཟིན་པའི་འཇིག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་ཡང་བློ་ཕྱི་མའི་དུས་ན་ཡང་བློ་སྔ་མ་གནས་སོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དང་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ དག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྒྲ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་བློ་དང་སྒྲ་གསལ་བ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཐ་མ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། བློ་དང་སྒྲ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་གནས་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་ དཔལ་ལེན་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།དེའི་ལན་དུ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་དབང་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ཆོས་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་ གེགས་བྱེད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་གེགས་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པ་དང་།སྒྲོན་མེའི་མེ་ལྕེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སྐྱེས་བུ་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་གེགས་བྱས་ནས་ཆོས་མ་ཡིན་པས་འཇུག་ པ་[(]ཐབ་[,]ཐོབ་[)]པ་ཡིན་པ་དང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡིན་ཞིང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སྟོབས་ཆུང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ན། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ གི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་སྟོབས་ཆུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱིས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དམ། གང་ལས་སླར་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ལ་གེགས་ བྱེད་པར་འགྱུར་བས།ཆོས་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་ཡང་འགྲིགས་དཀའོ། །རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་གེགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདི་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བརྩད་མི་དགོས་སོ། །རྒྱུ་ཡང་འཇིག་པ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོས་པར བྱ་བ་དང་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་རྫས་ཕྲད་པ་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་འགགས་དང་རིམ་གྱིས་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་ཚོས་པ་དང་ཆེས་ཚོས་པ་དང་།ཆེས་ཆེར་ཚོས་པ་འབྱུང་བ་མཐོང་སྟེ། དེ་ལ་ཆེས་ཚོས་པ་འབྱུང་བ་ན་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཚོས་པ་དག་འཇིག་པར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་ཉིད་འཇིག་པ་པོར་འགྱུར་ན། གང་ཁོ་ན་ལས་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐ་དད་པ་དག་རྒྱུ་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་ལས་དུས་ཐ་དད་མིན་དཔེར། །ས་བོན་མྱུ་གུ་དང་དེ་བཞིན། །གཤེར་དང་གཤེར་མིན་གྲང་དྲོ་བཞིན། །བུ་རམ་ལས་སྲ་གནས་སྐབས་གཞན། །ཞེས་བཤད་དོ།

关于'因为两种心识未相遇'这句话，在前一心识存在时后一心识尚未存在，那么不存在的后心如何能成为前心的灭因？在后一心识存在时前一心识已灭，那么已灭的前心如何能成为灭因？
如果认为在后一心识存在时前一心识仍然存在，因此说'怀疑和确定的认识'等。对声音也应当如此说。
当说到'在心识和声音明显之后'等时，最后如何成立？因为没有其他心识和声音。
关于'住留无因'等广说，阿阇黎胜授认为：对已生之法无有住因，因此这本身就是灭因。
对此回答说：'无不应成为因'，因为是无实法的缘故。因此这不是灭因。
说到'依善法和不善法'，其中善法是指有益的方面，如灯焰是生起的因；不善法是指有害的方面，是灭因。
生灭的因——善法和不善法在刹那刹那中获得运行和障碍是不合理的。为了利益众生，阻碍不善法而善法获得运行，灯焰得以生起；为了损害众生，阻碍善法而不善法获得运行。
对不善法也应当以相反的方式来说。这两种生灭都是在每一刹那中，有力者能障碍弱者，然而善法和不善法的强弱因在每一刹那中并不存在。
如果因为力弱而善法障碍不善法，那么在同一刹那中不善法怎么会有力，或者之后不善法又从何处能障碍善法，善法又怎么会变弱？因此这种推测很难成立。
对因的考察——善法和不善法获得运行与障碍的特征，这也适用于一切有为法。因此可以证明一切有为法都是刹那性的，因为不依赖于善法和不善法之外的灭因。因此无需争论。
关于'因也将成为能灭者'，当可染物与染料接触时，前前灭去，渐次从染因所生的后后诸法中出现染色、更染色、极染色。当出现更染色时，如果认为与火相关的染色会灭去，那么因本身就成为能灭者。从染因所生诸法生起的同时就是无实，这是不合理的，因为不同时间的事物不能成为同一因。
为什么呢？因为会导致同时存在和不存在的过失。如说：'一因不同时，如种子与芽，如湿与非湿、冷与暖，如糖的坚硬与其他状态。'

།གང་ཞིག་མེ་ནི་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་ཡིན་ལ། འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལ། ཡང་ན་རྒྱུ་མེ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་འདྲ་བ་གཞན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ན་འཇིག་པར་བྱེད་པར་མི་རུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་མེ་ལྕེ་གཞན་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལྕེ རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།གཞན་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །བརྟག་པ་གང་གིས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་འཇིག་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ། ཐལ་བ་དང་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་ཉི་མ་དང་། ཆུ་དང་ས་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྨིན་བྱེད་ལས་སྐྱེས་ པའི་བྱེ་བྲག་འབྱུང་བ་ལ་གང་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ།ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ནོ། །དེར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའམ་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའམ། ཚྭ་ལ་སོགས་པ་འདི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་པར་ བྱ་དགོས་སོ།།དེ་ལྟར་འདོད་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དེ། གང་དང་འབྲེལ་པ་ལས་འགའ་ཞིག་ལས་ཚོས་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གང་ཆུ་བསྐོལ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆུ་དག་མེ་དང་ འབྲེལ་པ་མི་འཇིག་ན།གང་ལས་བསྐོལ་བ་ན་ཟད་པར་འགྱུར་བ་མེ་དང་འབྲེལ་པ་དག་ཅི་ཞིག་བྱེད་ན་ནི། དེ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པའི་མེའི་ཁམས་མཐུའི་སྒོ་ནས་འཕེལ་བྱེད་དོ། །དེའི་མཐུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མེའི་ཁམས་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེ་བས་ཆུ་དག་གི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་རང་ གི་ངོ་བོས་སྐད་ཅིག་གཞན་ཉམ་ཆུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་པ་ནས། ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བའི་བར་དུ་གྱུར་པས་སྐད་ཅིག་གཞན་དང་འབྲེལ་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆུ་དག་གི་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་གྱི། མེ་དང་འབྲེལ་པ་དག་གིས་འཇིག་པ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།རང་ཉིད་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་སྨོས་སོ། །གཏན་ཚིགས་མི་གཡོ་རྩ་བ་རབ་བརྟན་ཞིང་། །སྐྱེས་ནས་དུས་ཕྱིས་ དངོས་པོ་ཡོད་མིན་པའི།།ཕྱོགས་འདི་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གནས་མོད་ཀྱི། །རྒོལ་ངན་རྩོད་པའི་ཚུལ་འདི་གཞོམ་པར་བྱ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། །འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་མེད་ན། འགྲོ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུལ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྩཝའི་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྩཝའི་ཡུལ་དུ་འདབ་ཆགས་པར་འབྱུང་བས་མེ་འགྲོའོ་ཞེས་བསྙད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འདབ་ཆགས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་དོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་དབྱིབས་ནི་རྫས་སུ་མེད་དེ། དེ་བཅོམ་ན་དེའི་ བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེའོ།།གལ་ཏེ་རྫས་སུ་མེད་ན་དེར་གདགས་པའི་རྒྱུ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་ལ། དེར་བརྟགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གདགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ ཁ་དོག་ཡིན་ལ།དེར་བཏགས་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཁ་དོག་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །འདི་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི། དཔེར་ན་མགལ་མེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མགལ་མེའི་གཟུགས་ནི་རིང་པོ་དང་ཟླུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ་གཞན་དུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་གཉིས་གཟུང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གཉིས་ཏེ། མིག་གི་རེག་པས་ཀྱང་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于认为由于火是刹那性的，所以产生者是一个，毁灭者是另一个的想法，说道'或者因火无差别'，因为是相似果的生因，所以生者无差别，因此不应成为毁灭者。
首先'从其他火焰'是指认为由于火焰非刹那性，所以一个是生者，另一个是灭者。
以何种观察而生者不成为灭者呢？从灰、雪、热、日光、水、土的关系中，由熟因所生的差别产生时，应当观察什么呢？灰等并非刹那性。
在此必定是生者也是灭者，或者灭无任何因，或者应当承认盐等每一刹那都是他性。
如此承认的话，即是成立一切有为法刹那灭，因为不存在与某物相关而不从某些熟因产生差别的。
那么如经中广说'譬如煮水'，如果水与火相关而不灭，则煮时耗尽是由于什么与火相关呢？是由于与之不异的火界力量增长。
如广说'由其力'，由火界力量增盛，水的第一刹那以自性成为弱小的其他刹那之因，如是乃至极其微弱为止，由于极其微弱故不与其他刹那相续。
如此水的相续断绝，并非由火的关系所灭。
所谓'由于自性是灭性'即是'由于是灭性'之义。
若问如何？则说'由于仅生即灭故'。
'因坚固不动根基稳，生后后时事物非有，此分暂且且住如是，当破恶辩诤论方式。'
由于是刹那性故无行走。
又问若无行走，如何称为行者？因此说'于他处'等，如同柴火虽是刹那性，但于柴处相续生起而说火行走，如是于其他也于他处相续生起而起增上慢。
经部师说形色非实有，因为若破坏则无其觉知，如瓶等。
若非实有，则何为假立因？何为假立差别？因此广说'从一分'等。
此说明假立因是色，假立差别是从色生起的差别。
对此举例说'如火轮'，如同火轮虽无长圆等他法，但是生起差别之因，其他也是如此。
所谓'若有则应二取'是指两个有色根，因为以眼触也能知长等。

།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་དབང་གིས་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ།དབྱིབས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རེག་པས་འཛིན་པར་མི་འཐད་དོ། །རེས་འགའ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རེག་ བྱའི་ཡན་ལག་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་དམིགས་པ་དག་ལ་ཕྱིས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཞེན་པས་མིག་དང་རེག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བས།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཇི་ལྟར་རེག་བྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་རེག་བྱ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་གནས་ པ་ཡན་ལག་རེ་རེ་ནས་གཟུང་བ་ན་ཕྱི་ནས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི།རེག་བྱ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་གཟུང་བ་ན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་དག་ཁོ་ན་རྣམ་པ་དེར་གནས་པ་ཡན་ལག་རེ་རེ་ནས་གཟུང་བ་ན་ནི་ཕྱིས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་ཀྱི། ཁ་དོག་ ལས་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ།།ཆོས་མངོན་པ་བས་ཁ་དོག་དང་རེག་བྱ་ལས་ཐ་དད་པའི་དབྱིབས་བརྗོད་པར་འདོད་པས་སླར་སྨྲས་པ་ནི་དེ་ལ་རེག་བྱ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདིར་དྲན་པའི་སྒྲ་ནི་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་བརྗོད་ཀྱི།ཇི་ལྟར་མིག་གི་ཁ་དོག་བཞིན་རེག་པས་དངོས་སུ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དཔེར་ན་མེའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མི་ འཁྲུལ་པ་ལས་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྟོན་ཏོ།།གང་ལ་རེག་བྱ་ལ་རེག་ནས་དབྱིབས་འདི་ངེས་པར་དྲན་པར་འགྱུར་བ། འཇམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རེག་བྱ་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་གང་ལ་ཡང་ངེས་པ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་རིང་པོ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཅིག་འཇམ་པ་ཡིན་ལ།ཅུང་ཟད་ཅིག་རྩུབ་པ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མ་ངེས་པར་འཇུག་པའི་རེག་བྱས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་ངེས་པར་དྲན་པར་འགྱུར། འོན་ཏེ་རེག་བྱ་དང་དབྱིབས་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པར་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་ངེས་པར་དབྱིབས་དྲན་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཁ་དོག་ཀྱང་དྲན་པར་ འགྱུར་ཏེ།དབྱིབས་ལྟར་རེག་བྱ་མ་ངེས་པར་ཁ་དོག་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཁ་དོག་ལ་མ་ངེས་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི། ཡང་ན་ཁ་དོག་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་རིང་པོ་ལ་ཐུང་ངུའོ་སྙམ་པ་དང་། ཐུང་ངུ་ལ་ནི་རིང་པོ་སྙམ་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་ངེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁ་དོག་ནི་ངེས་པར་དྲན་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།རེས་འགའ་རེག་བྱ་ལས་དམར་པོ་ལ་སེར་པོ་སེར་པོ་ལ་དམར་པོ་འོ་སྙམ་དུ་འགྱུར་ལ། ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་མ་ངེས་པར་དྲན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་ངེས་པར་འགྱུར་བ་དྲན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཁ་དོག་ངེས་པར་དྲན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དབྱིབས་ནི་ངེས་པར་དྲན་ པར་འགྱུར་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།རེག་བྱ་ལས་དབྱིབས་དྲན་པ་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་། །རི་མོ་བཀྲམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རི་མོ་བཀྲམ་པའི་དབྱིབས་གཅིག་ལ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དང་ལྷམ་པ་དང་གྲུ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་མང་པོ་གནས་པར་མཐོང་ན། དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་ པའི་དབྱིབས་ལ་མི་རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྟེན་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགལ་བ་བཞིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནས་པའི་ཁ་དོག་དེ་ལ་དབྱིབས་སུ་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ། །གང་ཡང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་གཅད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་རྡུལ་ལ་མེད། དབྱིབས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་མེད་དོ།

关于色处，详细说明如下：由于眼等根的作用，色等处是各自不同的，形状也属于色处的范畴，因此不应该由触觉来感知。有时毗婆沙师说长等形状不是由身根来感知的。那么是什么呢？由身根缘取如是安住的触处部分之后，再执著为长等，因此不会导致眼和触两者都执取长等的过失。
因此又详细说明'如同触'等。如同触本身如是安住，逐一把握各个部分时，之后会了知为长等，而不是在把握触之外的其他长等时；同样，唯有把握如是安住的各个部分的颜色时，之后才会了知为长等，而不是把握颜色之外的其他长等，应当确信这一点。
因阿毗达磨论师主张形状异于颜色和触，所以又说'与触俱行'等详细内容。这里'忆念'一词是指推理，而不是如同眼见颜色那样直接感知，因为处不相同。
'譬如火的形状'等详细说明：如同由一根感官所取的无错乱对境可以推理出由其他根所取的对境，这里也是同样说明。对于触到触对境后必定会忆念的形状，柔软等触对境对任何长等形状都是不确定的。
如此，长等有些是柔软的，有些是粗糙的，这样不确定的触怎么能确定忆念为长等呢？即使触和形状之间没有确定的俱行关系也能确定忆念形状的话，那么也应该能忆念颜色，因为就像形状一样，触不确定也能忆念颜色。
如果对颜色不会不确定，那么就像颜色一样，对形状也不会认为长的是短、短的是长这样不确定。颜色是不会确定忆念的，因为有时会从触觉认为红色是黄色、黄色是红色。
就像颜色不确定地忆念那样，形状也不会确定地忆念。那么是什么呢？颜色不能确定忆念而形状能确定忆念，这有什么原因呢？从触觉忆念形状是不合理的。
'关于绘画展开'等详细说明：当看到在一个绘画展开的形状中存在长、短、圆、方等多种形状时，这对实有的形状是不合理的。就像青色、黄色等颜色因所依大种不同而不相违于同处，因此对如是安住的颜色假立为形状。
'另外有碍'等详细说明：凡是有碍色的一切，如果愿意，都存在于无根和无声的极微，即所谓的和合的极微中。说'有碍'是为了遮除无碍色。形状在极微中是不存在的。

།ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་དབྱིབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་པ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཡན་ལག་རེ་རེ་ནས་ཡོད་པ་ལྟར་རིང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ ཡན་ལག་རེ་རེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགྲིབ་པ་ན་དེར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བཟློག་པའམ། དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་སེར་པོའི་བློར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར། རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་འགྲིབ་ན་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བློ་མི་ལྡོག་ཅིང་། དེ་ལས་ བཟློག་སྟེ་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་བློར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་ལ་དབྱིབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མང་པོ་དེ་ལྟར་གནས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བཟློག་པར་ཟད་དེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དབྱིབས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་དག་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རིང་པོ་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པར་བྱེད་པ། དབྱིབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་གནས་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པར་འདོད་དེ། དེ་ནི་ཕྱོགས་འཛིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཉི་ག་ལ་རབ་ཏུ་གྲུབ པའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ།རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་སུ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་བསལ་ནས། དབྱིབས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་བཤད་པའོ། །གལ་ཏེ་དེར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལྟར་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་གྲུབ་ པར་འགྱུར་ན་ནི་ཕྱོགས་མི་འཛིན་པ་ཞིག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་གྲུབ་ན་ནི་དེ་དག་བསགས་པར་རུང་བར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ཉིད་ལ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུའི་བློར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་ནི་སྔོན་པོ་དང་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ སྔོན་པོ་དང་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་པའི་བློར་མི་འགྱུར་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་སྔོན་པོའི་བློར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་གང་ཁམ་པའི་སྣོད་རྣམས་ཁ་དོག་ཐ་མི་དད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་འདི་ཁ་དོག་ཙམ་གྱི། དེ་ལ་དབྱིབས་རྫས་སུ་མེད་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེར་བུམ་པ་དང་ཕྲུ་ ཏོག་དང་ཁམ་གཞོང་དང་།བཅུ་སྐྱོགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དབྱིབས་ཐ་དད་པར་འཛིན་ཅེ་ན། ཁ་དོག་ཙམ་ལ་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བློར་མི་འདོད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཁ་དོག་གི་བྱེ་བྲག་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཁ་དོག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་ ཤེ་ན།ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྒོར་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེར་ན་གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་ཐ་མི་དད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབྱིབས་མེད་ཀྱང་དེའི་བཀོད་པ་ཐ་དད་པས་འདི་ནི་ཕྲེང་བའོ། །འདི་ནི་འཁོར་ལོའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གནས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དབྱིབས་ཀྱང་ཁ་དོག་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་གི་བཀོད་པ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁ་དོག་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལ་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བློར་འགྱུར་ན། འོ་ན་གང་མུན་ཁུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚོགས་པ་ཅན་རྣམས་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ ཚོགས་པ་གཟུང་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།དེ་དག་གིས་དེ་ན་ཁ་དོག་མི་གསལ་བ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གྲིབ་མ་ནག་པོས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་མི་གསལ་བར་མཐོང་སྟེ། ཕྲེང་བ་དང་དམག་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་མུན་ཁུང་ན་མཐོ་ཡོར་མི་གསལ་བར་ མཐོང་ན་ཕྲེང་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་གང་དུ་མཐོ་ཡོར་དང་མི་ངེས་པར་ཟིན་པར་མ་གྱུར་པ་དང་།ཡང་དཔེར་ན་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དམག་གི་ཡན་ལག་མི་གསལ་བར་མཐོང་ནས་དམག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་མི་གསལ་བར་མཐོང་བ་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ མཐོང་བ་མེད་པས་སོ།

若问'极微无形'这一说法如何理解？如同聚合物中蓝等色的形状是每一部分都存在的那样，长等形状之色并非每一部分都存在，因为极微是无分的缘故。如同减少时，蓝等的认知消失，或者相反不会转变为黄的认知那样，长等聚合减少时，长等的认知并不消失，也不会相反转变为短等的认知。因此可以确定极微无形。因此，仅仅是多数如此安住时才有长等的区别，如同瓶子和毛毯一样。
若说'形的'等广说，某些由积聚差别而假立为长等，认为正是那些形的极微如此安住时为眼识所缘，这仅仅是执着方位而已。这是说，遣除了在色的极微二者中都成立的自性，即是长等形状假立的因，而了知形的极微。'彼等不成故'是对此说明原因。若如蓝等极微那样长等极微也成立的话，就不会执着方位了。正因为如此才说'若彼等自相成立则应可积聚'。
长短相对而言，于彼本身也不会生起长短的认知，如同蓝色相对于蓝与非蓝而言，不会生起蓝与非蓝的认知，而是不依他物，仅由自性而生起蓝的认知。那么'如陶器等色无差别'等广说，若此仅是颜色，彼中形状非实有，那么为何于彼执取瓶、果盘、钵、勺等形状差别？不认为仅仅在颜色上有长等的认知，而是在颜色的差别上。正因为如此才说'如所住之色'等。
若问如何说？如'一方圆形多分'等。如'蚂蚁等无差别'，虽无形状，由其排列差别而成为'此是串'、'此是轮'，因为殊胜而住的缘故。如是形状也如同颜色无差别一样，由颜色排列差别而有差别。若仅在颜色聚合的差别上生起长等的认知，那么'如暗处'等广说，因为未取聚合者故，认为不能取聚合。
彼等于彼处'仅是不明显的颜色'等广说。因为被黑暗遮蔽故见不明显，如同了知串与军队一样。譬如在暗处见到人形不明显时了知为串，或于何处人形不确定未能把握，又如见到马、象等军队支分不明显而了知为军队，彼等见不明显是因为未见马等差别。

།དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ་གང་ཁ་དོག་ཉིད་མི་གསལ་བར་མཐོང་ནས་དབྱིབས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཆད་པར་ངེས་པར་མི་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ དབྱིབས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ངེས་པར་མི་ཟིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལས་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ དེ་ན་ཁ་དོག་གམ་དབྱིབས་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་གྱི།དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཁ་དོག་ལས་ཐ་དད་པའི་དབྱིབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ན་ ཁ་དོག་མི་གསལ་བ་ཁོ་ན་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་དག་ནི་དབྱིབས་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་དབྱིབས་གཉིས་བཏགས་པ་ཡོད་པར་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་། ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བ་བསལ་ བས་དབྱིབས་ཁོ་ན་ཡོངས་སུ་གཟུང་སྟེ།འདི་ལྟར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་གཡོ་བ་མེད་པས་ཀྱང་གོ་བར་བྱེད་ལ། རང་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་རིག་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་ན། ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་འང་རང་ཀུན་ནས་ སློང་བའི་སེམས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས།དེའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པས་དབྱིབས་ཁོ་ན་གཟུང་གི་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཟེར་བ་ལྟར་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ལས་སུ་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབྱིབས་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ལ་ལས་ཉིད་མི་རུང་བའི་ ཕྱིར་དང་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བའོ།།ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འདོགས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ལ་ནི་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ལ་མངོན་པར་ འདོད་དོ།།དཔྱོད་པ་དང་བྱ་བའི་སེམས་པ་གཉི་ག་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ནི་དཔྱོད་པའི་སེམས་པ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དང་དེར་ལུས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངག་དང་ ཡིད་ཀྱི་ལས་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ངག་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ནི་ངག་གི་ལས་ཏེ། ངག་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ལུས་དང་ངག་གི་དག་ཀྱང་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཉིད་དུ་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གཉིས་ནི་ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཡང་ལུས་དང་ངག་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་པ་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་འམ།ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །འོ་ན་གང་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་སེམས་པ་ཁོ་ན་ལ་བཤད་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་བསམས་པའི་ལས་གང་ ཡིན་པ་དེ་མེད་པས།སེམས་པ་དང་བསམས་པའི་ལས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱའོ་སྙམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དཔྱོད་པའི་སེམས་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་བཟུང་ནས། ཕྱི་ནས་གཞན་བྱ་བའི་ སེམས་པ་འབྱུང་སྟེ།བྱ་བའི་ཚེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ལུས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བསམས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བའོ།

这是必然如此的详细解释：由于这个原因也是如此，即看见颜色本身不清晰而推测为形状。'完全不能确定断定'是指对长等形状完全断定不能确定的含义。
除了颜色和形状之外的色处是不存在的，因为经中说'色处有两种：颜色和形状'。因此必然应当承认，在那里是颜色或形状显现不清晰，除此之外不存在第三种色处。同样在这里也没有异于颜色的形状存在。那么是什么呢？在那里只是显现不清晰的颜色而已，应当如此理解。
'你们'是指你们诸位。'仅从形状'等是详细解释：虽然行走和形状二者都是假立存在而无差别，但因为不遍摄而排除行走，只取形状，如此合掌等虽无动作也能表达，且由能了知自身发起的心识也称为表色。在其他处所未生的合掌等，也由能了知自身发起的心识（表达），因此由遍摄只取形状而非行走。
不像毗婆沙师所说的那样是实有。'如何安立为身业'是问：因为假立的形状不可能成为业，也不可能依止于身体。依止身体的业称为身业，如是安立，而不是住于身体。'依止身体'是缘于身体，这也是指向身体趣入的心识。
因为寻求和作业的思都缘于身体，为了区分寻求的思，所以说'于彼彼处使身趣入的思'，意思是使其趣入。同样对于语业和意业也应如理理解：依止语的业是语业，即使语趣入的思。与意相应的业是意业。
如此则身语二业也因与意相应而应成为意业吗？不是这样的，因为身语二业虽与意相应，但由身语趣入的特性而有差别。除了使身语趣入的思之外，其余一切有漏或无漏的思，因为与意相应所以都是意业，这是成立的。
那么'所谓思'等是详细解释：在此身语业仅说为思，如此则没有已思业，这与'思业和已思业'的说法如何不相违呢？因此说'思维要做这个那个'等。先有寻求的思考虑要做这个那个，之后生起其他作业的思，因为在作业时随之而行。使身体趣入的那个思称为已思业。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་ པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཉེས་པ་ཆེན་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་ན་ནི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བདུན་ལ། དེ་ལ་རག་ལས་པའི་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་སྡེ་པས་གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་དགོས་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས བྱ་བའོ།།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ཐར་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་ན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་ཏེ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དེའི་འཕེན་པ་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ལྡོག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་སེམས་ པའི་ཁྱད་པར་ཏེ།དེ་དུས་ངེས་པར་འཕངས་པའི་དབང་གིས་དུས་དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པར་མི་འགལ་ལོ། །སེམས་པའི་ཁྱད་པར་འདི་སྙམ་པར་གཞག་པ་ནི་མེད་དེ། དེས་ན་འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ཡོད་ ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་བདོག་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འཕང་བ་སྟེ། འཕང་བ་ནི་དུས་ངེས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་པའོ། །སེམས་པའི་སྟོབས་ལ་རག་ལས་པ་ནི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་ བླུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་པ་མེད་པར་འཕེན་པར་མི་ནུས་ལ། མི་གསལ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་སེམས་པའི་དབང་གིས་སྡོམ་པ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་འཕེན་པ་ ལ་འཇུག་གི།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་པས་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འཕེན་པར་ནུས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ངག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ངག་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ། མཆུ་འགུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ནི་མ་ཡིན་ལ། མིང་གི་ཚོགས་ ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངག་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོ་ནས་སོ། །ཁས་ བླངས་ནས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་བདག་གིས་མི་བྱའོ་ཞེས་སྔར་ཁས་བླངས་ནས།ཕྱིས་དེ་མི་བྱེད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རིག་བྱེད་མེད་པ་ཡིན་པས་རྫས་སུ་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ། །འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་གཏོགས་རྣམ་རིག་མིན་སྐད་ཅིག་།ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'欲界所行'是为了排除色界所行，因为禅定和无漏律仪不像别解脱戒等那样依赖表业。
所说'将成大过失'是指，若无无表业，则将有无戒与非戒的过失，无八支圣道的过失，以及七种依实物所生的福德，将无法成就依此而生的福德之过失。
经部师广说'若是身业'等，是考虑若必定要成为无表业的话会如何。'将成何过'即是说将有何种过失。
'将随心而转'是说因为唯依于心，如同等持的无表业。如同禅定和无漏律仪的无表业因不依赖表业而唯依于心，是随心而转，同样，若别解脱戒的无表业在无表业时也将随心而转，因此必定应当承许表业。
'不会如此'是说即使无表业也不会随心而转。为什么呢？因为由思的差别而有其发起的差别。即'乃至寿终都要远离杀生等'这是思的差别，由于确定时限的发起力，在此期间无表业相续存在并不相违。没有'如是思维'这样的等持，因此这不是随心而转。
广说'即使有彼表业'等，即使有彼表业也能发起无表业，发起即是作为确定时限随转因的事物。'依赖思力'即是依止的意思。
对此说明原因是'因为愚钝'，意思是说因为不明显。无表业若无思则不能发起，不明显是因为无所缘。如是表业依思力而发起大、中、小戒，若由无记心所发起则不能发起无表业。
'语表业即是语声'中，'即'字表示确定，不是嘴唇动等形态，也不是名身等。因此广说'凡是语的自性声'。
'无表业即如前所说'是指如《俱舍论》第一品中所说的'散乱无心等'。
'仅是承诺后不作'等，是说先前承诺'我不作此'，之后仅仅不作而已，无表业因为是无表示，所以不应承许为实物。
'对过去大种'是说，如说'欲界无表刹那后，从过去大种所生'，而彼等也是无自性，因为过去大种如同现在一样无自性。

།རྒྱུར་བྱས་ པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་སུ་ཡོད་ཅིང་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་ རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ།།རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང་། །འཕེལ་དང་མ་བྱས་ལམ་སོགས་ཕྱིར། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྫས་ སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།རྣམ་པ་གསུམ་དང་དྲི་མ་མེད་པའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་སོ། །དེ་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་སོ། །འཕེལ་བ་དང་མ་བྱས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕེལ་དང་མ་བྱས་ལམ་སོགས་སོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དང་དྲི་མ་མེད་ པའི་གཟུགས་གསུངས་པ་དང་།འཕེལ་བ་དང་མ་བྱས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྣམ་གསུམ་དྲི་མེད་གཟུགས་གསུངས་དང་། །འཕེལ་དང་མ་བྱས་ལམ་སོགས་ཏེ། །དེ་དག་གི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཀྱིས་གཟུགས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་གཉིས་པ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཁོ་ ནས།གཟུགས་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་ནས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་ བྱའོ།།བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའོ། །བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པའི་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་གཞན་ནི་ཟག་པ་མེད་པར་མི་རིགས་ཏེ། ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་མེད་ལ། གང་མིག་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ཡང་མ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཟག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་རྫས་ནི་ཀུན་དགའ་ར་བ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོའོ།།རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པར་བྱས་ནས། དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྫས་བྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འགྲོན་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ནད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ནད་གཡོག་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བ་ལ་འབུལ་བ་དང་། ཅིག་ཏུ་སློང་བ་ཆར་བ་དང་། རླུང་མོ་ཆེ་ ལ་སོགས་པ་དག་བྱུང་ན་ཟན་དང་སྐྱོ་མ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་སྟེ།འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ནོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུའོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མེད་པའོ། །རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ རྫས་ལས་བྱུང་བ་དག་དང་ལྡན་པ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་དག་ནི་དང་བ་ལྡན་པ་དག་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་གྲོང་ངམ། གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་ ཞིག་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་ཐོས་ཤིང་།ཐོས་ནས་ཀྱང་སེམས་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའིའོ། །དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་གཏོགས་པར་བསོད་ ནམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་མི་རུང་སྟེ།སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

虽然说以变化为特征的色法的性质，但也是不存在的。关于'因为无色相'这一说法，'有色且适合为色'是从显示变化的角度来说明色法的性质，而无表色既不是变化的，所以它是不存在的。
如经中所说'三种无垢色'等。有部论师们说：'由于说三种无垢色，以及增长、无作、道等的缘故，无表色是实有的。'三种和无垢的色法即是三种无垢色。对此的解释是'说三种无垢色'。增长和无作道等即是'增长及无作道等'。
由于说三种无垢色以及增长和无作道等，所以说'三种无垢色及增长无作道等'。关于'色所摄色'，之所以重复提到'色'，是为了明确理解仅仅是由色所摄，而不是由受等其他法所摄。
'有可见有对色'是指以眼识所知的处所色。'不可见有对色'是指眼等诸根。'不可见无对色'是指法处所摄的无表色。
关于'无漏亦有无'，除了无表色之外，其他色法不应该是无漏的。因为入定时没有身语表色，虽然有眼等色法，但那些是无记法，是有漏法，所以不是无漏。
如经中广说'这七种事物性福业事'。这里的事物是指精舍、寺院等物品。作为第七种因缘，从其所生即是事物所生，例如布施给突然到来的人、布施给旅人、布施给病人、布施给看护病人的人、供养精舍、在下雨和大风等时布施饭食汤饮等，这就是七种事物性福业事。
'恒常'是指反复不断。'相续不断'是指无间断。'与非事物所生相应者亦同'是说，如同与事物所生相应者恒常相续增长福德一样，与非事物所生相应者也是如此。
又这些是与信相应，如经中所说：'听闻如来或如来声闻住在某村或村落附近，听闻后心生欢喜和极大欢喜。'
所谓'与异心相应'是指与烦恼心和无记心相应。此时除了无表色之外，福德不可能增长，因为与其他心相应时没有随后相续的身表。

།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡོད་དེ། གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །དགེ་དང་མི་དགེའི་རྗེས་འབྲེལ་གང་། །ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་སོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གང་ཞིག་དངོས་གཞིའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ལ། བྱ་བ་མ་རྫོགས་པའི་ཚེ་ན་ནི་གཞན་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་བསྒོ་བ་པོ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་ན་ནི། ལས་ཀྱི་ལམ་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ལུང་དུ་བསྒོ་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུང་བསྒོ་བ་ཙམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི། ལས་ དེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལུང་བསྒོ་བའི་ཚེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དེ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་མ་བྱས་པ་ནི་དངོས་གཞིའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་བྱས་པ་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་རང་གི་ངོ་ བོ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལས་བྱས་སམ་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ལུང་བསྒོ་བ་ལ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་ན། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་ཁྱད་པར་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱིས་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཅིག་གིས་མ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པ་ ལྷག་མ་བཅུ་གཅིག་གོ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྟར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་ནི་གསུངས་སོ། །དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཚིག་ཏུ་ མི་སྨྲ་ཞིང་ལུས་མི་གཡོ་ལ།ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་སྲིད་པ་ནི་དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་རྣམས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ།དེ་མེད་ན་ནི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་ནི་གལ་ཏེ་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་ ཡོད་ན་ནི།འདིའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་རྣམས་ནི་སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དགོངས་ཏེ། སྔར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་དེ་དག་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ གསུངས་ཀྱི།ལམ་གྱི་ཚེ་དེས་བསྡུས་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཚེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་དེའི་ སེམས་པ་ཡོད་པས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པ་འདི་ཡང་དགེ་སློང་ངམ་དགེ་སློང་མར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དམ་སེམས་པའམ་དེ་ལས་གཞན་མེད་པའོ།

无表色是有相续的，如说：'散乱及无心，善不善相续'，以此为相。
若无无表色，即是说，某些被安立为根本业道的事，在未完成时，教令他人行事者并无身语表业。
因此必须承许无表色，若不如此，无无表色的话，则业道将不能成立。
若想：那么口头下令就成为业道了吧？为此广说'仅仅口头下令'等。对此说明原因即是'因为未作彼业'。
在下令时未作杀生等业，因为未作业不应成为根本业道。
为了遣除'作业时成为业道'的分别，说'即使已作，其自性也无差别'。
无论作业与否，口头下令本身无差别，前后无差别产生，如何后来成为业道？
'十一处所不摄'是指除法处外的其余十一处。
如说'如意处非色法'。
广说'有何必要'等。
入定者身语业不应理，因为入定者不说话不动身，也不寻求法衣等。
'不应理'即是'不可能'的意思。
不可能是因为彼等发起心向外趣入。
因此必须承许无表色，若无此，则八支圣道将相违。
那么广说'如是说'等。
此中若入定者如有正见等，也有正语等，则为何说'此之语业边际及命'是前等？
由此可知彼时无正语等无表色。
为此广说'彼是先以世间道离贪'等。
是对先前以世间道离贪者而言，唯在先前离贪阶位中，说彼等清净圆满，
并非道位无彼所摄之正语等，因此入定者有无表色。
关于'正受持之后'，受持时有表业及其思，故说'正受持之后'。
'彼即无'是说随后以他心相应者成为比丘或比丘尼的表业或思或其他皆无。

།མདོ་ལས་སྤོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཆུ་ལོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མི་བདོག་པ་ནི་ཆུ་ལོན་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ སྟེ།གཞན་མང་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མང་པོ་ཡིན་ལ། དཔེར་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདི་ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཅག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པ་ཉེས་པའི་ཚོགས་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ དམིགས་པ་སྟེ།རུས་གོང་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡུལ་ལ་མི་བསྒྲིབས་པས་གཟུགས་སུ་མི་འགྱུར་ལ། ཅི་སྟེ་ཡུལ་ལ་མ་སྒྲིབས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཟུགས་སུ་ འདོད་ན་ནི།འོ་ན་ནི་དེས་ན་འདི་ཡང་འདོད་པར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་གཟུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་གཟུགས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ། ། ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་མདོ་ལས། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཇི་སྙེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས པར་གསུངས།མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཇི་སྙེད་པར་ཞེས་མ་ལུས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པས་ གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་མེད་པར་གཟུགས་ཁམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་གསུངས་སོ།།འོ་ན་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགྲ་བཅོམ་པའི་གཟུགས་དང་ཕྱི་རོལ་ནི་ཟག་པ་ རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ།ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚན་ཉིད་འཆོལ་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་ཡང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཕ་དང་བུ་བཞིན་དུ་ལྟོས་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འཆོལ་བའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ནི་ཟག་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ནམ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པར་མི་འདོད་ལ། ཟག་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་མི་འདོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ ཏེ་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་འདི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་གཅད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་འགོད་པ་ཞིག་ན། འདི་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་གང་ དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་ཐ་བ་དང་སྦགས་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་གསུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་སྐད་དུ་ཡང་མ་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།

经中广说'断除'一词。有部诸师说：'由于能障碍破戒，如同水坝，若说不存在，即是说无有，但不适合作为水坝，因此无表色是确实存在的。'
对此经部诸师说：'因为其他众多，此为众多；因为譬喻各异，此为各异。但这并非如你们所说的无表色不存在而说过失聚集。'
'禅定境色'是指禅定所缘，即骨锁等影像之色。'这在无表色上也相同'是说无表色也因为不障碍境而不成为色，若认为虽不障碍境但无表色仍是色法，那么这个也应当承认。
关于'阿罗汉色'等，阿罗汉色是指眼等和色等。外在是指器世间所摄及色处等。'因为非诸漏所依'是说诸漏不依赖于此而转的意思。
若如是，那为何经中广说：'何为一切有漏法？即是所有色'等。眼等和色等不能理解为无漏，因为说'所有'是指无余。对此说：'因为非诸漏对治'，烦恼应当由智慧断除，故唯心心所是烦恼对治，而色法不是，因此无差别地说色界是有漏。
那么'差别'是指，阿罗汉色和外在虽因非诸漏对治故是有漏，但因非诸漏所依故是无漏。'有何过失'是说，若如是既是有漏又是无漏有何过失。
'将成相混'是说，虽非诸漏对治却是无漏，虽非有漏所依却是有漏，将导致相混之过。如何是有漏等广说：如父子般由相待而有差别，故无相混之过。因为非漏对治故永不承认是无漏，因为非漏所依故不承认是有漏。
为何经中广说：若一向是有漏，则'取有漏色'这一差别将成无义。欲说遮遣而立差别，但此处并无所遮。因此应说：'凡是色法皆是心垢染所依'，但未如是说，故知色处等也有无漏。

།གང་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གཟུགས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་ བ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་དང་ཕྱི་རོལ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བསམ་གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཕན་གདགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྦྱིན་པའི་སེམས་པ་སྟེ་དེས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྒྱུད་ ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོ་འཐོབ་པོ།།ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གསལ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པོ། །འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟ་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་གདགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པའི་ཡང་མེད་ལ། གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་མེད་ན། ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཡིད་གཞན་དང་ལྡན་པ་དག་ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་འམ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས པོ་དག་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ་སྐུལ་བྱེད་འདི་ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ།རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་གྲོང་ངམ་ཞིང་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་རྟེན་ཅིང་བཞུགས་སོ་ཞེས་ཐོས་ཞིང་ཐོས་ནས་ཀྱང་དགའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་དགེ་བར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ འཐོབ་སྟེ།སྐུལ་བྱེད་འདི་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་དད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚུར་གཤེགས་པ་དང་ཆོས་ཐོས་པའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་གོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་དམིགས་པའི་དང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་ཉལ་བ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་རིགས་ན་ཉལ་བ་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ན་ཡང་དེ་དག་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྫས་ལས་བྱུང་བ་གང་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ། ལུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དམ ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་ཀྱི།ཐོས་ནས་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་པ་པོ་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་རུང་ངོ་། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་ལ་མི་ལྟོས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྫས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་ པའོ།།དེའི་ཚེ་སྦྱིན་པ་པོའི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཡིན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་དེ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །གནོད་ པའི་བྱེ་བྲག་གི་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་སོ།

凡是执取各别凡夫之色身者，彼等即是有漏，因为是诸漏之所依，以及非彼等之对治故。应当了知阿罗汉及外境是无漏，因为非诸漏之所依故。
所谓功德差别，即是禅定、无量等圆满功德之差别。所谓利益差别，即是身色及力等差别。
缘于彼之布施思，由彼熏习相续而获得细微之相续转变差别。所谓细微即是不明显，为如来智所证知，能生后世殊胜果报之相续转变差别之功能。
所谓此是法性，即是诸法之无碍功能。若问如何以相续差别，即是受用者之功德及利益差别之义。
今所谓非从事物所生，即是非从事物所生之福业事，彼等既无布施之事物观察，亦无利益他人之差别，则如何于彼等具有异心者如何能增长或生起福德。
于非从事物所生之福业事中，如是说道：'善男子或善女人闻如来或如来声闻住于某村或某田中'，闻已获得欢喜、广大极喜、决定出生善法。此劝发即是第一非从事物所生之福业事，与彼相应之信'等广说，如是乃至说'来此闻法'。
所谓数数缘于彼之修习思维，即是缘于如来及声闻之净信之义。若于不眠者如是应理，则于眠者云何？故说'于梦中亦随行彼等'。
于从事物所生者，无身表业或语表业，仅是闻已获得欢喜及广大极喜而已，于彼如何成为表业，因为彼闻者无表业及三摩地故，不应有无表业。欲界中无不依表业之无表业。
其他有说'于从事物所生者亦'者，是思维非由相续转变差别。若问经中广说云何，无量心三摩地即是慈等。
尔时施者思维差别为何？实无彼，因为具有异心故。是故具有相续转变差别之智，因为于具有异心者亦有彼故。
损害差别即是杀生等。所谓作业果圆满，作业即是业道正行之加行，彼之果即是业道正行。

།ཚུལ་ནི་འདི་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་གཞན་དག་ལ་ གནོད་པ་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བྱེད་པ་པོ་ལ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཕྲ་མོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལས་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་དག་གི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ ལ།ལུས་ཀྱི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཉིད་ཡིན་ལ། ངག་གི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངག་གི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་ལམ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་ཉིད་ཀྱང་བརྟགས་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དཔེར་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བརྟགས་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འདོད་ལ།ལུས་དང་ངག་གི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱིའམ་ངག་གི་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བ་དག་ལ་སྟེ། འདས་པ་ དང་མ་འོངས་པ་དག་ནི་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་དུས་གསུམ་པའི་སེམས་པས་ཡིན་ཞེ་ན། གསད་པར་བྱའོ། །གསོད་དོ། །བསད་དོ་སྙམ་པ་སྟེ། འདིར་བཙུན་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁས་མ་བླངས་དང་སེམས་པ་ཁོ་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། ། བཙུན་པའི་བསམ་པ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་སྟེ་འདི་ལ་བསམ་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གསོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཉེ་བར་བསྟན་པ་འདི་ལས་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ལྷུར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་ཉིད་ཀྱིས་གསོད་པ་ལ་སེམས་པ་འབྱུང་བ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་མི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལྟར་ཚད་མ་དག་གིས་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་བྱ་བ་སྟེ། ལུས ཀྱི་གཡོ་བའོ།།བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་དང་སྟེ། ཆོས་གཞན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གང་གིས་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་གང་གིས་བྱས་པ་ནི་གང་གིས་བྱས་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ལའོ། །དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས པ་ནི་དེས་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་གང་ལས་བརྟགས་ཤེ་ ན།གང་འདི་སྐད་དུ་ཅེས་བྱ་བ་སེམས་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་ན་གོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མདོ་ལས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མེད་པར་མེད་ལ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

应当了知此即是方法，意思是说：由于以自身的加行对他人造成损害的差别，会在作者相续中生起细微的转变差别。
如果问到为何将相续转变的差别说为业道？为此说道'因为在果上观察因'。果即是相续转变的差别，其因即是业道。如何呢？由身语表业所摄，因为通过它而发起称为思的业，所以是业道，其果即是相续转变的差别。
'因为是彼等行为的果'中，因为是身体行为的果故是身业，因为是语言行为的果故是语业。如同业道一样，身业和语业也仅仅是假立的，这是在说明。
'如无表业等'是说，无表业论者们也是由果上观察因而承许无表业为业道，因为是身语行为的果故而承许为身业或语业。
'对所执诸蕴'是指现在的诸蕴，因为经中说过去和未来的不是所执。
如何是三时的思呢？即'当杀'、'正杀'、'已杀'的想法。在此尊者未承许无表业而说唯思是业道。
尊者的想法是否正确？对此说'自身杀生'等。从此近说中不是致力于圆满业道，那么是什么呢？是致力于自身生起杀生的思。
'如同彼般不明显执著'是说，如同无表业一样不被量所得知的意思。'从心因所生'是说以心为先导，意思是从心因。'身加行'是指身体行为，即身体的动作。
'行为圆满时'是指业道圆满时的意思。'彼等'是指身和心，其他法即是无表业的相。
'从所作加行所生'等广说，心所作即是所作加行。从彼所生的行为圆满即是业道圆满。'即于彼'是指能作加行的心。'以彼为因'是指以行为圆满为因。为何如此？因为行为圆满是从彼所作加行所生。
'将清净'是说，因为是以相续转变差别的心性为法。
'从心及心所相续'等，此从何处观察？即从'如是说'乃至'以慧熏习则趣向上'的经文。
'因无表业'等如是等，已广说无表业在欲界中无无表业，表业也非实有。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁས་བླངས་ནས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྫས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་གང་གིས་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དོན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོངས་སུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པའི་གཟུགས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་འདི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཁྱོད་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇེ་ཚུར་ཤེག་ཅེས་བྱ་བའོ། །སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཟག་པ་མེད་པ་འཐོབ་པོ།།ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ལངས་ན་ཡང་ལོག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མི་འཇུག་ལ། ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་འཇུག་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ མཚན་ནི་འདིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ།།རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་པ་དང་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་པ་ནི་སྲོག་ གཅོད་པ་མི་བྱེད་པའི་བསམ་པའོ།།ལུས་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པར་རུང་བ་སྟེ། རྟེན་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉེ་བར་བཏགས་པ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་བསམ་པ་དང་ལུས་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ ངག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉེ་བར་བཏགས་པ་བྱས་ནས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་དག་མི་བྱེད་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ངག་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པ་ཙམ་མོ། །དེ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།ལམ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན། མི་བྱེད་པ་ཙམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་མི་འོས་པས་དེ་ལམ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་མི་བྱེད་པ་ཙམ་པོ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་རྫས་སུ་མེད་པ་ ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ལམ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེར་བརྗོད་པ་སྨོས་པ་ནི། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མ་རྙེད་པ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟེ། རྙེད་པ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ དེ་ལ་ནི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།གང་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་པ་གང་གི་ཆོ་ག་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཆོ་གས་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།སེམས་དེ་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་མ་བསྡམས་པར་འགྱུར་རོ་སྟེ། སྡོམ་པའི་སེམས་པའི་སེམས་ལས་སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པར་མ་བསྡམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་པ་གང་གི་ལུས་དང་ངག་སྡོམ་པའི་སེམས་པ་དེའི་ ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'等'字，是因为仅仅是承诺而不做，以及依靠过去的大种而假立，而且它们在自性中也不存在，所以无表色不是别的实法，这是总结。因此，'由所作的加行而生'这广说的内容，在无有异义的立场上会完全欢喜。
'这是无法显示也无有障碍的色'这句中，如何呢？是禅定者以三昧力，由三昧所生的境色无法显示且无障碍，这即是属于法处。
如'入于道时'等广说，是指无有语言、业边际和生活的想法，因此才说'此是否说话'等。'你说吧'即是'请来'的意思。'不是说'是毗婆沙师的说法。那么是什么呢？获得如是无漏无表。
如何了知呢？因为即使起身也不会趣入邪语等，而会趣入正语等。'因此'等广说，是说由于如此的缘故。此中，因相是无表，所因相是正语等。'无表说为彼'是说解释为正语、业边际和生活的意思。
'思和身'中，思是不杀生的思维。身是能趣入正语等，意思是所依转变。因此，'以因相、所因相假立'是说如是思维和身以道力所得的即是正语等的因相，对此因相假立所因相而安立八支道。
'仅仅不作彼等'是指仅仅不作邪语等。这是什么呢？即'此亦以圣道力'等。道是无漏，而仅仅不作是不应该是无漏，所以不应成为道。因此说'彼亦依无漏道，由所得故是无漏'。
如果说彼等仅仅不作是无漏而无实体，如何成为八道？因此广说'一切实有法'。对此举例说'如世间八法'，不得是举例，因为仅是无所得。因此广说'于此衣等'。
对于所说'别解脱戒也将不存在'的观点而说'成为别解脱戒'。'以何思之仪轨为先'即是说以近圆仪轨的意思，彼思即是戒。如此则与其他心相应时将成未制止，即与持戒思心以外的其他心相应时将成未制止。为什么呢？因为彼时并无制止身语的思。

།མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་གོམས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡོམ་པའི་སེམས་པ་དེས་སེམས་རྒྱུད་ལ་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་ཞེས་པ་འོངས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་ས་བོན་དུ་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའི་ངོ་བོའི་གོམས་པས་སོ། །བྱ་བའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་ བའི་དུས་སུ་སྟེ།བདག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྡོམ་པ་ལེན་པ་དྲན་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པར་ཁས་ལེན་པའི་སེམས་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སྡོམ་པའི་སེམས་པ་རྒྱུན་དང་བཅས་པ་ ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་དེའི་རྒྱུའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་ཆུ་ལོན་དུ་ཡང་གསུངས་ན་ཞེས་སྨྲས་པ། དེའི་ཕྱིར་ཆུ་ལོན་གྱི་ངོ་བོར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡོམ་པའི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དོན་དུ་དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་ནས་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དྲན་པས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་བྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗེད་ངས་པ་འགས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་འདྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆུ་ལོན་དུ་བརྗོད་ལ། དེ་ནི་བརྗེད་ངས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་རྫས་གཞན་ཁོ་ནར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་དང་རྣམ་པར་གཞག་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ལམ་བཞིན་ནོ། །རུས་གང་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་སམ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ནི་དགེ་ སློང་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་སྡོམ་པ་ཡོད་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་མེད་ན་ནི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ཞར་ལ་འོངས་པས་ཆོག་གོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ལ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་འདྲི་བ་ནི་དེ་ཅི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ བཞིའོ།།འབྲས་བུ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་མོ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་བཟློག་པ་རགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་གོ། ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་སྟེ། ད་ལྟར་འབྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་གཏོགས་རྣམ རིག་མིན་སྐད་ཅིག་།ཕྱིན་ཆད་འདས་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་ཕྱིན་ཆད་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོར་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་འདྲ་བར་དུས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་འདིའི་གཞིའི་དོན་དུ་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཞན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

所谓'由于熟习'是指：以律仪心于相续中产生具有彼自性之心，作为种子所立之体性的熟习。
'行为之时'是指杀生等加行之时，由于忆念受戒'我是远离杀生等'而住，由于不变誓愿心而住，'显现'是词义。
如是，具相续的律仪心是从彼所生及彼因的律仪，此为所显。对于'若于遮止中亦说'之说，故说'亦成为遮止体性'，与'律仪心'相连。
为此义故'彼是正受'，是为了以具足不作之念而不行非律仪。
'以任何忘失亦不毁坏戒律'是说，无表色称为遮止，彼于忘失时亦有故。
说无表色物质唯于他处存在。
何以故？'有不可见无碍等色'等此说是无颠倒的，因为是如来所说，如同宣说诸法无我。
或者因为是比丘等安立之因，如同八圣补特伽罗及安立果之道。
种姓等影像色或相续转变差别非为比丘等安立之因，因为错乱故。
外道有律仪，但非别解脱戒，因为依于有。若无律仪则成大非义聚，旁述足矣。
无表色与无表色俱生，表色亦以大种为因，故生疑问：'岂唯以表色大种为因'等广说。
'即于彼聚'是指地等四大种。
关于'微细果'，无表色因不可见无碍故为微细，表色则相反为粗大。
又'何时有表色即有'是指彼时存在的大种。
'所造色大分'等广说。欲界所摄一切所造色皆如是，唯以现在大种为因而生，故说'现在及少分未来'。
'欲界所摄无表，从刹那后从过去大种生'中说'从刹那后'是因为第一刹那与能引发大种俱生故。
说'欲界所摄'是为了遮除禅定和无漏律仪，因为彼等所依大种与心同时故。
'彼等成为此之所依义'是指如同现在大种为因之其他色的所依。

།འཇུག་པ་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞིའི་དོན་དུ་འགྱུར་ལ།ལུས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལག་པས་འཕུལ་བ་དང་སའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལག་པས་འཕུལ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྒྱུའོ། །སའི་ཕྱོགས་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུའོ། །དེས་ ངེས་པར་བྱས་ནས་ངེས་པ་འདྲི་བ་ནི།ཡང་གང་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འབྱུང་བ་དག་དང་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་ས་ལྔ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ན་འབྱུང་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་པའི་ས་ པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཁམས་གསུམ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ འབྱུང་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་འབྱུང་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་འབྱུང་ལ། སེམས་ཙམ་གྱིས་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་ན་ནི་འདི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཡིན་པ་ཉིད་ ལ་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ་ལས་དེ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་དགར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་རིག་བྱེད་ མིན་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ནི།།མ་ཟིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གིས་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ན་མ་ཟིན་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་ པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ནི། རྒྱུ་མཐུན་ཟིན་པའི་འབྱུང་ལས་སྐྱེ། །རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་གཏོགས་ རྣམ་རིག་མིན་སྐད་ཅིག་།ཕྱིན་ཆད་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ ཆེན་པོ་དག་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ ལས་སྐྱེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཡིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྱུང་བ་དག་ནི་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ ཕྱིར་རོ།

由于是能入和随入的因，故按次第，所谓'是'，是指过去的大种是能入的因，故成为基础义，身体是因，故成为所依义。
关于'手推动和地方'，手推动是能入因，地方是随入因。
由此确定后询问确定，即由'复于何处有'等广说。
由于大种和身语业是第五地，且由于第四禅以上无大种，且无身语业，故说'乃至禅地'。
所谓'除三界'是表明：于此唯生是决定因，而非自地性，因为无漏是不相应的。
若问：那么是否唯以无漏大种为因而生？为此说'由于无漏大种不存在'。
若问：那么岂不是不依赖大种？为此说'由其力而生'，即以因缘所生色不能离开大种而生，若仅由心力而生，则此非因缘所生色。
出现'表和无表即业，从彼'，其中'彼'是为了特别区分。无表有二种：等持地和非等持地。
其中一切无表皆'非执及'等广说。由于不住于境及非心心所执为所依事，故为非执。由善不善同分因所生，故从等流生。
由是善不善故非异熟生，因为经说'异熟无记'。亦非长养所生，因为无积集微尘，且其生依赖于识。
是有情表示，因为是身语业相，且属于有情相续。
此是差别：非等持地'从等流执大种生'，非从长养所生大种生，因为经说'欲系无表刹那'等，及'于此表及其刹那无表是业道体'，故其所依大种是刹那性，而长养所生大种是相续随转。
亦非从非执大种生，因为其大种与身大种无别。
定所生则'从长养'等广说，从长养所生大种生，非从等流大种生，因为除长养所生外无等流。
唯从非执大种生，非从执受大种生，因为其大种异于根，且依心故。

།ཟིན་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འབྱུང་སྟེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་སེམས་མེད་པར་ཡང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་དད་མིན་ལས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཚིག་ ཀྱལ་པ་སྤོང་བའི་བར་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཐ་མི་དད་དེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཐ་མི་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ ཀྱང་སྤོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་གཞན་དག་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ལུས་ཀྱི་ནི་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ངག་གི་ནི་མ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ རོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདི་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཅི་ཚིག་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྔར་གྱི་དབྱིབས་བཤིག་ནས་སྐྱེ་བ་འམ། འོན་ཏེ་ལྷའི་མིག་ལྟར་མ་ བཤིག་པར་ཡིན།ཇི་ལྟར་འབྱུང་བའི་ཚོགས་གཅིག་ལ་དབྱིབས་གཉིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མི་འགྲུབ་ཅེ་ན། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ནི་སྔར་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་བཤིག་པར་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ཁོ་ན་རྒྱུར་ བྱས་ནས་སྐྱེ་སྟེ་ལྷའི་མིག་བཞིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་ཏེ། ཡན་ལག་གི་མཚོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལུས་གསེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངག་གི་གོ་སྐབས་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ གཟུགས་ཆད་པ་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཉེས་པ་ཡང་མེད་ལ།འབྱུང་བའི་ཚོགས་གཅིག་ལ་དབྱིབས་གཉིས་དང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཡན་ལག་དག་གིས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལས་དེ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་དང་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམ་ པ་ལྔར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་སེམས་པ་དང་དེས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ཡང་ན་སེམས་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཕྱེ་ལ། །སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་སོ། །རྣམ་རིག་མིན་ལུང་བསྟན་ མིན་མེད།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་དེ་འགག་ཀྱང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སློང་བར་བྱེད་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དེའོ། །རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དགེ་དང་མི་དགེའི་རྗེས་འབྲང་གང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་སེམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བསྡུའོ། །མི་དགེ་ནི་འདོད་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དེ་ལས་ འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་རྣམས།།བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཞན་ན་ནི་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གཉིས་ནའོ།

已得的诸法不依赖于心而生起，因为在灭尽定等状态中即使无心也能入定。'从无差别而生'是指，以某些大种为因而生起的离杀生，乃至离绮语都是从那些大种而生。'如同心一样是从无差别而生'是指，譬如能生起它的心是无差别的，因为是一切离杀生等的心俱生因而无差别，同样，能生起的大种对于一切离也是无差别的。别解脱戒是其他的，因为是俱生因。'表业是从等流因所生'如是说。'身业是有执受的'这句话表明语业是无执受的。
生起表业的大种也是从等流因所生，并显示为有情。'此表业生起时'等广说，是否如同发声那样破坏前形而生，还是如同天眼那样不破坏而生？'如何在一聚大种上成就两种形状'，若问为何不成就，是因为有障碍性。此表业不破坏前形的相续，唯以从等流因所生的其他大种为因而生，如同天眼。
有人说表业形状的大种因为微细而不可得，如同支分的标志。其他人说因为身体有间隙，所以有语言的空间。如此，异熟色断绝也无相续过失，在一聚大种上也不会有两种形状，也不会有所依而生的增大，也不是由支分表示。
又说业以异门分别说为二种、三种、五种。'思及所作'是说为二种。思是意业，'由此所生身语业'是说为三种，或者是思、表业和无表业。'五种'是指身语业各分为表业和无表业，加上'思是意业'，如是说为五种。'其中'是指五种业中。'无表非无记'，为什么呢？因为它的生起依赖于有力的等起，而无记心力量微弱。'彼灭亦相续'中的'彼'是指无记的等起。
无表业连一刹那的无记也没有，因为经中说'随顺善与不善'。'表业与思'中，'表业'包含身语表业。'不善唯欲界'是因为经中说'悔眠不善等，初禅中皆无'。因此说'余处则无'，即在色界、无色界二处。

།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ཡང་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་མེད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བས་མི་དགེ་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ས་དང་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གཟུགས་ན་ཡང་རྣམ་རིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འབྱུང་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་དག་མེད་ལ།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུར་མ་བྱས་པར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ། །གང་ལ་ལུས་དང་ངག་འཇུག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ དང་ངག་གི་འཇུག་པ་སྡོམ་པའི་དོན་གྱིས་ན་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་ན།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་འཇུག་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་འདིར་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞུགས་པ་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་འབྱུང་བ་དག་ དང་ལུས་དང་ངག་དག་གི་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་མེད་ཀྱང་ས་དེ་པའི་འབྱུང་བ་དག་ རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ།།མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ནི་ཁམས་སམ་སའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་དང་ སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་སྐྱེ་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རུང་བ་ཡིན་ན། གཟུགས་མེད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་རིང་བ་ཉིད་བཞིས་རིང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ མཉན་པོ་རིང་བ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་རིང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་རིག་སྤྱོད་དང་བཅས་དག་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔྱོད་པ་སྨོས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་མཐའ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་ན་འང་སྒྲིབ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡན་ཆད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གོང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ དག་ནའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་ཅེ་ན། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བརྟགས་ཤིང་དཔྱོད་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲའི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །འདི་ ལ་ཁ་ཅིག་བསྟན་བཅོས་ལྡན་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ན་འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་སྒྲའི་ཁམས་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ།

为了断除不善根以及无惭无愧，这是说，本性上不善法不相应，以及由烦恼所引发的不善法不成就。现在为了确定显示两种无表色的地和界的建立，所以说'于无色界亦无无表'。由于无有大种故，是说无色界中无有大种，既无有作为因的色法大种，也无有非因所生的色法，所以无色界中无有无表色。
'于何处有身语转起'等广说，由于防护有过失的身语转起的意义，称为律仪，而无色界中并无身语转起，因为彼处无有此二者。那么在欲界中入无色定者应当有无表色，因为此处有大种以及身语转起。
如同无漏无表色，是说无论生于何处，所生起的无漏无表色虽然无有无漏大种，但依彼地大种为因而生起。
非也，因为彼不属于三界，这是说，由于不为欲界、色界、无色界的贪爱所执取，故不属于三界。无论是从界或地的角度来说，它既不与大种相应，也不与大种不相应，而是依彼等为因而生。无色界的无表色不应依欲界和色界不相应的大种为因而生。
如何背离一切色法？为此说'由离色想故'，意思是因为已离色想。
破戒也是欲界所摄，这是说因为由不善根所引发。色界的戒虽然色界中无有破戒，但由于是欲界破戒的对治，所以是合理的。而无色界由四种远离欲界，此处以譬喻说明是远离所依。所依远离的相已在俱舍论第二品中说明。
'有寻有伺处'，是说身语业以寻伺为先导。说伺是为了区别初禅的所有阶段。
'欲界亦无障'中的'亦'字，表示初禅以上也无，如是则显示唯在初禅中有。'彼以上'是说梵世以上，即第二禅等处。
云何无有语表？因为无有寻伺，如说'思维观察后方能发语，若无思维观察则不能发语'。'外大种为因'是说如衣服等为因。
对此有人说由于论中说'相应'，但此非如是。如说：'谁与声界相应？答：欲界、色界、无色界有情。'

།གང་ཞིག་ཅེ་ན། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་ ན།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིའི་ངང་ནི་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྲའི་ཁམས་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ནི་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་གཙང་མ་ན་བཞུགས་པ་ན་ཕྱག་དང་། བསྟོད་པས་བཀུར་སྟི་བྱེད་པས་ཕན་ཚུན་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་བཞིན་དུ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་དམན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ལ། སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། །སྔ་མ་ཁོ་ན་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུར་བྱས་ པའོ།།གང་ཕྱིར་ཀུན་སློང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདིས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་སློང་ངོ་། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡན་ཆད་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲའི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཁ་ནང་དུ་ བལྟས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་མི་ནུས་སོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ནུས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བསྒྲིབས་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གོང་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཡང་རུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་མེད་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་བསྒྲིབས་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཀུན་ནས་སློང་བ་མེད་པས་བསྒྲིབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སྐྱེས་པས་དྲི་བ་ནི་ཡང་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དབང་ཁོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཐར་པ་དམ་པའི་དོན་དུ་ དགེ་།ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་དང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་གི་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་བས་ནི་འདིར་དགེ་བའི་དོན་ནི་བདེ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།གཞན་ནི་དམ་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་དོན་ཡང་ཡིན་པས་ན་དམ་པའི་དོན་ཏོ། །དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ། ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དོན་ནི་རྫས་དང་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་ བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དགེ་བའི་དོན་གྱི་བོགས་དབྱུང་དུ་མེད་པའི་རྫས་ཡིན་ལ། དེ་ནི་བརྟག་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果问是什么，说是无色界所行。不是显示有情的外相是不相应的。与根不相离的声界是遍一切处所有的缘故。或者是依据彼一分所有而说故无过失，如是诤论。
其他人说，广说如是：生于第二禅等处的那些人，当世尊住于净居天时，以礼拜赞叹恭敬而互相言说。
无覆无记现前者，如眼等识，初禅意识发起表业，无覆无记现前，因此彼唯是无覆无记。
为何无善与染污？为此说'彼处所生'。'如是'者，由善与染污自性现前之因所说下劣故不现前善，已断故不现前染污。
唯说前者是指以外大种为因。'由无等起'者，由此等起故名等起。
为显示梵世以上如何无表业，广说'有寻有伺'等。
为显示欲界中如何无有有覆无记，故说'修所断'。非由任一缺少。何以故？由经说'思择而后言说，非不思择'故。见所断由向内趣入故不能发起表业。
修所断由向外趣入故能发，然欲界中无有修所断有覆，除萨迦耶见及边执见外无余有覆无记故，彼亦是见所断故。
梵世以上亦无寻伺，故由离任一故，第二禅等中无表业，欲界中亦无有覆。
由欲界无等起故无有覆，由此生起疑问：'唯由等起力诸法'等广说。
'为求解脱善'者，显示胜义自性及相应等起善是世俗。彼非一向极善，由行苦及坏苦非乐故。
广说'涅槃'者，此中显示善义即是乐义。其他是胜义，由是殊胜亦是义故名胜义。'胜'者谓究竟，思为无可超胜。义者谓实体事物之义。
此显示涅槃是善义无可超胜之实体，由观察故是一切善法之最胜，如是而说。

།རྩ་བ་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང་ངོ་ཚ་དང་ཁྲེལ་ ཡོད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ལྟར་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ ནས་སློང་བའི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་ པར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་དགེ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དག་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསྡུའོ།།ཐོབ་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་སོགས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་བའི་ རྩ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་།ཡང་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པ་འམ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ལ།དོན་དམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་ཡིན་པ་འདི་བརྗོད་དགོས་སོ། །འདི་ལ་ལན་ནི། དེ་རྣམས་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་སེམས་ལ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།།གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་མི་འདོད་ན་ནི་དེས་ན་འོ་ན་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་ལན་ནི། དེ་དག་མ་འོངས་པའི་ གནས་སྐབས་ཉིད་ན་དགེ་བ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ནི་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པའི་གེགས་སེལ་བར་བྱེད་ཀྱི། དེ་དག་དགེ་བ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཁྱིམ་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། གང་ན་བྱ་རོག་འདུག་པའོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ། ཁྱིམ་ནི་བྱ་རོག་གིས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱིས། འདི་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་ཙམ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ཡོད་པས་སྡུག བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དོ།།དེའི་ངོ་བོས་འཁོར་བ་ནི་དོན་དམ་པར་མི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། མི་དགེ་བའི་དོན་ནི་མི་བདེ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །སྡུག་ བསྔལ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཡིན་ལ་འཁོར་བ་ཡང་དེ་དག་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ནད་དང་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོར་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་མི་བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནད་ཀྱིས་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱིས་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བས་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

对于'以根本惭愧为自性'等句，三种善根以及惭愧是自性善，因为不依赖于与其他识、受等相应，也不依赖于如身语业等的等起。这里所说的是，凡是不因相应和等起的力量而区分为善、不善、无记的，那就是自性善和不善。由于不与彼等相应者无有善性，即不与善根等相应的心所法无有善性，因此由与彼等相应而成就善性。
关于'唯与善根等相应的诸法'等句，'等'字包含与惭愧相应。对于'诸得如何'等广说，如果业等是由等起成为善性，那么由烦恼心所等起的诸得就不应成为善性，如疑惑结生善根和再有结生时善法的诸得。这些从胜义、自性或相应的角度都不应是善性，因为它们不是涅槃等的自性，且胜义、自性、相应和等起的善性都已断绝。因此应说明这些得如何是善性。
对此回答说：这些是依赖于不平等心生起的缘，而非善等的自性。如果不承认由等起和相应的力量而成为善等的自性，那么就应当只承认两种善：胜义和自性。对此回答说：它们在未来时是善性，烦恼只是遣除这些得的障碍，而不是使它们成为善性。它们恒时是自性善，如说'提婆达多的房子在哪里'，答'乌鸦所栖之处'，房子不是由乌鸦所造，这只是一种标示而已，此处也是如此。
'以一切苦趣入自性'是说，此中具有一切苦趣入的自性，由于有自性故是一切苦趣入的自性。以其自性，轮回从胜义来说是不乐的，因为不善的含义就是不乐的含义。另一方面，由于是生等一切苦的所依，故为一切苦趣入的自性。一切苦即是三苦，轮回也是这些趣入的自性。
'以病及不相宜药等为喻'中，轮回因为是极不乐故以病为喻。贪等以自性是不乐的，因此贪等以不相宜药为喻。与贪等相应而非彼等自性的诸相应法，以不相宜药所调配的饮品为喻。

།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དང་། སྐྱེ་བ་ལ སོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བས་མི་བདེ་བ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མ་ཡིན་པས་མི་འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་འོ་མས་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འཁོར་བ་དོན་དམ་པར་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། འཁོར་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འམ་དགེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འམ་དགེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་དེ་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་ནི་དགེ་བའོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་བརྡ་མི་ སྤྲོད་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ།།དོན་དམ་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བརྟེན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་གྲངས་མེད་པར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།ལས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་གཅིག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་ལས་ལ་སེམས་པ་ཡིན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་འབྱུང་སྟེ།འགའ་ཡང་འབྱུང་བ་རྣམས་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱིས། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱའོ་སྙམ་དུའོ། །གལ་ཏེ་བསམ་པའི་དབང་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཙམ་ གྱིས་མ་ཡིན་ན།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་བསམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ས་འོག་མ་པའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་དེ་ནི་ས་གོང་མའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་ དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།སྦྱོར་བའི་དུས་ན་དེ་དག་སེམས་པ་ཡོད་པས་སོ། །འདི་ལ་འབད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཉེས་པ་འདིར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བདེན་མོད་ཀྱི་འདི་ལ་ལན་གྱི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གཞན་དག་ནི་ལན་དུ་ལུས་དང་ ངག་གི་ལས་དག་ནི་ནམ་ཡང་སེམས་མེད་པར་མ་མཐོང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ལ་ལྟོས་ཏེ། འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ནི་སེམས་མེད་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དབྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་སློང་བས་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་དོན་དུ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་ལན་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱིས། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་ལ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ན།འདི་ལ་མཚུངས་པ་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟར་ན་ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

身语业和生等那些由其所引发的诸法，是由于引发而成为不善，而不是由于自性和相应而成为不善，应当以掺杂了不适合的药物的饮料中的牛奶为譬喻来说明。
如此，则'那么'这一词有广泛的含义：轮回从胜义谛而言是不善的，由于属于轮回的缘故，一切有漏法丝毫也不可能是无记或善法，而唯有无漏法才会成为无记或善法的过失。若问：从胜义谛而言，虽如是说，但意趣是以性相而言有漏法是善、不善、无记的。
异熟果报悦意的是善法，不悦意的是不善法，无异熟果报的是无记法。由于异熟果报非乐非乐，以及由于无异熟果报而不作表示，故为无记。
所谓'胜义无记所依'，是指绝对的无记法，因为远离善不善四种性相的缘故。
所谓'若大种'，是说大种非善非不善，若认为作为业所依的大种也因为由一心所引发的缘故，如同身语业一样成为善或不善，这样想是错误的。
'造作者是思心所而非大种'这句话的意思是，没有人会想着'要造作大种'而生起善或不善心，而是想着'要造作身语表业'。
如果说善不善性是由意乐决定，而不仅仅是由引发而已，则'等持'等文句出现。等持时并不会想'要造作无表业'。若说在不等持时有此意乐，因此说'不等持'等文句，下地的加行心不应能引发上地的无表业。
如果承认无表业的善性是由加行心的力量决定，那么'天眼天耳等也'等文句出现，因为在加行时也有对它们的思维。
'对此应当努力'是说，虽然确实会有这些过失，但应当为了回答而努力。
其他人回答说：从未见到身语业无心，因此它由心的力量而成为善等自性。大种不依赖于心，因为大种即使无心也会生起。因此，大种如同眼等根，不因心力而区分善等性质。
如此则生等和得等也不会因引发而成为善性，因为不会为了它们而趣入，以及它们在无心位也会生起。
对此的回答是：生等和得等本身不是善等性，而是依法力安立为善等，大种本身是无记性，这有什么相同之处呢？
如此，天眼天耳等也非善性，因为与解脱道同时生起，而解脱道是无记的缘故。

།དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ཡང་སྒྲ་དང་སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ པས་དེ་དག་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་དགེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལོག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ ཉིད་དུ་གསུངས་པས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་གི་།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ནི་འདི་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་ནི་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིས་ཀུན་ནས་སློང་བས་ན་ཀུན་ནས་སློང བའོ།།རྒྱུ་ཉིད་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བ་སྟེ། རྒྱུ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡང་ཡིན་པས་ན་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །བྱ་བའི་དུས་དེ་ཉིད་དེའི་དུས་ཏེ། དེའི་དུས་སུ་ཀུན་ནས་སློང་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་དུས་ཁོ་ནར་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་མཐའ་དག་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བའི་དུས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེའི་དུས ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་བྱ་བ་དེ་ལ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེའི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འཕངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་མེད་ན་ཤི་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བས་ སྐྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྟེ།དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་གིས་གྲོང་དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བྱ་བ་འཕངས་པ་ལ་བར་དུ་ཆོད་ན་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པས་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །འོ་ན་སེམས་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གལ་ཏེ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ མེད་ན་ཤི་བ་བཞིན་ཏེ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དུས་སུ་དགེ་འདུན་ལ་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྔར་འཕངས་པ་ནི་ལས བརྗོད་པའི་མཇུག་གི་དུས་སུ་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་དེའི་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་སློང་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན།འོ་ན་ནི་སེམས་དང་བཅས་པ་ལ་ཆེས་གསལ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ རོ།།མཐོང་བས་སྤང་བའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དག་གི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་ སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་བྱ་བའི་དུས་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་ལ་ཡོད་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ། འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་དུས་ཀྱི་ས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི།རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

他们的修行也是对声音和显现作意，因此他们说由于这些修行的缘故而不是善性。
从邪见中详细说到'从邪见中'等，以见断所断的身语表业的本性，由邪语和业的二边而起，说是以修断所断而起表业，而非见断所断，若说是见断所断则与此相违。
由'因及其时的等起'等，由等起故为等起。因本身是等起即是等起，既是因又是等起故为因等起。作业之时即是其时，于其时而等起。因此说'唯于其时有故'。
由于是能引故，即是能生故，由于住于能生一切相续之因性故。由于作业时随顺而转故，即于每一刹那生起时对其有所助益故。
若其时的等起非是能生，则于表业所作中，其时的等起有何作用？虽已引发，若无彼则如死亡般不会存在。
虽由因等起所生，譬如有人发起欲往村中之心，若中间间断则不能随之而行，不能前往，此亦如是。
若问'无心'等，若无其时等起则如死亡般不存在，那么受具足戒时向僧团请求比丘身份后，入灭尽定者的身语表业先前所引发，于说羯磨结束时戒生起时，如何能无其时等起而生起？
因此说'于有心者更为明显'，如是则阿罗汉也应有小小别解脱戒。
'见断之识'，见断所断唯是能发起，而非唯由见断所断而发起。
云何为能发起？为此广说'彼能等起'等，非是见断所断。为何？由于见断所断心及身语等起，成为寻伺之所依故名为等起，而非直接。
由于是能随转故。云何？无见断所断心。为何？于向外作业时无彼故，由于无见断所断的发起故。
若有随转则心向外，而见断所断心恒时向内，如何能成为作业时？故非随转。
'由彼等起'等是依其时地等起而说，非是因等起。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་དོ། །ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གལ་ཏེ་གཟུགས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ན་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར། ཆོས་མངོན་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤང་མིན། །གཟུགས་མིན་དྲུག་པ་སྨིན་སྐྱེས་མིན། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཐད་པ་ཡང་བཤད་ པ་ནི།གཟུགས་ནི་རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །ཅི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྟར་རིག་པ་མཐོང་བའི་ལམ་དང་མི་འགལ་ཏེ། བདེན་པ་ མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་དང་འགལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལྟར་མ་རིག་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ ལོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི་ལྷག་མར་གྱུར་པས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཕྱོགས་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་རིག་པ་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཞིག་གཟུགས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་རིག་པ་དང་མི་འགལ་བར་འཛིན་པར་འགྱུར། འདི་ལྟར་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ངན་སོང་བའི་ ལུས་དང་ངག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི་སེམས་མཚུངས་པས་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་གང་གིས་གཟུགས་དེ་བསླང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་བསླང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཟུགས་ཁོ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་གྱི།དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་གཟུགས་ཁོ་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི། དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ ན་གཟུགས་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་མོད།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་གནོད། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་ འགལ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་རིག་པ་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་སྟེ།དཔེར་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །ལམ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་འགལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒོལ་བ་བཀོད་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་རབ་ཏུ་བཞག་ནས་མཇུག་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་ལས་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བའི དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ལས་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། ལོག་པའི་ངག་དང་། ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ རྣམ་པར་གཅོད་པའོ།

怎样呢？如果见所断也是随行的话，那么由见所断的随行所引发的身表色也应成为见所断，但这是不能承许的。因此见所断是没有随行的。
如果说会成为什么的话，假如色法成为见所断，会有什么过失呢？会违背阿毗达磨，因为阿毗达磨中说：'非烦恼性非见所断，非色法第六非异熟生。'
解释其合理性说：色法与明和无明都不相违的缘故。
为什么不是呢？色法不是见所断。这样，色法不像见所断烦恼那样与见道的明相违，因为见真谛者也具有色法的缘故。因此不是见所断。
也不与无明相违，因为在其生起的阶段，不像无漏道那样使无明不生起，所以也不与无明相违。
因此，这不像无漏法那样非所断，也不是非所断。如果既非非所断，又非见所断，那么剩余的就是修所断，这就是成立的。
要成立的这个观点是什么呢？就是色法与明不相违。若有人主张色法是见所断，他怎么能认为色法与明不相违呢？这样，见真谛者不会生起恶趣的身语，因此色法不存在见所断，这就是要成立的。
为了明显显示他方过分的过失，广说'诸大种也'等。对此说明原因是'由心等起的缘故'。见所断心所引发的色法，也由那个心引发其所依的诸大种。
然而不会如此，就像善心与不善心所引发的色法唯是善与不善，而其所依大种则不是一样，见所断心所引发的色法唯是见所断，而其所依大种则不是。
或者如同色法，诸大种也成为见所断又有什么妨碍呢？因为是非烦恼性，即无覆无记。
关于'与明和无明都不相违的缘故'，从断除所得的相违角度来说，应该与见道的明相违，就像见所断烦恼那样。也不像道那样与无明相违。诸大种是无覆无记，它们唯是修所断。
因此，这样安立诤论后，见所断的识唯是能发起的，如此安立回答后作结语说：'所以经中依据因的等起'等广说，与所说'从那邪见会生起邪思维、邪语和邪业'并不相违。
'意'是遮遣眼等识。

།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གཅོད་པ་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལྔ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔྱོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་ དང་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དམན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཉེས་པ་དང་མི་བསྡད་པའོ། །དགེ་བའི་རྒྱུད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བར་རྒྱུད་གཅིག་པའོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ ཏོ།།འདི་ལ་ངན་པ་མི་མངའ་བས་ན་གླང་ཆེན་ནོ། །ངན་པ་ནི་ཉེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ནི་མདོ་ཉིད་ལས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱིས་ངན་པར་མི་མཛད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གླང་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ཆར་ལ་དགེ་ བའི་ཐུགས་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཐུགས་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།མི་བཞེད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ནི་མི་བཞེད་མི་དགོངས་བཞིན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གཞན་ལ་མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པས་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །འབད་པ་མེད་པར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ན་ཡང་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་པའི་ཁམས་ན་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དབང་གིས་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདོད་པ་ན་ཡང་བསྒྲིབས་པ་མེད་ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡང་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨྲས་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འཕངས་པ་ན་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས།མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་དཔྱད་པ་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའི། རབ་ཏུ་འཇུག་ པར་བྱེད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་བར་དུ་ཆོད་པ་དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་གྱི།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ལོག་པར་ལྟ་བ་འམ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞིག་གཞན་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་མེད་པ་འམ་བདག་ཡོད་ པར་སྟོན་པར་འདོད་པས་ངག་སྐྱེས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བར་བྱེད་ཀྱི།ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བར་དུ་ཆོད་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'修所断'，是区别于见所断和无漏法。见所断唯是能入而非能随。无漏法二者皆非。
五者唯是能随而非能入，因为不能观察。无漏法二者皆非，是因为等持、内观以及与入相违的缘故。
'不成为劣'是指不喜不住。'善相续一'是指善法相续一致。'经中亦'是指依佛世尊而说。
此中因无恶故称为大象。恶即过失。如经中所说：'身语意无恶，是故称大象'。
因此，此偈颂显示四威仪中皆无从善心生起无记心。'非所欲'等广说，谓诸佛世尊之心不违本愿而行，意即不趣向其他所缘。
'无功用而转故'，即无功用而转，故为无功用转。其事即是彼，故此。意为无勤而转。
'此中亦有有覆无记表业'，即欲界中由萨迦耶见和边执见所发起的表业，由发起力故为有覆无记。
如是则与所说'欲界亦无有覆'相违。或者，观待他意，广说'或者一切见所断'等，意谓应说'除萨迦耶见和边执见'。
若问'如何随转'等广说，如是则善心所引发的表业与不善及无记心俱起，将成不善及无记性。
是故另当别作观察。能入修所断如何，表业亦如是。能入见所断如何，表业则不如是。
即于此说因：'以修所断间隔故'。因为于能入见所断，为能入修所断所间隔，故如修所断而为表业，非如见所断。
若邪见者或我见者欲向他人显示无后世或有我，由欲说语之心向外观察，以修所断有寻有伺而发言说，非由见相应故成间隔。

།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་རྒྱུ་ཡི་ནི། །སློང་བྱེད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །མཐོང་སྤང་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། །གཞན་ནི་དངོས་སུའང་ ཡིན་པར་འདོད།།འོ་ན་ནི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་མདོ་ལས་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་འདི་བརྗོད་པར་རིགས་ན། གང་ གི་ཚེ་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི། རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་ པར་བརྗོད་པ་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ནི་འདོད་པ་ན་ཡང་བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པའོ། །གཞན་གྱིས་ཆོད་པའི་ཞེས་བྱ་ བའི་མདོ་ལས།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་བར་དུ་ཆོད་པའི་རྒྱུའི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་ལོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞར་ལ་བྱུང་བ་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ལས་རྣམས་ཀྱི་ས་དང་ཁམས་ཀྱི་ཞར་ལ་འོངས་ པའོ།།རྣམ་རིག་མིན་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་མདོར་བསྟན་ནས། སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་དང་གཞན། །ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏོ། །སོ་སོར་ཐར་ཞེས་བྱ་རྣམ་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་འདོད་པ་ལས་ དབེན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡོམ་པ་དང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་འདྲ་བ་དེས་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པར་ནུས་སོ། །གང་ཞིག་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་འབའ་ཞིག་ ཏུ་ཟད་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི་ཁྱིམ་པའི་སྡོམ་པ་ཇི་སྲིད་འཚོ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་ལྡོག་པར་རྣམ་པར་གཞག་གི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་ལས་གཏན་དུ་དབེན་པ་ལ་གོམས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་རིམ་ གྱིས་དེ་གཉི་ག་ལ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཉིན་ཞག་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྡོམ་པ་བཞི་སྟེ། སྤང་བྱ་ལྔ་བརྒྱད་བཅུ་དང་ནི། ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་འགྱུར་ན་དགེ་ སློང་མའི་སྡོམ་པ་གཏོང་ལ།དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཚན་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་གྱི་སྡོམ་པ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ཡང་སྟེ། བསླབ་པ་ཕུལ་བ་དང་འཆི་འཕོ་བ་དང་། མཚན་གཉིས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསླབ་པ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་མེད་པར་ནི་བསླབ་པ་ གཏོང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་ཐལ་བའི་རྒྱུ་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གཏོང་བ་དང་བྱུང་བ་ཉིད་སྡོམ་པ་གཏོང་བ་དང་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྡོམ་པ་མ་བླངས་པས་ཀྱང་མཚན་ འགྱུར་ན་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྡོམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་གསུམ་པོ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཞི་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་སློབ་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་དག་སྟེ། སྡོམ་པ་ གསུམ་པོ་དགེ་སློང་དང་།དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལས་སོ།

修所断是直接引发表业的，因此仅依其力安立表业。在此说道：'直接与间接的因，引发分为两种，见所断是以间接方式，其他则认为也是直接。'
那么，如经中所说广说：'如果由随行的力量而有善等表业，则经中应说是依据因的等起而说'等广说是合理的。然而当因的等起使表业成为善等性质，而因的等起又有见所断和修所断两种的时候，不应该笼统地说'依据因的等起而说'。
如此，欲界中也会有有覆表业，因为见所断心会成为因的等起。'如是说'是论作者所说。从'被他间隔'的经中，因为是依据被修所断间隔的因等起而说的，所以不相违。
'附带完毕'是附带内容结束的意思，是业的地和界的附带内容。
'无表三种'等广说是三种的略说，以'律仪、不律仪及余'来详细解释。
'别解脱有八种'，其中针对造作恶行及远离欲贪的补特伽罗而安立第一种律仪，这样的人能够终生远离杀生等恶行和不净行。
仅仅是远离恶行的人，依其建立在家二种终生律仪，因此对他安立远离欲邪淫而非不净行。
对于完全不习惯远离这两者的人，为了逐渐习惯这两者，只安立一日一夜的近住律仪。
'因为相各别决定'是指四种律仪，将解释'断五、八、十及断一切'等。
若问：'性别改变时舍比丘尼戒，得比丘戒'，为此说'性别改变时舍先前律仪的因缘也没有'。说'没有舍戒学处、死亡、双性生起等'，没有舍戒因缘就不应该舍戒。
也没有获得先前没有的律仪的因缘，如他人的表业等。性别前后的舍得也不应该成为律仪舍得的因缘，因为若是这样，未受戒者变性时也应该获得律仪。
因此，这四种律仪与那三种本质无别。'四种'是指比丘尼、式叉摩那、沙弥尼和优婆夷的律仪，是从比丘、沙弥和优婆塞三种律仪而来。

།ཅི་སྤོང་བའི་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཁ་ཟས་ཟ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པར་གཞག་གམ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དོང་ཙེ་གཅིག་དང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟླ་བོ་མེད་པ་གང་ཞིག་ལ་སྔར་དོང་ཙེ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཉིས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུའོ། །འོན་ཏེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་ སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་དག་སྟེ། དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྡོག་པ་དག་ནི་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པར་གཞན་ཡིན་ལ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པར་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།སྤོངས་པར་མཚུངས་བཞིན་དུ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དགེ་སློང་ལ་སོགས་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གཞིའི་ཁྱད་པར་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། གཞིའི་ཁྱད་པར་ནི། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །རྒྱགས་པ་དང་བག་མེད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁྲི་སྟན་མཐོན་པོ་དང་། ཁྲི་སྟན་ཆེན་པོ་དང་། མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་ཁུ་བའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱགས་པ་དང་བག་མེད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ ཁྲིམས་འཆལ་བའི་གནས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ།།དགེ་བསྙེན་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་ན་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བླངས་པས་དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཏང་བས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བསྙེན་མ་ཡིན་ པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བཏང་བས་དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཏང་བས་དགེ་བསྙེན་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་ཚུལ་ལ་གར་དང་། གླུ་དང་རོལ་མོ་ དང་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་དང་།བྱུག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བྱས་ལ། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པར་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཤེ་ན། ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྙམ་དུ་སྒྱིད་ལུག་པའི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་སླ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། བྲི་ཛིའི་བུ་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་བསྟན་པ་ བཞིན་ནོ།།ལས་མི་མཉམ་པ་ཅན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ལྡོག་པའི་ལས་ཅན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ནི་མི་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་སེམས་དག་གིས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད དང་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་ལ།བསམ་གཏན་ལས་ཟག་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་རིག་ བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སྡོམ་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་དོན་དུ་གྲོག་སྦུར་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་དེ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་སྐུམ་ པར་བྱེད་ལ།ཡན་ལག་བསྐུམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'因为具有何所断的增长'是说，是否将近事戒本身从非时食等处退转等，安立为沙弥戒，对于比丘戒也应当如是说。
所谓'如一铜钱、二铜钱'，是指对某个无伴的事物，先说铜钱，后来加上第二个就说二，如是而已。
所谓'或者彼等一切差别'，意思是相互差别的体性而生。
所谓'其余诸法亦复如是'，是指非时食等诸所断法，从非时食等处退转，于沙弥戒是一种，于比丘戒又是另一种。
所谓'彼等有何差别'，是想到虽然断除相同。
比丘等戒所摄的断除杀生等，彼等是由所依差别而有差别。所依差别即是无贪、无嗔、无痴而言。
所谓'骄逸处'，依次是高床、大床、令醉之液。有人说'骄逸处'是破戒之处。
所谓'唯非近事'，若违背则受持比丘戒时，因离近事戒和沙弥戒二者，舍弃比丘戒时因无近事戒故唯成非近事，因为无近事戒的缘故。此非所许，那么如何？认为舍弃比丘戒成为沙弥，舍弃沙弥戒成为近事。
又为何于沙弥将歌舞、音乐、香、花鬘、涂香分为二种，而于近住戒则合为一种？为了对极为众多而懈怠的在家人显示容易，故安立为一，如对毗利子说学处。
所谓'安立不平等业'，意思是安立有情离开业，即安立有情造作恶业为不平等。
所谓'因为智者所赞'，智者是指佛陀、独觉、声闻等。
所谓'以表色及心造作'，无表色是以表色及心造作。其中别解脱戒所摄是以表色及心造作，禅定及无漏所摄是以心造作。
所谓'因为是作业之因及作业之果'，别解脱戒是表业之果故。定生无表是定生思之果故。
所谓'是作业之因'，是因为是表业之因，住于戒者为护戒故，见到蚂蚁等而为护持故收敛肢体，而彼收敛肢体之表业也是从无表业之因所生。

།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་པོ་དག་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེས་སྡིག་པ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ནས་སྡིག་པ་ལས་ཐར་པར་བྱེད་དེ།གཏོང་ཞིང་འདོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་སྡོམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། ལུས་ངག་སྡོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། ལས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་སོ་སོར་ཐར་བའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སོ་སོར་ཐར་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེས་སྡིག་པ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པར་མི་བྱེད་དེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ནར་སོ་སོར་ཐར་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཇུག་ཡིན་གྱིས་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་ དང་པོ་ཁོ་ནར་དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡིག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་ངག་བསྡམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་འདི་དང་འདི་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ལེན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་ པར་ལེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ།སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །སོ་སོར་ཐར་དང་ལྡན་རྣམ་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་ཁོ་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་གྱིས་སོ་སོར་ཐར་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྲིད་པ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་རོལ་པ་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པས་སྲིད་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་སྐྱེས་དང་དེ་ལྡན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་གྱི། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དུ་བརྗོད་ནས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཉེར་བསྡོགས་ན་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་ པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲར་བརྗོད་དོ། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་དངོས་གཞི་ཡང་བསྡུའོ། །ཟག་མེད་འཕགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཁོ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་ པ་དང་ལྡན་གྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་དང་སྡོམ་གཉིས་དང་། །སེམས་དང་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནས་སོ། །སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་མེད་པ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའོ། །སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ གཉིས་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་མེད་པར་མི་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་གྱི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཡེངས་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ནའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་སྤོང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུའོ། །དེ་ གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དུ་སྐྱེས་པའི་བསམ་གཏན་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའོ།

有表和无表最初二者称为别解脱。由于从罪恶中获得别解脱之故，即仅以第一刹那从罪恶中解脱，舍弃和断除是其词义。既是别解脱又是律仪，故为别解脱律仪，因为约束身语。也称为业道，因为由实际所摄。
第二刹那等唯是别解脱律仪而非别解脱，因为彼不能从罪恶中获得别解脱，因为仅在第一刹那已经别解脱故。是后续而非实际业道，因为仅第一刹那是实际，因为已断除罪恶，因为已约束身语。
戒有二种：即正受戒和法尔得戒。其中想着应当做这个那个而如是受持者，是正受戒，即所谓别解脱。法尔得戒是禅定律仪和无漏律仪。
'具别解脱有八种'，是说唯八种具有别解脱律仪，而非唯具有别解脱。
'因为依止于有'，外道欲求解脱者的戒唯依止于有，因为以邪见等毁坏而于特殊的有中起解脱想故。
'生禅定及具彼'，是说具有禅定的意思。唯具有禅定者具有禅定律仪，而非唯具有禅定律仪。此处说近分也称为禅定而宣说，因为承许近分中也有禅定律仪和无漏律仪，因此此处近分也称为禅定。以'也'字摄入根本定。
'无漏圣者有情及'，唯圣者具有无漏律仪，而非唯具有无漏律仪。
所说'随心转二律仪'云何？即从'心所及二律，心与彼等相'。因为随顺于具有其他心和无心故。'具有其他心'是说具有异于能发起彼的心的其他心。'无心'是说入灭尽定和无想定。
禅定和无漏二律仪无有能发起心则不生，因此唯彼二者是随心转，而非别解脱律仪，因为有'散乱无心亦'之说故。
说'未至定'是因为唯是欲界不律仪的对治故。'无间道'是因为非彼等断道故。'九种'是说断除欲界所摄九种烦恼的九种无间道。'彼二'是说生于无间道的禅定和无漏二律仪。'能发起彼'是说能发起不律仪。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་སྤོང་བའི་སྡོམ་ པར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ། སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མུ་དང་པོ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའོ།།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གཞིའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ན་ཡོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྤོང་བའི་ སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། འདི་ནི་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ཏེ། འཆལ་བའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ནི་དེས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡང་ ཡིན་ལ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་སྟེ། འདི་ནི་དེས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེས་འཆལ་བའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་བཞིའི་རིགས་པ་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་རིགས་ཤེ་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ལ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ལ་ ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།གཉི་ག་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མུ་དང་པོ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དུ་སྐྱེས་ པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའོ།།གསུམ་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ན་ཡོད་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །བཞི་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལེགས་ པ་སྟེ།།ངག་གི་སྡོམ་པ་ལེགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་དག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཞིག་ན། ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལེགས་པ་སྟེ། །ཞེས་གང་གསུངས་པ་དང་གང་ཡང་མིག་གི་དབང་པོ་སྡོམ་པས་བསྡམས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཡིད་དང་དབང་པོའི་སྡོམ་པས་འདི་དག་ནི་གང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མི་ཤེས་སོ།།ཡང་ཡིད་དང་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་གཉིས་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ལུང་ལས་ཏེ་འདི་ལྟར་མདོ་ལས་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་དང་། ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྲོལ་གང་དག་ཡོད་དེ་དྲན་པས་ཟློག་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་སྡོམ་པ་བཤད་བྱ་སྟེ། །དེ་ནས་ཤེས་ བཞིན་གྱིས་དགག་གོ།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་ལྷ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་དབང་པོ་ཡུལ་དག་ལ་རྒྱུ་བ་ཞིག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །དགེ་སློང་དགེ་སློང་རྨ་འབྱིན་པར་མ་བྱེད་ཅིག་།དགེ་སློང་གིས་སྨྲས་པ། ལྷ་དགག་པར་བྱའོ།

所谓'正因为如此'，是指因为不欲求无所作障的断除律仪的缘故。有属于禅定律仪而非断除律仪者，有属于断除律仪而非禅定律仪者，有二者皆是者，有二者皆非者。
第一种情况是除无所作障无间道以外的禅定律仪。无所作障地的加行道、解脱道、胜进道，以及初禅等根本定的解脱道中所具有的仅是禅定律仪而非断除律仪，因为它不能断除破戒及引发破戒的烦恼故。
第二种情况是在无所作障九种无间道中的无漏律仪，此为断除律仪，因为能断除破戒等故；而非禅定律仪，因为是无漏故。
第三种情况是在无所作障无间道中的有漏律仪，此因能断除破戒等故是断除律仪，又因从有漏禅定中生起故也是禅定律仪。
第四种情况是除无所作障无间道外的无漏律仪，此因是无漏故非禅定律仪，又因不能断除破戒等故也非断除律仪。
所谓'如理'是指应当如是了知四句分别之理。如何了知？有是无漏律仪而非断除律仪者，有是断除律仪而非无漏律仪者，有二者皆是者，有二者皆非者。
第一种情况是除无所作障无间道外的无漏律仪。第二种情况是生于无所作障无间道中的禅定律仪。第三种情况是存在于无所作障无间道中的无漏律仪。第四种情况是除无所作障无间道外的一切禅定律仪。
'身律仪善，语律仪善'中，身语二律仪被理解为无表色性，然而所说的'意律仪善'以及'以眼根律仪防护而住'中所说的意与根律仪，不知是何自性。
又说意与根二律仪是念与正知自性，此如何得知？从经典中得知：如经中说'以眼见色已不生喜不生忧，具念正知而住于舍'乃至'以意知法已'等。
又说'此世间所有轨则，以念遮止，当说彼律仪，复以正知遮止。'又有一天神对一位于诸根境中行走的比丘如是说道：'比丘啊！比丘莫令伤损。'比丘答道：'天神啊！当遮止。'

།ལྷས་སྨྲས་པ། དགེ་སློང་རྨ་རྫ་མ་ཙམ་བྱུང་ནས་ཅི་ཞིག་གི་ དགག་པར་བྱེད།དགེ་སློང་གིས་སྨྲས་པ། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་དགག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སོ་སོར་ཐར་ནས་ཇི་སྲིད་དུ། །མ་བཏང་བར་རྟག་ད་ལྟར་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ད་ལྟར་བ་དེ་ཉིད་ དང་ལྡན་གྱི་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དག་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ནི་ད་ལྟར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདས་པ་དག་དང་ལྡན་གྱི། མ་འོངས་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་གཏོང་བའི་ རྒྱུ་བསླབ་པ་འབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སོ།།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཕྱིན་ཆད་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ནི་ད་ལྟར་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིན་ཆད་ནི་མ་བཏང་བར་དུ་དུས་གཉིས་དང་ངོ་། །བསམ་གཏན་སྡོམ་དང་ལྡན་པ་ནི། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་ པ་ཐོབ་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་གྱི་ད་ལྟར་བ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟར་བ་དང་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ལྡན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་འདས་པ་ དང་ལྡན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་བསྡུས་པ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ཐོབ་པ་སྟེ་བཏང་བ་མི་ཐོབ་པའོ། །འཕགས་ནི་དང་པོ་འདས་དང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ནོ།།འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་འདས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐོག་མ་དང་མི་ལྡན་ པའི་འཁོར་བར་ལམ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཉམ་གཞག་འཕགས་ལམ་གནས་དེ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་གཞག་གི་ལམ་ལ་གནས་པ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི། མཉམ་གཞག་འཕགས་ལམ་ལ་ གནས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་གྲུར་ཞུགས་པའི་ཚུལ་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་ཞིག་གྲུར་ཞུགས་པ་དེ་གྲུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་ འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཤིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།ལངས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ནི་ལྡན་པ་བཤད་ལ། ད་ལྟར་ནི་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་བཤད་ དོ།།གང་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་བར་མ་ལ་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དགེ་སློང་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བར་མ་ལ་གནས་པའོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་ པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་དེ་སྤངས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མཆོད་རྟེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གནས་ པའི་ཕྱིར་ལ།སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བཟློག་པ་ནི་སྲིད་དོ་སྙམ་ནས། ཅི་རེས་འགའ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཇི་སྲིད་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་ཏུ་དང་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཤུགས་དག་གོ། །དེ་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་གོ་།གཞན་དག་ཏུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུའོ།

天神说：'比丘生起如疮疤般的过失时，以何来防护？'比丘说：'应以正念和正知来防护。'
关于'直至别解脱戒未舍之前，恒常是现在的'这句话，住于别解脱戒者，在第一刹那时只具有现在的戒体，而不具有过去和未来的戒体。在第二刹那等时，则具有现在和过去的戒体，而不具有未来的戒体。'直至不舍无表色'是指将要解释的舍戒因缘，如舍戒等。
关于'从第一刹那以后具有过去的'这句话，在第一刹那时只具有现在的戒体，此后直至未舍之前具有两个时期的戒体。
关于'具有禅定戒者，恒常'这句话，获得禅定戒者恒常具有过去和未来的无表色，而不具有现在的无表色。只有在入定时才具有现在的无表色，因为禅定戒是随心而转的。
若问：'如何在第一刹那具有过去的禅定戒？'为此详细说明'除了在第一刹那'。除了顺决择分所摄的，因为那是在其他生中获得的，舍已不复获得。
关于'圣者初非过去'这句话，从第一刹那直至未入涅槃之间，具有过去和未来的无表色。这是特殊之处，即在第一刹那，即苦法忍的刹那，不具有过去的无表色。为什么？因为在无始轮回中未曾生起圣道的缘故。
关于'等持圣道住二者'这句话，住于等持道者即住于世间等持道者，和住于圣道者，即住于等持圣道，具有禅定戒和无漏戒二者。此处应知住于圣道者是如同乘船般入于圣道，譬如某人乘船则住于船上，同样，某人入于圣道并入定，则是住于圣道者。从定中起者则不是。为什么？不具有现在的戒体，因为这两种戒是随心而转的。前面已说明具有，现在则说明现前。
所谓'住于非戒非不戒者即是住于中间'，是指既不是比丘等，也不是渔夫等，即是住于中间者。
关于'以破戒和戒支等所摄'，破戒支即杀生等，戒支即断除彼等。'等'字所摄即包括礼拜佛塔等。
住于不律仪者因住于不善法，住于律仪者因住于善法，认为有相反的情况而说'有时住于不律仪者'。'彼二随行多久'是指信心和烦恼的力量。'彼等无表色亦尔'是指善和不善。'其他时'是指第二刹那等。

།མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ནི་སུ་ཡང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདས་པ་དག་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་པའོ། །ཆོས་ཉམ་ཆུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། གང་གི་དབང་གིས་འགགས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས ཐོབ་པ་གཞན་འདྲེན་པར་མི་ནུས་སོ།།འོ་ན་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བླུན་པ་དང་། སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ན་སེམས་ནི་ བཟློག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བླུན་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་མ་ཡིན་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཉམ་ཆུང་བས་བསླང་བ་དེ་ནི་ཆེས་ཉམ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྡོམ་པ་མིན་དང་ཉེས་སྤྱད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ནི་སྨད་པ་སྤྱད་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྨད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ སྨད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དགོངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་སྨད་པའོ། །དངོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་པའི་ལམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །བར་མ་དོར་གནས་སེམས་ཞན་པས། །བྱེད་ན་རྣམ་རིག་ཉིད་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་མ་དོར་གནས་པ་སྨོས་པ་ ནི་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དྲག་པོ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་དྲག་པོས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ བྱེད་པ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་དོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་བསམ་པ་ཞན་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་པ་ལས་ཡང་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེར་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བྱེད་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འཕེལ་ཞིང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ད་དུང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུའོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ནའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཉམས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་བ་ན་སྟེ། དེའི་ཐོབ་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་ནི་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་མུ་གཉིས་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་མདོ་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ན་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ཚེ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཞིག་ ཚེ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ད་དུང་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་བྱུང་བའམ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་རྣམ་པར་ཉམས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་ཐོབ་པོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་ གཏན་གྱི་སེམས་གཉིས་ནི་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'未来的无表业任何人都不具有'这句话，为什么呢？因为它不随心而转。
'以及过去的'这句话是说，不仅仅是只与未来法不相应。
'法力微弱'等词详细解释为：因为与之俱生的得是微弱的，即使灭了，也会因其力而成为有表业相应，但不能引生其他得。
那么'有覆无记心的也是'等词详细解释为：如果有覆无表业的得因为微弱而不相续，那么能发起它的有覆心的得也应不相续。
所说的'心的得也不相续'这种说法是不对的，因为无表业是无所缘而愚钝的，且依赖于心。其他所依是心，因为相反的缘故不是愚钝和他所依，而无记心微弱所发起的那个则更加微弱。
'不律仪和恶行'等词详细解释为：恶行即是作恶业。为什么是恶呢？因为被圣者所呵责，由于意趣的缘故，以及由于果报不悦意的缘故而被呵责。由于摄于事物的缘故，以及成为思维之道的缘故，所以是业道。
关于'处于中间位微弱心，造作则具有表业'这句话，说'处于中间位'是为了排除住于律仪和不律仪的情况，因为住于律仪和不律仪者必定具有无表业。'微弱心'是为了排除强烈心，因为以强烈心造作善业和不善业时会发起无表业。
说'无记更不用说'是与'造作'相连。除了由财物所生的福业事的业道。这是因为在那里以微弱意乐所生的有表业也会生起无表业。
即使在那里造作无记业也会具有无表业，因为经中说'福德相续不断增长'。'转生他世尚未生起有表业'是指处于羯罗蓝等位时。
'有表业衰损'是指生于无色界时。或者有表业衰损是指以无记心供养寺院等时，因为它的得不相续。但一定具有无表业。
如是，第一和第二双句是经中所说。第三句是指受别解脱戒时，因为那时具有两者。
第四句是指未离欲界贪的凡夫，转生他世尚未生起有表业，或有表业已衰损。
当得到生得禅定时，也得到与之相应的律仪。'因为是俱生'是说禅定律仪和禅定心二者是同时生起的意思。

།གལ་ཏེ་འདི་ལ་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ། འདི་ཡང་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དག་ནི་གང་ཟག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ ཚུལ་མ་དང་།དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་དག་གོ། །རང་བྱུང་གི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་བྱུང་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་ངམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་སོ། །ངེས་པ་ ཉིད་ནི་ངེས་པ་སྟེ་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།འཇུག་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པའོ། །སྡེ་ལྔ་པོ་ནི་གནས་བརྟན་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་ཚུར་ཤོག་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིག་།ཆོས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ་ ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།བདེ་གཤེགས་སྐྱོབ་པས་ཚུར་ཤོག་ཅེས་གསུངས་པས། །མགོ་ཡང་བྱི་ཞིང་ཆོས་གོས་གྱོན་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྟོན་པར་ཁས་བླངས་པ་ནི་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་མཐུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་གཟུགས་གང་དང་གང་ལ་ ཕྱག་བྱས་པ་དེ་དང་དེ་འགས་སོ།།དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་སོན་ནས་འདིའི་གཟུགས་ཞིག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་སྟེ་ཕྱག་མ་བྱས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་བསམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་འོད་སྲུངས་ཁྱོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕྱག་འཚོལ་ཅིག་ཅེས་གླེངས་སོ། ། དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཕྱག་བྱས་པ་དང་། དེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟུགས་མ་འགྱུར་བར་མཐོང་ནས། འདི་ནི་བདག་གི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཏེ། དེ་ཉིད་དེའི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲི་བས་མཉེས་པས་ནི་ལེགས་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་སྦྱིན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ལན་བཏབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉེས པར་གྱུར་ཏེ།མཉེས་པ་དེས་ནི་འདི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་གྱུར་ཏོ། །བླ་མའི་ཆོས་ཁས་བླངས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་མའི་ཆོས་བརྒྱད་དེ། དགེ་སློང་མས་དགེ་སློང་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཤིང་དགེ་སློང་མའི་དངོས་པོར་བྱ་བ་དང་། དགེ་སློང་མས་དགེ་སློང་ལས་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་གདམས་ངག་ནོད་པར་བྱ་བ་དང་དགེ་སློང་ མས་དབྱར་དགེ་སློང་མེད་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་མི་བྱ་བ་དང་།དབྱར་ཁས་བླངས་པའི་དགེ་སློང་མས་གཉི་གའི་དགེ་འདུན་ལ་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་དོགས་པའི་གནས་གསུམ་གྱིས་དགག་དབྱེ་བྱ་བ་དང་། དགེ་སློང་མས་དགེ་སློང་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་ལྟུང་བ་གླེང་བར་མི་བྱ་བ་དང་། དགེ་སློང་མས་དགེ་སློང་ལ་གཤེ་བའམ་ཁྲོ་བའམ་སྤྱོ་བ་མི་བྱ་བའམ། བླ་མའི་ཆོས་ཀྱིས་ལྟུང་བ་བྱུང་བའི་དགེ་སློང་མས་གཉིས་ཀའི་དགེ་འདུན་ལ་མཉེས་པར་བྱ་བ་ སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་།དགེ་སློང་མས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ལོན་པས་དགེ་སློང་ད་ལྟར་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ལ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། འདུད་པའི་ལས་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕོ་ཉས་ནི་ཆོས་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ དུ་འདུག་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཕོ་ཉ་བཏང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ།།འདུལ་བ་འཛིན་པར་གཏོགས་པ་ལྔས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ནི་གསོལ་བ་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །དེ་དག་ལ་སྡེ་བཟང་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཡོད་པ་ནི་སྡེ་བཟང་དྲུག་ ཅུའོ།།ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚན་ཏེ། གྲངས་དྲུག་ཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལན་གསུམ་བཟླས་པས་སོ།

关于'如果对此他人表示理解，此又对他人表示理解'这句话，此处'表示理解'是指使人理解。'其他'是指除比丘以外的人，即沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷和近住戒的持戒者们。'自然生起'是指获得智慧的意思，他们的智慧是自然生起的。'决定趣入'是指依靠愿力或佛陀的加持力。'决定'即是决定，即见道。'趣入'是指生起彼道。'五众'是指长老具寿憍陈如等人。'比丘善来'是指世尊说'比丘善来，行梵行吧，法已善说'，如同经中所说：'善逝救护者说善来，剃发身着法衣'。'承认为师者是大迦叶'是说大迦叶因为有大威力，他向任何天人形象顶礼，那些形象就会破碎。他来到世尊面前时，想到'如果他的形象破碎就不好'而没有顶礼。世尊了知他的心意后说：'迦叶，你应当向如来顶礼。'他向世尊顶礼后，见世尊的形象没有改变，就承认'这是我的导师'，这就是他的具足戒。
'以问答欢喜者是善施'是指善施回答问题使世尊欢喜，以此欢喜而得具足戒。'以承认上法者'是指八敬法：比丘尼从比丘受具足戒成为比丘尼；比丘尼每半月从比丘处受教诫；比丘尼不得在无比丘处度夏安居；安居后比丘尼应当在二部僧中以见闻疑三事行自恣；比丘尼不得以非圆满戒、非圆满见、非圆满仪轨、非圆满生活而诽谤比丘；比丘尼不得辱骂、瞋恚或轻视比丘；违犯上法的比丘尼应当在二部僧中行悦意行；比丘尼即使受具足戒百年，对新受具足戒的比丘也应恭敬言说、顶礼、起立、合掌、礼拜。
'以使者者是法与'是说她在后宫中为了出家而派使者到世尊面前，据说如是。'属于持律五众'中，此处持律是指宣说请白。他们有'善众'之名，即六十善众。'众'是指组，由那六十人数授予具足戒者，是以三次念诵皈依而成。

།དེ་དག་གི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་ལྔ་པོ་དང་གྲགས་པ་ལ་སོགས་ པ་དག་གི་སྟེ།སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་སྟེ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པོ། །གཟེགས་གཟན་ལ་སོགས་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཁ་ཅིག་དུས་རྟག་པ་དང་། རྫས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་འདོད་པས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་དུས་ཞེས་བྱ་ བའི་ཆོས་དེ་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བར་དྲིས་སོ།།དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་རྣམས་མངོན་པར་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འདི་བཏགས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ཐ་དད་པའི་ལུས་སུ་ གཏོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ལ་མཁས་པའི་ཐུགས་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་དེ་དག་ཉིད་དུས་གཏམ་གཞི་དང་ཞེས་བཤད་དོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱི་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་འཕངས་པ་རང་གི་རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་རྣམ་པར་ མ་འཆད་པས་བར་མེད་པར་བསྐྱེད་པ།རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚ་བ་དང་གྲང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ལ་དུས་སུ་རྟོགས་ཀྱི། རྟག་པ་དང་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྟོགས་ ཀྱི།རྟག་པའི་རྫས་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་འམ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པར་བླངས་ པ་དེ་ཡོད་ཀྱང་ངོ་།།སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མི་མཐུན་པ་གཞན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཀྱང་དེར་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐལ་བ་མི་འདྲ་བའི་ལུས་དེས་དེར་ཏེ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་གང་ གིས་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་སྦྱར་བའི་ལུས་དེ་ཉིད་ལ་སྡོམ་པ་སྐྱེའི་ལུས་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དེ་ལུས་གཞན་གྱིས་མི་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཤི་བ་ལ་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་དང་འགལ་ བ་དེ་ལྟར་འདི་ན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར། ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་ཕྱེད་ལ་སོགས་པར་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སེམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟར་ཉིན་ཞག་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉིན་ཞག་གི་འོག་ཏུ་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འགལ་ལོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ དོན་དག་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པས་རྟོག་གེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་ཏེ།གང་སྡོམ་པ་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་ཐོབ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་གཅིག་ལས་གསོལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཐོབ་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གང་དེ་ལྟར་འཐོབ་ཀྱི་ རྣམ་པ་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པས་གཟིགས་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་བསྟན་པ་འདི་ནི་སྡོམ་པའི་རིགས་ཁོ་ན་དེ་ལྟར་གནས་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་རྒྱུ་བཙལ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་སྨྲའོ།།རེ་ཞིག་ཅི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉིན་ཞག་གི་འོག་ཏུ་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་གཟིགས་ནས་ཉིན་ཞག་པའི་བསྙེན་གནས་བསྟན་ཏམ། འོན་ཏེ་དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཉིན་ཞག་པ་བསྟན་ན་ནི་དབང་པོ་ཆེས་གདུལ་དཀའ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡུད་ཙམ་མམ་ཉིན་མོ་འམ་མཚན་མོ་ཙམ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཞེས་སྨྲའོ།

所说'彼等别解脱戒必定不依赖于表业'是指五部及声闻等，由于宿愿力即殊胜意乐，或由佛陀威力而无表业得别解脱戒。
有一些外道如裸形派等执著时间为常、唯是实体，故生疑问而问：'所谓时间之法是什么？'
这是显示诸行的假名词，为了显明过去、未来、现在诸行而安立'时间'这一名称，并非离开色等差别的五蕴之外另有实体。
因此，通达佛陀教法的智者们说彼等即是时间之所依。
诸智者认为，由业风力所推动的大种差别，从一因相续不断无间而生，随缘而起冷热差别的自性，是为时间，而非常住实体。
如是从过去时至现在时之间，唯是三时诸行，并非其他常住实体，因为常住者不可能有过去、未来、现在性。
所说'虽有正受'是指虽发愿'我于他生当正受比丘戒或沙弥戒'。
'由于种姓不同'是指被其他种类所摄。
'彼亦未作加行故'是指彼不同种姓之身未作加行于彼正受。
此说明：以何身加行于正受戒，则戒生于彼身，而非他身。
'由不忆念故'是指其他身不忆念彼正受戒。
是故，如同于死者生戒不应理一样，此处亦不存在，如同半月等正受具足力心，而非日夜受戒，因此于日夜后生戒亦不相违。
法称论师说：对于律仪之义，非遍智者不能以理证通达其真实义。彼等戒中，有些由僧众中白四羯磨而得，有些由一补特伽罗仅作白法而得，此中有何因？
因此，佛陀见到如是而得，非余方式，如是宣说，此即是戒之自性如是安住，于此不应寻求其因。
且问：世尊是见到日夜后不生戒而宣说日夜近住戒耶？抑或'对于难调伏根器者'等。法称论师说：若是对难调伏根器者而说日夜戒者，则对更难调伏根器者，为何不说须臾、昼间或夜间戒耶？

།དེ་དེ་ལྟར་བརྟག་ག ལ་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་སྟེ།འདིས་ནི་ཉིན་ཞག་གི་འོག་ཏུ་ཡང་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཕྱིན་ཆད་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་ཅེ་ན། ལུས་ སྐལ་བ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་དེས་དེར་སྦྱོར་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིན་ཆད་སུ་ལ་ཡང་མ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཁྱིམ་པ་ཐམས་ཅད་དབང་པོ་གདུལ་དཀའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཆད་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་ཉིན་ཞག་གི་འོག་ཏུ་སུ་ལ་ཡང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་ནོད་མེད་ཅེས་གྲག་།གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་རངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉིན་ཞག་ཏུ་སྡིག་པ་བྱ་བའི་བསམ་པས་སྡིག་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་ཡང་ཉིན་ཞག་ཁོ་ནར་བསམ་པ་ལོག་པ་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པས་དེ་ཡང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །རྫས་སུ་ནི་མེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་དགེ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྡོམ པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྫས་སུ་ནི་མེད་དེ།སེམས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ། །སྡིག་པ་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་བྱ་བའི་མནོ་བསམ་མོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་དེའི་རྒྱུའི་བག་ཆགས་དེ་ཡོད་པས་ སེམས་དགེ་བ་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྡིག་པ་བྱ་བའི་བསམ་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་མ་སྤངས་པ་ནི་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སྡིག་པའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའོ། ། འབོགས་པ་དང་ནོད་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རམ་ཁ་བསྙམས་ཏེ་སྨྲ་ནའོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ཚང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་ནོད་པར་བྱ་བ་སྟེ། སྤོང་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་ཟས་ཟོས་ནས་ཀྱང་ནོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། ། ཡང་ཅི་ནོད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ཟོས་པ་ལ་སྡོམ་པ་སྐྱེ་འམ་འོན་ཏེ་མི་སྐྱེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་ན་ནི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་ནོད་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་མི་སྐྱེ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉིན་ཞག་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་མནོས་པ་ནི ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ཡང་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ། །གསོས་འདེབས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གར་དང་གླུ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རོལ་མོ་དང་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་དང་བྱུག་པ་དང་ཁ་དོག་བསྡུའོ།།དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུས་སུ་ཟ་བའོ། །གཉི་ག་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྙེན་གནས་དང་སྐྱོ་བའི་དྲན་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་སུ་ཟ་བ་ནི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ སྐྱོ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་སུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་བྱེད་ཅེ་ན། གཞན་དུ་ན་ནི་གསོ་བ་ཡན་ལག་བདུན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལམ་ཡང་ཡིན་ལ། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལམ་ཡང་ཡིན་ལ་ལམ་གྱི་ནི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ལམ་ནི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་དང་ཡན་ལག་གོ།

如是观察，所谓'能'是指紧接着'难调伏诸根'等所说的内容，这表明在一日一夜之后也能生起戒律，是在说明没有经典依据。'此后生起戒律'等详细阐述。
若问如何不违背道理？因为身体状况相似，因为已作加行，因为能忆念。
'此后对任何人都未宣说'，说一切有部诸师说：'并非所有在家人都是难调伏根性，因此此后不可能生起，所以一日一夜之后对任何人都未宣说。'据说如是。'据说'一词表示不赞同。
'其他时间中入邪行者则不然'，即在一日一夜中以作恶之心行恶事，既非戒律也非非戒律。
若问：'那么近住戒中若仅于一日一夜非入邪行，则也不应获得？'为此详细阐述'近住戒'等。
'实体上并不存在'，说明无表色是善法。如是非戒也实体上不存在，意思是除了思心所之外。
'作恶之心'即思维作恶。'具随眠'即具习气，由此生起及具有其因的习气，善心也与之相应，称为具非戒。
'因未断除'即因未除去。'彼'指作恶之心及随眠，未断除即从内心未完全舍弃恶行。
'授受不成就'是指先前或闭口而说时。'具足八支'即应当正确受持八支，因为诸断除互相依赖。由此说明'食后也应受持'。
复次，受戒前已食者是否生戒？抑或不生？若生，则戒依表业而生之理将被破坏，受戒也将无义。若不生，则一日一夜性也将被破坏。
'若异于此而受持，仅成善行'中，'仅'字用来区别于称为戒律的善行，这也只是能引生可意果报。
'为增长'即是广大的意思。'歌舞等'中'等'字包括音乐、香、花鬘、涂香及颜色。
'若无彼'是指适时食。'二者皆无'即近住和厌离念，出家人适时食是引生在家人厌离。
'应作二'，为何作二？否则将成为七支斋戒而非八支。
如详说'正见既是道又是道支'，此八支道中，正见既是道又是道支，因为道具有智慧的特征。尽智与无生智是菩提及支分。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བསམ་གཏན་ཡང་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་གྱི ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེར་སྔར་སྐྱེས་པའི་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བ་ལ་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཡན་ལག་བདུན་པར་འགྱུར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་སྨོས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་སྔར་སྐྱེས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོད་པས་ཡན་ལག་བདུན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མི་ཤེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབོགས་པར་བྱེད་པ་དང་ནོད་པར་བྱེད་པ་བརྗེད་པ་དང་མ་བྱང་བ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པའི་བསམ་པ་ཅན་ལ་ནི་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། གང་ཞིག་མི་ཤེས་པས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི་ ལོག་པར་ཞུགས་པའམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སྐྱབས་སུ་མ་སོང་ཡང་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་སྐྱེའོ།།ཁྱིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །གོས་དཀར་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའོ། །སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་གམ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་སྡོམ་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་དང་དགེ་ཚུལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཁས་བླང་བ་ཁོ་ནས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན་ནི། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་འོག་ཏུ་ཡང་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ལེན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དགེ་སློང་གིས་གསོལ་པ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱི་སྡོམ་པ་འཐོབ་ལ། དགེ་སྦྱོང་གིས་ཀྱང་བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ།ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་དེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། ཁྱིམ་པའི་རྟགས་ནི་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྟགས་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །བདག་དགེ་སྦྱོང་ལགས་པར་གཟུང་དུ་གསོལ། དེ་སྐད་དུ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་བརྗོད་ དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ།འདིས་སྡོམ་པ་ཐོབ་པོ། །དེ་ལྟར་དགེ་སློང་དང་དགེ་སྦྱོང་སྔར་སྡོམ་པ་ཐོབ་ཟིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིས་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བསྙེན་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཞིག་བསླབ་པའི་གཞི་གཅིག་བསྲུང་བའོ། །ཕྱོགས་ གཅིག་བསྲུང་བ་ནི་གང་ཞིག་གཉིས་སམ་གསུམ་བསྲུང་བའོ།།ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཞིག་བཞི་བསྲུང་བའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ཞིག་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་བསྲུང་བའོ། །མདོའི་ཚིག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཆེན་གྱི་མདོའི་ཚིག་སྟེ། དེ་ལས་ནི་བདག་ལ་ དགེ་བསྙེན་དུ་གཟུང་དུ་གསོལ།དེང་སླན་ཆད་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་མི་འདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལས་དགེ་བསྙེན་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཚིག་འདི་ལས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཙམ་གྱིས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ མི་འཐོབ་སྟེ།མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་མི་འདོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་གང་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་དང་བསྡོ་བ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་མངོན་པར་རབ་ཏུ་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འབྱུང་བ་དེ་ལས་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་དག་སྟེ་གང་ཟག་དག་གོ།

禅定既是静虑也是静虑支。'以正见等那些'是指正见等那些本身作为正见、择法觉支和禅定的支分是不合理的意思。
如果前面的正见等成为后面的正见等的支分的话，那么在第一刹那生起的圣道就不会成为八支，因为在此之前生起的正见没有支分，就会成为七支。提到第一刹那是为了区别于苦法智等，因为在那里已有先前生起的正见，所以不会成为七支。对于觉支也应当如此说明。
'除了不知者'是指授戒者和受戒者忘记和不熟练，对于怀疑三宝和邪见者不能生起戒律，但是对于由于无知而不皈依，而不是由于邪见或怀疑而不皈依的人，即使没有皈依也能生起八关斋戒。
'在家人'是能诠词。'穿白衣'是所诠词。'男子'是能诠词。'具有男根'是所诠词，或者是为了遮遣色界众生。
迦湿弥罗人说不会成为无戒，如同比丘和沙弥一样。
如果仅仅通过承诺皈依就获得优婆塞戒，那为什么在皈依之后还要受优婆塞戒呢？因此详细说明'虽然已得戒'，比丘通过白四羯磨得戒，沙弥也通过'我某某名字，于世尊如来应供正等觉释迦牟尼、释迦王那里出家，舍弃在家相，受持出家相。请认可我为沙弥。'如是乃至三次宣说而承诺，由此得戒。
如是比丘和沙弥虽已得戒，为了了知真实义而后来使其受持学处，优婆塞也是如此。一分行者是指守持一条学处者。守持一分是指守持二或三条者。多分行者是指守持四条者。圆满行者是指守持全部五条学处者。
'经文不是这样'是指《大名经》的经文，因为在那里不是诵读'请认可我为优婆塞，从今以后尽形寿断除杀生'等。
正是从彼处显示优婆塞的特征，即从《大名经》，因此从这些文句来看，仅仅皈依不能获得优婆塞戒，因为《大名经》中没有诵读。
从何处说此等，即从经中所说'尽形寿皈依生命，显现清净'，这是指见谛的那些补特伽罗。

།ཤེས་ནས་ དད་པའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་ནས་དད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སོ། །སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ་སྲོག་གི་ཆེད་དུ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཁས་འཆེ་བར་སྟོན་གྱི། དེ་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་འདིས་སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།སྲོག་སྤོང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཆེན་གྱི་མདོ་འམ་གཞན་ནས་སོ།།སུ་ཞིག་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བའི་དོན་འདི་འདོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་སྲོག་སྤོང་ངམ་འོན་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ཞེས་མི་ཤེས་པའོ། །ཞུ་བ་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དགེ་བསྙེན་ གྱི་སྡོམ་པ་ལ་སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཞུ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་པ་སྟེ།གང་དུ་ཞུ་བ་མི་འཐད་པ་དེར་ལན་ཇི་ལྟར་འཐད་པར་འགྱུར། གཞི་དེ་ཙམ་ཞིག་བཟོད་པ་ལ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་གཅིག་བཟོད་པ་ནས་ལྔ་ཆར་ཡང་བཟོད་པའི་བར་ ལའོ།།ཡན་ལག་ངེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་བཅུ་ལ་སོགས་པར་རོ། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ཡིད་ཇི་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་དེའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ ཆུང་ངུ་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཆུང་ངུ་ཡོད་ནའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡང་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་ནའོ། །མི་འགྱུར་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབོགས་པ་པོ་དང་ནོད་པ་ པོས་ཏེ།ཐེ་ཚོམ་ཟ་ནས་སྐྱབས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ལ་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མེད་དོ། །བྱེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བཏགས་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་དག་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡང་ན་གང་དག་བརྙེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཐམས་ ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་རྟེན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྡུའོ། །འཁོར་སྨོས་པས་ནི་ཟག་ པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་བསྡུའོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྔ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་དང་། ཕྱི་མ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་ པའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ལམ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལམ་སྨོས་པ་ནི་སྐུ་ཚེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ གྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ལས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དག་ལའོ། །ལམ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡན་ལག་བརྒྱད་ཉིད་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ན་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས། རིང་པོ་མ་ལོན་པར། མ་འོངས་པའི་དགེ་འདུན་གཅིག་པུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གང་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཡང་སྐྱབས་སུ་སོང་ཤིག་ཅེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གང་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་གི་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ག་གོན་དང་བཟང་པོ་གཉིས་ཀྱི་མངོན་སུམ་འགྱུར་བའོ།

所谓'由于了知而生信之因'，是指由于了知而生信的缘故。即使为了性命也要宣说受持正法，这并非是在说明戒律的性质，这部经中说明'并非是戒律的性质'的意思。
'舍弃生命'这一词在任何处都未出现，是指在大名经或其他经中。
'谁在宣说这个含义不明确的内容'，是指不知道是舍弃生命还是舍弃杀生。
'如果提问本身就不合理'，是指从'尊者，如何成为受持一分优婆塞戒'直到'如何成为受持圆满戒'这样的提问是不合理的，在提问不合理的地方，回答怎么会合理呢？
仅仅接受这些基础，是指从接受一条学处到接受全部五条学处。
'支分是确定的'是指五支、十支等。
'小等随心所欲'，是指如同其善等性质取决于心，小等性质也是如此。
'阿罗汉也有小别解脱戒'，是指如果有小的发起心的话。
'凡夫也会有大的'，是指如果他有大的发起心的话。
'不会如此，除了不知者'，是指授戒者和受戒者，对于怀疑而不皈依者，没有优婆塞戒。
'成佛之法'是指被称为佛的因，因此说'以其为主'，是从显现的角度。或者'以所获得'是从获得的角度，由于完全通达一切而成为佛，因此这些法称为成佛之法。
这些是什么呢？'尽智等'中的'等'字包含无生智和无学正见。说'眷属'是包含五无漏蕴。
色身在前期菩萨位和后期佛位没有差别，因此应理解为'不皈依色身'。
'从性质角度对一切佛'是指不是从意乐角度，所说'因为道的性质没有不同'，意思是因为无差别。提到'道'是因为寿命等有不同性质。
'因为不可分离而成为僧伽'是指即使包括天人的世间也不能从法性中分离。
'是否对一切僧伽'是指过去、未来、现在的僧伽。'因为道的性质没有不同'，是指在八支性、无漏性、出离性上没有差别。
如果皈依一切僧伽，那么经中世尊成正觉不久，针对未来僧伽说：'对于未来时期将出现的所谓僧伽，也要皈依'，这如何解释呢？因此说'如经中'等。'在他们面前'是指在伽伽那和贤二人面前。

།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་འདུན་ དཀོན་མཆོག་གང་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་སྟེ།བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞི་བར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ཞི་བར་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ན་གང་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ། །རྟེན་ལ་གནོད་པར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟེན་ནི་གང་ན་སངས་རྒྱས་ སུ་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཡོད་པས་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ།དེ་ལ་གནོད་པར་བྱས་པ་ནི་འདིར་ཉམས་པར་བྱས་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །དེ་དག་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་བརྟེན་པ་ལ་ཡང་གནོད་པར་བྱས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་ལ་གནོད་ པ་བྱས་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ གལ་ཏེ་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དག་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཀླན་གར་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཞིང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་དག་དགེ་འདུན་ཡིན་གྱི་རྟེན་ མ་ཡིན་ན་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཞིང་། དགེ་འདུན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་འབྱུང་བ་ ཡང་མ་ཡིན་ལ།གང་དག་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དགེ་འདུན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་སྟེ་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དགེ་སློང་དུ་འགྱུར་གྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་དང་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཐ་དད་ཀྱི་སྒོ་ ནས་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་དགེ་སློང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་ཞིག་དགེ་སློང་མཆོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དགེ་སློང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ དགེ་སློང་མཆོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དགེ་སློང་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ།།མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་ འགྲོ་བ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་སྟེ། འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་སྐྱབས་དེ་དག་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །སློབ་པ་ ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་སོ།།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་དགེ་འདུན་ནོ། །དབང་པོ་བཅུ་པོ་ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །བཅུ་གཉིས་ ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་དགེ་འདུན་ཏེ།གོང་དུ་བཤད་པ་བཅུ་དང་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་བསྣན་ཏེ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དབང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།

所谓僧宝是指在转法轮之后将会出现的僧宝。
'为了宣说'是指为了通过功德来明显显示将会出现如是具有威力的僧宝之义。
由于寂灭的特征是一致的，是指由于自他相续的烦恼和痛苦寂灭的特征无差别，所以皈依法者即是皈依一切涅槃。
所谓'损害所依'中，所依是指具有成佛之无学法的色身，对此造成损害在此处是指毁坏。
'对彼等也造成损害'是指损害所依则也会损害所依止，比如损害眼根也会损害依止于眼根的识一样。
'并非如此说'广说为：并非说无学法即是佛，而是说'成佛之法'。因此，如果仅无学法是佛，那么前面所说的'如来'等广说就不合理了。
'若非如此'是指，如果仅无学法是佛，有学和无学法是僧而非所依的话，那么处于世间心的就既不是佛也不是僧。因为根本没有世间的有学和无学，在世间心生起的阶段也不会生起有学和无学法，而具有这些者也不是成佛之法，也不是成僧之法。
仅仅是成为比丘的戒律即所谓律仪也成为比丘而非所依，若是这样就不会以差别的方式说'比丘具足戒律'了，而实际上有'哪里有戒律，那里就有比丘'等说法。
如何'某者'等广说为：某者供养比丘即是供养成就比丘的戒律，是从戒律方面说供养比丘，而戒律本身并非比丘。同样，从无学法方面皈依佛，而无学法本身并非佛。那么是什么呢？所依也是佛。
'某者皈依佛即是皈依佛陀十八不共法'是指因为这些是不共的，由此说明仅法身是佛。
又区分彼等皈依为：无学是佛，非有学非无学是法，有学和无学是僧。
十根中意根、乐根、喜根、舍根、信等五根以及具一切智根分是佛。十二分是僧，即加上前说的十根再加上当知根和已知根成为十二。涅槃非根。

།ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནོད་པའི་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་ཡིན་ཏེ།ཁས་ལེན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་དང་བཅས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཚིག་གིས་སྐྱབས་སུ་འགྲོའི། སེམས་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་གཏན་དུ་ངེས་པར་ ཐར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྡོག་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱབས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་རབ་ཏུ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འདི་ནི་གང་དག་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བའམ། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་ གི་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ས་བོན་ཡིན་པས་འཁྲུལ་པ་མེད་དོ།།སྒོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒོ་དང་ཐབས་དང་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྨད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་གི་ཆུང་མ་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གིས་སྨད་པ་ ཡིན་ལ།ངན་སོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་པོ་དག་གིས་སྨད་པའོ། །མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་པོ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ནི་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་ཏེ་པོར་ཉོན་ མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པར་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་ཀྱི་ཞེས་བཤད་ན། དེ་ནི་མི་ཤེས་སོ་ཞེ་ན། མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་ནི་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ནི་མི་བྱེད་ པའི་སྡོམ་པའོ།།མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་ནི་མི་བྱེད་པ་སྟེ། མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ཚུལ་དུ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆུང་མ་ལེན་པར་བྱེད་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་དག་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་ནོད་བཞིན་དུ་ཆུང་མ་ལེན་པར་བྱེད་ན་ཅི་དགེ་བསྙེན་དེ་དག་གིས་བུད་མེད་དེ་དག་ལས་ཀྱང་སྡོམ་པ་འཐོབ་པའམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྨྲས་པ་འཐོབ་པོ། །ཉི་ཚེ་བའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་རང་གི་ཆུང་མ་ལས་ཀྱང་ཐོབ་པོ། །རྒྱུད་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་མར་མ་བླངས་པའི་བུད་མེད་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་མར་མ་བླངས་པའི་བུད་མེད་དེའི་འོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ཆུང་ མར་བླངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཆུང་མར་གྱུར་པ་ལ་སྡོམ་པ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་རྫས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལྟར་སྡོམ་པ་ཉམས་པ་མེད་དོ།།བརྫུན་སྨྲ་ཤིན་ཏུ་སྨད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་སླུ་བའི་ཕྱིར་དང་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་བོ་དག་གིས་ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་པས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ་ཡིན་ནོ།།ཁྱིམ་ན་གནས་པས་སེམས་ཅན་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་དཀའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཀག་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'是语表的自性'是就受戒时而言，因为是承诺的本质。若连同眷属则是五蕴的自性，由心发起的语言趋入皈依，无心则不成。
'为了依此永远解脱一切痛苦'中，皈依是正修的种子，正修即见谛，如是是轮回无量痛苦止息的主要因。为显示此义，世尊也如是广说。
'正因为此'是说，由于依此皈依而从一切痛苦中获得解脱。此皈依对于那些已皈依者，或在此生见谛，或对于堕恶趣者，也是他生见谛的种子，故无错谬。
'成为门径'即门、方便、因之义。'极为诃责'中，在世间人中因扰乱他人妻室而受诃责，在观察者中因是恶趣之因而受诃责。
非梵行并非如此为世间人和观察者所极为诃责。'较非梵行更难'是说，由于先前串习的力量以及烦恼随眠的缘故，以及与不善行相应的因缘临近的缘故。
若说'获得不以贪欲邪淫的律仪'，而说'这是不知'，则说'决定不作即是不作律仪'，为不作故律仪即是不作律仪。
决定不作即是不作，为不作故决定且唯一决定，这是经部宗方式的不作律仪。若依毗婆沙师，则是戒支无表。
'若娶妻'中，有些人受持五戒基础时娶妻，是否从彼等女人也得律仪，抑或不得，这是依上下文而说。答曰得。
'将得别解脱律仪'是说，由于律仪是以一切有情为所依，故从无支分表等自己的妻子也得。'此相续中'即非妻之女人。'彼女'即非妻之女人。
当其成为妻子时，对已成为妻子者律仪不失，是说此时因无他人摄持，如受用已得之物，律仪不失。
'妄语极为诃责'是说，因欺诳他人及是恶趣之因，较离间语等更为世间人和观察者所极为诃责。
在家人对于邪行有情难以断除离间语等，而非难以断除妄语等。'制罪'即遮罪的异名。

།གཞན་བསྲུང་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆང་འཐུངས་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཉེན་ པོའི་བློ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་པའི་ངག་གིས་སོ།།གང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་ངོ་ཚ་མེད་པར་འཐུང་བ་འམ། གང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གང་མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་སྐྱོན་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་པའི་ངག་གིས་དུག་ལྟར་མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དྲོད་རིག་ནས་འཐུང་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། གང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགའ་བར་འགྱུར་སྙམ་སྟེ་མྱོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཐུང་བ་དེ་དག་གི་སེམས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁྱད་པར་དུ་ཆང་འཐུང་བ་ཉེས པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་ན་རེ།མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་སྨྲས་སོ། །གལ་ཏེ་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཕྲོད་པའི་ཤཱཀྱ་ནད་པ་རྣམས་ལ་གནང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གནང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་གྱི། སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས པ་བཞིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་གསུངས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་ གཡེམས་པ་དང་།མྱོས་པར་འགྱུར་བ་འཐུང་བའོ། །སྤྱིར་བསྟན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་མོད་ཀྱི། བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་བྲོ་གཡོག་བགྱི། །རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཤཱཀྱ་ནད་པ་རྣམས་ལ་ ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ།འདིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་སྔ་ཕྱིའི་འགལ་བ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆང་ནི་ལན་ཅིག་འཐུངས་ཀྱང་ཞེན་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་གསུམ་པོ་ཆང་དང་། མི་ཚངས་ པར་སྤྱོད་པ་དང་།རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་བསྟེན་པ་ནི་ཚིམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་དག་ཕྱིར་བཅོ་བའི་ཕྱིར་མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཚད་དུ་འཐུང་བ་ཁ་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གནང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་དྲོད་མ་ངེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚད་དེ་ཉིད་རྫས་ དང་དུས་དང་རང་བཞིན་དང་ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ལ།མྱོས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྩཝའི་རྩེ་མོས་འཐུང་བ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྩཝའི་རྩེ་མོས་འཐུང་བ་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་རྣམས་མི་སྤྱོད་པ་ནི་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས་སྟོབས་ལྔ་འབྱུང་སྟེ། དད་པའི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་འཐུང་བར་ཟད་དོ། །ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་བཏུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆང་འཐུང་བ་ནི་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་དྲན་པ་ ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།

关于'为了保护他人'这句话，如果饮酒后杀生等行为也会发生，因为它会破坏正念和正知，自然成为诸多过失的因。
'唯有对治心'是指遵医嘱。
明知会醉却无惭愧地饮酒，或认为有过失的事情无过失的这种心态本身就是烦恼。
关于'不会醉的'这句话详细解释为：如果遵医嘱服用如毒药般不会醉的温热药剂以治疗疾病，这不是烦恼性的；如果为了寻求快乐而饮酒致醉，这种心态是烦恼性的。
为了进一步证明饮酒是恶行，持律者们说：'致醉之物本性即是过失。'
如果致醉之物本性不是过失的话，对释迦族的病人应该允许饮用致醉之物和适合的药物，但实际上并不允许，因此这本性就是过失，如同杀生等。
圣者们在其他生中获得不作恶的戒律，这本性即是过失，如同杀生、偷盗等。
因为经中提到'身恶行'，所以这本性是过失，如同其他身恶行。
身恶行有四种：杀生、偷盗、邪淫和饮酒。
关于'虽然总的开示'这句话详细解释为：虽然总的开示，但'大德，如何处理跳舞？'除了本性过失之外，这是总的开示，而对释迦族病人则是特别开许。
这并非是为了消除世尊教法中前后矛盾，而是为了避免过失，因为即使只喝一次酒也会产生执著，世尊也说过三种情况：酒、非梵行、昏沉睡眠是无有满足的。
有人问：为什么不允许那些为了治病而饮用不致醉量的酒？为此说'因为致醉的程度不确定'，这个量根据物质、时间、自然状况和身体状况的不同，有时会醉有时不会醉。
正因为如此而禁止用草茎饮酒，这是为了避免过失而禁止用草茎饮酒，这样就能断除过失。
圣者们不饮用是因为具有惭愧心，经中说有五力：信力、精进力、惭力、愧力和慧力。
因此仅仅是因为具有惭愧心而不饮酒。具有惭愧心的人不应饮酒，为什么呢？因为这会损害正念。饮酒会损害对于应做与不应做事情的正念。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཇི་ཙམ་གྱིས་དྲན་པ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཅི་སྟེ་མི་འཐུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གསོལ་ཏེ། དུག་བཞིན་དུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་དུས་དང་རང་བཞིན་དང་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དུག་ཆུང་ངུས་ཀྱང་ རེས་འགའ་འཆི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆང་ཡང་མྱོས་པར་བྱེད་དོ།།ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི། བག་མེད་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་འདི་ལ་ འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་སྤངས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ།།གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལའོ། །མ་སྨོས་པའི་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཧ་ཅང་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས།འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་བག་མེད་པའི་གནས་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ལུས་ཞིག་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕེན་པ་ནི་སྔོན་མེད་པའོ། །སྔོན་བསགས་པ་ནི་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།འཆི་བའི་གནས་སྐབས་སུ་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲུའི་ཆང་ནི་ཟས་སྦྱར་བའི་བཏུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའོ། །རྫས་ལས་བྱས་པའི་བཏུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་དག་ཀྱང་རེས་འགའ་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོར་མ་རེད་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་གཞོན་ནུར་འདུག་པ་ནའོ། །རེས་འགའ་ནི་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལས་ཡལ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཧ་ཅང་རྙིངས་ཤིང་རྩར་གྱུར་པ་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱོས་ པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་མྱོས་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །གླ་གོར་ཞོ་ཤ་དང་ཁྲེ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱོས་པར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་དགེ་བསྙེན་ལ་ཉེས་པ་མེད་པས་འབྲུའི་ཆང་དང་སྦྱར་བའི་ཆང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བག་ མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བརྗེད་ངས་པའི་བག་མེད་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང་གཞི་དང་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ནི་བག་མེད་པ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ བག་མེད་པའི་གནས་སོ།།གང་ལས་གཅིག་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲི་བའི་དོན་ནི་ལས་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་གཞི་དག་དང་། རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་དང་མཇུག་དག་ལས་ཅི་རིགས་པར་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་སྐྱེའོ། །སེམས ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞིའོ།།རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དག་ལས་ཏེ། འདི་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ལ། བཅས་ པའི་ཁ་ན་མ་ཐ་བ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་ནི་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་ས་ལེ་སྦྲམ་ལ་སོགས་པ་རྐུ་ བའོ།།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པའི་རྟེན་ཅན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྱིམ་ན་ལྷན་ཅིག་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་རྩཝ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའོ།

如果这样的话，为什么不喝一点点不至于失去正念的量呢？为此说'一点也不饮用，因为如同毒药般不确定'。比如，具有时间、性质和力量的毒药，即使是少量，有时也会致死，同样地酒也会令人醉。
所说的'恶行'，是因为是放逸之处，并非因为是本性罪恶。考虑到这一点，所以说'于此'，即于此学处中说'断除谷酒、酿酒等放逸处'。
'其他则不然'是指不杀生等。未说明原因的解释是因为那些是本性罪恶。
广说'过分亲近'是指世尊在经中说：'若多饮用谷酒、酿酒等放逸处，习惯成性，多次为之，身坏命终后将生于地狱。'
投生是指前所未有。前所积集是为获得趣入，即为死亡时获得趣入。
'谷酒是食物调制的饮品'是指由大米等制成。'由物质制成的饮品'是指由甘蔗汁等制成。
广说'彼等'即谷酒和酿酒有时未达醉人之性，即在新酿之时。有时失去醉人之性，即在过于陈旧变质之时。因此说'令人醉'，意思是如果会令人醉，则为过失。
'葡萄酒、椰子酒等'虽会令人醉，但优婆塞无过失，故说'谷酒和酿酒'。
'成为一切放逸之处'是指成为忘念放逸和杀生等一切不善的处所、基础、依处的意思。
对善行无所顾忌而趋向不善即是放逸，其因即是放逸处。
关于'从何获得一个'的问题，是指从业的加行、正行、后行，有情和无情所依的基础，以及本性罪恶等。
'从加行、正行、后行'是指与业道相连，即从不善业道的加行、正行、后行中相应地生起作为对治的别解脱戒的无表色。
'有情和无情所依'是指基础。'从本性罪恶'是指从诸业，这是要一一配合。
本性罪恶也有依托有情和无情的，遮止罪恶也有依托有情和无情的。
其中，依托有情的本性罪恶是杀生等。依托无情的本性罪恶是偷盗糖等。
若问什么是依托有情的遮止罪恶，即是在家同宿等。依托无情的遮止罪恶是砍伐草木等。

།སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ ངོ་།།གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལས་ཀྱང་ཐོབ་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་རང་བཞིན་གང་ཞིག་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་རྣམས་ལས་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སོ་སོར་ ཐར་པའི་སྡོམ་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི།དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ད་ལྟར་བདག་ཁོ་ན་ལས་འཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བསྙད་ཀྱི། དེ་ནི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་འགོག་ པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཅིག་ཤོས་ནི་དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཉེ་བར་བླངས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་དངོས་ གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁས་བླངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །དུས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། དེ་དག་ཀྱང་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ཀྱང་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་དང་། དངོས་ལྟར་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་དང་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལྟར་བཅས་པའི་ཁ་ན་ མ་ཐོ་བ་དག་ལས་ཀྱང་འཐོབ་ལ།བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ད་ལྟར་བ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ལས་ཀྱང་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་དང་པོ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་ད་ལྟར་བ་དང་། ཤིང་གཅོད་པ་ལ་ སོགས་པ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཐོབ་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་གཉིས་ཀ་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་བདུན་པོ་དག་ལས་ཐོབ་པའི་སྡོམ་པ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་ལས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་ སྡོམ་པ་འཐོབ་པོ།།དངོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་འཐོབ་བོ། །བཞི་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དང་མཇུག་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་མི་འཐོབ་ལ། ཉེར་བསྡོགས་དང་མཇུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་མུ་གསུམ་པ་མི་སྲིད་པར་གཟིགས་ནས་སྡོམ་པ་འཐོབ་པའི་ཚེ་ན་ད་ལྟར་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱ་བའི་དུས ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་གཞི་ཅན་ལས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་གང་ལས་སྤོང་བ་དེ་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མུ་འདི་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །མུ་གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི། མ་འོངས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་སྡོམ་པ་ རུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདས་པ་རྣམས་ནི་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

出现'为了趣入有情所依'之说。如果从过去和未来也能获得，那么，从显示为有情者处所获得的断除杀生等自性，也将从非显示为有情者处获得，这样就会混乱。虽然别解脱戒也有非显示为有情的所依，但是它如同有情所依一样，唯从蕴、界、处和现在自身获得，故称为有情所依，并非否定它是非有情所依。又因为有情所依是主要的，另一个是作为它的支分而摄受的缘故，所以说是有情所依。
'非从加行和后续'是说，因为唯在等持位有正行，在不等持位没有律仪的缘故。'何况遮罪'是说，意为因为没有承诺。
广说'一切时'是说，因为如同俱生心一样，也获得过去和未来两种律仪。广说'正因为如此'是说，因为别解脱戒唯从现在和如实际的加行、后续以及性罪如同遮罪获得，而禅定和无漏两种律仪不仅是现在，也从过去和未来获得。
第一句是从现在的杀生等业道的加行和后续，以及砍伐树木等遮罪中唯获得两种别解脱戒，因为经中说'一切两者'。第二句是从过去和未来的业道正行杀生等身语七支所获得的律仪，这唯是禅定和无漏两种律仪，而非别解脱戒，因为它唯从现在获得。第三句是'从现在业道正行'，因为是现在故获得别解脱戒，因为是正行故获得禅定和无漏两种律仪。第四句是'从过去和未来的近分和后续'，因为是过去和未来故不获得别解脱戒，因为是近分和后续故也非禅定和无漏律仪。
论师见第三句不成立而说'获得律仪时现在业道不存在'，因为行为时间未圆满。因此应说'从现在事物'，因为所断除的事物是现在的缘故。如此则此句不成立。如何说明第二句不成立呢，说'唯对未来诸法律仪相应'，因为过去诸法无可言说。

།ལ་ལ་ནི་གཞི་ལས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའོ་ཞེས་པ་ལ། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལས་གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་བསྡུ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་གསུམ་དང་། ངག་གི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཁོ་ན་སྤོང་བ་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ལ་སེམས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་གི་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ ཅད་ལ་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྙེན་གནས་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་དག་ལ་ཕྲ་མ་དང་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤོང་བ་རྣམས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཆུང་ངུ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པའམ།བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའམ། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའོ། །སེམས་དགེ་བ་ནི་ གནོད་པ་མེད་པའི་སེམས་སམ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཏེ།ལོག་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྡིག་པའི་བསམ་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནོད་པའི་བསམ་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ངེས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྤང་བྱ་ལྔ་བརྒྱད་བཅུ་དང་ནི། །ཞེས་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་ངེས་པར་ཕྱེ་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་མི་ནུས་པ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་ཞིག་གང་དག་གི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཆུང་མ་འཕྲོག་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ སྲིད་པས་དེ་དག་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་ལ་མི་གནོད་པའི་བསམ་པ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནོད་པའི་བསམ་པ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ ཕྱིར་ནུས་པ་དག་བཞིན་དུ་མི་ནུས་པ་དག་ལས་ཀྱང་འཐོབ་བོ།།ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནུས་པ་ནི་མི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །མི་ནུས་པ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ཕན་ཚུན་འཕོ་བས་སོ། །ལྷ་ལ་སོགས་པ་མི་ནུས་པ་རྣམས་མི་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་ དག་གི་ནང་དུ་འཕོ་བས་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།སྔོན་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལ་སོགས་པ་ནུས་པ་རྣམས་ལྷ་ལ་སོགས་པ་མི་ནུས་པ་དག་གི་ནང་དུ་འཕོ་བས་འགྲིབ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་ཐོབ་པའི་སྡོམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་དང་།གཏོང་བའི་རྒྱུ་བསླབ་པ་འབུལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པར་ཡང་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་དང་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་མེད་པའི་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཡང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཀྱང་ སྡོམ་པ་འཐོབ་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྡོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པ་འཕོས་ཀྱང་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ནུས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་ལ། ཉེས་པ་དེར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ་སེམས་ ཅན་རྣམས་ནི་སྔོན་ཡང་ཡོད་ལ།ཕྱིས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྩ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྩ་དང་གེལ་པ་དང་། ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྔ་རོལ་དང་ཕྱིས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྩཝའི་དཔེས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་སྐྱོན་བཟློག་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་དེ་དག་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྡོམ་པ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་པའོ།

有些是从基础而来。对于'除此之外'这句话，除比丘戒之外包含三种，即身体的三种和语言的唯一妄语戒，作为支分而建立。
无贪、无嗔、无痴是与一切善心同时生起，而小、中、大心则是依次第生起而非同时，因此详细说明'也从因'这句话。
'住于戒律'这句话应当理解为适用于一切。
并非一切支分是指：近住戒、居士戒和沙弥戒中不可能有离间语、粗恶语和绮语的断除。
'并非一切因'是指：从小等心中任何一心正受居士戒或近住戒或沙弥戒。
随顺一切众生是缘于一切众生。善心即无害之心或利益之心，因不入邪道故称为善。
'因未离恶意'是指未离害心。
'从某某支分'是指确定支分，即分别确定'断五八十'等戒律。
广说'如从无能者'，即认为对于某些不能夺取他人生命、财物和妻子的人，因不可能有杀生等行为，故不应从他们得到断除杀生等戒体。
由于已经发誓对一切众生无害，故从无能者亦如有能者一样获得戒体，因为对一切众生无差别的无害之心。
'有能者与无能者'中，有能者是指人等，无能者是指天等，由于互相转生。
天等无能者转生为人等有能者时增长具足，因为获得先前没有的戒律。人等有能者转生为天等无能者时减损具足，因为失去先前获得的戒律。
如是，即使没有获得的其他因如表业等，和舍戒的因如舍学处等，也会获得和舍弃戒律。
广说'如何未曾有的草等生起'，虽然也从草等获得戒律，但这样的话就如同戒律不会增长和减损一样，有能者和无能者转生时也不会有增长和减损。因此唯从有能者获得戒律，也不会有此过失。
并非如此，因为众生过去存在现在也存在，而草等是不存在的。
草、芽、枝等过去和现在都不存在，因此以草的比喻无法遮遣增长和减损的过失。
思维：当入般涅槃后彼等确实不存在时，戒律如何不减损，因为无有所缘境。

།དེ་ལྟ་བས་ན་གཏན་ཚིགས་སྔ་མ་ཉིད་བཟང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་ལ་མི་གནོད་པའི་བསམ་པ་ ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པ་དག་ལས་སྡོམ་པ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་འཐོབ་ནའོ། །སྔོན་གྱི་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྔོན་པས་བྲི་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལ་ལན་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་དག་ལས་ཀྱང་འཐོབ་ པར་འགྱུར་ཏེ།བྱམས་པའི་སེམས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་མིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོར་གྱུར་པ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་ནས་བསམས་བཞིན་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཞན་པ་ལ་སོགས་པ་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བས་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ ཞན་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་ཅེ་ན།རྣམ་གྲངས་མཐའ་མ་ངེས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བརྗོད་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞན་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་གྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་སོ། །སྲོག་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཆེན་པོ་དང་སྟེ་ཅི་ཞེ་ན། ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་སེམས་འབྲིང་གིས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་དེས་སེམས་དྲག་པོ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་ན་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲིང་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ལ། སྲོག་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །དྲག་པོ་ལ་ཡང་སྦྱར བར་བྱའོ།།གླང་པོ་ཆེ་འཆོར་བ་ནི་བན་གླང་འཆོར་བ་རྣམས་སོ། །བློན་པོ་ནི་ཆོས་བཞིན་འདོན་པ་དག་གོ། །ཡང་ན་བློན་པོ་ནི་བཀའ་ལ་གཏོགས་པའོ། །དོན་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་མི་འབྱུང་ཡང་འཇུག་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་དག་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་དེ་ལ་གནས་པས་སོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱ་གག་གསོད་པས་ན་བྱ་གག་གསོད་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་སྨད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ཤེས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྟེ། ཤན་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ནི་ལུག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡིན་པར་ཤེས་ན་ནི་མི་གསོད་དོ།།འཕགས་མར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཕྱུགས་སུ་འགྱུར་བའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ། བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ནི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ལུག་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་གཏན་མི་གསོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་བརྗེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལུག་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ན་ལུག་ལ་སོགས་པ་དག་གསོད་པར་འདོད་བཞིན་དུ་ལུག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར། དེ་ནི་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་ཤན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གསོད་པར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་མ་ལ་སོགས་པ་ དེ་དག་ལས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཚང་བ་དང་ཉི་ཚེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བའོ། །ཉི་ཚེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་ཡུལ་དང་དུས་དང་ཚེ་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའོ།

因此说'前面的理由更好'，是因为承诺了不伤害一切众生生命的心意，所以由能力和不能力而得戒律。
如此说'那么'，是指如果从一切众生获得别解脱戒。
广说'往昔众生成佛'，是因为众生数量减少。
对此回答说：因为从一切未来佛无差别地从一切众生获得。
如果他们也不入涅槃，则从他们也会获得，因为慈心无差别。
关于'一切不律仪'，不律仪是指作为一切业道之门的恶行，当获得不律仪后故意杀害有情生命，这就是其业道。
说'因为心弱等不会同时生起'。
如果贪欲和嗔恨不会同时生起，不善根也不会同时生起，为何只说心弱等呢？依据最后的无定数而说故无过失。
'不律仪只与弱相应'是指依据前面的发起力。
杀生的大表业，如何呢？是相应的。
同样也应配合中等和大等，即若以中等心获得不律仪者，以猛烈心杀害有情生命时，不律仪只与中等相应，而杀生表业与大相应。
也应配合猛烈。
放养大象是指放养役使大象者。
大臣是如法宣说者。
或者大臣是属于王命者。
'实际上'是指虽不从彼生起，但因行为相同，应理解为具不律仪者。
'住于彼'是指彼等不存在于不律仪，那么是什么呢？是住于彼。
'其他也同样配合'是指杀鸡者因杀鸡而得名，这是应受呵责的处所。
'若知'是指明知，屠夫等若知那些羊等是母亲等则不会杀害。
'对圣者'是指那些母亲等不可能转生为牲畜，因为见真谛者不会投生恶趣。
出现'如果依据未来时'等。
'他们也绝不杀害如羊般的众生'是指转世。
如此则不会从彼等成为不律仪，意思是从羊等。
'如何'是指毗婆沙师，如何在想杀羊等的同时不从羊等成为不律仪。
'这对母亲等也相同'是指经部师，如何在屠夫等不想杀的情况下从母亲等成为不律仪。
关于'不完整和局部的不律仪完全不存在'，不完整是因为业道支分不完整。局部是指与有情、处所、时间和寿命的确定相应。

།རྣམ་པ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་མ་གཏོགས་པར་གཞན་ནི་ཉི་ཚེ་བ་དང་མ་ཚང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་གྱི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་གྱིས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་གྱི་གེགས་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཙམ་གྱི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤན་པ་ལ་སོགས་པ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །ཞིང་དང་ལེན་དང་གུས་པར་བྱེད་པས་འཐོབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཞིང་བྱེད་པ་དང་། ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞིང་དང་ལེན་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་འདིར་ལེན་པ་ཉིད་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་བསྡུའོ། །བྱེད་པ་ནི་གཡོ་བ་སྟེ། བྱེད་པ་ནི་གཡོ་བ་ལའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མི བརྡ་ཕྲད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་བརྡ་ཕྲད་པ་ནི་འདིར་གང་ཞིག་འདིས་བསླབ་པ་ཕུལ་ལོ་སྙམ་དུ་དེའི་ཚིག་ཤེས་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །བསམ་པ་ཐག་པ་ནི་སྡོམ་པ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའིའོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་ བླངས་པ་སྟེ།ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་མནོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འགལ་བ་བསླབ་པ་འབུལ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བསྐྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྒྱུ་དང་པོའོ། །རྟེན་བོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གང་གིས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བླངས་པ་དེ་ཤི་འཕོ་བས་བོར་བ་སྟེ། འདི་ནི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་གཉིས་པའོ། །རྟེན་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཇི་ལྟ་བུས་སྡོམ་པ་བླངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཉམས་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་གསུམ་པའོ། །གཞི་ཆད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྡོམ་པའི་གཞི་སྟེ་རྒྱུ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཆད པས་སྡོམ་པ་ཡང་ཆད་དེ།འདི་ནི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་བཞི་པའོ། །ཉིན་ཞག་ཏུ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ལྔ་པའོ། །ཁ་ཅིག་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལས་སྨྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕམ་པ་ལས་ཏེ། འདིར་ལྟུང་བར་བྱེད་པས་ནི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའོ། ། ཁ་ཆེ་རྣམས་ནི་བྱུང་བ་ལ། །བུ་ལོན་ནོར་བཞིན་གཉིས་སུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་བུ་ལོན་དང་ནོར་ནི་བུ་ལོན་ནོར་ཏེ། དེ་དག་དང་འདྲ་བ་ནི་བུ་ལོན་ནོར་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དེ་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཉམས་པས་སྡོམ་པ་ཟད་པར་གཏོང་བ་ནི་མི་རིགས་སོ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ལྟུང་བ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་ལྷག་མའི་ལྟུང་བའོ། །འོ་ན་སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ཀ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྟུང་བ་དེ་བཤགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤགས་པ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་འདུན་ལྷག་མའི་ལྟུང་བ་བཤགས་པ་ཡིན་གྱི། ཕམ་པའི་ལྟུང་བ་བཤགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་ཚིག་གི ལྷག་མ་ཁོང་ནས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེན་པ་མཐོང་བའི་སྐལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཐོབ་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་ཉམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ངན་པས་སྡོམ་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་ཀྱང་དགེ་སློང་གི་དགོས་པ་སྒྲུབ་པའི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་དགེ་སློང་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། བུའི་དོན་དང་བྲལ་བ་ལ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་འགོད་པ་དང་། མིའི་དོན་དང་བྲལ་བ་ མཚན་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་མི་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ།

关于'除了八种'这句话，除了八种别解脱戒之外，其他还有部分的和不完整的。
关于'因为持戒和破戒仅仅是互为障碍'这句话，是因为持戒仅仅能够障碍破戒，破戒仅仅能够障碍持戒。
关于'生于其种姓者'这句话，是指生于屠夫等非律仪种姓的人们。
关于'以田地、受持和恭敬而获得'这句话中的'作'字，要分别与每一个词组合：耕作田地、作受持、作恭敬，即是田地、受持和恭敬。此处'受持'即是'作'的意思，这是简略说法。'作'是指活动，如说'作即是活动'。
关于'未相互了解'这句话，此处'未相互了解'是指能够理解'此人已舍弃学处'这样的话语。'诚心'是指不追求律仪的。
关于'产生与正受相违的表业'这句话，'正受'是指受持'尽形寿断除杀生等'的誓言，与此相违的是舍弃学处的表业，这是第一个原因。
'舍弃所依'是指依托何种别解脱戒的所依死亡而舍弃，这是第二个舍弃的原因。
'所依损坏'是指以何种男性或女性的所依受持戒律，该所依损坏，这是第三个舍弃的原因。
关于'基础断绝'，戒律的基础即原因是三种善根，它们断绝则戒律也断绝，这是第四个舍弃的原因。
'限定日夜'，这是第五个舍弃的原因。
关于'有些说由堕罪'这句话，是指从非梵行等他胜罪而来，此处'造成堕罪'即是'将成为堕罪'。
关于'迦湿弥罗人认为已生起的如同债务财产有两种'这句话，'债务财产'是指债务和财产，与这些相似即是'如同债务财产'。
若问为何他们如此认为，因此说'由一分损坏而完全舍弃戒律是不合理的'。
'其他堕罪'是指僧残罪。若问是否会成为无过失，因此说'此中具有持戒和破戒两者'。
'忏悔该堕罪'是指作了忏悔的意思。
'是具戒者而非破戒者'是指忏悔了僧残罪，而非忏悔他胜罪，因为他胜罪无法恢复。
关于'世尊'等广说，'如何'等词义是从上下文推知的。
'这是就胜义比丘而言所说'是因为无有见真谛的机会。
虽未获得也会从胜义比丘性中退失，因为经中说'应知退失有三种'。
毗婆沙师们说：'恶人虽有余戒但不具备成就比丘目的的机会，称为非比丘是合理的，就像失去子女之义而称为非子，或者失去人之意义的无相者称为非人一样。'

།མིང་གི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་དགེ་སློང་ཞེས་འོལ་བྱིར་མིང་བཏགས་པའོ། །ཁས་འཆེས་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་ཉིད་དགེ་སློང་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམ་བཅའོ། །སློང་ བས་ན་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློང་བར་བྱེད་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པས་ན་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལའོ། །དོན་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལའོ། །གསོལ་བ་དང་ བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྔར་བཤད་པ་བཞི་ལས་གཞན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་བཞེད་དོ། །གང་ཡང་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་བརྗོད་པ་ནི། དེ་སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྟུང་བར་འགྱུར་ བ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་དུ་མ་གྱུར་ཏོ།།འདི་ལྟར་དོན་དམ་པའི་དགེ་སློང་ནི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་མི་སྤྱོད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་མ་ཐོབ་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི། །ཤེས་ རབ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལྟོས།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཤིང་ཏ་ལའི་མགོ་བཅད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཤིང་ཏ་ལ་མགོ་བཅད་པ་ལྟ་བུ་དཔེར་མཛད་པས་སོ། །དེ་ལ་དཔེའི་དོན་སྣང་སྟེ། བསླབ་པའི་གཞི་གཞན་སྡོང་པོ་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་དང་འདྲ་བ་དག་ལས་འདས་ ཀྱང་བཤགས་ན་ཡང་སྡོམ་པ་དེ་འཐོབ་ཀྱི།ཤིང་ཏ་ལའི་མགོ་དང་འདྲ་བ་བཞི་པོ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་འདས་ན་ནི། སླར་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོན་པས་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཞལ་ཟས་ལ་ཁམ་གཅིག་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། གཙུག་ལག་ཁང་ལ་གོམ་པ་གཅིག་འདོར་ བའི་ཕྱོགས་ལོངས་སྤྱད་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དགེ་སློང་གིས་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་བཀར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དང་ལྷན་ཅིག་ལོངས་སྤྱོད་པ་གྲལ་གཅིག་ཏུ་ཟས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བཀར་བ་ཡིན་ནོ། །སྲེ་ད་བསལ་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲེ་ད་ནི་ ནས་དང་འདྲ་བ་ཞིག་སྟེ།དེ་མ་རུང་བར་བྱེད་པའོ། །ཤིང་རུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤིང་རུལ་པའོ། །སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུ་ཁོ་ན་སྙིང་པོ་མེད་པའོ། །འདིར་དགེ་སློང་ཡང་དགེ་སློང་གི་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁོ་ན་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲེ་ད་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཆོས་མཐུན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ སྲེ་ད་ལ་སོགས་པ་དག་ནས་ལ་སོགས་པ་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་མ་རུང་བར་བྱེད་པས་དེ་རྣམས་ལས་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་དགེ་སློང་གི་ཚོགས་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་རུང་བར་བྱེད་པས་དེ་དག་ལས་སེལ་བ་ཡིན་ནོ།།ལམ་སུན་འབྱིན་པ་ནི་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་སྟེ། འདིར་དཔེ་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། ། ལམ་གྱི་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །ལམ་སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །ལམ་གྱི་ཕྱིར་འཚོ་བ་ནི་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ལམ་གྱི་ཆེད་དུ་འཚོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཤ་ཚུགས་ཙམ་ལུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་ཤ་ཚུགས་ཙམ་ལྷག་མར་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'名义比丘'是指仅仅被冠以比丘之名者。
所谓'自称比丘'是指破戒者，但自称'我是比丘'而立誓者。
所谓'乞士比丘'是指行乞者。
所谓'破烦恼比丘'是指已离三界贪欲者。
所谓'此义'是指世尊所说'非比丘、非沙门'之义。
所谓'白四羯磨受具足戒比丘'是指除前述四种以外，指住于戒律的凡夫。
对于所说'是针对胜义比丘而言'的说法，回答是：'此前'是指在犯堕罪之前也不是胜义比丘。
如是，胜义比丘是不会犯堕罪的。
毗婆沙师们说，未得者也会退失，如经中所说：'请看天人世间，智慧皆退失'。
关于'如断多罗树头'等广说，是以断多罗树头为喻。
其中比喻的含义是：虽然违犯其他学处（如同树干、枝叶一般），忏悔后仍可获得戒体，但若违犯四重戒中任何一条（如同断多罗树头），则不能再获得戒体。
关于'佛陀对某人'等，是指食用一口食物，或在寺院中迈出一步等行为。
所谓'将比丘从一切受用中驱逐'是指佛陀将比丘从共同受用、同座用餐等一切活动中驱逐。
关于'除去稗子'，稗子是类似稻子的植物，使其无用。
'腐木'是指腐朽的木头。
'无实质'是指仅仅没有果实。
此处比丘虽具比丘形相，但因无实质，故与稗子等相似。
如同稗子等使稻谷等有实质者无用而将其除去，同样，此人也使具实质的比丘僧团无用而被除去。
破坏道路者是指破戒比丘，这里举例说明。
'道之王'是指有学和无学。
'示道者'是指佛陀。
'为道而活者'是指持戒比丘，因为为了道而生活。
'彼仅余形相'是指仅剩比丘外表形相。

།དཔེར་ན་ཤིང ཚིག་ཀྱང་ཤིང་གི་དབྱིབས་ཙམ་ཞིག་ལུས་པས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མཚེའུ་སྐམས་ཀྱང་དེའི་དབྱིབས་ཙམ་ཞིག་ལུས་པ་ལ་མཚེའུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ནེ་ཙོའི་སྣ་དང་དབྱིབས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ནེ་ཙོའི་སྣ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་བོན་རུལ་བ་ས་བོན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཀྱང་དེའི་དབྱིབས་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ས་ བོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤི་བ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཤ་ཚུགས་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་དེ་དང་འདྲ་འོ། །བསླབ་པ་སྦྱིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསླབ་པ་སྦྱིན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གང་ཞིག་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བྱས་ནས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་བདག་གིས་ཕུང་བ་བྱས་སོ་ཞེས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཞིང་འཆབ་པའི་སེམས་ཅིག་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པར་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་གྱི་ཐད་དུ་སོང་ནས་དེ་འཆགས་པར་བྱེད་ལ།འདུལ་བ་ལས་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆད་པའི་ལས་བྱེད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ ལྟུང་བ་བྱུང་བའི་མོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཐམས་ཅད་ལྟུང་བ་བྱུང་བའི་མོད་ལ་སྟེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བྱས་པ་ཁོ་ན་ཕས་ཕམ་པ་ཡིན་པར་མི་སྨྲའི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཆབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུའང་། གལ་ཏེ་སེམས་ནི་གཅིག་གིས་ཀྱང་། །བཅབས་པ་ མེད་པར་འཆགས་བྱེད་ན།།ཐ་མ་བྱུང་བར་གྱུར་ན་ཡང་། །དེས་ནི་ཕས་ཕམ་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་རབ་ཏུ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་མ་ཕུལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རབ་ཏུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུད་ཁྲེལ་མེད་པ་ཤས་ཆེན་པོས་ཉམས་པར་ བྱས་པས་སྡོམ་པའི་སྐལ་བ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་རབ་ཏུ་མི་འབྱུང་གི་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་བཏང་ཡང་རབ་ཏུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཁྲེལ་མེད་པ་ཤས་ཆེན་པོས་ཉམས་པར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་སོ།།གཞན་དག་དམ་ཆོས་ནུབ་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་མ་བཟོད་ནས་གཞན་སྨྲ་བ་ནི། དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ནས་འདུལ་བའི་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་མེད་པའི་འདུལ་བ་འཐོབ་པ་ནི་མེད་ཀྱི། ཐོབ་ཟིན་པ་ནི་གཏང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསམ་གཏན་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་དང་།དགེ་བ་གཞན་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བསྡུའོ། །གོང་ངམ་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྐྱེས་ན་འོག་མ་གཏོང་ལ། འོག་ཏུ་སྐྱེས་ན་གོང་མ་གཏོང་ངོ་། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་གཏོང་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིས་མཐུན་པ་བཏང་བས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པ་འབྲིང་གི་བར་རོ། །འདིར་ རིས་མཐུན་པ་བཏང་བ་ནི་འཆི་བའོ།།ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་གཏོང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཟུགས་མེད་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ ཅད་གཏོང་ངོ་།།ལམ་སྔ་མ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་ཞུགས་པའི་ལམ་མོ། །འབྲས་བུ་འམ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། །འབྲས་བུ་བས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་འོག་རོལ་གྱི་ ཞུགས་པའི་ལམ་མམ།ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཟག་པ་མེད་པས་འཕོས་པས་མི་གཏོང་ཞེ་ན། སས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་གྱིས་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་ པ་ཐོབ་ནའོ།

例如，烧毁的木头虽然只剩下木头的形状而称为木头，干涸的湖泊虽然只剩下湖的形状而称为湖泊，因形状与鹦鹉嘴相似而称为鹦鹉嘴，腐烂的种子虽然已不是种子但因仍留有种子形状而称为种子，因与轮子相似而称为火轮，死尸虽然已不是有情但因仍留有有情形状而称为有情，与此相似。
关于'将无有授戒'，所谓授戒是指某位比丘行非梵行后，随即生起'我做了错事'的悔意，且未生起覆藏之心，前往比丘僧团发露忏悔，依律所说方式进行惩罚羯磨。
'一切犯戒之时'详细解释为：我等并非说一切犯戒之时，即行非梵行本身就是他胜罪，那么是什么呢？是由覆藏之心所致。如说：'纵然以一心，无覆而忏悔，即使最重罪，亦不成他胜。'
所谓'若不出家'是从'若不舍戒'引申而来，因此依止那个戒律而不出家。由于以极大无惭愧心毁坏而无有得戒因缘，因此不再出家，但并非就比丘本质而言。
'如是彼'等广说，因此舍戒后也不出家。正因如此，才说'由于以极大无惭愧心毁坏'等。
其他人因不忍'正法灭时'而另说：正法灭尽后因无有律事，故不能得未曾有之律仪，但已得者不舍。
所谓'一切属于禅定的善法'，是摄集戒体和其他非色性的善法聚。
'上或下'是指生于上者舍下，生于下者舍上。
'从等至退失'是指舍弃所得色界、无色界，因为依赖等至的缘故。
'舍同类亦舍少分'是指凡夫阶段的顺决择分，即暖等至中忍为止。此处舍同类是指死亡。少分是指如所应的顺退分，以离贪亦舍，因为如烦恼般断除的缘故。
'如是无色所属'是指什么呢？舍一切非色性善法。
'舍前道'是指入圣道。
关于'果或殊胜果'，果是指除预流果外的其余三果。较果殊胜是指预流果以下的入圣道或殊胜道。
又为何不由无漏善法转生而舍呢？因为非地所摄。
若问不持戒者如何得戒，故说'若从正受戒'，即得别解脱戒。

།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བརྗོད་ཅེ་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་སྔོན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཁོ་བོས་བོར་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ན་ཞེས་མ་བརྗོད་དོ། ། ཡང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཅན་གྱིས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུའི་སྟོབས་ནི་སྔར་གྱི་བསམ་གཏན་གོམས་པའོ། །རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ནི་ས་དེ་པའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉེན་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡོམ་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་བོར་བའི་ཕྱིར་ཤི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིས་མཐུན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་དང་བྲལ་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནད་རྙིང་མི་བཟློག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ བ་ནི།དཔེར་ན་གཞི་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཀྱང་སྨན་མེད་པར་ནད་རྙིང་པ་ཟློག་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཏན་གཏོང་བའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པའི་བསམ་པ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཙམ་གྱིས་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མི་བྱེད་ན་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རྫ་མཁན་གྱི་ འཁོར་ལོ་དང་མདའི་འགྲོས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྫ་མཁན་གྱི་འཁོར་ལོ་འམ།མདའི་འགྲོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་འཕངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ཆད་པས་འཆད་དེ། དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟར་བླངས་པ་བཞིན་མ་བྱས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་མ་བྱས་ཤིང་ དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པར་ཟས་མི་བཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་མ་བྱས་པར་ཟས་ཟ་བའི་བར་མ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་འཆད་དོ།།གདོས་དད་རྒྱ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གིས་གཞན་ལ་གདོས་སམ་རྒྱ་འམ་མཚོན་ཆ་སྟེར་བ་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དྲངས་པ་དེ་ནི་ཆད་ པས་འཆད་དོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ནས་བར་མ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཏོང་བས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་ལས་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ལ་དེའི་སྒྲ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་སྦྱོར་བས་ཀྱང་བར་མ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གཏོང་ངོ་། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དམན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ གཏོང་སྟེ།དཔེར་ན་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དགེ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྤོང་བའི་ལམ་ནི་བར་ ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྟེ།དེ་ལ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་སྤོང་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ལ། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་འཁོར་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །སྐྱེས་པ་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ ལྡན་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་གཉི་གའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་པ་དང་ཡང་སྦྱོར་བར་འདོད་ལ། བུད་མེད་དང་ཡང་སྦྱོར་བར་འདོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སོ་སོར་ རྟོག་པ་མི་བཟོད་དོ།

关于'如果获得禅定戒'这句话，为什么不说'如果获得无漏戒'呢？因为无漏戒之前必须先有禅定戒，而且由于我舍弃了禅定戒，所以没有说'如果获得无漏戒'。
再者，不持戒者如何获得禅定戒呢？所说的'因缘力'中，因力是指先前修习禅定的熟习，缘力是指趋向于该地的业果成熟。其他人说是听闻正法和如理作意。
'因为具有对治力'是指具有戒的力量。'因为舍弃身体而死亡'是指由同类的力量而获得，若离开此则无彼。'如同旧病不能逆转'是指比如虽然完全舍弃病根，但无药则不能逆转旧病一样。
'因为没有永远舍弃的意念'是指没有舍弃恶念的意思。关于'彼之获得依赖于表业'，这里的'彼'是指不持戒。仅仅依靠表业并不能获得不持戒，因此不持戒即使不造作也不会形成。因此这样就表明既不是持戒也不是不持戒。
'如同陶轮和箭的行进'是指就像陶轮或箭的行进是由特殊的造作推动，当特殊的造作断绝时就会停止，与此相似。
关于'如所受持而未行持'，例如说'不向佛顶礼、不做坛城等就不吃饭'，却在未做这些而吃饭时，解释为无表业。关于'网罗等物'，是指当给予他人网罗或武器时所引生的无表业，当其断绝时就会停止。
'诸善根'等广说。如果说因为力量微弱，仅仅以断善根的加行来舍弃中性不善无表业，所以不应说'从断善根'，这是因为加行上假立彼之名称。
以禅定戒的加行也能舍弃中性不善无表业。'从生于色界和无色界'是指因为不是下劣的欲界行为。从离贪也能舍弃一些，例如如同善意乐根。
关于'有漏非色'，'一切'是指三界。凡是烦恼即是随烦恼。断道即是无间道，其中上上品断即是下下品，下下品即是上上品。
关于'具眷属'，其眷属是指与之俱生和随其所得。'具男根者'这是此处的举例。
'因为两种所依的烦恼炽盛'是指他们既想与男人交合，也想与女人交合，因此由于男女所依的烦恼炽盛，其对治的观察不能忍受。

།ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། མཚན་གཉིས་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་པོ་ཆེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་མེད་ལ། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དག་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་པོ་ཆེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་པ་ མེད་པའི་རྒྱུར་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས།འོ་ན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྡིག་པ་ལ་ཡང་བསམ་པ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྟན་ཡང་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ལ་སྡོམ་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཞིང་གང་ན་ལོ་ཐོག་ཡོད་པ་དེ་ན་རྩཝ་ཡང་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པའི་ སྡོམ་པ་མེད་དོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་མེད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར། དེ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་ཅེ་ན། ཤེས་རབ་ཞན་པས་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་མ་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཅི་ཞེ་ན། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་དོ། །སྡོམ་པའང་དེ་བཞིན་ལ། ལྷ་ལའང་ཞེས་བཤད་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ངན་སོང་བ་དག་ལ་སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངན་སོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དུད་འགྲོ་ནི་བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་ལྟར་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་དགས་ རྣམས་དང་དམྱལ་བ་རྣམས་ནི་སྨྱོན་པ་ལྟར་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དང་ལྡན་པ་དང་གང་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་ནི་ཁོག་པའོ། །མི་རྣམས་ལ་གསུམ་མོ། །སོ་སོར་ཐར་ པའི་སྡོམ་པ་ནི་མི་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི།ལྷ་རྣམས་ལ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་མེད་དེ། མི་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། ལྷ་རྣམས་ནི་མི་དག་གིས་གནས་གསུམ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། དཔའ་ བ་དང་།དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །འདིར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་དང་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱོབ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་སྤྱོད་པའི་ལྷ་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་མེད་ན། གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ རྣམས་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་ལ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཡོད་ཅེ་ན། ཅི་རིགས་པར་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ལས་སོ། །གོང་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལའོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཕགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དག་ཏུ་མི་སྐྱེའོ། །དེ་དག་གི་ནི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ ལྡན་པའི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་ཡོད་ཀྱི།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ན་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ནི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་དང་གཏན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་ནི་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བར་དུའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གཏན་དུ་སྟེ་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

应当如理运用。对于具有两种性别的人，由于两种烦恼都很重，且无有强烈的惭愧心，故无戒律。对于黄门和无性者，因为无有强烈的惭愧心，故无戒律。
凡是被说为无戒律之因的那些，都是与非戒律相顺应的。那么，什么是非戒律呢？
应当说明：因为不依止恶念，即使依止了，也是生起的法性，因为是对治。
哪里有戒律，那里也有非戒律，就如同哪块田地有庄稼，那里也有杂草一样。
对于北俱卢洲的人们，因为无有正受和禅定，所以无有别解脱戒。因为无有禅定，所以无有禅定戒和无漏戒。
为什么他们无有正受和禅定呢？因为智慧薄弱，对善法等诸法不熟练的缘故。因为无有造恶的意念，所以无有非戒律。戒律也是如此。
如果说天人也是这样，那为什么恶趣众生无有戒律和非戒律呢？因此说'对于恶趣众生'。畜生如同婴儿和少年一样不清醒。饿鬼和地狱众生如同疯子一样具有痛苦的感受。
'具有何者和无有何者'是指依次成为戒律和非戒律。
又，身是躯体。人有三种。别解脱戒只有人类才有，天人没有别解脱戒，因为只说人类住于梵行。
如世尊所说：'天人被人类以三种方式胜过：勇敢、具念和住于非梵行。'这里指出家、受具足戒和成为比丘的意思。
因为无有守护，即使是具有智慧的欲界天人也无有戒律，更何况上界天人。
那么，他们如何有禅定戒和无漏戒呢？是随缘由因和业的法性力量而有。
'上界则无有'是指生于无色界者。'除了生于殊胜禅定和无想天的众生'，圣者不生于殊胜禅定和无想天。
'他们是以相应的方式而有'是说，生于无色界者只是以相应的方式具有无漏戒，而不是现前具有，因为那里无有色法。其他处则以自性也有。
'是依据业而说'等，阿毗达磨是经的解释。
'暂时和永久'，可爱果报暂时能救护痛苦故为乐，直至随顺可爱异熟。证得涅槃是永久的，因为在圆寂中永远无有痛苦。

།མི་བདེ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གེགས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་གཉེན་པོར་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྲུང་བ་འམ་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ན་བསོད་ནམས་སོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། །འདིར་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འདིར་ འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཡོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གསུམ་པ་ལ་ཡང་འདི་ལ་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། འདི་ལ་བདེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་གཏོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདིར་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཡོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བསྡུའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་ལ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་གཡོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་ཡན་ཆད་ལ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། བསམ་ གཏན་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདིར་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གཡོ་བར་གསུངས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མི་གཡོ་བ་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བའི་ལས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ སྒུལ་བ་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཡོ་བ་དང་བཅས་བཞིན་དུ་ཡང་འདིར་མི་གཡོ་བར་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། །གང་ཕྱིར་ས་ནི་དེ་དག་ཏུ། །ལས་རྣམ་སྨིན་ཕྱིར་མི་གཡོའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་རྣམས་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་བཟང་བ་དང་། སྐལ་བ་བཟང་བ་དང་སྐད་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །རེས་འགའ་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གཞན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མདོ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ན་ལ་ལ་སྦྱིན་པ་པོ་ཡིན་ཞིང་སྦྱིན་བདག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྲོག་གཅོད པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དེ་གླང་པོ་ཆེར་གྱུར་ན་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་གསུངས་སོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡིད་ བདེ་བ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་ན་ནི་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཚོགས་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་ཡུལ་རྣམས་སོ། །འདིར་ཚོགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ན་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཚོལ་བ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།གདུལ་བའི་དབང་གིས་ན་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ཏེ། བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ཏེ་དེ་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་རྣམ་སྨིན་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའམ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་རྣམ་སྨིན་ནོ།

所谓'不安乐是违品'，是因为果报不悦意，以及是涅槃的障碍。
欲界所行的善业因为是非福的对治，故称为福德。因为能保护或令满足，故称为福德。
此处广说'于此有寻有伺'等。此处'等'字所摄的是：未离二禅喜的，圣者说此为动。
三禅中也摄入'未离出入息，及心专注于此是乐'的，圣者说此为动。
广说'三种禅'等。色界和无色界的一切善业并非都是不动，那么是什么呢？应当了知是从第三禅以上。
'于有过失的禅定'是指有缺陷的禅定。依据这三种禅定有过失的情况，在此圣者说为不动，仅此而已，并非依据不动业而说。
'依不动顺行业'是指依随顺不动的道路之义。
又为何虽有禅定过失而动，在此却说为不动呢？为此说：'由彼地中业，异熟故不动'。因为诸地为贪爱所限。
欲界所行的圆满业因异熟而动。
关于'成为安乐受用等业'中，'等'字所摄的是：妙色、善缘、悦音等。
'有时依其他缘'是指依其他烦恼、业和愿力等缘之意。如经中广说：'譬如有人虽是施主布施者，却极为杀生'等，乃至'若生为象，将获得各种象饰'等。
说到'欲界及三禅'，其中欲界和初禅有身乐和心喜两种乐受。
第二禅中有喜乐受。
第三禅地中有心乐。
关于'为显示彼有'中，'彼'字与苦相连，为显示苦仅存在于欲界而说'此'。
那么是什么呢？'是有众'是指有因之意。众是指与之俱生的诸根和境。此处能聚集故为众，即能生起之义。
彼处虽非唯有寻求异熟，但依所化而如是说，因有经说'愿得安乐而作'。
关于'由殊胜定异熟'，是指殊胜禅定的异熟，或殊胜禅定业的异熟称为殊胜定异熟。

།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མན་ཆད་ན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་མེད་ན་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་ འགྱུར་ཏེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱིའོ། །ལས་གང་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་སྨྲས་སོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའམ་ཞེས་གང་ སྨྲས་པ་དེ་ལ་བརྗོད་པ་ནི།ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁོ་ནའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ས་དེ་དག་ནི་རྟེན་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ནི་བདེ་བ་མྱོང་ བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཚོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ པར་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་གྱི། ལུས་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ཡོད་དེ་རྟོག་པ་མེད་པ་ལས་དགེ་བའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལས་ ཀྱང་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བདེ་བའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི། ལུས་ཀྱི་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་ལོ།།གཉིས་པ་ཡང་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་ཏེ། རྟོགས་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་གསུམ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་རིམ་པ་མེད་ཅིང་། སྔར་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ ཕྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་གྱི།ཅིག་ཅར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ནི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་མ་ཡིན་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པས་འདྲི་བ་ནི་ད་ཅི་ལས་དེ་དགེ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྟོབས་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་ བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ལས་དེ་ནི་ཁ་ཅིག་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ། །བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་དང་འགལ་ལོ།།གང་ཞིག་དེ་ལྟར་འདོད་པ་དེ་ནི་སྔ་མ་མི་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ན། དེ་དང་འགལ་བ་ག་ལ་ཡོད། །སྔ་མ་མི་འདོད་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་དེ་ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འགལ་བ་ མེད་དོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དགེ་བ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

关于'如果不是这样'这句话，假如在第四禅以下没有能感受非苦非乐的业，那么就不会有殊胜禅定业的异熟果报，这是由于入定的殊胜禅定业。'任何业都不能成为殊胜禅定'这句话是说的生起殊胜禅定。
对于所说的'殊胜禅定业将无有异熟果报'这一说法，有人说：'殊胜禅定业的异熟果报就是禅定中的乐受、意根以及与三识相应的。'因为这些地是依处不相异的缘故。因此殊胜禅定业只是感受快乐的，所以没有矛盾。
其他人说它的异熟果报就是无受，那是什么呢？是除受以外的其他四蕴。如此则殊胜禅定业的异熟果报仅是殊胜禅定是合理的。
这与论典相违，因为论典中说：'是否有业的异熟果报只是心受而非身受？有，即无寻业的善业。'而殊胜禅定业也是无寻的。
如果它的异熟果报仅是初禅的乐受，由于是与初禅乐根识的三和合相应，因此异熟果报将只是心受而非身受，这与论典相违。
第二种说法也与论典相违，因为论典说'无寻业的异熟果报是受'。
'无前后三种成熟'详细解释为：没有前后次第，既非先也非后，意思是同时。
感受快乐的色法是眼等。感受痛苦的心和心所是指眼等识以及与之相应的心心所，因为意不悦不是异熟果报。非苦非乐的是与心相应的非命根等。
'除欲界以外'详细解释为：在色界和无色界中没有感受痛苦的。
由于除善业和不善业外其他没有异熟果报，所以有'那么，这业是善业吗'等问题。
关于'力量微弱'，具有力量的是能感受快乐的，因此这善业对某些是感受快乐的，对某些是感受非苦非乐的。
如此则与'直至第三禅的善业，感受快乐'以及'异熟果报悦意的是善业'这两者相违。
若有人如此认为，他必定不承认前者，那么怎么会有相违呢？不承认前者虽然与论典相违，但论典中说的是大多数情况，所以没有矛盾。这是关于'直至第三禅的善业，感受快乐'等所说的。

།དེ་དགེ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ལ། ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཕལ་ ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བྱ་བའི་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་ཀྱི། འབྲས་བུའི་དུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པའོ།།འདིའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདེ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །འདིའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བའོ།།དེ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁྲུ་བར་བྱེད་པའི་འདག་ཆལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་འདག་ཆལ་འདིས་འཁྲུ་བར་བྱེད་པས་ན་འཁྲུ་བར་བྱེད་པའི་འདག་ཆལ་ལོ་ཞེས་བྱ་ བ་འཐོབ་པ་བཞིན་དུ་འཁྲུ་བར་འགྱུར་བའི་འདག་ཆལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་གང་གི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་ནི་ཚོར་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཚོར་བ་བདེ་བ་མྱོང་ན་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་མྱོང་བ་དང་མཐུན་པའམ། འདི་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་ན་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པའོ། །གཟུགས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི། གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདི་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཚན་ཉིད་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་མྱོང་བར་ཡོད་པས་སོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་ངེས་ན་ཇི་ལྟར་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེས་བདེ་ བ་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐོང་ བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་མ་ངེས་ལ།རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་འདི་ནི་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ལ་ངེས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མ་ངེས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ལས་གཞན་དག་གིས་བར་དུ་གཅད་པར་མི་ ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆུང་ཆེས་པ་ནི་ཉུང་ཆེས་པ་སྟེ། དུས་ཐུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྩམ་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་དུ་བྱས་པའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མགོ་ཟུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མིང་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ མིང་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འབྲས་བུ་ཉེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འབྲས་བུ་ཉེ་བའི་དཔེ་ནི་ལྕམ་པའོ། །འབྲས་བུ་རིང་བའི་དཔེ་ནི་ནས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དཔེས་སྟོན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་དཔེ་སྟེ་རྟོག་གེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དཔེས་སྟོན་པ་ རྣམས་སོ།།གནས་སྐབས་ངེས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་གང་ཞིག་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་གྱི། དེ་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་སྨིན་པ་ཉིད་དོ།

那善业大多数会成熟为悦意的果报，少部分则会感受到非苦非乐的果报。因此，这是说明大多数的情况，所以没有矛盾。
如何不是感受的自性这一点将详细阐述：是就作业时而言，而非果报时。
所谓顺乐受，是指与感受快乐相顺应。
关于'此为乐受所感'，既是乐受又是所感，故为乐受，即是异熟果。所谓'将感受'是指将体验。此为乐受所感故为乐受。
'彼为能感受'是指能体验那异熟果的意思。
关于'如能洗的肥皂'，譬如因为这肥皂能洗故称为能洗的肥皂，同样地，任何能感受乐的业即称为乐受，如同将要洗的肥皂一样。
'自性及相应等'等等经文中说：'以自性感受的是诸感受'，如经中所说'感受乐受时'，以自性即以感受为特征而感受的是自性感受。
所谓'顺乐受触'，是指与乐受相顺应，或因有乐受故称为顺乐受触。
关于'将各别正确感受色'，是指将各别体验色，而非对色的贪著，因为是由此而生。
所谓'现法受'，是指于此生中有异熟果相的体验。
'非必定感受'是指果报不确定的缘故。若问：如果不确定，如何是乐受？若其成熟为乐受，则因感受成熟而成为乐受。苦受及不苦不乐受亦同理。
关于'分为两种'，于现法等位不定而异熟定者是其一，于位定而异熟不定者是其二。
具力即极具力量，因为其他业不能间断。
极小即极少，因为时间短暂。
'由造作力'是指在所依的那一生中开始成熟的意思。
'安立彼异熟名'是指安立如现法受等这样的名称的意思。
'果近'等详细阐述：果近的比喻是芝麻，果远的比喻是大麦等。
关于'诸譬喻师'，即是以譬喻即论理而立名的那些人是譬喻师。
'有位定而异熟不定'是指某业唯于现法成熟，超过此则不成熟。

།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལས་འདི་ནི་གནས་སྐབས་ ངེས་པ་ཡིན་གྱི།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ངེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ལས་གང་ཞིག་མཐོང་བའི་ཆོས་སམ་ སྐྱེས་པ་འམ།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ཡང་བླ་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་སྨིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ངེས་ཀྱི། གནས་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་ལ། མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཉི་ག་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གནས་སྐབས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཉི་ག་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། གནས་སྐབས་ཀྱང་མ་ངེས་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ངེས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པའོ། །དཔེས་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ལས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར སྨིན་པར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ལས་རྣམ་པ་བཞི་འཕེན་པར་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པ་བཞི་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་པོ་གསུམ་ལ་སྦྱར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དག་ལའོ། །བདག་ཉིད་དེ་རང་འདོད་ པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ།དེ་དག་ཅིག་ཅར་མཐར་ཕྱིར་པར་གྱུར་ནའོ། །གཅིག་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གཅིག་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།ལས་གཞན་གྱིས་འཕངས་པའི་རིས་མཐུན་པ་ལ་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་དེ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་མི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དོ། །གཞན་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ནའོ། །དམྱལ་བ་ན་ནི་དགེ་བའི་ གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དམྱལ་བ་ན་མི་དགེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་གྱི་འཕེན་པ་ཡོད་དོ། །གང་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བསྟན་པའི་བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་བསལ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ལ་ནི་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་མི་འགལ་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱིས་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བ་ཉིད་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་ རྣམས་པ་གསུམ་ནི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་སླར་འོང་བའི་གོ་སྐབས་ཡོད་དོ། །འཕགས་པ་གཞན་དུ་འང་མྱོང་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བ་ཡང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའམ་སླར་འོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་ པའི་ཕྱིར་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བསྟན་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་བསྟན་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཡང་ས་འོག་མར་ འོང་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་ན་ཡོད་པ་ནི་འོག་མའོ། །མ་ངེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པར་མ་ངེས་པ་དང་། གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བྱེད་དོ།

同样也应当说其他次数。此业是时位决定，而非异熟，正因为如此，于现法等中感受，而异熟则是不定业，如是而说。详细宣说'异熟决定'。某业无论是现法或者生后，或其他次第皆可，必定成熟者即是决定，而非时位，正因为如此，说'异熟决定而非感受之业'。
二者决定亦有，即时位与异熟决定者。二者不定亦有，即时位亦不定且异熟亦不定之业。以喻说明，如是则有八种业：从现法受异熟决定与不定，乃至不定受，亦当如是而说。
毗婆沙师们则说现法受等是决定，第四是不定。'四种业能引'者，即现法受等四种业能作。云何？配合三种他者，即杀生、不与取、妄语。自己以贪欲行邪淫，彼等同时究竟时。一是现法受，一是生后受等。
详细宣说'以现法受业'，由其他业所引同分中彼生起故，于彼处出生彼果故。'随应'而说，其中不善唯在欲界，其他则遍三界。'地狱中善三'者，说'善'是为遮除不善，因为地狱中不善有四种引发。
'已离贪示教凡夫'中，说'示教'是为遮除具退失法者，于彼中生后受业不相违，因为可能退失。'凡夫'是为遮除圣者，凡夫非唯作生后受，而是作其他。正因为如此，说'其余三则作'，彼有还来机会。
'圣者于他亦不受'中，'亦'字表明生后受亦不作，于彼无退失或还来，因为已示教且殊胜进趣故。'示教'是为遮除未示教，未示教则作生后受及余次受，因为退失者亦可能受生。'此不应来下地'者，因为不还者是殊胜进趣。下者即下地。'不定'者，异熟不定及于所生处现法受则作。

།འདོད་པའི་ཁམས་ སམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །དེ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཡང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་པར་རུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པ་ལ་ནི་འཆི་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་དེ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུའོ།།འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད། །ཅེས་བྱའོ། །མ་ངེས་པ་དང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བཀག་པ་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་ན་ནི་འཕེན་པ་བཞི། །ཞེས་ བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཅི་སྲིད་པ་བར་མ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ན་ནི་མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་རིལ་པོ་ནི་གནས་སྐབས་ བཅུ་གཅིག་ཡིན་ཏེ།མངལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལྔ་དང་། སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ལྔ་དང་། སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་སོ། །ལས་ངེས་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་མཐོང་ཆོས་འབྲས་བུ་ཅན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ནི། དེ་ནི་རིས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ནི་འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །སྔོན་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཤ་ཚུགས་ཅན། །ཞེས་བཤད་དོ། །ལས་ངེས་པ་མ་ངེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲིད་པ་བར་མའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་གཞན་ཞེ་ན། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་སོ། །དེ་ནི་སྐྱེ་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་བཅུ གཅིག་པོ་དེ་ནི་ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་ཤིང་རིས་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གཞན་མ་བཤད་དོ།།ལས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ངེས་པའི་ལས་ཅི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ངེས་པ་ཤེས་ན་དེ་ལས་གཞན་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་ལ་དྲི་བ་མ་བྱས་སོ།།འབྲས་བུ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒྲ་ནི་གཉི་ག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁྱད་ པར་ཅན་ནི་འགོག་པ་དང་།བྱམས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་འདྲ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ ནས་དཀྲིས་པ་ཞན་པའམ།དྲག་པོས་བསླངས་ཏེ། གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་བློ་འམ། ཞེ་སྡང་གིས་བསླངས་ནའོ། །གང་ཞིག་བསོད་ནམས་ཀྱི་བློས་ཕའམ་མ་གསོད་པར་བྱེད་པ། དེའི་མི་དགེ་བའི་ལས་དེ་ཡང་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོད་པར་བྱེད་ པའི་ལས་ལས་གཞན་པ་གཤེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྐང་པ་ལ་ཕྱག་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་རབ་ཏུ་དང་བ་གཞན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་སུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ལས་གཞན་ལས་བྱས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་ བཏགས་པ་དང་བསོད་པའོ།

关于从欲界或有顶解脱贪欲之说明：从欲界解脱贪欲是不还果，从有顶解脱贪欲是阿罗汉。'于彼等'是指欲界和有顶。'为何'是指虽具退失之性，但不应于彼等处投生后感受，亦不应造作其他时候感受之业。因此说'彼乃从果退失'。
'从果退失者无死'是指直至未得彼果之期间。'下文将说'是指'退失果者无死'。不定业和现法受业并未遮止。
如说'一切处有四种牵引'，因此详细说'乃至中有亦然'。'欲界中有'是为了区别色界中有，因为彼处无胎位和婴儿等阶段。
完整的一生有十一个阶段：五个胎位阶段、五个出生后阶段和中有阶段。应知定业中有和凝滑等果报者非生后受，因此说'彼为现法果报'。
对此原因说'彼唯一类'，如说'彼因牵引唯一故，先起中有之形态'。'定不定业之因所生'意为以中有为前导。'其他'是指异于生后受等。
彼唯由生后受牵引故是指：因为十一个阶段是由一业牵引且唯一类，所以未说感受中有的其他业。因说定业与不定业，故问'定业如何'。
若知定业，则知异于此者为不定业，故未问及。关于'殊胜果位与殊胜等至'，'殊胜'二字应用于二者。其中殊胜果位是预流果和阿罗汉果。殊胜等至是灭尽定、慈心定和无漏定。说'殊胜'是为了遮除一来果、不还果和其他等至。
'无论如何'是指由微弱或猛烈烦恼所引发，若由善心或嗔心所引发。若以善心杀害父母，其不善业亦成无间。'其他非然'是指除杀生业外的谩骂等和礼拜足等，以及由其他烦恼和净信所引发、非相续所作、非功德田所作，以及利益他人和赞叹。

།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱོང་འགྱུར་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཡང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཞིང་གི་ཁྱད་པར་ལས་ནི་དགེ་སློང་ཤགས་ཀྱིས་ཕམ་པ་ཞིག་གིས་དགེ་འདུན་ལ་བུད་མེད་དུ་ཟད་ དོ་ཞེས་ཁ་བྱས་པ་དང་།དེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པའི་མཚན་དང་བྲལ་ཏེ། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་བྱུང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ། །བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཉུང་རུམ་ཞིག་གིས་རྔན་པ་བྱིན་ནས་གླང་ཞིག་རླིག་པ་དབྱུང་བ་ལས་ཐར་བར་བྱས་པ་དང་དེ་ལ་ མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་བྱུང་ངོ་ཞེས་གྲག་པ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ན་དེར་སྐྱེས་པའི་ལས་དེའི་ས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལས་དེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་བྱས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ས་འོག་མར་ཡང་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའམ། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་ དེ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་ནས་སམ།ལན་གྲངས་གཞན་ལའོ། །དེ་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་ངེས་པའི་ལས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་སླར་འོང་བའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་སླར་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་དེ་ནི་རང་གི་ས་ལས་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མ་ངེས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི རྒྱུ་ནི།ས་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་སྨིན་པ་ཡིན་ལ། མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་གེགས་བྱེད་པ་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གཏན་དུ་ འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ལ།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པ་མེད་པས་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ལངས་པས་སེམས་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་འཐོབ་པོ།།སོན་པ་ལས་སླར་ལོག་པ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པར་སོན་པར་འདྲ་ལ།ཡོང་ལངས་པ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་སླར་ལོག་པ་དང་འདྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སེམས་མཆོག་ཏུ་དང་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་ཕན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ལ། ཕན་པ་ནི་ འདིར་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བའོ།།ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་སྟེ། ཏེ་པོར་གསལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བསམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཅིང་མཐུན་པར་འབྲེལ་ པ་དང་།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ སྨོས་ཤེ་ན།ལངས་ནས་དུས་ཧ་ཅང་ཡུན་མི་རིང་བ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་སར་པ་ཡིན་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་དང་འགལ་བའི་རྟེན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于在现见法等中将会感受，为解释这句话，又详细地说'在现见法中将会感受'。由于田地的差别，比如一位比丘因破戒而对僧团诽谤说'只是女人'，据说他在现见法中失去男相而出现女相。由于意乐的差别，也会在现见法中感受，比如有一个阉人给了报酬后救了一头公牛免于被阉割，据说他在现见法中就出现了男根。
或者，由于永远离开了所生业处的贪欲，因此该业将在现见法中感受，比如不还果和阿罗汉在未离贪时所造的业，因为不会再来下地，也因为无取而般涅槃。'在其他时位所决定的'是指受生后将感受或在其他时候决定，'即于彼处成熟'是指在该地受生后或在其他时候。
'具有此业时不可能永远离贪'是说，对于有其他时位决定之业者，不可能永远离贪，因为不还果不会再来，阿罗汉也不会再生。因此，该业是障碍从自地永远离贪的因。关于'不决定者'等，不决定业出生异熟的障碍因只是从该地离贪，所以这是不会成熟的，因为是不决定的，所以从该地离贪时也不能成为障碍。
'如同涅槃'是说，涅槃永远与一切有为法相违，灭尽定在入定时无心心所的运行，在一定时期内相违，所以与涅槃相似。因此，由于现证与涅槃相似的法，从彼出定后获得最胜寂静心。
'如同趣入后返回'是说，在入定时无心心所运行，故如同趣向涅槃，出定时心心所生起，如同从涅槃返回，因此这是成为最胜净心的所依。增上利益意乐是欲求利益，这里的利益是烦恼不生起。
'极为明显'是说非常锐利，是'明显'的异名，因为是以无量众生利益的增上意乐为因。与如上所说的意乐相应、随顺相应，与如上所说的福德熏习相应而趣入，这里'熏习'是习气的异名。为什么说'与缘无量众生的利益增上意乐相应'呢？是为了表明出定后时间不会太长。'由于所依转变新鲜故无垢染'是说，这里所依转变是因为获得与见修所断烦恼生起相违的所依。

།སར་ པ་སྨོས་པ་ནི་ལངས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཐོང་བའི་ལམ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་གསར་དུ་ལངས་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་སྔར་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པས་ཡིད་བདེ་བ་གཞོལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དེ་དག་གིས་གང་ ཟག་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་འམ་གནོད་པ་བྱས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ལ་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ནི་རང་ བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཅན་ནོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་སྟེ། དེར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བས་སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ ཕྱིར་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་ལས་ལངས་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཞིང་མ་ཡིན་ན།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལས་ལངས་པ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཁམས་ལྔ་ཡིན་ཞེས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ནི་དབང་པོ་བསམ་པ་ལས། ཐ་མ་བརྒྱད་དང་ཡིད་མི་བདེ་བར་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ་ནི། གལ་ ཏེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ན།འོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གཡེང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སེམས་ནི་གང་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་གཡེང་གི་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡེང་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩཝའི་ཚོགས་སོ། །གནས་བྱེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།བུ་ཤི་བས་སྐྱེས་པའི་མྱ་ངན་གྱིས་སེམས་གཡེངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཡེངས་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་གཡེངས་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ པར་འགྱུར་ཞེ་ན།སེམས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་པོའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་སེམས་གཡེང་གི་།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས། ལས་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེས་ཞེས་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཁམས་རྣམས་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བརྒྱུད་ནས་ མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྒྲ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་མུ་བཞི་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་གཡེངས་ལ་རྣམ་པར་མ་གཡེངས་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ།

所谓'新'是指从定中出定不久而言，为了摄集之故。从见道和阿罗汉果中新出定者，由于获得了先前未得的功德，必定生起喜悦，因此他们的诸根极为寂静。由于这些原因，对那五种补特伽罗所作的利益或损害，将成为现法受报的果。
关于'由于自性和果未圆满故'，在修道中自性和果未圆满存在，这就是自性和果未圆满。那修道是什么呢？是获得一来果和不还果的道，因为在此修道尚未圆满，以及由修断所断的烦恼断除之果尚未圆满故。预流果由于见道圆满故，以及见所断果圆满故；阿罗汉果由于修道圆满故，以及修所断烦恼断除之果圆满故。
如是'非福田'者，一来和不还虽从无漏修道中出，如是也非福田，更何况从世间道中出者。'此必定有寻有伺'是指身受所摄的异熟，因为确定有寻有伺是五识界。
'忧受非异熟'者，此中已在根品中说过'除最后八及忧'。若问'众生'等广说，若忧受非异熟，那么众生心散乱是什么？彼心是指意识中的散乱，而非五识聚中的散乱，因为彼等无分别故，散乱也是不正分别故。无分别是指无决定分别和随念分别故。
'林'是指草丛。'住者子'等是指因子死而心散乱等。若意识散乱，心散乱也从业异熟所生，如何心受非异熟？'不说彼心即是异熟'等，是从增上果门说心散乱，而非从异熟果门，因此与之相应的忧受非异熟，此为所思。
因此颂中说'从业生'而非说'从业异熟生'。如何？广说'从业所生界扰乱'，由于间接成就故非异熟，如声。如是应成四句分别。关于'心散而非散'等，其中散是烦恼性。

།གཡེངས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པས་གཡེངས་པ་སྟེ། བརླམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། གཉི་ག་ནི་སེམས་གཡེངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་ སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཉན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་གནོད་པར་གྱུར་པའོ། །འདིར་ཀྱི་ཧུད་སེམས་ཞེས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་དམྱལ་བ་དཔེར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐུན་པོའི་སྡེ་དཔོན་གང་ཞིག་གིས་རང་སངས་རྒྱས་ལྔ་བརྒྱ་གསོད་དུ་བཅུག་ པའོ།།སངས་རྒྱས་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་ཐུགས་གཡེངས་པ་དང་། རིམ་གྱིས་འགྲོངས་པ་དང་། གསུངས་འཛེར་བ་དང་། དབུ་སྐྱ་བ་མི་འབྱུང་སྟེ། ལས་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།འཕགས་པ་རྣམས་སེམས་གཡེངས་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་མ་མཉམ་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པ་ནི་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ངེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ངེས་པའི་ འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གནས་སོ།།འཇིག་པ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚོར་བ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་གྲགས་པ་དང་། །འཆི་བ་དང་ངན་འགྲོར་འཇིགས་པ་ལས་ཡང་དག་ པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་མཛེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཡོན་ཏན་སྐྱོན་སྙིགས་མར་གསུངས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །གྱ་གྱུའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི གྱ་གྱུའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལས་གྱ་གྱུ་གང་ཞེ་ན། སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བའོ་ཞེས་ལྟ་བ་ལ་གྱ་གྱུར་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་ལ་གྱ་གྱུ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུར་བཏགས་པས་ལུས་ཀྱི་ལས་ལ་ཡོན་པོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེ་སྡང་ ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པ་ཞེས་བཤད་དེ།དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ཚོས་ནི་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པར་དེ་ལས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ དོ།།མི་དགེའི་གཟུགས་དང་འདོད་གཏོགས་པའི། །དགེ་བ་ཉིད་ནི་རིམ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་དགེ་བ་གང་ཞིག་སྲིད་པ་གཟུགས་ལ། དེ་ཡང་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་ཏེ། ཁྱད་པར་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་འདོད་པར་གཏོགས་ པའི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི་དཀར་བ་ཡིན་ལ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི་དཀར་ནག་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ གསུམ་ཟད་པར་བྱེད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་མི་དགེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བར་བྱེད་དེ་དེ་ཡང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ལྟར་མི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།

所谓'散乱'，是指由恐惧等而散乱，这是'迷乱'的同义词。这里的例子是：两者都是散乱心的烦恼。烦恼心不可能是异熟，因为经中说'异熟是无记法'。
'明显受损'是指明显受到伤害。这里以'呜呼我心'而发出悲叹的地狱为例，是指某强盗首领令人杀害五百缘觉的事。
关于'除佛陀外'，诸佛不会有心散乱、渐次死亡、语言迟钝、头发变白等现象，因为这是极为清净业的异熟精华。
关于'但非由业'是什么意思呢？诸圣者的心散乱，除了大种不调以外都不会发生。为什么呢？因为决定业在先前凡夫阶段就已经成熟了。不定业则是不会成熟的。
不定业由圣道力而住于不成熟的法性中。'因超越五种怖畏'是指：已超越感受、偈颂缺失、众中名声、死亡以及恶趣的怖畏。
'不庄严'是指烦恼不悦意的同义词。'因通达法性'是说：其中法性是指一切行无常，一切有漏皆是苦，一切法无我。因此，如是通达法的自性者不会生起忧愁。
如经中所说'功德过失浊世'等。'因从邪曲因所生'是指因为有邪曲因。
经中说邪曲是什么？是恶见。因此说见解为邪曲，所以从其因所生故称诡诈为邪曲。由果而假立因，故说身业为歪曲。
从嗔恨所生的身业称为身过，这也是由果假立为因的缘故。'因从贪欲因所生'是指：如同染料是执取的因，贪欲也是如此，因此依法相称之。
'不善色及欲界所摄善，如其次第'中，不善是指色界所摄，而欲界所摄则不需特别说明，因为特别说明没有意义。应理解为色界所摄和欲界所摄的善法。
色界所摄的善法是白业，欲界所摄的善法是黑白二业。'能尽彼'是指能尽不善等，即能尽不善等三种。
'因是烦恼性'是指因为是不善。'因异熟不悦意'是指因为异熟不随顺。'因不与不善混杂'是指彼处无不善烦恼。
为什么不说无色界所摄呢？是指善业，它如同色界所摄一样，因为不与不善混杂。

།གང་ན་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གྲག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཞན་གྱིས་ བསམ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།སྲིད་པ་བར་མ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་པའོ། །སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་དེ། དེ་ན་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ དེ་ན་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཁོ་ནར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ན་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ནར་དགེ་བའི་ལས་དཀར་བ་བཤད་དོ། །མདོ་ལས་དེ་ཡང་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ལས་དགེ་བ་དཀར་པོ་བཤད་དོ། །ལས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་གཅིག་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལའོ། །ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་པོ་དང་ནག་པོ་གཉིས་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ན་མི་དགེ་བ་འབད་པ་མེད་པར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ། གང་གིས་ན་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་འདྲེན་ མར་སྐྱེ་བ་དེས་དགེ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ན་དགེ་བ་ནི་རེས་འགའ་འབད་པས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་མི་དགེ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་གནག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །མི་དཀར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཀར་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་དཀར་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པས་དཀར་བའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་ལས་ནི་གཉི་ག་དཀར་བས་དཀར་བའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དཀར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མ་བཤད་དོ། །མི་ དཀར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ གཟུང་ངོ་།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་མེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དཀར་བར་བཤད་ལ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་མི་དཀར་ རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡང་ ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི། ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དང་འགལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པས་བདག་གིར་བྱས་པ་ནི་ཆོས་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་གཅོད་པར་མི་ནུས་སོ། །འདིར་དེ་ཟད་པ་བྱེད་པ་ཟག་མེད་ཡིན། །ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཅི་ཟག་ པ་མེད་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ།།ཆོས་ཀྱིས་བཟོད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། ལས་ནག་པོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'何处'这一词的广泛解释：'传说'一词是表示他人的想法。
中有是指存在中有。生有也与此相同。
在无色界中没有中有的异熟果报，因为那里没有中有。
'以三种方式'是指：详细来说，因为在那里没有被禅定戒所摄的身语业。
所谓'仅在彼处解说'是指：在何处有三种业的二种异熟果报，就在彼处解说善业为白业。
所谓'经中也说此'是指：有白业及白异熟果报，即：从初禅乃至有顶，如是解说属无色界的善白业。
'业或'是指单一实体和单一刹那。
'因为互相矛盾'是指白与黑二者不能同时并存于一处。
'因为它力量强大'是指：在欲界中不善业无需努力就会一再生起，因此力量强大，以至于其异熟果报也会连续不断地产生，从而压制善业。
此处善业因为偶尔需要努力才能生起，所以力量微弱，因此不能压制不善业。因此，其异熟果报必定是纯黑的。
'非白'一词的意思是：白有两种：本性白和异熟白。其中，属于色界的业因为两者都是白的，所以是白的。无漏业仅是本性白，所以未说明。
如何知道'非白'这一词是有深意的？因此佛陀在《大空经》中广说。
论中也说'白法'是指：应当理解为有漏和无漏法。
无覆无记法虽然没有白异熟果报，但因为不是烦恼性的，所以称为善。因此，应知由于有白异熟果报，所以说色界所行是白的，而由于没有这点，所以无漏法非白。
无漏业无异熟果报这一点从何而知？因此说'因为不属于界，所以无异熟果报'。异熟果报是属于界的，其异熟因也必定属于界。
无漏业因为不属于界，所以无异熟果报，这是因为它未被欲有等所摄持。
如何知道'未被欲有等所摄持'？因此说'因为与趣入相违'。被欲有等所摄持的法不能断除三界诸法的趣入。
此处说'此中能尽彼者是无漏'，无有差别，因此广泛询问'什么是无漏业'。
提到法忍和离贪是以对治欲界的方式，因为要断除黑业。

།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ དག་གིས་ནི་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་སྤང་ངོ་།།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ལྟར་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་སྤོང་བ་ལ། དེ་ཡང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡིན་པས་ནག་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དཀར་ནག་སྟེ་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལས་སྤང་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་པས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས། དགུ་པའི སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་དེའི་ཚེ་དེ་སྤོང་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བརྒྱད་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཀར་པོ་བསམ་གཏན་ཆགས་བྲལ་བ། །དཀར་པོ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་གཟུང་སྟེ། དེ་ན་ནག་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་བཅད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པའི་དུས་དག་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་དགེ་བ་དེ་སྤངས པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་ལ་ངེས་པའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དམྱལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འདོད་པའི་ ཁམས་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ན་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་དོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་གནག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་མཐོང་སྤངས་མིན་ཞེས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་པ་ལས་སྐྱེས་གཞན་དཀར་ནག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ནི། དགེ་བ་ཡང་ཡིན་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་བསྲེས་ནས་དཀར་ནག་ཅེས་བྱའོ། །ཐུབ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐུབ་པའི་དངོས་པོ་ཐུབ་པའི་ཡིན་པ་དང་། འདི་ཐུབ་པའི་ཡིན་པ་ནི་ཐུབ་པའིའོ། །མི་སློབ་པའི་ལུས་དང་ངག་གིས་ལས་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པར་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ནི་དོན་དམ་པར་ཐུབ་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་རྣམ་པར བྱང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུབ་པ་ཉིད་ཐུབ་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་ པར་བྱ།སྐུའི་ཕྲིན་ལས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་རབ་ཏུ་ཞི་བས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་དང་གང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཐུབ་པའི་ཡིན་པར་བཤད་ཀྱི། ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མི་སློབ་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་འདི་ཐུབ་ པའི་ཡིན་པས་ཐུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་སློབ་པའི་སེམས་པ་ཡང་ཡིད་ལྟར་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔོག་མོད་ཀྱིས། དེ་ནི་སེམས་ལ་བརྟེན་པས་དེ་ལ་སེམས་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་ དཔོན་བདག་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་འཆད་པའོ།།སྤོང་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་ སེམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于苦、集、灭、道的法智忍，能断除由所断烦恼所引发的业。对于从欲界离贪的过程中，也是按照次第以八种无间道断除如烦恼般由所断烦恼所引发的业。其中，由于是纯不善性，故称为黑业。
关于所谓的黑白即善业，是由于断除了缘于彼的烦恼而建立为所断。以第九无间道完全断除了缘于彼的烦恼，故第九心所即是在此时建立为所断。因为以八种断除了纯不善。
白业是离禅定贪者，所谓唯白业，应当确定，因为彼处无黑业故。其自性非所断，即非断除所得，虽然断除烦恼，但在出定时能现前故。由于断除了缘于彼的烦恼，即由于断除了缘善的烦恼而断除彼善业，而非其他。
因此所谓将感受彼，即趣向决定因，故将感受彼，意为将感受地狱。其他的广说即是，除了地狱趣之外的欲界人等趣中有善业与不善业的异熟。
所谓见所断黑业，是因为未与善混合。善业则无见所断，因为已决定'非烦恼性非见所断'。
所谓欲界所生其他黑白，即欲界所行的修所断，既是善又是不善，此二者混合称为黑白。
所谓调伏有三种，调伏性即是调伏的，此调伏的即是调伏。无学身语业即是唯无表，而非表业，因为说'无学'故。心是胜义调伏，因为是清净的主要因故。
调伏性即是调伏，因为成就增长自利故。彼应当从身语推度，即应当推度为调伏，如经中说'如何推度如来？以寂静身业和寂静语业'故。
因此唯说能推度者与所推度者是调伏的，而意业则不是。如是成立无学身语业是此调伏性故为调伏，而意业则不是。
若问无学思也如意一样不是彼等所推度的吗？虽能推度，但由于依止心故，心是其主要。
其他即是阿阇黎自宗的解释。所谓断性即是无表性，如是意业非表性。为何？因为心无无表故，如是因为心无无表故。

།ཐུབ་པ་ཡང་སྤང་བའི་དོན་གྱིས་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤོང་བ་ནི་གཅོད་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་ནི་ལོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བརྗོད་པ་དང་། རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བརྗོད་པ་ཡོད་པས་དོན་དམ་པར་ཐུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ནི་ཐུབ་པར་རྣམ་ པར་མ་བཞག་གོ།།ཐུབ་པ་ནི་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཙང་བྱེད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཙང་བའི་དངོས་པོ་ནི་གཙང་བྱེད་དོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ། །རེ་ཞིག་ཟག་པ་མེད་པ་ ནི་གཙང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་རིག་ན།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་གཙང་བས་སུན་ཕྱུང་བས་ནི་གཙང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དུས་རེ་ཞིག་དང་གཏན་དུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པས་རེ་ཞིག་ཏུའོ། །ཟག་པ་མེད་ པའི་ནི་གཏན་དུའོ།།དེའི་ཕྱིར་དུས་རེ་ཞིག་ཏུ་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དོན་དམ་པའི་གཙང་བྱེད་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཀྱང་གཙང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འཐོབ་པོ། །ལོག་པའི་ཐུབ་པ་དང་གཙང་སྦྲ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་མི་ སྨྲ་བ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དྲི་མ་སྤངས་པས་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་ལོག་པའི་ཐུབ་པ་དང་། གཙང་སྦྲ་ལ་མོས་པའོ། །དགར་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་སོགས་མི་དགེ་བ། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །ལུས་དང་ངག་ གི་ལས་མི་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་ཅེས་བྱ་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་སེམས་པ་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡིན་པ་དེ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དགེ་སློང་དག་འདི་ན་ལ་ལ་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་ཅིང་བསགས་པ་ཡིན་ལ། ངག་གི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ཡིད་ ཀྱིས་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ན་དགེ་སློང་ལ་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། གནོད་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །དཔེས་སྟོན་པ་རྣམས་ན་རེ་བརྣབ་སེམས་ལ་ སོགས་པ་མ་རྟོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་གཞན་མ་བཤད་དེ།དེའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིད་ཀྱི་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འགའ་ཞིག་ ལས་སུ་གྱུར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་པའོ།།ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ནི་མེད་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་པའི་ལས་དང་བསམ་པའི་ལས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཉོན་མོངས་པ་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མདོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། དེའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་པ་ཞུགས་པ་ དེའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་སེམས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།གཞན་དུ་ན་མདོ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་བསྙད་དེ། དོར་བའི་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཟག་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། སྨད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་དག་གིས་སྨད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'能仁也是为了断除的缘故'这句话，断除就是断绝，意思是为了断除一切不善业。关于'因为没有一切烦恼的言说'这句话，烦恼是缘于颠倒，所以称为言说，言说与分别没有不同的意思。有学位者因为有烦恼的言说，所以在胜义谛中不是能仁，因此有学位者的身语意不被安立为能仁。能仁是通过色蕴和识蕴二者而安立的。
关于'三种清净'，清净事物就是清净因。'一切'是指有漏和无漏。如果暂且了知无漏是清净因，那么有漏被烦恼不净所损坏，如何能获得清净因的称号呢？为此，是因为暂时和永远都能断除恶行烦恼垢染的缘故。有漏是暂时的，无漏是永久的。
因此，由于暂时断除恶行垢染，以及引导无漏的胜义清净因，所以有漏也能获得清净因的称号。'信奉邪行能仁和清净者'是指那些认为不说话和断除外在垢染就能获得善趣和解脱的人，这些人是信奉邪行能仁和清净的。远离是指远离这种见解。
'身业等不善，认为是三种恶行'，不善的身业和语业有加行、正行和后行三种，任何不善的思都依次是身、语、意的恶行。
关于'如《思所成经》中说'，比丘们，如何是思所成业已作已集？比丘们，此处有人故意造作并积集三种身业、四种语业、三种意业，如是广说。世尊说道：比丘们，如何是以意造作三种思所成业已作已集？即是：此处有比丘具有贪心、具有害心、具有邪见。
有些论师说，除了贪心等，没有说明其他未了解的意业，因此贪心等本身不是意业。如此则业和烦恼会成为一体。这是不应该的。即使某些烦恼成为业，不仅仅是思。'有何过失'是指有什么过失。这是不存在的，为什么呢？因为与经典相违，经中说'思业和思已业'。因此可以确定烦恼不是业。
如果不承认烦恼就是业，那么就与《思所成经》相违。经中说......通过那个方式，即是通过贪心等方式而有思的趣入，因此以贪心等来显示那个思，否则就会与经典相违。毗婆沙师们说，因为是意业的聚集，所以对它们这样解释，如同对所舍的所断显示为漏一样。'诃责'是指被圣者诃责的意思。

།བཟློག་པ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པ་འདི་དང་མཇུག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་སེམས་པ་དང་། བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དག ལ་སོགས་པ་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡིན་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ ལ།གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་བསམ་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆེ་ལོང་ནི་ཆེན་པོའོ། །ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི། གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ ན་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དག་ལས་དགེ་བ་དང་།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དག་ལས་མི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྡེག་པ་དང་འཆིང་བ་དང་འདྲེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མྱོས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་སྦྱིན་ ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྔ་མས་བརྡེག་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་བསྡུའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་པས་ནི་ཁྲུས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་སྐུད་པ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་འདིར་ཡང་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུ་བའོ།།ཡང་ཅི་འདིར་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནམ། དེ་སྟེ་གཉི་ག་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་རང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི། མི་དགེ་དྲུག་ནི་རྣམ་རིག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དངོས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ལུང་བསྒོ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་དེའི་ཚེ་ཤི་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་དུས་མ་གཏོགས་པ་ཕྱིས་ཤི་ན་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སྦྱོར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སེམས་ལ་རག་ལས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལུས་པ་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །སེམས་ཙམ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷུར་ལེན་པ་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤུགས་དྲག་པོས་སོ། །འདིར་ ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ན་བརྗོད་དེ།བཟློག་པ་མཇུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ལམ་དང་རྗེས་སུ་འཚམ་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་དང་མཇུག་དང་བཅས་པ་དག་བཤད་ན། དེ་དག་ གི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་བཤད་པས་ཡང་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ།།སྦྱོར་བ་དང་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྲོག་བཅད་པའོ། །འདི་སྐད་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱོར་བ་ཙམ་དང་། གཞན་གྱི་སྲོག་བཅད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། སྲོག་བཅད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་སྲོག་གཅད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་ནའོ། །དེ་ཕྱིན་ཆད་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅད་ཕན་ཆད་དོ།

对于'善加防护'这句话，身语意业的集合以及后续，善心、贪心、害心、邪见等任何微小的内容，都应从远离恶行的角度来阐述身语意的善行。
关于'因为是其根本'这句话，由于是利他之心的根本，所以正见是善的；由于是害他之心的根本，所以邪见是不善的。
关于'从中总摄大要'这句话，大要即是重要的。所说的'随应'是为了避免按顺序，若不如此，就会导致从恶行中产生善，从善行中产生不善的过失。
'其他烦恼'是指打、捆绑、牵引等。'远离醉酒等，布施供养等'中，前面的'等'字包含远离打、捆绑等，第二个'等'字包含沐浴、身体清洁、起立等。'说悦耳语等'中的'等'字包含说法等。
此处业道是表业还是无表业，或是二者都是？对于非自作，'六不善是无表'，因为没有实际的表业。此处命令的表业只是加行而非实际。
关于'若于此时死亡'，除表业时间外后来死亡，则表业仅是加行，业道唯是无表业。
关于'别解脱戒'，说'别解脱'是为了区别于法尔戒。它只依赖于心，不依赖于表业，这是指禅定律仪和无漏律仪。
'仅依赖于心'中，'仅'字是为了排除别解脱戒。'以大力专注'是指以强烈的力量。
此处'近分'一词只表示加行，因为经中说'还灭是后'。'随顺法'是指与业道相应。
已说明具有加行、正行、后续的业道，但未说明它们的加行等安立，因此详细询问'以何为量'。
关于'圆满加行和果'，加行的果圆满是指断他人命。将要解释说，仅有加行和断他人命本身，不会触犯杀生的过失，而是当具有断他人命的加行时才会。'此后'是指杀死之后。

།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དྲུག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་རྐུན་པོ་ཁྲི་ལས་ལྡང་བར་བྱེད། །མཚོན་ཆ་ལེན་པར་བྱེད། གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད། གཉིད་ལོག་གམ་འོན་ཏེ་མ་ལོག་ཅེས་ཉན་པར་བྱེད། འབུགས་པར་བྱེད། འཇུག་པར་བྱེད། གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ནོམ་པར་བྱེད་པ་ ནས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ནས་མ་སྤགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་གང་ལ་གནས་ནས་སྤགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ན་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་ བས་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ།སྦྱོར་བ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པས་སོ། །དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དམ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ནི་མཇུག་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་ནོར་དེ་འགེད་པའམ། འཚོང་བའམ། སྦེད་པའམ། རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་མཇུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་གྱིས་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་ པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྲོག་ཆགས་དེ་མ་ཤི་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནའོ། །དེ་ལྟར་ན་ལྷན་ཅིག་ཤི་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གསོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། གསོད་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་སུ་འགྱུར་རོ། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་ནི་དེ་སྐད་དུ་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བ་ལ། དངོས་མེད་ལུས་གཞན་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འོན་ཏེ ཤི་བ་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནའོ།།དེ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྣུན་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དེས་ཤི་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཡང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱོན་གཞན་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དོན་ནི་འགལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདིར་མཇུག་སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འགལ་ལོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་དངོས་ཁོ་ན་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་ཤི་བའི་ཚེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་སྦྱོར་བ་མེད་པར་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་དངོས་ཁོ་ན་སྦྱོར་བའི་སྒྲར་གསུངས་ཀྱི་མཇུག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཉེས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཉེས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ནོ། །དངོས་ཁོ་ན་སྦྱོར་བའི་སྒྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྔ་དང་མཉམ་དུ་ཤི་བ་ལ། དངོས་མེད་ལུས་གཞན་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་མི་འགལ་ལོ། །འོ་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲོག་ཆགས་ཤི་ཟིན་ན་ནི་ཡང་དེ་འཆི་བར་བྱ་བ་ལ་དེ་ནུས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནུས་པ་མེད་པར་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་ ནུས་པ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྟེ། སྦྱོར་བ་ནི་དེའི་དོན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དུས་ནི་ཤི་བའི་དུས་སོ།

同样也应当适当地运用于其他六种。如是说道：关于不与取，就像盗贼从床上起身，拿取武器，进入他人家中，倾听是否已睡或未睡，打洞，潜入，触摸他人财物，直至未取得之前都是加行。在取得之时的表业和那一刹那的无表业，那就是业道的正行。
由两种原因而触犯不与取的过失：加行和其果未圆满故。此后的表业或无表业的刹那是后起。直至分配、出售、隐藏或宣扬他人财物期间，其表业的刹那也是后起。如是也应当说明其他。
贪心等仅以显现即成为业道，因为是属于意业。若处于临终有，即是说，唯有在有情未死时，表业和无表业才是业道。如是则'同时死亡'等广说，杀生的表业和无表业，以及教唆杀生的无表业即成为业道正行。
论中说'不如是说'。那么论中如何说呢？'与前同时死亡者，因无身已生他身故。'若已死亡，则是处于中有等阶段。'不应说彼'，为何？因为打击的表业并非死因。广说'杀生者'。
又如论中广说，是另一过失。'违背毗婆沙师义'，即毗婆沙师们在此解释论义说是后起加行的说法是相违的。为何？因为彼时正行尚未灭故。
若有情死时的表业和无表业是业道正行，则'非无加行'在此唯说正行是加行，而非后起，应当如是了知。'如是无过失'是说阿毗达磨论师的观点。'如何无过失'是说阿阇黎的观点。'唯正行以加行声'等是毗婆沙师们的观点。如是则与'与前同时死亡者，因无身已生他身故'不相违。
'那么彼时表业'是阿阇黎说的。云何不成？'因为不能故'，即是说，有情若已死，则于其死事上已无能力。现在无表业如何成就？即是说，无能力成为业道。如同此无能力而成就，表业亦复如是，如是思维。
因此'加行果'等，加行果即是杀生，因为加行是为此目的。圆满之时即是死亡之时。

།དེ་གཉི་ག་ ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྟེ།མི་ནུས་ཀྱང་ལས་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་བརྗོད་ཀྱི། ནུས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དཔེར་ན་གཞན་གྱི་ནོར་རྐུ་བར་འདོད་པ་དོན་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་ནས་ཕྱུགས་དེས་གཏོར་མ་བྱེད་པ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་འཕྲོག་ཏུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་གང་དག་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་ འགྱུར་བའི་མཛའ་བོ་ལ་བརྫུན་དང་ཕྲ་མ་དང་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་ཚིག་ཀྱལ་པ་དག་གིས་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་།དེའི་ནོར་ལ་བརྣབ་སེམས་བྱེད་པ་དང་། ནོར་དེའི་བདག་པོ་ལ་གནོད་སེམས་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དག་ལ་སོགས་ པ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདི་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་དག་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད། །ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྔ་མ་དང་། སོ་དང་། པགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནོར་གྱི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་གྱི་ཕྱིར་རམ། དེའི་ནོར་བདག་གིར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་དང་མ་རྒས་སམ་ནད་ཚབས་ཆེན་པོས་ཐེབས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་གིས་དེ་ནས་གཞན་གྱི་ཚེ་དབང པོ་སར་པ་དང་ཤིན་ཏུ་དང་བ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་གསད་པར་བྱའོ་ཞེས་གྲག་གོ། །གང་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པས་ལྟ་བ་དེས་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བཅུག་པའོ། །གཞན་གྱི་རྙེད་པ་འམ་བཀུར་སྟི་འམ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།དཔེར་ན་བྲན་ནི་རྗེ་བོའི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ནོར་རྐུ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། གང་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་སྟེ། འདི་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཆོ་ག་ཅན་གྱིས་ཆུ་བཏུང་ངོ་། །ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ཆོ་ག་ཅན་གྱིས་ཆུ་དང་རྩཝ་དག་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྲིང་མོའི་གན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བུ་སྲིང་གི་གན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རུས་གཅིག་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རུས་མཐུན་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དག་ ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།བུད་མེད་ནི་རྟུན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྟུན་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཐུན་མོང་ཡིན་པ་ལྟར་བུད་མེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཉལ་པོ་ལ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བཞད་གད་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུ་རེའི་བསམ་པ་ དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ་དཔེར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ ཞེས་མཚམས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་པ་སྨྲ་བའོ།།གང་ཡང་རིག་བྱེད་དང་གྲངས་ཅན་དང་། བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངན་པ་གདོལ་བ་དེ་ཡང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚིག་ཀྱལ་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དགེ་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཆོ་ག་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་སྣ་ཚོགས་ནི་མཚམས་ཆེན་པོ་སྟེ། དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་དགེ་སློང་སྣ་ཚོགས་གནས་པ་ནི་གནས་སྣ་ཚོགས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་སྟེ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་བླངས་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོ་གས་གནས་བསྒོ་བ་དང སྟེ།དེ་དག་གི་ཆོས་གོས་དང་བསོད་ནམས་དང་སྟེ། མལ་དང་ན་བའི་རྐྱེན་སྨན་རྣམས་སོ།

所谓'这两者'，即表业和无表业，虽然不能成为业道，但认为是业道。如此，就表业而言，依据加行的果而说是业道，若依据能力则不是，故无过失。
同样，对其他也应当如理运用，即如为了达到偷盗他人财物的目的而抢夺他人财物做供养，或为了使其被抢而与其妻行淫，
对于那些会保护他的亲友用妄语、离间语、粗语、绮语离间他们，对其财物生起贪心，对财物主人生起害心，增长邪见等。同样，对于邪淫等也应当如理而说。
此中并非所有业道都由贪等究竟完成，那么是什么呢？是妄语等某些，其余三者认为圆满，如后将解说。
'为了其身体部分'是指为了尾巴、牙齿和皮。'为了财物'是指为了价值，或为了据为己有其财物。
'父母年老或患重病'是指他们从此能获得新的感官和极为清净，因此应当杀害，如是传说。
'为邪见所驱使'是指由说无后世的见解而驱使杀生。
'为了他人的利养、恭敬或名声'，如奴仆为主人的利益而偷盗，这是由贪生起的不与取；若为邪见所驱使，这是由愚痴生起的不与取。
'具仪轨者饮水'等广说，意为具仪轨者受用水和草。
'往姊妹处'意为往女儿姊妹处。'往同族处'意为往同姓处。
'诸如'等广说，即女人如同公共之物等，如同公共之物等是共同受用，女人亦如是，因此行淫者无过失。
'具有戏笑'即具有玩笑之意。
为邪见所驱使的妄语也是由愚痴生起，如说无后世等。
离间语等为邪见所驱使是由愚痴生起，即说无后世而无限制。
又如吠陀、数论、胜论等恶见外道所说，也是由愚痴生起的绮语。
'即如沙弥'中，'即如'这个词是为了显示其他结合仪轨。
'种种住处'是大界，即坛场之意。此中种种比丘所住即种种住处。
'其后'是指在实际业道之后，即受学处后，乃至如前所说仪轨中说示住处，即他们的法衣、福德、卧具和病缘药物等。

།དེའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ཀྱི་རྟེན་ནོ། །གསོད་དང་གནོད་སེམས་ཚིག་རྩུབ་པོ། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་ཁོ་ནས་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་། །ཡོངས་སུ་དོར་བ་དང་ རྩུབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཡོངས་སུ་དོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་གསོད་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ལ། གཞན་ནི་རྩུབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གསོད་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་ཚིག་རྩུབ་པོ་རྣམས་ནི་གཅིག་ཏུ་ཞེ་སྡང་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལོག་ གཡེམ་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན།།ཆགས་པ་ཡིས་ནི་རྫོགས་པར་འདོད། །ཆགས་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་སོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གཏི་མུག་གིས། ཆེར་རྨོངས་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྨོངས་པས་ནི་རྫོགས་པར་ བྱེད་དེ།གཏི་མུག་ཁོ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ཆགས་པ་ཁོ་ནས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་ མུག་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཆ་བཞིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚན་བཞིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུམ་དང་། གསུམ་དང་། གཅིག་དང་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གསོད་དང་གནོད་སེམས་ཚིག་རྩུབ་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་མོ། ། ལོག་གཡེམ་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་གསུམ་མོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གཏི་མུག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་གོ། །ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་གསུམ་མོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚོགས་པ་ལས་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་དེ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་ཡིན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཚོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ནས་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་གི་།ཕུང་པོའི་ཕྱོགས གཅིག་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ཡིན་ལ།ཕུང་པོ་གཅིག་དང་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ན། ཕུང་པོ་གཅིག་དང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ནི་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འཇུག་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྟེན་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ། །གཞན་གྱི་བུད་མེད་ཀྱི་གན་དུ་ འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ནོ།།གཞི་དང་རྟེན་དང་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་ཀྱི་ལམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ནི་མིང་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྦྱོར་བས་འཆི་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཚེ་ལུས་གཞན་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས། གང་ཞིག་གིས་ཕ་རོལ་འཆི་བར་ངེས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ། །དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ ནི།དངོས་མེད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་འཇུག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་གཞན་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་གང་ལ་གནས་པས་དེའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པས་དེ་ཁོ་ན་དེའི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པ་ལས་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་གྱི། རིས་མཐུན་པ་ཐ་དད་པའི་ལུས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྦྱོར་བ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱིས་ན་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱང་ངོ་། །སྲོག་གཅོད་པར་ནི་བསམས་བཞིན་དུ། །མ་ནོར་པས་ནི་གཞན་གསོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསམས་བཞིན་པ་དང བསམས་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའོ།།བསམས་བཞིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནོར་བ་དང་མ་ནོར་པའོ། །མ་ནོར་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གསོད་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་བརྩམས་སོ།

关于'其所依'，是处所的所依。杀生、害心和粗语，以嗔恨而究竟。这是说唯以嗔恨而决定。由于舍弃和粗暴心显现的缘故，是说以舍弃心而成就杀生，其他则以粗暴心而圆满。因此，杀生、害心和粗语这些唯以嗔恨而究竟。
邪淫、贪心和不与取，以贪欲而圆满。为了决定唯以贪欲而说。邪见以愚痴，由于极度迷惑，是说由于对因果关系的法性迷惑而圆满。唯以愚痴而究竟邪见。
余三以圆满。关于这个，由贪欲所生的妄语唯以贪欲而究竟，同样由嗔恨所生和由愚痴所生也以嗔恨和愚痴而究竟。同样对其他二者也应如是说。
所说的四分，即是四类。如何呢？三、三、一和三。'杀生、害心和粗语'是三。'邪淫、贪心和不与取'也是三。'邪见以愚痴'是一。'余三以圆满'也是三。
杀生等的基础是有情，这是说因为从聚合而生起业道，从非有情所显示者不可能生起。如果说它们的所依也应该是名色不合理吗？唯依靠蕴的聚合而生起杀生等，而不是依靠蕴的一部分。对于单一蕴和刹那称为名色时，在单一蕴和单一刹那中没有杀生等的运行，因此不承认它们的所依是名色。
往他人女处等的基础是受用。基础、所依和对境这些并非异义，因为依靠受用而生起业道。邪见的基础是名色，因为诽谤它的缘故。妄语等的基础是名聚，因为语言趣入名的缘故。
由于以其加行而死亡，以及当时生起其他身体而有疑惑，所以详细询问'某者确定他人死亡'。'无实'，是说以无实为先导也无趣入将被显示。'因为生起其他身体'是说住于同类中以其加行而完成其果报才成为实际的业道，而对于不同类的身体则不是，因为不是其加行者。
实际上是互相加行，这是说虽然不是以语言加行。关于'杀生是故意地，以无错误而杀他'，杀生有二种：故意的和非故意的。故意的也有二种：错误的和无错误的。无错误的也有二种：杀自己和杀他人。因此为了区分而说四种差别。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསམས་པ་དང་ནོར་པ་ དང་།བདག་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་མི་འདོད་ཅེ་ན། སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དག་བདག་གི་རྟེན་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བཤད་དང་། གལ་ཏེ་སྲོག་ཆགས་གཞན་ཡིན་པ་དང་། འདི་གསད་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། གང་ལ་སྦྱོར་ བ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་གསོད་པར་བྱེད་ཀྱི་གཞན་མ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་ན་དེ་ལས་སྲོག་གཅོད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདོད་པའི་སེམས་སུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་གཉི་ག་དེས་ཡོངས་སུ་དོར་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་བདག་ལ་སྲོག་གཅོད་པར་འགྱུར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་མ་ད་ལྟར་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་སྦྱོར་བས་མི་གསོད་དེ། རང་ཉིད་འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །མ་འོངས་པ་ཡང མ་ཡིན་ཏེ།བསད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་མེད་ན་གསད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་མི་སྲིད་དོ། །བདག་བསད་པས་སྲོག་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ནི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མཐའ་དག་ལྷགས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་བསྒྱུར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། མི་ འཚེ་བ་དང་བདག་རྟག་པ།།འདི་ལ་རྒྱུ་ནི་ཅི་ཡོད་སྙམ། །རྣམ་པ་ཀུན་ནའང་ཤིང་སྲིན་ལས། །རྡོ་རྗེ་བསྲུང་བྱ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བའི་ཕུང་པོ་འགགས་པས་སྲོག་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རླུང་སེམས་ ལ་རྟེན་ཞེ་ན།སེམས་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཤི་བ་ལ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རྒྱུན་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་གཅོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྲོག་གི་མཚན་ ཉིད་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པས་སྲོག་གི་མཚན་ཉིད་ད་ལྟར་བ་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི།སྲོག་གི་མཚན་ཉིད་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བས་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བའི་རྐྱེན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པའི་ ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་མར་མེ་འམ་དྲིལ་བུའི་སྐད་འགག་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མར་མེའི་སྐད་ཅིག་མ་ད་ལྟར་བ་འགགས་པས་མར་མེ་འགག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེད་པར་འདོད་པ་ལ་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པས་ཡིན་ཏེ། དྲིལ་བུའི་སྐད་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྲོག་དེ་གང་གིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་དེ་ནི་བདག་གི་ཡིན་ལ་དེ་དང་འབྲེལ་པས་དེ་ཉིད་གསོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་དེ་མེད་ན་སྲོག་དེ་གང་གི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ་དྲུག་པ་འདི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་རྗེ་བོའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གང་གི་རྗེ་བོ་གང ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་དཔེར་ན་བ་ལང་གི་ནག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།འདི་ཇི་ལྟར་དེའི་རྗེ་བོ་ཡིན་དེ་རྨོ་བ་དང་བཞོ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བར་དཔྱད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་གསོན་ཞེས་བྱའོ་ བདག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་དེའི་ཡིན་གྱི་བདག་གི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བློ་སྔར་མ་བཏང་བའི་སྲོག་བཅད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལས། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བློ་སྔར་བཏང་བ་འབའ་ཤིག་ཏུ་མ་ཟད་པའོ། །དཔེར་ན་མེ་དང་རེག་པ་ལས་ཚིག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་སྔར་བཏང་ངམ་མ་ བཏང་ཡང་བླ་ཏེ།རེག་པ་རྣམས་འཚིག་སྟེ་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།

又为何不思及错误以及不欲杀害自我呢？因为不可能有加行，因为福德与非福德二者不可能以自我为所依。如是解说，若是其他有情，且想'当杀此'而对其作加行，若正是对所作加行者而杀害非他者，如是则为杀生罪过所触，而非其他。因此说是有意识所为，即是舍弃了所作加行者与所生疑惑二者。
如何蕴刹那于我成为杀生如何不成？如是现在蕴刹那不为杀生加行所杀，因为自身趋向于灭。若非如是则成为损害刹那坏灭。未来亦非，因为不能杀害。若无我则无所杀对象故不可能有杀生。杀害我亦不成为杀生，因为常法即使遭遇一切损害亦不可改变。
说道：不害与我常，于此有何因？一切情况下，不应以木虫护金刚。现在蕴灭亦不成为杀生，那么是什么呢？所谓命即是等广说。
如何气依于心呢？依赖于心而转，如是入灭定与无想定者入定时，以及死亡时不生起故。所谓断彼，即是违逆其相续故称为断，如是未来命相生起之违缘近作，现在命相趋向灭时，不成为未来命相法生起之因故成为断流，且造作其生起违缘者亦为杀生罪过所触。
譬如灯或铃声令灭一样，现在灯刹那灭并非令灯灭，那么是什么呢？对欲生起未来刹那作障碍故，铃声与命根亦当如是说。所谓命是谁的，即是命是我所且与彼相连故说其活着，若无彼则此命是谁的？此第六义如何？是主人义。譬如某人是某人的主人，如牛是难陀的。
此如何是彼之主人？依赖于耕种挤奶等事，如是等当观察补特伽罗论者。因此说具根身为活着，非我，因此命根是彼所非我所。从未先发心而杀生等广说中，又之声非仅是先发心。譬如从火触而烧，即是不论先发心与否，触即烧，因为是其果，于杀生亦当如是说。

།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མཐོང་བ་དང་རེག་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་མཐོང་བ་དང་རེག་ན་འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་ལ་ ཆོས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཕ་དང་བུ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བློ་སྔར་མ་བཏང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།གཅེར་བུ་བ་སྐྲ་འབལ་བ་ན་ཁྲོས་པ་ན་བསོད་ནམས་འདོད་པ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་རོ། །དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོའི་ལུང་འབོགས་པ་ན་ དོན་མ་ཡིན་པ་འདོད་པ་ལྟར་དེ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་སྟོན་པའམ་གཞན་ཡང་སྡིག་པ་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་རོ་དེ་དག་གསུང་དེ་ཤི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅེར་བུ་པ་གསུང་དེ་ཤི་ན་དེ་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུག་དང་བཅས་པའི་ཟས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ལྟར་དེ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་བསོད་ནམས་འདོད་པ་ཡང ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།མ་དང་བུ་ལྟོ་ན་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་སྡིག་པ་དང་འབྲེལ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕན་ཚུན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མེའི་དཔེས་བློ་སྔར་མ་བཏང་བའི་སྲོག་བཅད་པས་ཀྱང་སྡིག་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་གསད་པར་བྱ་བ་ཡང་དེའི་བྱ་བ་དང་ འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གསོད་པའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མེ་རང་གི་རྟེན་སྲེག་པ་བཞིན་ནོ། །མེ་ནི་སྔར་རང་གི་རྟེན་སྲེག་ལ་ཕྱིས་གཞན་སྲེག་པར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བ་ཡང་སྔར་རང་གི་རྟེན་གསད་པར་བྱ་བ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་ནི་གསོད་པ་ པོ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་མེའི་ཆོས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ལ་ཡང་སྡིག་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གཞན་གསོད་པ་ལ་སོགས་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ལ་ཡང་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཞན་མེ་ལ་རེག་ཏུ་འཇུག་པའི་རེག་ཏུ་ འཇུག་པ་པོ་དེས་མི་འཚིག་པ་བཞིན་ནོ།།ཤིང་ལ་སོགས་པ་སེམས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཤིང་དང་སྨྱུག་མ་དང་སོ་ཕག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། ཁྱིམ་རྡིབ་ན་སྲོག་ཆགས་འཆི་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྡིག་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གཏན་ཚིགས་མེད་པས་དཔེ་ཙམ་གྱིས་ནི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་རྣམས་འདམ་རྫབ་དྲི་ཆེར་ང་བས་ལུས་བྱུག་པ་དང་། གོས་མེད་པ་ཉིད་དང་། འབབ་སྟེགས་དང་གདུང་བས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པ་མང་དུ་བརྡོལ་བ་དེ་ནི་གཅེར་བུ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ བླུན་པ་དང་བརྫུན་གྱི་ཚིག་ཡིན་པས་གུས་པར་མི་བྱའོ།།མ་བྱིན་ལན་པར་གཞན་གྱི་ནོར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐུས་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འཕྲོག་པར་བྱེད་ལ། འཇབ་བུས་ནི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་རོ། །ཁ་ཅིག་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པས་མཆོད་རྟེན་ལས་འཕྲོག་པ་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སེམས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ལས་མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལས་མ་བྱིན་པར་བླངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ ཚེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྐྱེ་བོ་སྦྱིན་པ་པོ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་བསྲུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་མ་བྱིན་པར་བླངས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ། །བདག་པོ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ པོ་མེད་པའི་གཏེར་ཏེ།ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་ལས་མ་བྱིན་པར་བླངས་སོ། །ཤི་བའི་ནོར་ནི་དགེ་སློང་ཤི་བའི་ཡོ་བྱད་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའོ། །སྦྲུམ་མའི་གན་དུ་འགྲོ་ན་དེའི་ལྟོ་ན་འདུག་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །ནུ་ཞོ་འཐུང་བའི་གན་དུ་འགྲོ་ན་ནི་ནུ་ཞོས་བྱིས་པ་རྒྱས་པར་མི་བྱེད་དོ།

按照他们的说法，见到和触摸他人妻子也会有这样的过失。就像见到和触摸他人妻子时，对于贪欲者来说会成为非法，同样地，对于其他父亲和儿子等离欲者未生起贪心的人来说也会成为非法。
裸行者拔头发时生气而希求福德，也会与非法相关。在传授严厉苦行时，如同希求无义利一样，想要利益他的导师或其他人也会与罪业相关。
所谓'他们说死亡'是指，就像裸行者说死亡时，为了加害他而给予带毒的食物一样，为了利益他而布施的求福德者也会具有过失。
母亲和腹中的胎儿也会成为与罪业相关的过失，因为互相成为痛苦的因缘。如果认为以火的比喻，未生起恶念而杀生也是罪业的话，那么被杀者也会因与其行为相关，即与杀业相关而成为非法者，就像火烧自己的所依一样。
火先烧自己的所依后烧他物，同样地，死亡也先使自己的所依被杀者与非法相应，后使杀者相应。
另外，由于承认火的性质，令他人行事也不会成为过失，这是广说的。令他人杀生等也不会成为非法过失，就像令他人触火的使令者不会被烧一样。
所谓'无心的树木等'广说是指，树木、竹子、砖瓦等，因为房屋倒塌会导致生命死亡，所以属于其中的树木等也会成为过失。
或者说因为没有正当理由，仅凭比喻是不能成立的。无惭愧者以臭秽泥涂身，无衣蔽体，台阶和热恼等如此等类的无明泛滥，这是那些裸行者的愚痴和虚妄语，不应恭敬。
关于'未给予而取他人财物'等，以力量是公然抢夺，以偷盗则是非公然的。有些人认为因为无人拥有而从佛塔中取物不成为不与取，为此而说。
说'从佛处不与取'。如果问既然圆寂时不可能有执著，怎么会从佛处不与取呢？为此说'世尊圆寂时一切都被执持'，即为摄受布施者众生。
其他人说是从守护者处不与取，这样的话就不会成为大过失。所谓'无主'是指无主的宝藏，是从地方主人处不与取。死者财物是指死去比丘的资具法衣等。
去往孕妇处会伤害她腹中的胎儿。去往哺乳母亲处则使母乳不能滋养婴儿。

།ཡུལ་གྱི་བདག་པོ་ ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ནི་དགེ་སློང་མའི་གན་དུ་འགྲོ་ན་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ཆུང་མ་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་བཞིན་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཐ་ན་རྒྱལ་པོ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་གཞན་མེད་ ན་སྟེ།ནངས་ཀྱི་ཐ་ན་རྒྱལ་པོ་ལས་ཏེ། དེས་ནི་དེ་མི་བཟོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྫུན་ཚིག་འདུ་ཤེས་གཞན་བསྒྱུར་བའི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྨྲ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོའི་དབང་གིས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་སྨྲ་བ་ གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།མངོན་པར་མ་གོ་ན་ཚིག་ཀྱལ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་བ་ལང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ངག་ཡི་གེ་གཅིག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་དཔྱད་པ་འདི་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རེས་འགའ་ཡི་གེ་ མང་པོ་ཞིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཐ་མ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེར་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དོན་མངོན་པར་གོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དེ། ཡི་གེ་སྔ་མ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་གང་ལས་དོན་གོ་བར་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་ པོས་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་ཉན་པ་པོས་དོན་དེ་རྟོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྟོན་པའོ།།འདིར་ཡི་གེ་སྔ་མ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མཇུག་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཙམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་མིང་ལ་བྱང་བ་ཡང་ཚིག་རྟོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དོན་དེ་གོ་བས་ཚིག་གི་དོན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཡུལ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བས་སྒྲ་ད་ལྟར་བ་འཛིན་པས་དེའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་གང་ཡིན་པ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འགགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་གྱི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན། དེ་དག་ཀྱང་བྱེད་ན། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་དང་འགལ་ལོ། །སྐད་བྱང་བ་ནི་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤི་བ་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཟུགས་ དང་སྒྲ་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤི་བ་དང་འདྲའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཤི་བ་ལ་ནི་འདི་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་པ་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་ནི་ཡོད་དེ་དེའི་ཕྱིར་མ་སྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤི་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དབང་པོ་གསུམ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཕྲད་པ་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་གསུམ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྣ་དང་ལྕེ་དང་ ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ།ཁུངས་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མདོ་དང་རིགས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་གསུམ་པོ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་ བསྙད་པས་དེའི་བར་ན་འདུག་པ་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འདོད་ནའོ།

关于地方主人等的广说。如果去比丘尼处，就会因贪欲而邪淫，因此就像对待自己确定的妻子一样，这也是不应该行淫的。'乃至于王'是说，如果没有其他人的话，即使是王，也不应该容忍这种行为。
'虚妄语言转变他想'等广说，由说者和听者的缘故产生虚妄语的业道，而不是其他情况。为了说明这一点，'所说的意义'等广说。如果没有明显理解，就成为绮语，因为经中说'一切烦恼都是绮语'。比如'牛'这样的单字语言也有，对此不能作如此分析。因此说'有时多字'等。
'最后伴随无表'等，在那里必定能明显理解意义，所以这样说，前面的文字是加行。或者'从何处理解意义'是说，虽然说话者在任何情况下改变想法都没有差别，但是依据听者对意义的理解而安立实际的业道。
这里前面的文字是加行，后面伴随无表是结束。'因为是意识的对境'等广说，耳识只是声音自性的对境，因为无分别，而且通达名言者也是依靠理解语言而了解意义，所以语言的意义只是意识的对境，而不是耳识的对境。
现在的耳识执取现在的声音，所以它所执取的语表随着耳识一起灭去，因此只有无表成为业道，而不是表业。如果是这样，就与所说的'如果也造作那些，就成为两种'相违。'通达语言'是指通达名和所诠的关系的意思。
'因为是无记所以如死'等，有人说色、声、法是善、不善和无记，而香、味、触唯一是无记，所以如死。有人说死者此世没有善不善法的随行，而有无记法的随行，所以无覆无记如死。
其他人说三根与境相触，而触也被假立为觉知，所以说三境为觉知。对于'鼻、舌、身识的体验是觉知'这一点有什么根据呢？说有经典和理论根据。因此对于色、声、法三境，依次用见、闻、识来表述，由此可以理解在其中的香、味、触为觉知。'如果不这样承认'是说，如果不承认香等为觉知的话。

།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་ དག་ལ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་དང་།གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲི་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་ན་དྲི་ལ་ སོགས་པ་དག་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །རེ་ཞིག་མདོ་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁུངས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ལ་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་མཐོང་བ་ནས་རྣམ་པར་ མ་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཕྱིར་དང་།དེ་དག་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཙམ་ཞིག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་དག་ནས་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་བར་དག་ལ་ཡང་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་ནི་ཁྱོད་ཡུལ་རྣམ་ པ་དྲུག་པོ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།གལ་ཏེ་མདོ་འདི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་སྟོན་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། དེས་ན་འོ་ན་མཐོང་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཅི་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དབང་པོ་ལྔས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དབང་པོ་ལྔས་མངོན་དུ་བྱས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་སྟེ། དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕ་རོལ་ལས་འོངས་པ་ཡུལ་དྲུག་ཆར་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཅིང་མངོན་ པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་སྟེ།རིགས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མི་འཁྲུལ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །ཡིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་ ནི་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་མོ།།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དྲི་ལ་སོགས་པ་སྙད་གདགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེའི་ལན་ནི། ཡུལ་ལྔ་པོ་འདི་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་ནི་མཐོང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་བྱེད་ཅིང་།ཐོས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ། །ཡུལ་དྲུག་པ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཐོས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ། །དྲུག་པ་ལ་ནི་མཐོང་ བ་མ་གཏོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་ནི་དབང་པོ་ལྔས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ བའི་རིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དྲི་ལ་སོགས་པ་དག་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་སྔ་རབས་པ་རྣམས་སོ། །མིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དབང་པོ་ལྔས་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པའི་ལུགས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣ་བས་ཐོས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལས་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་མངོན་པར་འདོད་དོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རིགས་པས་སོ།

关于'由于不包含在见等事物之中'这句话，由于对色声法安立见闻识的名称，以及由于色声法与其性相不相符，香味触等不包含在见等事物之中，因此对香等不应安立名言，然而实际上也见到对香等安立名言。因此确定为对它们称为'觉察'。
首先，经文由于是其他意义，故非依据。此处的意义是：如同你于三世中未见乃至未识色等，以及不追求彼等为目的，以及彼等境的贪欲等未生、不生、将不生。同样，由于仅执取彼等，对见乃至识等，彼等境的贪欲也未生、不生、将不生，因为它们是从非如实分别而生。
为显示此义，若问如何？此处详说'于此你对六种境'等。若此经不着重显示见等名言，则应说何为见乃至何为识。详说'凡是五根现证'等。
凡是五根现证色等，即是见，意为所缘。凡是从他处所闻六境，即是闻。凡是以自己的理智推理而欲求、希求，即是欲，理智推理即是无错谬的推理。
关于'意识现证'等，对色等境和贪等，以体验方式趣入即是意识现证。
对于所说'由于不包含在见等事物之中，故不应对香等安立名言'的回答是详说'对此五境每一个'等。对色等五境安立'见'等名言，以及安立'闻、识、觉察'等名言。对第六境法不安立'见'的名言，那么如何？安立'闻、识、觉察'的名言。
除第六境外不安立见，是因为五根现证是见，而它不是五根现证。因此，所谓'由于不包含在见等事物之中，故不应对香等安立名言'的道理也不合理，因为香等包含在见等之中。
'古代诸师'指早期经部师。'凡是眼根现证即是见'，这不同于五根的说法。这与刚才所说的观点有所不同。'耳闻及从他处所闻即是闻'，两者都认可。'凡是自己所思即是觉察'，是通过教证和理证。

།དེ་ལྟར་ན་ཐ་སྙད་འདི་གཉིས་ནི་ཡུལ་དྲུག་ཅར་དང་སྦྱར་རོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་ནས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ པའི་ལམ་གྱིས་ཏེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་ནི་མི་གཟུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ལུས་ཀྱི་དོན་གཞན་གོ་བར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ངག་གི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ། །ངག་ གིས་བྱེད་པར་འགྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་དངོས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱིས་བྱེད་པར་འགྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ན་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཉི་གས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ངག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་སོ།།དྲང་སྲོང་རྣམས་ཡིད་རབ་ཏུ་ཁྲོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དྲང་སྲོང་རྣམས་ལུས་དང་ངག་གཉིས་ཀྱིས་མི་བྱེད་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་། ངག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གསོ་སྦྱོང་དཔེར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསོ་སྦྱོང་གི་ལས་ལ་གཉི་གས་བྱས་ པ་མེད་ཀྱང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་མཐོལ་བས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རེག་པར་འགྱུར་བའོ།།མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བཙལ་ཞིང་མི་སྦྱོར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་ཀ་ཡང་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་ ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་དུ།ལས་ཀྱི་ལམ་སེམས་ཙམ་ལ་རག་ལས་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པ་ཅན་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དྲང་སྲོང་དང་དགེ་སློང་གཉིས་ཀྱིའོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ནི་དྲང་སྲོང་དག་ནི་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མི་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་གིས་མི་དགེ་བའི་བསམ་པ་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འདོར་བར་ཞུགས་པ་རྟོགས་ནས་དེ་དག་ལ་དད་པ་རྣམས་གང་གིས་ན་དྲང་སྲོང་དེ་དག་ལས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བ་ལུས་ཀྱིས་བྱེད་དོ།།གཞན་ཡང་ཁྲོས་པ་ལ་ནི་དེའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ལུས་དང་ངག་གི་གཡོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་འགལ་བ་མེད་དོ། །གསོ་སྦྱོང་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཚིག་གིས་གོ་ བར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ལུས་ཀྱི་གཡོ་བ་ཡང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཅག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡོངས་སུ་དག་གོ་སྙམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སྙམ་དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བས་མི་གཡོ་བ་ལ་ཡང་ཡིན་པས། ཚིག་གིས་གོ་བར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཅང་མི་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་བཞིན་དུ་ཅང་མི་སྨྲ་བས་བདག་ཉིད་དག་པར་གོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་རག་ལས་པར་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྡེ་ལྔ་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མདོ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་ སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་སྲེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མི་དགེ་བ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྤྲས་པས་ཆོག་གོ། །ཕྲ་མ་ཕ་རོལ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྲ་མའི་དངོས་པོ་ནི་ཕྲ་མའོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ ཚིག་སྟེ།དེ་དང་ལྡན་པས་དེ་ཡང་ཕྲ་མ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པའོ། །ཁ་གསག་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་གསག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པ་འདོད་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ།

如是，这两个名称可以配合六种境。所谓'自己各别真实了知和证悟'即是识。其中各别真实了知是指乐等。证悟是指世间道的神通等。此处不取出世间道的证悟，因为是世间名言的场合。
'若以身表达其他意义'是因为妄语属于语业而问。'若以语造作'，此处唯无表色是业道的本体，而表色不是。'若以身造作'，此处也是唯无表色是业道的本体。
'两种过失'是指身的过失和语的过失。关于'仙人们心生大怒'，仙人们虽然身语二者都不造作，但具有身的过失和语的过失。
'以布萨为例'是指，虽然在布萨羯磨中没有以二者造作，但因为不发露过失而触犯妄语的过失。'若不造作'，直至'若不寻求和加行'都将解释。'二者都不造作'广说，如是则如同禅定和无漏律仪一样，业道将只依赖于心，然而欲界的无表色是不可能无表色的。
'欲界'是为了区别于禅定和无漏的无表色。'如何成立这二者为业道'是指仙人和比丘二者。
法称论师说：'仙人们实际上是在造表业，因为非人了知到他们以不善心趋入舍弃有情后，对他们生起信心，由此仙人们以身造作而生起业道。再者，对于愤怒者，当时必定有身语的动作，因此无有相违。'
关于布萨，如同以语表达意义时身体的动作也生起语业道一样，'我等具寿者们应当知道已清净'，即使以默然不动也是如此。因为以语表达意义时，即使默然不语也会生起语业道，这是因为他虽不清净却以默然表示自己清净。
其他论师认为：'欲界的无表色并非一定依赖于表色，因为如五众等得果经中，别解脱戒的生起是可信的。因此不善业也同样可以仅仅如此无表而生起。'
已说得足够详细。关于'离间语是以烦恼心为了分裂他人'，离间语的事相即是离间语。是什么呢？为了分裂他人的言语，与此相应故也称为具离间语。'烦恼心'是指非为利益他人。关于'谄媚'，谄媚是指为求利养而说悦耳语。

།ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ ཀྱལ་པ་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པས་འདྲེན་པར་ནུས་པར་མི་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཞན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཡང་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་བྱས་ན་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཁ་གསག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཀྱལ་པ་སྨྲས་པ་ན་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཅན་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་ཅན་ཉིད་དོ། །ལོག་པས་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་རིགས་པར་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་ལས་ལོག་པར་མི་རིགས་པས་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་འཇིག་རྟེན་ན་བརྣབ་སེམས་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། དེ་ཉིད་ལས་མཇུག་ཐོགས་སུ་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་འཇིག་རྟེན་ན་བརྣབ་སེམས་སྤངས་ཏེ། བརྣབ་སེམས་ དང་མ་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ལན་མང་དུ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་བརྣབ་སེམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །ཉེས་པ་སྤྱད་པ་ཆེ་ལོང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུར་ནི་ཉེས་པ་ སྤྱོད་པ་ཆེ་ལོང་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྡུས་ཀྱི།ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་དུ་འོངས་པས་ལོག་པས་ གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེར་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་ལྟ་བ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ལས་དང་ འབྲས་བུ་དང་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་འདི་ནི་རིལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ལས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པར་ནི་དང་པོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་ལྟ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་མོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཅན་གྱི་སེམས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པའོ། །དེ་དག་གི་རྒྱུ་བས་རྒྱུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ལོག་པའི་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དེ་དག་དང་མཐུན་པར་སེམས་པས་སེམས་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྒྱུ་བས་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་འགྲོས་ཀྱིས་འགྲོའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་མ་སྔ་མའི་བཤད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པར་སྨོས་པའོ། །དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བའི་སེམས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སེམས་པ་གང་གིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་སྟེ། འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ།

说到'不是业道'这句话。又问，如何是绮语而不是业道呢？因为当时众生贪欲微薄，以表业不能引发无表业，而无无表业的业道也是不存在的。
'一切烦恼皆是绮语'，这不仅仅是其他烦恼，妄语等三者也是如此。如此说来，妄语也是绮语，而谄诳等只是绮语而非妄语。其他也应如此说明。说绮语时是绮语者，其本质就是绮语性。
'邪贪他人财'是指不正当的贪著，因此注释中说'邪不正当'。'于世间离贪'是指离开对欲望的追求之意。从何得知？从其后继续说明离开害心等的断除，因为经中说'于世间离贪，以未离贪心多次安住'等。因此可知，一切欲界的贪爱都是贪心。
关于'摄略所造过失'，十不善业道是摄集了主要的过失，而非全部。因此并非一切贪心都是业道，那么是什么呢？对于转轮王和北俱卢洲的人们来说，贪心也会成为业道，所以邪贪他人财产才是业道。在那里虽然也有欲界的贪爱，但不认为是不善业道。
'无善不善见，是邪见'这句话。否认业、果报和圣者，这是完全的邪见。其中'无布施'乃至'无恶行'是诽谤业。'无善恶业的果报'是诽谤果报。'世间无阿罗汉'是诽谤圣者。偈颂中仅仅显示了第一部分，即'无善不善见'，这只是举例而已。
'是业道'是指思业道。如何理解？说'与彼等相应之思'，即与贪心等相应的思。'随彼等而行'是指随贪心等的次第而起贪着、违逆、邪确解的行相，由于它们的力量，思随顺它们而思维造作，因此说随彼等而行。'随彼等而进'是解释前面的意思。
'彼等等起思'是指杀生等这些行为由什么思所发起，即推动的意思。'依彼等而转'是指缘于彼等而转起。'业道'是指贪心等三者。

།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །འདྲ་བ་རྣམས་ལ་གཅིག་ ལུས་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ།ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་གཅིག་ལུས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་དང་ཤིང་དག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡོན་པོ་དང་འཁྱོར་པོ་ནི་འཁྱོར་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གང་དང་མི་མངོན་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དང་མི་མངོན་པ་ནི་གང་མི་མངོན་པ་དག་སྟེ།དེ་གཉིས་ནི་གང་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་དང་ལམ་གྱི་ལམ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་དང་དེའི་རྩ་བ་ཅན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་འཇུག་པ་ནི་དངོས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དོན་དུའོ། །མཇུག་ འཇུག་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ།།སྔར་ཡང་ཆེ་ལོང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བཤད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ན་ནི། །དགེ་དང་མི་དགེ་ཅི་རིགས་པར། །ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཐམས་ཅད་བདག་པོ་རྒྱུ་མཐུན་དང་། །རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད། །ཅེས་ཕྱི་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གང་གི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་པས་ན།ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་སེམས་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ལ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་ ལྟ་མོད་ཀྱི་བརྗོད་པར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ན་གཅིག་གིས་གཅིག་འདྲེན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ། གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པས་ ལས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ཅིག་ཅར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། ལོག་པར་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྡན་པ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེན་ པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ལོག་པར་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་གཅོད་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་གིས་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཏེ། འོ་ན་རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་ བཅོས་ལས་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་གང་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ།།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ནོ། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གཉིས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བར་བྱེད་པ་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་སྤོང་ཞིང་འདོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ལོག་པར་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་གཅོད་ཅེས་བྱ་བའོ།།མི་དགེ་བའི་རྩ་བས་དྲངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི། དཔེར་ན་རྐུན་པོས་དྲངས་པའི་ མེས་གྲོང་བསྲེགས་ན་བཏགས་པའི་རྟོག་པས་རྐུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གྲོང་བསྲེགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོས་དྲངས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པའི་ལས་ཀུན་དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཁོ་ན་ལ་བསྟན་པས་བསྟན་བཅོས་ དང་འགལ་བ་མེད་དོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པས་དེ་དག་གང་དག་ཡིན་པར་མི་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

杀生等七种是身语的自性，所以是业和业道。对于相似的情况，难道不是已经确定为一个了吗？如果问这个，为此说'因为对于不相似的情况也确定为一个'。就像'树和树'这样说，同样'歪的和弯的是弯的'这样说，同样'显现和不显现是功德'这样说，显现和不显现是显现不显现，这两个是显现不显现，如是业和业道是业道。
'进入其义和其根本'这句话中，加行进入是为了实际业道的意义。后续进入是具有业道的根本。如前所说'为了总摄大要'，即是说'若从此摄大要，善与不善随应，业道说为十种。'
'世间诸'这句话，是指事物的增长和减少等详细内容，如此也说：'一切能生主因、等流、异熟果'，这将在后面解释。如果问：按照他们的观点，这些如何是业道呢？按照他们的观点，贪心等这些是什么的业道而成为业道，除了贪心等之外，没有其他的意业思。
'向他们询问'是想到过失只会出现在那一方。虽然如此，'能够说明'等内容出现。或者'由于一个引生一个'是指贪心引生害心和邪见，对其他的也应该同样解释。如此，这些是意业，既是业又是业道，所以是业道。
'与行为相违'是指善与不善不能同时行持，而不像邪见那样与相应相违，这将解释。'以大圆满'是指以最大的意思。
如果问'为何'，如果邪见能断善根而不善根不能，那么为什么论中问'哪些是大不善根'？'哪些不善根能断善根'是回答。'获得离欲时'是第二个回答，即在获得离欲时，首先以小品中的小道断除舍弃的那些也是大不善根，因此如何说邪见断善根。
因为被不善根所引，譬如：比如被盗贼引发的火烧村时，在假立的分别中说'盗贼们烧了村庄'，同样，由大不善根引发的邪见能断善根的一切业，因为是能引发的缘故，只对不善根的教说并不违背论典。
善根有六种：三界中每一界都有生得和修得，因为不知道是哪些，所以详细说'哪些善根'。

།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ལྡན་པ་གཅོད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པར་འདོད་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་དང་ནི་སྔ་ནས་མི་ལྡན་པས་དེ་གཅོད་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་དག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དེའི་ཐོབ་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱུད་དེའི་ སྣོད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྔར་རྒྱུད་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པས་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཅད་ན་གནོད་པ་ཡིན་པ་དེ་སྐལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་པ་ལས་དེ་དག་ཀྱང་བཅད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །སྦྱོར་བ་ ལས་བྱུང་དག་ལས་ནི།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དག་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་འབྱུང་བའི་སྔར་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ཆད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལོག་པར་ལྟ་བས་མི་གཅོད་དོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཐོབ་པ་འགག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་དབྱེ་བས་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་ འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཟག་པ་མེད་པ་དམིགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པས་མ་ཡིན་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ པས་དེའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་ པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀུན་དུ་མི་གཅོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པས་ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་ པ་དང་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་།སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པས་སོ། །རྣམ་པ་དགུ་ཆར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ ཆེན་པོ་རྣམས་ལས་རེ་རེ་རེ་རེ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་ཕྱེ་བས་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཅིག་ཅར་སྤོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་ དགུ་ཆར་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་ཅིག་ཅར་ཀུན་དུ་གཅོད་དོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདི་སྐད་དུ་རིམ་གྱིས་བརྗོད་དོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གཞུང་འདི་བསྐྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་ལྟར་ཀུན་དུ་འཆད་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་རིམ་གྱིས་ཡིན་ནའོ།

所谓'由于不具有无色界所行的缘故'是说，如果认为从断除相应而断除善根，由于先前就不具有色界和无色界所行，所以不可能断除它。这是针对延长其获得而说的。
又问：如何延长其获得呢？因为使其成为非法器。先前成为彼等相续获得的法器，若断善根则成为过患，使其成为无份，因此延长彼等获得而说断除彼等，所以无有矛盾。
'从加行所生等'广说：加行所生是闻思等，在邪见生起之前的极小阶段，已断除彼等善根的获得，因此邪见不能断除彼等。
'以诽谤因果'是说，不是以诽谤圣者。如同无间道和解脱道，诽谤因如同无间道，因为彼等同时灭除善根的获得。诽谤果如同解脱道，因为与彼同时生起。
由所缘分类，邪见有二种，因此说'唯以有漏为所缘'，意思是缘苦和集。'非以无漏为所缘'是说不以灭和道为所缘。
以有漏为所缘又分为缘同分界和不同分界二种，因此说'唯以同分界为所缘'，意思是唯以欲界为所缘。'非以不同分界为所缘'是说不以色界和无色界为所缘。
又问：为何以无漏为所缘和以不同分界为所缘不能普遍断除善根呢？因此说'由于仅以相应门增长而力弱的缘故'。以无漏和上界为境的邪见，唯于与其相应的心心所增长，而非所缘。'仅'字是为了遮遣以所缘门增长。
'如是说'是指毗婆沙师们。'一切'是指以有漏和无漏为所缘，以同分界和不同分界为所缘。
'九品皆'广说：小、中、大各分小、中、大，故成九品。如同见所断烦恼九品皆由苦法忍等顿断，如是九品善根皆由上上品邪见顿时普断。
毗婆沙师们如是说次第。如修所断烦恼。'如是则此论得到救护'是说，若如修所断烦恼而解释，而非其他。'若不善根大'是说，若是次第的话。

།གཞུང་འདི་ལས་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་གསུངས་ལ། དེ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་ཀུན་དུ་གཅོད་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །གཉིས་ཀར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལངས་པ་དང་མ་ལངས་པར་རོ། །སྔར་སྡོམ་པ་སྤོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ རྣམས་ཀུན་དུ་གཅོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཀུན་དུ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །སྡོམ་པ་སེམས་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ ལས་བྱུང་བའོ།།དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དེ་ལ་སྡོམ་པ་སེམས་གང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེ་སྤངས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་སྡོམ་པ་ཡང་གཏོང་ངོ་། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་སེམས་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་སྡོམ་པ་མནོས་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པ་ དང་།སྡོམ་པ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་མནོས་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྔར་སྡོམ་པ་གཏོང་ལ། ཕྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བར་མི་རིགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་མི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོས་ཉེན་པའི་ཕྱིར་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་དག་ནི་མི་བསྟན་ལ། གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུད་འགྲོ་དག་ནི་མི་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་བུ་སྐྱེས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ལ་བདག་གང་ནས་ཤི་འཕོས།གང་དུ་ནི་སྐྱེས། ལས་ནི་གང་ཞིག་གིས་སྐྱེས་སྙམ་པའི་སེམས་གསུམ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ལ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བསམ་པ་ བཟང་བའི་ཕྱིར་སྡིག་པའི་བསམ་པ་མེད་དོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་ཁོ་ན་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་རྟོག་གེ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་མེད་ནང་ན་ཉུང་ལྡན་པ། །ལུས་ཚོར་སྲོག་ཡིད་བརྒྱད་དང་ལྡན། །ཞེས་འབྱུང་ལ། ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་པ་དང་། ནུབ་ཀྱི་བ་ ལང་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ།དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་ན་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འཆད་པ་ཡོད་དོ། །འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཆེར་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་བུད་མེད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་ ལས་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་བོར་ལ།མོའི་དབང་པོ་བསྣན་ཏེ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ། །སྡིག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་པ་དང་། མཁྱུད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡིག་པའི་བསམ་པ་སྟེ་བརྣག་པ་ནི་སྡིག་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ངེས་པར་རྟོགས་པས་རྒྱུན་ གཅད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ།།ལྟ་བ་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འཆབ་པས་ན། མཁྱུད་པའོ། །མཚམས་མེད་བྱེད་པ་འདི་ལ་མིན། །དེ་ནི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཡང་མི་གཏོང་སྟེ། ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ལ་འཇིགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་ཞིག་བདག་ཉིད་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་གཅོད་པའོ། །འདི་ལྟར་གང་དག་གཞན་ལས་ཐོས་ནས་འདོད་པ་དེ་ནི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ ཞིག་རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་ནི་རང་གི་རྟོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཅོད་པའོ།།གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་ལས་ཐོས་པ་ཙམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །བསམ་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལོག་པར་ལྟ་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་བསམ་པ་ཉམས་པའོ། །བསམ་ པ་དང་སྦྱོར་བ་ཉམས་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་ཞིང་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པའོ།

此论中说大不善根能断除一切善根，而且如同修行所断的烦恼一样，渐次断除并无矛盾。'如是说'是指说一切有部诸师。'二者'是指起身与未起身。'先舍戒律'是因为是加行所生心的果报。'后断诸善根'是因为唯断生得善根。
'如是说'是指说一切有部诸师。'戒律是何心之果'等详细阐述。心有二种：生得心和加行所生心。
其中每一种又各有九种。其中戒律是何种心的果报，舍弃了该心，其果报戒律也随之舍弃。其中若以生得心中最小的小心受戒，则会同时断除善根和舍弃戒律。若以其他心受戒，则先舍戒律，后断善根，故不应一概而论。
'因不显示染污慧和非染污慧'是指：因为受剧烈痛苦逼迫，故地狱和饿鬼不显示；因为愚痴重大且无思择力，故畜生不显示。彼等不会有断善根的情况。
'因为业果现前'是指：新生天子会生起三种心：我从何处死来？生于何处？以何业而生？这些都是明了的认知。
北俱卢洲人因为本性善良，故无恶念。'唯在瞻部洲有'是因为瞻部洲人特别善于思辨。
'无善中少分具，身受命意八相应'如是说。东胜身洲和西牛贺洲也与此相同，因此彼处也有断善根的情况。
'因为欲乐和精进微弱'中，因为心被贪欲所压制，故女人不能断善根。她必定如前所说，舍弃忧根，加上女根，具足八根。
'因为显示恶念和具有覆藏'中，恶念即是执着，这是恶念。由于相续不断地确实执着，故难以断除相续，因此称为显示。因为邪见长期相随，所以覆藏，故称为具有覆藏。
'造作无间业者此处非是，因为彼由缘力所生的邪见亦不舍弃'，是因为对业果关系心生畏惧。
'若由因力'等详细阐述：若人自己欲求邪见，是由因力断善根。如是，若人从他处听闻而欲求，是由缘力断善根。如是，若人由自力行持，是由自证力断善根。
'由他力'是指仅由从他处听闻之力。'意乐损坏'是指因邪见现前而意乐损坏。意乐与加行俱损坏是指持邪见且造无间业者。

།ལྟ་བ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་ཞིག་ལྟ་བ་ཉམས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་ ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལུས་ཞིག་ནས་སོ།།མུ་དང་པོ་ནི་རྫོགས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་དགྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ལྟ་བ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཞིག་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལས་ཀྱི་ལམ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དུ་དག་ཅིག་དང་། སེམས་པ་དགེ་ བའམ་མི་དགེ་བའམ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རུང་བ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་ཀྱི་ལམ་གཞན་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཞན་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སེམས་པ་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པར་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞེ་སྡང་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་མཐར་ཕྱིན་ པས་དེའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྲོག་གཅོད་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།བརྣབ་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་གཉིས་ཆགས་པས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། བརྣབ་ སེམས་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའམ།འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་ངོ་། །ཚིག་ཀྱལ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་ཡང་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་གསད་པ་ཁོ་ནས་འཕྲོག་པར་གྲུབ་ པའོ།།ཅིག་ཅར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ནས་བསྐྱོད་བཞིན་པ་ན་གསོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནོད་སེམས་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་གསུམ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །ངེས་པ་དེ་ནི་སེམས་གཞན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་ནོར་ འཕྲོག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ལ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདིར་ནི་འདི་ལ་སྲོག་ཆགས་གསད་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་སེམས་གཞན་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །ངེས་པ་དེ་ནི་གཞན་དུ་ཡང་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་བདག་ཉིད་འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་སྦྱར་བ་ དེའི་སྦྱོར་བས་ཅིག་ཅར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་འམ།སེམས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཅན་དེའི་སྦྱོར་བ་ཅིག་ཅར་གཟུགས་ཅན་གསུམ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ན་སྟེ། འབྲེལ་པ་ལས་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་ཞིག་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ནི་ ཡིད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྣབ་སེམས་སམ།གནོད་སེམས་སམ། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །ངག་གི་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་ན་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། དབྱེན་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པའོ། །ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲ་ན་ནི་ཚིག་རྩུབ་མོ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་ ཀྱལ་པའོ།།འདི་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་ཀྱལ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་དེ། གང་གི་ཚེ་དེ་ལས་གཞན་ཉོན་མོངས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཁས་བླངས་ནས་འཆད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གསུམ་ཁོ་ན་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དབྱེན་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་གམ། ཚིག་རྩུབ་མོ་སྨྲ་ན་སྟེ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི། གནོད་སེམས་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

关于'见解损坏者是谁'等详细阐述：任何人因见解损坏而断除一切善根，此人即于现世结生。任何人因见解和戒律损坏而断除，此人则于身坏后。
第一种情况是指如补特伽罗等，因为见解损坏的缘故。第二种是指阿阇世，因为造作无间罪的缘故。第三种是指提婆达多，因为见解损坏和造作无间罪的缘故。第四种是指我等其他人。
关于'业道与思俱生'等详细阐述：即与善或不善业道，以及善、不善或无记思俱生。
关于'无其他'，由于业道圆满时也有贪心等存在，因此说'无其他'。'具有非烦恼思'是指善思和无记思。'从有色者'是指除欲邪行外的诸业。
'害心所成的杀生'是指由嗔恨而圆满杀生时，必定与杀生、害心和思俱生。
'具有贪心'是指不与取和欲邪行二者由贪欲圆满，故与二者和思俱生，即贪心与不与取或欲邪行。绮语圆满时也有贪心等任一存在。
'与三俱生'等是指仅以杀害而成就掠夺。'同时'是指在驱逐过程中杀害，如是则与害心、杀生、不与取三者俱生。
'此定不具其他心'中，此定仅对具有掠夺他人财物之心者而言，此处还有'应当杀害此生命'的其他心，因此无相违。
此定于其他情况下与三俱生是指，以自身欲邪行加行，以其加行同时圆满杀生等任一业，或具有非烦恼思者以其加行同时圆满三种有色业，论中仅说明了联系的举例。
其中'意业一种'是指贪心、害心或邪见。'语业三种'是指，说妄语时即妄语、离间语和绮语；说粗语时即粗语、离间语和绮语。
此是就'一切烦恼皆为绮语'而说，若承许彼外烦恼而解释时，则应说仅与三者俱生，即具有离间意乐而说妄语或粗语。或者，'成为贪心等'中的'等'字，是与害心和邪见相连。

།ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྣབ སེམས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྦྱོར་བ་བཞི་དང་ལྔ་དང་དྲུག་ཅིག་ཅར་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ན།ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །དྲུག་པ་སྦྱར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་མ་གཏོགས་པ་ལའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་ གཡེམ་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་གཞན་གྱི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་བརྣབ་སེམས་བརྒྱད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དགུ་འམ་བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་ཞེ་ན། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ། ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བ་བཅུ་ཡི་བར་དག་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་དང་བརྒྱད་དང་ལྔ་དང་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའོ། །རེ་ཞིག་གཅིག་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་ མེད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་དེ་དག་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤོང་བ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བ་ལྔ་འམ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བ་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། ལྔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མེད་པས་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་གཉིས་དང ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་སྨོས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པ་ལ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་ཡོད་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་གཉིས་ཁོ་ན་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་ངོ་།།ཡིན་གྱི་གསུམ་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་སྡོམ་པ་བླང་བར་མ་གྱུར་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ། །བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མི་དགེ་བ་འམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་དག་ཀྱང་སྤོང་བ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་སྟེ། དགེ་བའི རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མེད་པས་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བླ་ལྷག་ཏུ་བསྣན་ཏེ་བདུན་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །མི་དགེ་བ་ དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ།དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་སྤོང་བ་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདུན་ཁོ་ན་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་དགུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལྔ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་སྤོང་བ་བདུན་དང་། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'五、六、七也应当如是配合'的意思是：当成为贪心等时，若同时完成四、五、六种加行，则五、六、七与思心所同时生起。
'配合第六'的意思是：除了贪欲邪淫以外。'自己行贪欲邪淫'的意思是：因为这不需要他人的圆满。在此贪心成为第八。
若问为何不与九或十同时生起？因为贪心等之间没有相互相应。
'乃至十善'是总说。'非一、八、五'是特别遮除。
首先，不与一同时生起，因为无贪与无嗔二者之间没有相互混杂，唯有正见与彼等混杂，且因为没有一种舍离自性的律仪。
也不与八同时生起，因为没有五或六种舍离自性的律仪。
也不与五同时生起，因为没有二、三、五种舍离自性的律仪。
'住于五种善识'的意思是：因为彼处无正见，故与无贪、无嗔二者同时生起。
除了尽智与无生智外，一切善意识都与三善根相应，因此出现'无色定'等说法。提到无色是为了遮除住于禅定者具有禅定和无漏律仪。
尽智与无生智因不是见的自性，故唯与无贪、无嗔二者及思同时生起。
唯与三者同时生起是指未受律仪而与正见相应的意识。
与四同时生起是指具有不善或无记心，因为彼处无意的无贪等，且近事戒和沙弥戒是四种舍离的自性。
'于彼正受时'的意思是：正受近事戒和沙弥戒时，住于五种善识聚时因无正见故与六同时生起。
与七同时生起是指住于善意识，即于彼增加正见而与七同时生起。
详说'具有不善和无记心'，因为彼处无意的无贪等，且比丘戒是七种舍离的自性，故唯与七及思同时生起。
与九同时生起是指住于五种善识，即比丘戒所摄的七种舍离、无贪、无嗔，因为彼处无正见。

།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ ལེན་པ་དགུ་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལ་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང་། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པ་འབྱུང་ངོ་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཟག་ པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་དགུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། དགེ་ སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་མེད་ཀྱང་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།།དེ་ལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་བདུན་དང་། བརྣབ་སེམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཅི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་འདོད་པར་གཏོགས་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ལ་གནས་པ་ཞིག་བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང ངམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགུ་དང་ཞེས་དེ་དག་གི་ཚུལ་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་ སེམས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།རེ་ཞིག་འདི་ནི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། སེམས་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་དགེ་བ་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའོ།།སྤོང་བའི་ཡན་ལག་གཅིག་ཡང་དག་པར་ལེན་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་འམ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་ཡན་ལག་གཅིག་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་གཅིག་ཁོ་ན་དང་། སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གཉིས་དང་ལྔ་ཡང་དག་པར་ ལེན་པ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡན་ལག་གཉིས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ནི། ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དང་། ལུས་ཀྱིའམ། ཡིད་ཀྱི་གཉིས་དང་ངོ་། །ཡན་ལག་ལྔ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ནི་བརྒྱད་དང་ལྷན་ཅིག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ནི་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་ ཡིད་ཀྱི་གསུམ་འབྱུང་ངོ་།།དམྱལ་བ་ན་ནི་ཀྱལ་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་གནོད་སེམས་རྣམ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་འཇུག་པའོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའི་ཕྱིར་ཀྱལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་ནི་དེ་ ལས་གཞན་ཉོན་མོངས།།ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཚུན་བརྒྱད་གགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚིག་རྩུབ་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་དམྱལ་བ་རྣམས་དམྱལ་སྲུང་དག་ལ་སྤྱོ་བར་བྱེད་ལ། དམྱལ་སྲུང་དག་ཀྱང་དམྱལ་བ་རྣམས་ལ་ སྤྱོ་བའམ།དམྱལ་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་སྤྱོ་བའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྩུབ་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགའ་ཡང་འཇམ་པོར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་བརྣབ་སེམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་དོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་ སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་མ་མེད་པའོ། །རྟག་ཏུ་བྱེ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ན་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་མ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྣབ་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མེད་དོ།

以尽智和无生智所摄的意识住于其中时，比丘戒具足受持九种与思俱生，应当如是配合语境。其中以比丘戒所摄的有色法七种，无贪心和无害心生起。依无色三种而生尽智等，故无无漏戒。正因如此，故说'彼即是由禅定所摄'，意即虽无比丘戒具足受持，但与尽智和无生智相应的意识住于禅定所摄中时，与九种俱生。
其中有无漏戒所摄七种，无贪等。所谓'禅定所摄'，是为了区别于无色所摄。'与十俱生即是其余'，是指除了与尽智和无生智相应之外的善意识。是否一切时候住于欲界所属和色界所属时都与十俱生呢？不是。那么是什么呢？唯有比丘戒具足受持时。'除尽智和无生智'，即与九俱生，因为这些方式已经解释过了。
'一切与禅定和无漏戒其他俱行的思'，应当配合语境理解为与十俱生。首先这是关于戒所摄诸法的确定。'除戒之外与一'等等出现，'与其他心相应'是指与不善心和无记心相应。
'若受持一断支'是指，当受持断除杀生或不与取一支时，仅与一俱生。'受持二和五时'中，当受持二支时，与五俱生，即意的三种，以及身的或意的二种。当受持五支时，同时与八俱生，其中有色法五种和意的三种生起。
'地狱中有绮语、粗语、害心二种'中，'具有'是指获得，'现行'是指实际生起。'因发出哀叹故是绮语'，是依据'其余是其他烦恼'的定义而说的。'因相互叫骂故是粗语'，是指痛苦折磨的地狱众生对狱卒发怒，狱卒也对地狱众生发怒，或地狱众生彼此发怒。'以粗暴心相续'是因为没有任何柔和相续。
因为没有可贪著的事物，所以没有现行方面的贪心行为。因为业果现前，所以没有邪见。'正因如此'是指因为无有必要故无离间语。'因为永远已经分离'是说彼处无有对境故无离间语。因为无有我执，所以在现行方面没有贪心。

། རྒྱུད་འཇམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་མེད་དེ། གནོད་སེམས་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱོན། དེ་གཉི་ག་ཡང་དེ་ན་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ན་གནོད་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །སྡིག་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་མེད་དོ།།བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོན་པའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་ཚིག་ཀྱལ་པ་ལ་བདུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་ པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཆར་ཡང་ལྡན་པ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མེད་དེ། འདོད་པ་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྔར་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཚེ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་མེད་དོ། །རྫས་དང་བུད་མེད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་འདོད་པས་ ལོག་པར་གཡེམ་པ་དག་མེད་དོ།།དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་ཚིག་རྩུབ་མོ་དག་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདི་དག་གི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བུད་མེད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དང་ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་མི་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཀྱི། གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་དག་གི་ ནང་ན་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ལྷ་དག་གི་ནང་ན་ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པ་ཡོད་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་གཞན་ན་གནས་པ་ན་གསོད་པར་བྱེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཡི་དགས་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ན་གནས་པའོ། །མགོ་དང་རྐེད་པ་བཅད་ན་འཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལྷས་ཀྱང་ལྷ་གསོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མེད་དོ། །འདུ་ཤེས་ མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་སེམས་རིལ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་ དག་ན་གཟུགས་མེད་པས་མངོན་སུམ་དུ་མེད་ན་དེས་ན་འོ་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཅིག་ལ་ལྡན་པ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འཕགས་པས་ས་གང་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གང་དུ་སྐྱེས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ས་དེ་ལ་བརྟན་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞིའོ། །གལ་ཏེ་ས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་བསྐྱེད་དེ་འགགས་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ས་ལྔ་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་གྱི་བར་བསྐྱེད་དེ་འགགས་ན་ནི་གཟུགས་མེད པ་དག་ན་འདས་པ་དེ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།ས་ལྔ་ཆར་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་དང་ནི་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པའམ་གང་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་དང་ལྡན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་མ་འོངས་པ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ས་ལྔ་ཆར་ལ་ བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་འགགས་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ས་ཁོ་ནས་བསྙད་ལ། གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་ལྔ་ཆར་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལྷག་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་ལྷག་མར་བྱས་ཤེ་ན། གཟུགས་མེད་པ་དང་ འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་གཉིས་ལས་སོ།

由于性情柔和以及无有损恼心之事物的缘故，故无害心。害心是由因的力量和缘的力量而生过失，这两者在彼处皆无。因此，在北俱卢洲无有现行的害心。由于非恶意之心故，无有邪见。
'第七'是指按诵读次第，绮语为第七。'从现行门'即是对'直接'的解释。
由于非恶意之心故，杀生等六者皆无有相应和现行，因为已确定在欲界中色法先前无有生起。又因寿量确定故无杀生。因无占有财物和女人故，无不与取和欲邪行。
因无有必要故，无妄语、离间语和粗恶语。'如何是这些不净行'是指思考'若无占有女人'。'从现行门亦'中，'亦'字是表示从相应门亦有之意。
'除了旁生、饿鬼和天众中的不律仪'是指如此：只承认人类有不律仪，其他则无。意为在人道中有不律仪所摄。
'等'字表示除不律仪外亦有其他。若问天众中如何有杀生，则说'即便'等。'住于其他趣中而杀'是指住于饿鬼等趣中。'斩断头部和腰部则死'此说明天人亦杀天人。
'从相应门有'是指无色界中因无色故从现行门无有。无想有情虽生于禅定中，但禅定律仪不从现行门而有，因为禅定律仪随心而转，而彼等心已完全止息故。
若问无色界中因无色故无现行，那么应当说明哪些生于无色界者有相应。因此广说'生于无色界的圣者们'。'依止圣者何地'中，于何地出生而生起无漏戒，即是依止彼地。欲界和四禅定。
若依一地生起后灭，如是乃至依五地生起后灭，则于无色界中与彼过去相应。与依止一切五地的未来相应，是指无论生于何处或未生何处，皆与依止彼等相应。为何如此？因为无有决定。
如是，未来可能依次第依止一切五地而生，因此已生已灭者因已生故唯依地而说，未生者因无决定故安立于一切五地。'余'是指，从何处余？从无色界和无想有情二者。

།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ལྡན་པ་ངེས་པར་བཤད་པས། འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ལྡན་པ་དང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དམྱལ་བ་དང་བྱང་ གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ན་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ན་ནི་གཉི་ག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷ་དག་དང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་མ་གཏོགས་པའི་མི་དག་གི་ནང་ན་ནི། སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པ་ཡོད་དོ། །ཀུན་དུ་བསྟེན་ པ་དང་།གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་སུའོ། །གོམས་པར་བྱས་པ་ནི་དངོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུའོ། །ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ནི་མཇུག་གི་གནས་སྐབས་སུའོ། །སྲོག་གཅོད་པས་ནི་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་དོ།།ཚིག་ཀྱལ་པས་ནི་ཚིག་གཟུང་བར་མི་འོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་མི་བཙུན་པའོ། །འདི་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མི་དགེ་བ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བརྗོད་ པ་ན་ཇི་ལྟར་སྐྱོན་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཚེ་དེའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དུག་དང་གནམ་ལྕགས་དང་མཚོན་ཆ་ལྷགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་འབྱུང་བ་ལ་ གེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཚེ་དེའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གཟི་མཐུ་ཆུང་བ་ནི་ནུས་པ་ཆུང་བའོ། །སེར་བ་ནི་སེར་བ་དག་གོ། །ཆར་ནི་ཆར་ཏེ་དེས་ནི་འབྲུ་རླག་པར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་གྱིས་འཁྲིགས་ པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྡུལ་ལྷགས་པས་སྤུ་ངན་པར་འགྱུར་བའོ། །ས་ཚ་སྒོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲུ་དག་མི་སྐྱེ་བའི་སའོ། །དགོན་དུང་ནི་ཆུ་མེད་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལྟ་བུའོ། །ཐ་ཆད་ནི་དམན་ཞིང་སྨད་པ་སྟེ། ཀླ་ཀློ་ལ་སོགས་པའི་ས་དག་གོ་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ས་ནི་རི་དགས་དང་ཕག་ གིས་ཉེ་བར་གཙེས་པའི་ཞིང་དག་གོ།།དུས་ལོག་པ་ཅན་འདི་དག་ལ་དུས་ཡོད་པ་སྟེ། དུས་བཞིན་དུ་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དང་ཆར་འབབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ཕྲ་མོ་ནི་འབྲས་བུ་མི་རགས་པའོ་འབྲས་བུ་ཁ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་པ་མི་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ལས་ དེ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་གིས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེད་པའོ། །དེར་ནི་སྦྱོར་བས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱོར་བ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཚོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་འདིར་དངོས་ཀྱིས་ཚེ་ཐུང་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་སྦྱོར་བས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་ན། འོ་ན་མདོ་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་དང་། གོམས་པར་བྱ་བ་དང་། ལེན་མང་དུ་བྱས་པས་དམྱལ་བ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྨོས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།སྦྱོར་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པའི་འཁོར་ཡིན་ཏེ། དེར་སྦྱོར་བ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་བཏགས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་དོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་གཉིས་ལས་མི་[(]འདའི[,]འདྲའི[)]། འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་དེ་སྐད་བཤད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ལས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་དོ། །གཟི་བྱིན་མེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟི་བྱིན་ནི་སྙིང་གའི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་དོ།

由于已经确定了无色界的具有，应当确定说明欲界和色界的具有和现前，为此广说'界'。除地狱和北俱卢洲，是因为那里没有正受的戒律。其他处有两者，即在天众和除北俱卢洲的人众中，有摄律仪和非律仪。
关于'亲近、修习、多修'，亲近是在加行位时，修习是在正行位时，多修是在后位时。
'杀生将得短寿'，这是说明等流果。'绮语将不被采信'是指言语不受尊重。这是说'此为彼等之等流果'。
问：说明无记不善修所断的等流时，如何不成过失？为此广说'杀生是断此生命的等流'。毒、雷电、兵器等降临等，这些是能够障碍杀生者由善业所引生命的出现，其他则不然。因此说杀生是断此生命的因。
威力小是指能力小。雹是指冰雹。雨是指降雨，由此毁坏庄稼。'尘土飞扬'是指尘土飞扬使毛发变差。'盐碱地'是指庄稼不生长的土地。荒漠是指无水之地，如悲惨之地。下劣是指低贱受贬，如蛮夷等地。罪恶之地是指被野兽和猪所侵害的田地。
这些时节错乱是指有时节，意思是寒暑雨水不按时节而至。'果实微小'是指果实不丰硕。'果实苦'是指成熟不均匀之意。
'为何唯由此'是指由何因生于地狱。'彼处是由加行'是指因为加行相续，是剧烈痛苦的因。正行因为是刹那性且感受微小，所以此处应当由正行成为短寿。
问：如果由加行生于地狱，那么经中说'亲近、修习、多修杀生将生于地狱'如何解释？为此广说'因说具眷属'。加行是杀生的眷属，在彼加行上假立杀生而如是说。
所说的等流果也不出离异熟果和增上果二者，仅是由相似差别而如是说。即从与可爱的杀生等相似而说是等流果而已。关于'无威光故'，威光在心间处。

།གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ནི་རྫས་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་བྱས་པ་དང་། གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་ཀྱི་དབང་གིས་གཟི་བྱིན་ཅན་དུ་གྱུར་ན་དེའི་རྒྱུ་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ ཕོངས་པར་བྱས་པས་དེ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པས་ནི་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པ་དང་། དགྲ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་གཟི་བྱིན་གང་། གང་གི་གཟི་དང་བཅས་པའོ། །ཞེས་ངེས་པར་བརྗོད་པའི་གཟི་བྱིན་མེད་པར་བྱས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྲིད་ཚད་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པས་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། མ་བསད་པ་དང་། གཟི་བྱིན་མེད་པར་མ་བྱས་པས་དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་སྤངས་པས་རྫས་ཀྱི་བདག་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་མ་བྱས་པ་དང་། གཟི་བྱིན་མེད་པར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་ པ་སྤངས་པས།གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། དགྲ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མ་ཅན་དུ་མ་བྱས་པ་དང་། གཟི་བྱིན་མེད་པར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འདི་ཡང་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་གཉིས་ལས་ལོགས་ཤིག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་འཚོ་བ་ལོག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ན་ཆགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ ཡང་ཡིན་ལ།ལོག་པའི་འཚོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལོག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཆགས་པའི་ཆོས་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆགས་པའི་ཆོས་ནི་ཕྲ་མོ་ཡིན་ཡང་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྲུང་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོང་དཀའ་བའོ། །ཁྱིམ་པས་ལྟ་བ་སྦྱང་བར་དཀའ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་མཚར་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། གཟའ་དང་། རྒྱུ་སྐར་དང་། ཡུད་ཙམ་ལ སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་ལ་འཚོ་བ་རག་ལུས་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གི་ལུས་གནས་པའི་རྒྱུ་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་སྟན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གཞན་ལ་རག་ལུས་པའི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་འཚོ་བ་སྦྱང་བར་དཀའོ། །ལོག་ པའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མ་གནང་བའི་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར། གོང་དུ་འབྲས་བུ་ལྔ་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ པོའི་འབྲས་བུ་དང་།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དྲི་བཅས་སྤོང་བའི་ལམ་དག་གི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤོང་བའི་ལམ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲི་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྤོང་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཡིན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། སྤོང་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ། །འདིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བས་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱི་དོན གྱི་བྱས་པ་ནི་མེད་དེ།གཉི་གར་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于其他的也应当如是配合而说，即是说：以不与取则对物主生起痛苦，使其贫乏受用，使其失去威光，因为以财物的缘故成为有威光者，使其无有此因故，以贫乏受用而损害彼故。
与他人妻行淫则对他人生起痛苦，使其成为有怨敌之妻子者，使其失去世间所说'某某有威光'之威光。
如是于其他诸事也应当尽量配合，此是一方面。一切应当从不善业相反配合而说，即是说：以远离杀生则不对他人生起痛苦，不杀害，不使其失去威光，因此于彼生起三种果报。
如是以远离不与取则不对物主生起痛苦，不使其贫乏受用，不使其失去威光，因此于彼生起三种果报。以远离欲邪行则不对他人生起痛苦，不使其成为有怨敌之妻子者，不使其失去威光，因此于彼生起三种果报。对其他也应当如是配合。
于业品中也应当观察此等，即'世尊'等广说。
说'彼二者之外另说'即是邪命、邪语和业末二者之外。如是解说则由贪所生之身语业，彼等即是邪语和业末，也是邪命。由嗔和痴所发起者，彼等唯是邪语和业末。
关于'贪法是夺取'，即使是微细的贪法也是夺取。因为即使是极为善巧者也难以守护，故难以修习。
为何在家人难以修习见？因为经常有种种见解，即是说具有稀有、吉祥、星宿、时节等见解。
'依赖他人活命'即是说比丘身体存在之因法衣、饮食、卧具等诸物依赖他人的比丘们难以修习活命。
'因为受用邪境'即是说因为受用不被允许的境。
于业品中应当说明一切属于业的，因此说'上述所说五果'，即异熟果、等流果、增上果、士用果和离系果。
关于'有垢断道'，断道有有漏和无漏二种，因此说'有垢'。'为断故是道'即是说，断是择灭。'此能断烦恼'即是说断除所得，此中以语词安立而有差别，义理上无差别，因为二者皆与无间道相应故。

།རང་གི་སར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལམ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ས་གང་ཡིན་པ་དེར་ངེས་ པ་ཁོ་ནའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འདྲ་བ་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་འདྲ་བ་མཉམ་པ་དང་ལྷག་པ་དེའི་ཕྱི་ནས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་གང་དག་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །སྤངས་པ་དེ་ཡང་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྤངས་པ་ཡང་ལམ་གྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུར་རིགས་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཟག་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བྲལ་བ་ཁོ་ནའོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེས་དྲངས་པའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ལམ་དང་།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། གང་ཡང་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་དང་། སྤངས་པ་དེ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དོ། །སྤོང་བའི་ལམ་ལས་གཞན་པའི་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱོར་བ་དང་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཁོ་ན་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་སར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་འདྲ་བ་མཉམ་པ་དང་ལྷག་པ་ཕྱི་ ནས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལྷག་མ་དང་། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །འདིར་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་ པ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་ནི་གོང་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལས་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཆོས་དགེ་བ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ། དེ་སྐད་བཤད་དེ། བྲལ་བ་ནི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྲལ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འམ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། བྲལ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། མི་དགེ་བ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་དག་དེའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་སོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉིད་དོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ། མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'属于自地的异熟果是可意的'这句话，异熟果即异熟，对于有漏业，其果必定属于其所在地。
关于'由等持所生的后续诸相似法'这句话，等流果是指相似法平等或殊胜的后续所生诸法。
士用果是指由其力量所生的诸法。
关于'所断亦是'这句话，由于以其力获得断证，所断也安立为士用果。
其他人说所断也应是增上果，因为由其力量而现证的缘故。
关于'除异熟果'这句话，因为无漏法没有异熟果。
等流果是由等持所生的后续诸法。
离系果唯是离系。
士用果是由其所引生的诸法，即：解脱道、与其俱生、未来所得以及所断。
增上果是除先前已生者外的一切非自性诸行。
关于'除断道外的诸业'这句话，是指加行道、解脱道、胜进道所摄以及布施思等和不善业。
关于'除离系果'这句话，因为它不能断烦恼，只有无间道才与离系果相应。
其异熟果是属于自地的可意与不可意异熟，因为是有漏善法和不善法的缘故。
等流果是相似法平等或殊胜的后续所生诸法。
士用果是与其俱生及由其力所生者。
关于'无漏余'这句话，加行道、解脱道和胜进道所摄，因为非无间道故无离系果，又因为是无漏和无记故无异熟果。
此中等流果、士用果和增上果如前所说。
关于'善业有四种善法果'这句话，是就类别而言，因为并非一切善法都有离系果。
离系既非等流果亦非增上果，有为善法也非离系果，因为离系是无为法。
异熟是无记，故说'除异熟果'。
不善有二，即士用果和增上果二种。
其中士用果是由其力所生者。
增上果是除先前已生者。即一切不善法。
无等流果，因为不相似。
也无异熟果，因为是染污。
也无离系果，因为是有为法且是染污。

།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ གཏོགས་སོ།།འདི་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་ལ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་དགེ་བ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རང་སར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ཡིད་དུ་འོང་བའོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི། གང་དག་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནའོ། །ལས་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་སོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དེ། མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་རྣམ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ།།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེས་པའོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་མི་དགེ་བ་ ཐམས་ཅད་དོ།།སྔར་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རིགས་མཐུན་པ་ཁྱད་པར་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའམ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།བྲལ་བ་ནི་དགེ་བ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་སར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་འདྲ་བ་རྣམས་ཁོ་ན་སྔར་སྐྱེས་པ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་བོར་ནས། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་མི་དགེ་བ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དག་གི་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་དེ་དག་གོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་དགེ་ བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉིད་དོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དེ། མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ བཅུག་སྟེའོ།།མི་དགེ་བ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཆོས་མི་དགེ་བས་རིས་ལྔ་པ་རྣམས་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་བཅུག་སྟེའོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ པ་བཞིན་ནོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་དག་གོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ ཆོས་འདྲ་བ་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ།

无记有三种，除去离系果。如是无记法不同于善法，故无等流果，亦无离系果，因为离系果是善无为法的缘故。异熟果是属于自地的可意异熟。士用果是由其力所生，即是随后所生诸法。增上果唯是除去先前所生的一切无记法。
不善业的果广说为：士用果是随其后所生的善法。增上果唯是除去先前所生的一切善法。无等流果，因为不相似的缘故。异熟是无记，故亦无异熟果。亦无离系果，因为是有为法的缘故。
不善有三种：士用果是与其俱生及随后所生。增上果是除去先前所生的一切不善法。先前所生的等流果是同类具差别者。无异熟果或离系果，因为是有烦恼性及是有为法的缘故。
无记有四种，即除去离系果，因为离系是常善法的缘故。异熟果是属于自地的不可意异熟。若舍弃唯相似法是先前所生的等流果，如何说不相似的无记是不善的等流果？为此广说无记。
等流果安立为遍行因与同分因的果，其中虽然有身见和边执见是无记，但由于相似于烦恼性及见苦所断性，安立为见苦所断遍行因和见苦所断同分因的等流果，故无相违。
无记业广说为：士用果是随其后所生的诸善法。增上果唯是除去先前所生的一切善法。无等流果，因为不相似的缘故。亦无异熟果，因为是善法的缘故。亦无离系果，因为是有为法的缘故。
不善有三种，即加入等流果。不善亦是无记诸法的果，如五部不善法是身见和边执见二者的果。如同不善亦是无记诸法的果。
无记法有三种，即唯是彼等，其中士用果是俱生及随后所生。增上果是除去先前所生的一切。等流果是后生的相似法。

།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་ནི་མེད་དེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པའི་ཐམས་ཅད་གཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདིར་རིགས་ ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི་འདས་པ་ཐམས་ཅད་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་དགེ་བ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མི་དགེ་བ་འདས་པ་ རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདས་པའོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདས་པའི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་འདས་པ་རྣམས་སོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱིས་འབྱུང་ བ་འདས་པ་རྣམས་སོ།།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདྲ་བ་ཕྱིས་བྱུང་བ་འདས་པ་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བ་ཡང་བཞི་སྟེ། འདས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ད་ལྟར་བའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་མ་བྱུང་བའི་ཆོས་འདྲ་བ་ད་ལྟར་བ་རྣམས་སོ། །སྐྱེས་ བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་ད་ལྟར་བ་འདས་པའི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ།།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནའོ། །མ་འོངས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་འོངས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་ འབྲས་བུ་ནི་ཆོས་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་སོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་དག་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནའོ། །བར་མའི་ནི་མ་འོངས་པ་འང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་སོ།།བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་འོངས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་ད་ལྟར་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དེ་དང་གཞན་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བ་ནི་མེད་དེ། དེར་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་དག་དུས་སྔ་ཕྱིར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་དག་དེའི་སྟོབས་ལ་རག་ལས་ཏེ། འབྱུང་བ་དེ་དག་གོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་ བུ་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་འོངས་པའོ། །མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་མེད་དོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །དུས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་གི་ས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཡང་སྲིད་ཚད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་ཀྱི། རང་གི་ས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རང་གི་ས་པའི་ཆོས་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མེད་མོད་ཀྱི། རང་གི་ས་པའི་ཆོས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་ཅི་རིགས་པར་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་བཞིར་འགྱུར་རོ།།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བ་པས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

没有离异熟果，因为无记法没有异熟果，且非烦恼对治。'一切过去是基'，此处是就类而言如是说，并非一切过去都是一切过去的四种果。
除离系果者，是因为它是无为法，故不摄属于时间。过去的善业、有漏业和不善业的异熟果是过去的异熟。士用果是与过去业同时生起的，以及由其力量所生的过去诸法。增上果是除其自体外，与彼等同时生起及后生的过去诸法。等流果唯是后生的相似过去诸法。
同样，现在果也有四种：过去的异熟果是现在的异熟。等流果是前所未有的相似现在诸法。士用果是由过去业力所生的现在诸法。增上果唯是一切现在法。
未来诸法也应如是说：过去的异熟果是未来的异熟。等流果是相似的未来诸法。士用果是将由其力量而生的诸法。增上果唯是一切法。
无记法的未来果也有四种。其士用果是其后相续生起的未来诸法。增上果唯是一切未来法。异熟果是其未来异熟。等流果是与其相似的未来诸法。
现在业的现在果有二：士用果和增上果。其士用果是同时生起的。增上果是与彼及其他同时生起的。现在的等流果和异熟果是没有的，因为因果必定有前后时间的确定性。
未生的未来果有三种：士用果是依其力量而生起的诸法。增上果是除自体外的一切法。异熟果是有漏善业和不善业的未来异熟。未生诸法非相应因及遍行因，故无未来等流果。也无离系果，因为不摄属于时间。
属于自地的有四种，此也是就最大范围而言，并非自地一切法的果都是自地四法。虽然无漏法没有异熟果，但自地法从欲界乃至有顶，随其所应，有漏业和无漏业都有四果，除离系果，因为非离系所摄。

།དེ་ལ་རང་གི་ས་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་ཡིན་ ལ།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རང་གི་ས་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་ས་པ་གསུམ་དང་། གཉིས ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་སོ། །ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། མཉམ་ དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བས།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མཉམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་གཞན་གྱི་ས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གཞན་གྱི་ས་པའི་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་དོ། །བྲལ་བ་ཡང་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ས་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་གྱི་ས་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་ པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་ས་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ འབྱུང་སྟེ།སློབ་པ་འམ་མི་སློབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འམ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ དོ།།དེ་ལ་སློབ་པའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ། སྲེད་པས་མ་བརླན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་སློབ་པའི་ལས་ལ་ཡོད་པ་གསུམ་ ཡིན་ནོ།།སློབ་པའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ། དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་དང་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །མི་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་ པའི་ཚེ་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བསལ་ཏོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ ཐམས་ཅད་དོ།།བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་མེད་པས་མི་སློབ་པ་རྣམས་ལ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་མཐུན་ པའི་འབྲས་བུ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་མེད་དེ།མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于此，自地的有漏法是有漏业的四种果，无漏法是士用果和增上果。无漏法是无漏的三种果，除了异熟果和离系果。有漏法是二种果，除了异熟果、等流果和离系果。如是，自地的有漏法和无漏法总括而言是有漏业和无漏业的四果。
关于'他地三种和二种'，是以有漏和无漏的区分来说明：无漏业的果是他地的无漏法有三种，即士用果、增上果和等流果。如说'九地的道互为平等和殊胜'，由于是同类因，所以无漏法平等和殊胜的虽然是他地，但是他地无漏业的等流果。
'因为不属于界'是说，无漏业因为不属于界，所以不可能有异熟果。离系也因为不属于界，所以不可能是他地。他地的有漏法是彼二果，即士用果和增上果。同样，他地的有漏法和无漏法也是有漏业的二果，即士用果和增上果。
'除了异熟果和离系果'是说，有学或无学没有异熟果或离系果。关于'非有学非无学'详细说明：非有学非无学法是有漏法和无为法。其中，有学业没有异熟果，因为未被爱润故。也没有世间等流果，因为不相似故。离系果是非有学非无学，而它对于有学业有三种。
有学法是一种，即增上果。没有等流果，因为低劣故。因为没有俱生和等无间生，所以也没有士用果。无学之后不会出现有学，因为即使退失时也被烦恼生起所间隔故。异熟果和离系果是非有学非无学。无学有三种，除了异熟果和离系果。
这是说，这些是非有学非无学所以已排除。关于'非有学非无学'详细说明：士用果是由其力所生者。增上果是除了先前已生起的一切。离系果是无间道的。无学没有无间道，所以无学没有离系果。关于'其余果'详细说明：非有学非无学的等流果中没有有学和无学，因为不相似故。

།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ལྔ་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤོང་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་ པའི་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་དོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་འམ་བྲལ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བ་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མི་དགེ་བ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་སྟེ་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དོ། །བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་དེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སམ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བའི་སེམས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བས་ སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མེད་པས་མ་གཏོགས་སོ། །དབུས་སུ་ཡང་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྨོས་ཀྱང་ དབུས་སུ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཅི་ནས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མཐུན་པར་སྦྱར་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེའི་དགེ་སོགས་གཉིས་དང་ནི། །གསུམ་དང་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། ། ཞེས་ཐོག་མར་ཡང་གོ་རིམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་ལ། སྤང་བྱ་མིན་པའི་དེ་དག་གཅིག་།གཉིས་དང་བཞི་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན། །ཞེས་ཐ་མར་ཡང་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད ཡུལ་དག་ལ་རངས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚུལ་ནི་ཐ་བས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་མིན་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞིང་ཐབས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཆོ་ག་ཉམས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་པའོ།།ཆོ་ག་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་རིགས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་དང་གནས་པ་དང་། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་ཆོ་ག་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ ངག་གི་ལས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྟགས་དང་དུས་དང་།བྱེད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་པ་བྱས་པས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆོ་ག་ཉམས་པའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེས་པ་བསྡུའོ།

没有异熟果，因为不属于界故。也没有离系果，因为是有为法故。关于'是全部五果'的说法，属于断除业所摄的世间业也有离系果。
除了异熟果和离系果这句话是说，由于没有见所断的异熟或离系，所以要排除。除了离系果这句话是因为没有修所断的离系故。
遍行和相应业的等流果是修所断的有漏法。异熟不是有漏故是修所断，所以见所断的不善烦恼相应业的异熟果是修所断。
关于'一个即增上果'的说法，由于不是由其力而生故没有士用果。关于修所断业的广说，没有等流果，因为不是遍行故。也没有异熟果，因为没有见所断的异熟故。也没有离系果，因为离系果不是所断故。
除了异熟果和等流果这句话，是因为是所断故，以及不相似故而排除异熟和等流果性。
关于非所断业的果的广说，非所断业之后或同时不会生起见所断，所以没有士用果。修所断心在非所断业之后生起，所以士用果也是修所断。
除了异熟果这句话，是因为没有非所断的异熟故除外。为了使中间也如同开始和结尾那样理解，虽然没说'依次'二字，但在中间也要理解为'依次'的意思。
怎样呢？因此说'这是相应之法'，这是总结的方式。'不善善等二与三与四依次'，开始也加上'依次'二字，'非所断彼等一二四依次'，结尾也这样连接。
关于'从非如理作意而生'，作意即是意，意即是令心趣入境界的意思。方式即是方法。非如理即是不如法、不合理，这就是非如理作意。
有人说'也是仪轨失坏'，不仅仅是有漏。任何仪轨失坏都是由不合理而生，因为造作不合理故。行走、停住、饮食等都是各自的仪轨失坏。'等'字包括无记语业因为相、时、作用不相应故造作不合理而生，以及仪轨失坏的身语业所引发的不合理意业。

།རིགས་པ་མ་ ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་བརྡར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི།དོན་དམ་པར་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཡིན་ལ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། དེ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལས་གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ འཕེན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་ལས་དུ་མས་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་པ་དང་། གཅིག་གིས་དུ་མ་འཕངས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་དང་པོ་ལྟར་ན་རིས་མཐུན་པ་དུམ་བུར་འཕེན་པས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ལས་ཀྱི་འབྲས་ བུ་གཅིག་ཟད་ཅིང་ལས་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ན་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ལ་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལན་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།གཅིག་གིས་དུ་མ་འཕེན་པས་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནི་ལས་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་དང་།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ཡང་འགྱུར་ན། དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་གནས་སྐབས་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་གཅིག་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་གྱི་དུ་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་ལས་གཅིག་ གིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཡིན་ན་ནི།འོ་ན་གནས་པས་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་གཅིག་ལས་གཅིག་བསྒྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབས་ཤིང་བསགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བསོད་སྙོམས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསོད་ སྙོམས་གཅིག་པ་འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དོ།།བསོད་སྙོམས་ནི་སེམས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་མིར་མཚུངས་མོད་ཀྱི། ཁ་ཅིག་དབང་པོ་ཚང་ལ་ཁ་ཅིག་དབང་པོ་མ་ཚང་སྟེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ ལས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་འཕངས་ན་འགའ་ཡང་དབང་པོ་མ་ཚང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་དང་འབྲས་བུའི་གཅིག་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མེད་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་།འཕེན་བྱེད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་གཉིས་ནི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་སྟེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་དང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིས་མཐུན་པ་མི་བྱེད་དོ། །ལས་པས་འབྲས་བུ་མང་པོའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རིས་མཐུན་པ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་མོད་ཀྱི། དེ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཕེན་ཏེ། ཇི་ལྟར དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་གཅིག་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།སྒྲིབ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། ལས་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པས་ན་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲག་པོའི་རྒྱུན་དུ་ འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།དལ་ཡང་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྟེ། དེ་དག་ཡོད་ན་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་ དབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པ་དང་།དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོར་ངེས་པར་འགྱུར་བའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་ བསྡུ་ལ།ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དང་མཚན་གཉིས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།

由不合理而产生的这是假立的，究竟而言，由合理产生的是善业，由不合理产生的是烦恼性的，远离这两者的是无覆无记。
关于'一业是否只能引一生'等问题，即是说处于因的状态。
如果多业引一生，或一业引多生会如何？首先按第一种情况，由于同类相续分段引生，在一生中一业的果报尽而其他业的果报生起时，将导致死亡和投生，因此在前世的有中就会有不止一次的死有和生有。
一业引多生也不行，如果这样的话，一业将成为顺生受业和顺后受业，这是不应理的，因为业是确定的。因此，一业只能引一生而不能引多生，这是成立的。
如果一业引一生是确定的话，那么由于处所确定的缘故。因此'一业转一'是指造作积累的意思。
'依托于那个布施'等广说，正因为如此才说'此一布施的异熟'。布施是表明那些思的所依。
虽然同为人，但有些根具足有些根不具足，这是因为圆满业多，而引业相同的缘故。若不如此，引生后就不会有任何根不具足的情况。
'其他有异熟者也是'是指一切业果同分的聚集。为什么？因为是俱有因。
'无心等至不能引生'等广说，是因为不与业俱生。这两种等至不与称为思的业俱生，因为互相矛盾。也不与身语业俱生，因为无心。具异熟者也不能造同分。因为业果众多的缘故。
虽然与引同分的业俱生，但不是与其同果，所以它们也不能引生。如何它们不是同果，在《俱舍论》第二品中已经说明。
'三障'等广说，业本身是障碍故称为业障。烦恼障和异熟障也应当如此理解。
其中猛烈相续而生的，以及虽缓慢但相续而生的，这两种都是障碍。
'于圣道'是指正见等，因为有这些时那些就不会生起。'修习圣道'是指不净观、入出息念、暖等。
'决定恶趣等'是指决定投生地狱、饿鬼、旁生。'等'字所摄的还包括决定生无想天、大梵天的业，也应当说明决定成为黄门、无根、二形的业。

།སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བུད་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྲིད་པ་བརྒྱད་པར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ཉིད་རྣམ་པར་མི་སྨིན་པ་ཡིན་གྱི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བདེན་པ་མཐོང་བར་ནི་མི་འགལ་ལོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་ལྷ་འམ་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་པར་སླ་ བ་ནི་གཞན་དག་ལའོ།།གདགས་པར་སླ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། གདགས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བསྟན་པར་སླ་ཞིང་གདགས་པར་སླ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་སྔ་མའི་བཤད་པར་བསྟན་ཏོ། །གཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞིས་ཏེ། མཚམས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་གཞི་ནི་སྲོག་གཅོད་ པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ།།བཞི་པའི་གཞི་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའོ། །ལྔ་པའི་གཞི་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། མཚམས་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་ནི་འགྲོ་བ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་ཉམས་སུ་ མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ནི་གང་ཟག་གི་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཚུལ་དུ་འདི་ནི་ཕ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་མ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རོ། །ངན་སོང་ལ་སོགས་ པར་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་མ་བཤད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་གསོར་མི་རུང་བར་འགྱུར་གྱི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པའི་སྒྲིབ་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ རྣམས་ནི།ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ལས་འདྲེན་ལ། ལས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འདྲེན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དག་ཁོ་ན་ཐ་ཤལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་ནི་དྲི་མེད་ལམ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ ན་དེ་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་བར་མེད་པ་ཡིན་པས་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚམས་མེད་པ་མེད་དེ། རང་བཞིན་བཟང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ན་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་གཞན་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་དག་ནའོ། །ཁམས་གཞན་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའོ། །ཟ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟ་མ དང་མ་ནིང་དང་མཚན་གཉིས་པ་རྣམས་ལའོ།།སྡོམ་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། ལུས་ཞིང་ཚ་སྒོ་ཅན་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་ལུས་མ་ཚང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་པ་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ན་དམུས་ལོང་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ ཡང་མཚམས་མེད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཟ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ནི་རྟོགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་མ་ཚང་བར་འདོད་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་མི་འདོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཕན་པ་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་ངན་ པས་བསྡུས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟ་ཅང་ཤེས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟ་ཁ་ཅིག་ཅང་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ལ་མི་རྒལ་ལོ་ཞེས་གྲག་གོ། །མིའི་ཡང་ཕ་མ་མི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་ངོ་ཚ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། མི་མ་ཡིན་པས་ནི་མི་དང་མཐུན་པའི་ཕན་པ་བྱེད་པར་མི་ནུས་ལ། ཕ་མ་ མི་མ་ཡིན་པ་དག་གི་གམ་དུ་མི་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེན་པོ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'从卵生、从湿生、成为女人、必定成为第八有等其他'，是说在圣者相续中，卵生、湿生、女人身都是不成熟的，但卵生等见真谛并不相违。见真谛者不会在天界或人间投生第八次。
'易于教导'是对他人而言。'易于建立'是对自己而言，因为能够建立。或者说'易于教导且易于建立'是后一词解释前一词。
'基'即是基础，前三无间罪的基础是杀生业道。第四无间罪的基础是妄语。第五无间罪的基础是杀生加行。'果'即是果报，一切无间罪的果报都是不悦意的。'趣'即是趣处，其异熟果唯在地狱趣中感受。'生'即是投生，因为在投生后立即感受。'补特伽罗'即是人，如现见方式所说'此是杀父者'、'此是杀母者'等。
必定堕恶趣等则因不同而未说明。由烦恼障和业障二者，来世也将无可救药，而非由异熟障所障。'由后后牵引'是说毗婆沙师们认为：烦恼牵引业，业牵引生，因此唯有烦恼障和业障是最劣的。
'沙门性'是说，如经中所说'沙门性即无垢道'，因具无漏道故成为沙门，同样，由具杀母等而必定生于地狱，是无间隔的，故称杀母等业为无间业。
'北俱卢洲'等，无间罪不存在，因为本性善良、寿量确定、彼处无佛法教化的缘故。'其他趣亦无'是指在地狱、饿鬼、旁生趣中。'何况其他界'是指色界和无色界。
'黄门等不承认'是指黄门、无根、二形者等。'即由无戒律之因'是说，因为无惭无愧，如同烂木门轴。若说因身体不完整而利益微小，则盲人等也应无无间罪。黄门等身体被认为不完整是因为与证悟相违，而非其他原因。
'即由此因'是说对饿鬼和旁生也因利益小和惭愧小而不承认。为何是利益小？因为是恶趣所摄身体之因。'如良马'是说据传某些马因为有灵性而不越过母马。
'人的非人父母'是说因为利益小和惭愧小的缘故，非人无法做与人相应的利益，在非人父母前，人也不会经常性地生起强烈的惭愧心。

།སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བདེན་པ་དག་མཐོང་བར་མི་ནུས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་ བར་མི་བརྫི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རང་འགྲོངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གཞན་དག་གིས་མི་བརྫིའོ། །རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་མཚམས་མེད་པར་བཤད་དོ། ། འདིས་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདི་དངོས་ཁོ་ནར་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཇི་ལྟར་མཚམས་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །འབྱེད་པ་པོ་ནི མཚམས་མེད་པ་དང་ལྡན་གྱི།འབྱེད་པ་པོ་བྱེ་བ་དང་ནི་མི་ལྡན་པས། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་མཚམས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཚེའི་ཚད་དེ་ཙམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གང་གིས་མཚམས་མེད་པ་མང་པོ་བྱས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་འཕངས་པས་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་དོན་དམ་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།དོན་མེད་པ་མེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། གཅིག་གིས་སྐྱེ་བ་འཕངས་པ་ལས། །ལྷག་པས་གནོད་པ་ལྷག་པར་འགྱུར། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེས་ཆེ་བའོ། །ཁྱིམ་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ལུས་མི་གཉན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་མཁྱུད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་སྤྱད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ ཕྱོགས་དག་ལ་བསམ་པ་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཟོད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དང་། དད་པ་མི་ཕྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཏེ།མཐོང་བའི་ལམ་ཉེ་ཞིང་ངེས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་འཇུག་པའི་གགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་བྱེ་ལ་ལམ་འཇུག་པའི་གགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ ལམ་གཞན་ཞུགས་པས་དམ་པར་གྱུར་པའི་ལམ་འཇུག་པའི་གེགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་གེགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་གཞི་ལྔ་པ་བསྟན་ཏེ། འོ་མ་མི་སྤྱད་པ་དང་། ཤ་སྤང་བ་དང་། ལན་ཚྭ་ཉེ་བར་ལོངས་མི་སྤྱད་པ་དང་། གོས་མ་དྲས་པ་ བགོས་པ་དང་།གྲོང་གི་ནང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་འདུག་པའོ། །གླིང་གཞན་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བའི་ས་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་སྟོན་པ་བཞུགས་པ་དེ་ན་སྟོན་པའི་འགྲན་ཟླ་གནས་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་དགེ་འདུན་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་བཞི་སྡེ་ལ་དགེ་འདུན་དུ་མངོན་པར་འདོད་དོ།།བརྒྱད་དག་དང་ལྷག་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འབྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་སྔར་མེད་པའི་ཆོས་བྱུང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བས་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ཤ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །མཐར་ཡང་ སྟོན་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཤ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཤ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གཅིག་ཅིང་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དགེ་འདུན་མཐུན་པ་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་སོ། །བར་དུ་ཡང་སྐྱོན་མ་བྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ ཁྲིམས་རྣམ་པར་གྱུར་པ་དམིགས་པས་བྱེད་པ་པོའི་ཚིག་གི་གླགས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

由于北俱卢洲人和无想天众生不能见到真谛，故为异熟障。所谓'如来是不被压迫法'，是说由于自身圆满故他人不能压迫他们。
所谓'果归因'，是说妄语是导致僧团分裂的因，由于从此因而得果，故说僧团分裂是无间罪。'由此分裂'是说此确实是僧团分裂。
关于'如何成为无间罪'的疑问，是认为无间罪是不善业，而僧团分裂是无覆无记。分裂者具有无间罪，而被分裂者不具无间罪，故僧团分裂非无间罪。
'中劫'是指非大劫，因为欲界寿量不及彼等。
关于'又若造多无间罪'等广说，是思考既然第一罪已引生地狱果报，其他罪如何成立的疑问。并非无意义，因为'一业引生后，余业增苦果'。
'大'是指最大。'非在家亦非比丘尼等'是说彼等身份不严重。
'唯由见行'是说由恶见坚固及执著。'非由贪行'是说对烦恼和清净二分心不坚固。
'难忍'是说难以降伏。'现前法'是说已现证教证二法，具不坏信。
'得忍者非能'是说得大忍者，因接近见道且趣向决定现前。
'成为入道障碍'是说僧团分裂成为入道障碍，由于入非正道而障碍入正道故成为障碍。
提婆达多为出离而说五基法：不饮乳、断肉、不食盐、着未缝衣、住村中寺。
'他洲则无'是说佛出世处是确定的，导师住处有导师对手，其他处则无。
'必定僧团分为两部'中，此处承认四众为僧团。八众以上亦然，因无分裂者。
'初时'是说彼时因新法生起而生欢喜极喜，故皆善心一致。'最后'亦因离师而生悲，故一致。'一致'是指同心无违，因僧团和合时诸佛入涅槃。
'中间未生过失之前'是说由见戒变异所缘，分裂者言语有机可乘。

།དེ་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱོན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཞིག་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་དག་ནི་བསྟེན་ན་བར་དུ་གཅོད་པར་བགྱིད་ པར་མི་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་རྒྱུན་འཁོར་བར་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེས་ཕྱིས་སྡུམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཟུང་དེས་སོ། །སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་ལ་ཉན་ཐོས་ཟུང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོད་དེ།རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་བྱེད་པ་པོ་དེའི་འགྲན་ཟླར་གྱུར་པ་མེད་དོ། །མཚམས་མ་བཅད་པ་དག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ གྱི་མཚམས་ཏེ།མཚམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་ལས་ཐ་དད་པ་བྱེད་པས་ནི་དགེ་འདུན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ལས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་སློབ་མ་དབྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པ་དེ་ཁོ་ནའི་དབྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔར་གྱུར་པ་དང་།དྲང་སྲོང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གི་འཁོར་ཕྱེ་སྟེ། དེས་ན་འདིའི་དགེ་འདུན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་ཕྱེའོ་ཞེས་གྲགས་སོ། །ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཞིང་། །སྤངས་དང་མེད་པར་བྱས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་མཚམས་ མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ཕ་དང་མ་གང་དག་ལྟོ་ན་གནས་པ་ཉིད་གསོད་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཁྱི་དང་ཅེ་སྤྱང་དཀྲིགས་པའི་ལམ་པོ་ཆེར་འབོར་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཕན་འདོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ལུས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་ སུ་བོར་བ་སྟེ།བསད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཞིང་དང་འདྲ་བས་ན་ཞིང་སྟེ། དཔེར་ན་ཞིང་བཟང་པོ་ལ་ས་བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་མང་པོར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ས་ བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་མང་པོར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་གཅིག་པ་དེ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གཞན་དགག་པ་སྨྲས་པའོ། །དེ་ནི་ནུ་ཞོ་ལྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུ་མ་སྣུན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །གསོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟས་རགས་པ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་ པའོ།།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁྲུས་དང་ལུས་མཉེ་བ་དང་། ཡང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །མ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནོར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་མང་བའི་ཕྱིར་ན་ ཁ་ཅིག་ནི་འདིར་མཚམས་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །སོང་ལ་སྐྲ་ཅན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་རོ་རུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱལ་པོ་སྐྲ་ཅན་གྱིས་རང་གི་ཕ་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་དེ། དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་སོང་ལ་སྐྲ་ཅན་ཁྱོད་ཀྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ཉིད་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་དེ་བྱས་པའོ། །ཡང་ན་སྒོ་གཉིས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་བརྡེག་པར་སེམས་ལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བརྡེག་པར་སེམས་པ་ཡང་ངན་སེམས་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འབོར་བའི་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚམས་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་།།མཚམས་མེད་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ལ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་འབྲས་མི་སྲིད་དོ།

关于见解的过失，如我所理解的世尊所说的意思，就像说'世尊所说的那些障碍法，若依止它们却不会成为障碍'，同样也说'心本身会轮回流转'等这样的说法。
戒律的过失是破戒。'后来会和解'是指两位声闻。一切佛陀必定都有两位声闻，他们是神通和智慧具足者中的最胜者。
'因为无与伦比'是指世尊圆寂后，没有人能与作者相匹敌。'在未结界处也'是指坛城的界限，在一个界限内做不同的羯磨，僧团就会分成两部分。'取决于羯磨'是指谁的弟子造成分裂，就只是他的分裂，而不是其他人的。
释迦牟尼世尊在作菩萨时，也曾分裂过一位具有五神通的仙人的眷属，因此传说提婆达多分裂了他的僧团。
'因为舍弃了饶益和功德田，并使之不复存在'，从舍弃极大饶益的角度来说就成为无间罪。那么，对于那些在胎中就想杀害的父母，或刚出生就被遗弃在有狗和豺狼的大路上的人，他们怎么算是有饶益呢？为此说'因为从他们得到了身体'。
'舍弃'是指完全抛弃，'杀'是同义词。'因为是功德田'就是说因为是功德的所依。或者，因为像田地一样称为田，比如在良田播种会结出很多果实，同样在这里播下福德的种子会结出很多果实，其他则不然。
'在同一身体上'是说因为是同一所依而否定其他生。'哺乳'是指给予乳汁的意思。'杀'是指使习惯于粗食。'养育'是指沐浴、按摩和舍弃轻慢。
'对非母亲作加行'是因为有错认母亲的特征。'因为积聚微尘，表业也有两种'是说因为微尘众多，所以有些被无间罪所摄，有些被其他杀生所摄。
'你这长发者去吧'是说在卢鲁迦城中，长发王杀害了自己的阿罗汉父亲，因此说'你这长发者去吧'等话。'以两种因'是说以父亲身份和阿罗汉身份两种因造作了无间罪。或者'从两个方面'是说从父亲和阿罗汉两个方面来说是八的意思。
'想打击佛陀则不是'是说虽然想打击也是恶心，但因为没有完全舍弃的思心所，所以不构成无间罪。对于造作无间罪加行的人，不可能获得离贪果。

།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མ་བཟློག་པར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་མཚམས་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པོ། །རྟེན་དེ་ དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་རིག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཅི་གང་གིས་ན་དེ་ཡང་མ་བཟློག་པར་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་མཚམས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་བཟློག་གམ་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། བཟློག་སྟེ་སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་ཅན་བཞིན་ནོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་འདི་ནི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའོ། །ལོག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལེགས་པར་བཤད་པ་ལ་ཉེས་པར་བཤད་ པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཉེས་པར་བཤད་པ་ལ་ལེགས་པར་བཤད་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་སྟོན་པའོ།།དེ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བསྟན་པས་ནི་བརྫུན་སྨྲ་བར་འགྱུར་གྱི་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དགེ་འདུན་བྱེ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ངེས་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ འབྲས་བུ་གཞན་མི་འཐོབ་བོ།།འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་འཐོབ་པོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་གེགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། མདོར་བསྡུ་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གེགས་སུ་འགྱུར་རོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྔ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།མཚམས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མ་གསོད་པ་དང་། ཕ་གསོད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པ་ནི་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ འབྱིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བཞི་པས་ཆེས་ལྕིའོ། །གསུམ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་གསོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མ་དང་ཕ་གསོད་པས་ཆེས་ལྕིའོ། །དང་པོ་ནི་མ་གསོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་གསོད་པ་བས་ཆེས་ལྕིའོ། །དེས་ན་ཕ་གསོད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།མཚམས་མེད་པ་རྣམས་ངེས་པར་མཛད་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲ་བ་ལས་གཞན་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐལ་པ་བར་མ་མ་ཡིན་ཞིང་མནར་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཡང་ མ་ཡིན་པས་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་གྱི་བརྫུན་སྨྲ་བ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྒྱ་ཆེའི།གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་འཆི་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ཙམ་གྱིས་དན་ད་ཀའི་དགོན་པ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་སམ་ངག་གི་ལས་ ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཕལ་པོ་ཆེ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་གཞན་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཀུན་དུ་མི་གཅོད་དེ། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཙམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་ པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་གཏུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཏུགས་པ་ནི་སྤངས་པའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་དེ་དང་འདྲ་བས་ཆ་འདྲ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་མཚམས་མེད་པ་དག་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །མ་དགྲ་བཅོམ་པ་སུན་བྱས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། མ་བསད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསད་པ་ནི་ཕ་བསད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ བསད་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དགེ་འདུན་གྱི་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་ནི། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་འདུན་གྱི་འདུ་བའི་སྒོ་ནི་ནར་མ་ལ་སོགས་པའོ།

所谓'不转心'，正是因为这个缘故，所以不能成为无间罪。因为与彼依处极为相违，意思是见到真谛者不会被业道所摄的过失所染污。
又问：为何说'彼亦不转'，无间罪的加行也会转变吗？说一切有部诸师说：会转变，如同戴指环者一样。
关于'明知是法与非法'，即了知'此是如来善说之法，而外道所说非是'，了知如来之法即是了知非法。
'颠倒宣说'是指，将善说说成恶说，将恶说说成善说，这就是颠倒宣说。
若以其他方式宣说则成为妄语，但不是破僧。因为僧众分裂时，凡夫不入决定位，已入决定位者不得其他果位，已得果位者不得离贪，已得离贪者障碍漏尽，总之成为三界法轮的障碍。
如经中广说'依次第五'。无间罪的次第是：杀母、杀父、杀阿罗汉、破和合僧、恶心出佛身血。
第五是恶心出佛身血，除了破和合僧外，这比其余四种更为严重。第三是杀阿罗汉，这比杀父母更为严重。第一是杀母，这比杀父更为严重。因此说杀父在所有无间罪中最轻。
确定无间罪后，'广大异熟'是指，除破僧妄语外的其他业的异熟果不是中劫也不仅是无间地狱，所以只有破和合僧的妄语异熟广大，其他则不然。
'众多众生死'是指，仅仅因仙人心生烦恼，丹荼迦林等地就变成空无人烟，因为不会因身业或语业而导致如此众多众生死亡。
关于'断诸善根'，其他不善业不会如此断除善根，因为仅与行为相违。
'金刚喻定心'是指与有顶离贪无间道相应。
因为是一切结使究竟断尽的果，'结使断尽'即是断除。
'不仅是无间'等广说，正因为如此，与此相似者称为相似品，若不如此则唯成无间罪。
'杀阿罗汉母所害'等，这与杀母相似。杀害住于决定位的菩萨与杀父相似。杀有学与杀阿罗汉相似。夺取僧众集会资具与破和合僧相似，僧众集会资具是指毡毯等物。

།ཞལ་དུ་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་དགེ་འདུན་འཚོ་བར་བྱེད་ པ་ཞལ་དུ་གསོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ།།མཆོད་རྟེན་འཇིག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་འབྱིན་པ་དང་འདྲའོ། །རྩེ་མོ་ལས་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྩེ་མོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཟོད་པའི་ཚེ་སླར་ཡང་། བདེན་པ་དག་ལ་རྣ་བ་གཏོད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་གནས་སྐབས་འདི་དག་ཏུ་གེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་མ་བཤད་དོ། །དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་ཐོབ་ངན་སོང་མི་འགྲོའོ། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། མྱོང་བར་འགྱུར་བས་མ་ངེས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ངེས་པ་མ་གཏོགས་སོ། །གང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཞིག་གསོད་པའི་ལས་ཕ་བསད པའི་མཚམས་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།།གང་ནས་མཚན་གྱི་ལས་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལས། གང་ནས་གཟུང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་བརྗོད་ཅིང་ལས་གང་དང་། །ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བཤད་པ། །གང་ནས་གཟུང་ནས་མཚན་ གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་དག་བྱེད་པ་དང་།མཚན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ལས་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་པའམ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་སེམས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་པའོ། །ངེས་པར་[(]རྟགས་[,]རྟོགས་[)]པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ལ་ངེས་པར་གཞོལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་དག་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་རྣམས་ལས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་མཐོ་ བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཆེས་མཐོ་བར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཁྱིམ་བདག་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བརྙས་གནོད་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྙས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་རྣམ་པར་མཐོ་བཙམས་པའོ། །བརྣགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། བརྟན་པ་རྣམ་པ་ནི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བར་གནས་སྟོང་པ་ལ་ ནགས་ཀྱི་མེ་འབར་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཚིག་པ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོའི་མེ་འབར་བས་རེག་པ་ལ་རྩིས་མེད་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། བ་ད་རའི་གླིང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་མམ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ཀྱང་ བླ་སྟེ།སྐྱོན་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཟློག་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་འགྲོའི་སྐྱོན་དང་། རིགས་དམའ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོའི་སྐྱོན་ནོ། །ཡོན་ཏན་གཉིས་ནི་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་རབས་དྲན་པ་ཉིད་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དོ། །རེ་རེའང་བསོད་ ནམས་བརྒྱ་ལས་སྐྱེས།།ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདིར་སེམས་པ་བརྒྱས་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། དང་པོའི་སེམས་པ་ལྔ་བཅུ་འཕེན་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་ལ། དེའི་མཇུག་ཏུ་ཡང་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལྔ་བཅུ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལས་ཀྱི་ལམ་ བཅུའི་རྟེན་ཅན་དག་ཡིན་ཏེ།ལས་ཀྱི་ལམ་རེ་རེ་ལ་ལྔ་ལྔ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་སེམས་པ་དང་། དེ་ལ་འགོད་པའི་སེམས་པ་དང་། དེའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་སེམས་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་པ་སྟེ། ལོག་ པར་ལྟ་བ་སྤོང་བའི་སེམས་པའི་བར་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ལ།ལན་གཉིས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་པ་བརྒྱར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'夺取僧众口粮'，是指夺取供养僧众生活所需的食物。
破坏佛塔等同于以恶意对如来放血。
所谓'获得顶位忍'，是指在顶位之后获得忍位时，再次倾听真理之义。
虽然烦恼在这些阶段也会作为障碍而存在，但此处因为是业的阶段，所以未作说明。
所谓'超越异熟地'，是指获得忍位者不堕恶趣，如此解释。
'如是'是指超越异熟地。除了现法受业和不定异熟业之外。
所谓'从何时称为菩萨'，是指思维何时杀生之业会如同杀父的无间罪一样。
关于'从何时起造作相业'，《入智论》中说：'从何时起称为菩萨，具足何业而成为菩萨，从何时起造作异熟相业，由具足异熟相业而成为菩萨。'
为菩提而发心，或发愿求菩提的心，即是菩提心。
所谓'决定了知'是指不退转，意即决定趋向菩提。
'如同生于大娑罗树种姓'，这要分别与王族等相配。
如同大娑罗树是指，譬如在诸树中大娑罗树最高，同样因为生于最高种姓，即是大居士的意思。
'轻慢损害'是指以轻慢为先导的伤害行为。
'坚固'是指不顾及身命，如同空地上燃烧的森林大火一样，对剧烈痛苦之火的触碰毫不在意，而实践利益众生之事，如同前往跋陀罗洲等。
'唯以缘佛之心'是指无论显现或隐蔽皆可。
'能遮止这四种过失'是指恶趣过失、低劣种姓过失、根不具足过失和女身过失。
'获得两种功德'是指能忆念前世和不退转性。
'每一个都从百福生'，此处以百思生百福得名。最初五十思为引发，其后又有五十思圆满。
这些是什么呢？有人说是依十业道，每一业道各有五种，即：断除杀生的思、对此生惭愧的思、宣说其功德的思、随喜其功德的思、以证得佛果为目标而回向的思。直至断除邪见的思也同样如此宣说。由两次现行而成百思。

།གཞན་དག་ན་རེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་རྒྱུ་ལྔས་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་དང་ལྡན་ཏེ། རྒྱུ་ལྔ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཉེར་ བསྡོགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པས་མ་སྨྲས་པ་དང་། དྲན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་ཡང་ལྔ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་། །ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་ཆར་ལ་དམིགས་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སེམས་པ་ལྔ་ཕྲག་བཅུ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་མ་འདྲེས་པ་བཅུ་ལས་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ལྟར་བདག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤོག་ཤིག་སྙམ་དུ་དེ་དག་ལ་ལན་གཉིས་སུ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་བརྒྱར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས ཏེ།སྐྱེ་བའི་སྐུ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྐུ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་སེམས་པ་ལྔ་བཅུ་འབྱུང་ལ། བདག་ཀྱང་འདི་འདྲ་བར་ གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་ལས་ཀྱང་གཞན་ལྔ་བཅུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་པའི་ཁམས་གནས་ཉི་ཤུ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བཅུ་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། གྲང་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཁམས་གསུམ་པ་རིལ་ནི་ གནས་ཁྱད་པར་ཅན་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ལ།དེ་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་ལ་ཇི་ལྟར་འདིས་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་དག་བཀྲོལ་བ་ལྟར་སྙམ་པ་ དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་པ་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་རྗེས་ལ་བདག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྲོལ་བར་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་བདག་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་པ་གཉིས་པ་འབྱུང་བས་སེམས་པ་ལྔ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དེ་དག་ལན་གཉིས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་པ་བརྒྱར་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་བརྒྱ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་ནི་འཕེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་གཟིགས་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཙུག་ཏོར་ཅན་དང་། ཐམས་ཅད་ སྐྱོབ་དང་།འཁོར་བ་འཇིག་དང་། གསེར་ཐུབ་དང་། འོད་སྲུངས་རྣམས་ཀྱིས་བར་དུ་བཅད་ཀྱི། དེ་མ་ཐག་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་གཞེས་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་རྫོགས་མོད་ཀྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚོགས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གྲངས་མེད་པ་རྫོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འོད་སྲུངས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིས་སུ་སླར་འཁྲུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་ཡང་ཚད་མར་གྱུར་ པ་ཡིན་ནོ།།གང་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྫ་མཁན་གྱི་བུ་སྣང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་གྱུར་པས། ཆུ་འཇམ་པོ་དང་བསྐུ་མཉེ་དང་། ཞ་འབྲིང་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་རིམ་གྲོ་བྱས་ནས་དང་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའོ། །ཀུན་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐོག་མར་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་མི་ནུས་ལ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། སྙིང་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་གོམས་པའི་ཤུགས་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེ་བས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེས སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ནི།དེ་ཙམ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།

有人说，佛世尊具足断除杀生的五种因：五因即是业道体性清净、近分清净、无分别语言、正念摄持、回向涅槃。缘于此的思维也各有五种生起。对十种业道所缘皆同，故有五十种思维。
又如世尊从十种不杂善业道中决定生起，愿我亦如是，以此二次现前，故成百种思维。
另有人说，诸佛身有二种：化身和法身。其中化身具有三十二大丈夫相为相。法身即是佛十八不共法。其中缘佛的作意现前生起五十种思维，愿我亦如是的业也生起另外五十种，如是即为百种福德。
另有人说，欲界二十处、色界十六处、无色界四处、寒地狱八处，如是三界总共为四十八殊胜处所，缘于此菩萨生起悲心，因此与之相应的思维生起四十八种。其后如是思维：如此解脱三界众生，如是缘佛的思维生起。其后愿我亦如是解脱的缘自思维第二次生起，故生起五十种思维。又以此二次现前，故成百种思维。
如是从百种福德而生。菩萨临近即具有引发之相。若于毗婆尸佛时圆满三大阿僧祇劫，为何中间被拘留孙佛、拘那含牟尼佛、迦叶佛、金仙佛、迦叶佛等间隔，而不立即现前圆满成佛？说此资粮圆满不应迟缓。虽已圆满，但并非一切方面资粮皆已圆满。数量已圆满但并非一切方面资粮圆满，如是则迦叶成佛时，极善修梵行后又转生兜率天，此经亦为量。
所说世尊为菩萨时等广说，即为陶师子明作时，以温水、按摩、沐浴等作承事而初发愿。关于'一切'，菩萨最初不能布施一切，也非对一切，也非唯以悲心。其后以串习力及大悲对一切布施，但非一切物。当以悲心对一切布施一切时，即由此圆满布施波罗蜜多。

།དེའི་ཚེ་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུག་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ ཡིན་ལ།གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་གཙོ་བོའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་མེད་པས་ཁྱོད་འདྲ་བའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ འབྱུང་ངོ་།།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་པས་དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྷ་ཡུལ་ས་ལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལྷ་ཡུལ་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྣམ་ཐོས་བུའི་ གནས་ན་འང་ཡོད་མ་ཡིན།ལྷའི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ན་འང་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཚིག་དག་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་འཇིག་རྟེན་ནའོ། །རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའི་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་གནས་ནའོ། །ལྷའི་ཕོ་བྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་ གནས་ཏེ།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་མཆོག་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐབ་བྲལ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དག་ནའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ན་ཡང་ཁྱོད་འདྲ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ན་ མེད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་ཡིད་མི་ཆེས་ན་འགའ་ཞིག་གིས་རི་རྣམས་དང་ནགས་དག་ཏུ་བཅས་པའི་ས་སྟེངས་རྒྱས་པར་སེམས་ཅན་མང་པོ་གནས་པ་འདི་ཀུན་དུ་ཉུལ་ཅིག་།བདག་ཉིད་ཚོལ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བས་མིང་གི་ཚོགས་ ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་བསྟོད་པ་བྱེད་པར་ནུས་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟར་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལ་འཇིགས་པས་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུན་གཡེངས་པར་མ་བྱས་སོ། །བསྐལ་པ་དགུ་ཡང་བསྡུམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་གཅིག་གིས་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ གིས།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚེ་སྟེ། དེ་མ་ཐག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་རོལ་སྨོས་པ་ནི་འོག་རོལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྔོན་ རོལ་གྱི་དེ་མ་ཐག་པ་སྨོས་ཤེ་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་གཞི་ཡང་ཡིན། ལ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་བྱ་བ་ཡང་ཡིན། ལ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་ཡིན་ལམ་ཡང་ཡིན། བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་ ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ལས་གང་ཞེ་ན། སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྟེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ནི། དེ་དག་གི་རྒྱུ་བས་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ལས་ཀྱི་ལམ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་གསུམ་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སྦྱིན་པ་ ནི།ལུས་དང་ངག་ལས་ཀུན་སློང་དང་བཅས་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པའི་ རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞི་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།

当时，其戒律波罗蜜多和忍辱波罗蜜多圆满成就。所谓因为未生嗔恨，故忍辱波罗蜜多圆满成就；因为不以身口作损害他人之业，故戒律波罗蜜多圆满成就。
'人中牛王'即是人中最胜者。因为无有第二佛陀，故说'如你这样的大沙门'。声闻等亦是沙门，为遮止彼等故说'大沙门'。
广说'天界地上无'等，'天界地'是依教言方式而说。'此世间亦无，亦不在毗沙门天之处，亦不在殊胜天宫处'，此等是为明显而说的教言。'此世间'即人世间。'毗沙门天之处'即四大天王之处。'天宫'即天界处，意为三十三天之处。'殊胜处'即无诤天等处。
为令知晓在其他世界中亦无如你者，故说'十方亦无'。若有不信者，可遍寻诸山林大地众生所居之处，寻找自身，此是其意。
虽然菩萨眷属能以种种名号等赞叹，然而菩萨畏惧散乱，故未令心相续散乱。
'九劫亦圆满'者，以一精进行持，于九十一劫中，精进波罗蜜多圆满故。
'证悟之前刹那'即金刚喻定时，刹那有二种，故说'之前'以区别于之后刹那。何故说前刹那？因波罗蜜多圆满而证悟故。
关于'随应'，有些是福德亦是基础，有些是福德亦是事业，有些唯是福德。云何？如广说。杀生等七种业道，因是业的自性，及依彼等而起彼等之思心所，故是业亦是道。贪心等三者唯是业道。
何为业？即思，与彼等相应之思是彼等之因，如是说为业道等。身语业是三者皆具，云何？且如布施，将说是身语业及其发起。其中身语业是三者皆具，因是善故是福德，因是业的自性故是事业，因是发起思心所之所依故是基础。
其发起之思心所，因是善故及是业的自性故，是福德亦是事业。

།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞི་ཡང་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་བྱམས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ།བསོད་ནམས་བྱ་བའི་གཞི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་བྱམས་པའི་རྟེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་སེམས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡིན་ལ། བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཞན་ནི་བསོད་ནམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་དག་དེའི་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱ བ་དེའི་གཞི་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་གཞི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་ལ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་ རྩོམ་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད། སྒོམ་པ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་རོ། །སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་།ཅི་གང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་གང་གི་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཁྱད་ པར་དུ་ནི་གང་གིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ་སྦྱིན་པ་ཡིན་གྱི་གང་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་བགོས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱིན་པ་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁྲོ་བ་དང་།ཕྲག་དོག་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། འགྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །མཆོད་དང་ཕན་འདོགས་འདོད་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་མཆོད་པར་འདོད་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་ནི་དབང་པོའི་ འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་གདགས་པར་འདོད་པས་སོ།།ཚོགས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་སོ། །བྱུང་བ་འདི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ངར་ཐགས་ལས་བྱུང་བའི་ཁུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ དག་མ་ཡིན་པའོ།།བདག་གཞན་དོན་ཕྱིར་གཉིས་དོན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དོན་གཉིས་མཐོང་བས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལེན་པ་པོའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་པོ་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་གཉིས་ཏེ། འཕགས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་བསགས པར་འགྱུར་ཏེ།འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའོ།

与此同时所生起的其他法，因为是善法的缘故，所以仅仅是福德。由持戒所生起的仅仅是身语业，所以是三种全部，因为是善法的缘故，因为是业的本质的缘故，既是福德也是事业。因为是引发思心所的所依，所以也是基础。由修习所生起的慈心既是福德，也是福德事业的基础，因为与此相应的思心所依靠慈心而造作的缘故。与慈心同时生起的思心所和禅定律仪既是福德也是事业。与此同时生起的其他法仅仅是福德。或者说，造作福德就是福德事业。那么这是什么呢？所说的是加行。'这些是它的基础'是说，布施等这三者是那福德事业的基础。
又为什么这些称为基础呢？为此说'为了成就这些'等，因为为了生起布施等这些而开始福德加行的缘故。如是，某人为了福德，为了法而开始加行，他行布施、持戒，也精进修习。布施是什么？是所施之物呢？还是能施之心呢？虽然因为是所缘的缘故，所施之物也是布施，但特别是能施之心才是布施，而不是所施之物等，因为那是无记的缘故，因为与施者相续不同的缘故。
虽然也以贪等而行布施，'等'字包括嗔恨、嫉妒、我慢、竞争等。'欲作供养与利益'是说，对已般涅槃者以欲供养心而行布施，对其他人则是欲利益根大种而行布施。'以何聚'是说以心和心所的聚集。'此生起是自性应知'是说，如同'由织机所生的毯子'一样，不是变化等。'为自他利故为二利故'等广说。由见二利而行布施，为了自己积累善业，为了利益受者的根大种。
施者有两种：有烦恼者和无烦恼者。有烦恼者也有两种：已离欲贪者和未离欲贪者。已离欲贪者也有两种：圣者和凡夫。未离欲贪者也同样有两种。其中，已离贪的圣者或已离贪的凡夫对佛塔行布施，那仅仅是为了自利。他将积累两种善根：能得大果报受用和成为获得最胜义的资粮。

།འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཅན་མེད་ཀྱི།ལེན་པ་པོ་ལ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པ་ཡོད་པས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། རང་གི་དོན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ པོ་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉི་གའི་དོན་གྱི་ཡིན་ཏེ།སྦྱིན་བདག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་དོན་དང་། ལེན་པ་པོའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་མཆོད་རྟེན་ལ་འབུལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྦྱིན་ པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་གཏོགས་པར་གཉི་གའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་གདགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་ས་ནི།འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ན། འཕགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ན་དེའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཤེས་རབ་ དང་འདོད་ཆགས་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།སྦྱིན་པ་པོ་ལ་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད། ལ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱེད། ལ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད། ལ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ མང་དུ་ཐོས་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད།ཁ་ཅིག་ནི་ཐོས་པ་ཆུང་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་བདག་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེའི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་བདག་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ འགྱུར་རོ།།སྦྱིན་བདག་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི། གུས་པ་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་བཞིར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གུས་པར་སྦྱིན་པས་ནི་བཀུར་སྟི་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་ལག་གིས་སྦྱིན་པས་ལོངས་ སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།།དུས་སུ་སྦྱིན་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་ལོངས་སྤྱད་པར་ནུས་ཤིང་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བར་དུས་སུ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱལ་པོ་དང་། རྐུན་པོ་དང་ཤ་ཁོན་ཅན་དང་། མེ་དང་ཆུ་དག་གིས་བར་ཆད་ མེད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་སྦྱིན་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་སྦྱིན་བདག་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་དད་པ་མེད་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གུས་པར་བྱས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མ་གུས་པ་ལ་སོགས་པ་ དག་ལ་སྦྱིན་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།།དུས་སུ་རེག་ན་བདེ་བའི་ལུས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲང་བའི་ཚེ་ནི་དྲོ་ལ། དྲོ་བའི་ཚེ་ནི་གྲང་ཞིང་། ཐ་མལ་པའི་ཚེ་ནི་ཐ་མལ་པར་འདུག་པའོ། །འགྲོ་བས་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོན་ཏན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ འཆལ་བར་གྱུར་པའི་མི་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་གང་གིས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟོང་འགྱུར་དུ་འགྱུར་བ་མ་གཏོགས་པ་ཁྱད་པར་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ནི་ལེན་པ་པོ་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པས་རྟག་ཏུ་སྐྱོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྦྱིན་བདག་གི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ།

关于'圣者离贪者对他众生行布施'，由于已超越异熟地，圣者离贪者虽无大受用果报，但受施者由此而有广大增长，故是为利他而非为己。
圣者离贪者或凡夫离贪者对他众生行布施，此乃为双方利益，即为施主积累善根之利益，及为受施者根大种获益之利益。
关于'圣者离贪者对佛塔行供养'，除现法受报外，非为双方利益。因佛塔等无法获得根大种之利益，且已完全超越异熟地故。
布施异熟地是欲界，而圣者离贪已完全超越欲界，故非为双方利益。
'具足闻等功德'中的'等'字，包括智慧、少欲等。
有些施主不了解因果关系而行布施，有些持戒而行布施，有些破戒而行布施，有些多闻如来教法而行布施，有些少闻而行布施等。如是，施主以信心、持戒、多闻等殊胜，其布施以施主之殊胜而得殊胜果报。
如是施主'以恭敬等而行布施'，此说明由加行殊胜亦得殊胜果报。
'成为四种殊胜'者：以恭敬布施得获恭敬；以自手布施得获广大受用信心；适时布施则于能受用时不失时而得；无害布施则得受用无国王、盗贼、怨敌、火水等障碍。
如'施主殊胜'等广说，此中施主以信心等胜过无信者，如是以恭敬布施等亦胜过不恭敬等布施者。
'触时得乐身'者，谓冷时则暖，暖时则凉，平常时则平常。
由所行而田地殊胜，非由功德，因说'对破戒人'故。此除异熟千倍外无其他殊胜。其他亦当如是说。
'如是由资具所生'等广说，此中受施者为苦所逼而常生厌离，故为善法之器，因此施主得殊胜果报。

།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བྱིན་ན་ཆེས་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་བྱིན་ན་ཆེས་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན། རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཕུལ་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུས་ཏེ། གཞལ དུ་མེད་པ་བས་ཀྱང་གཞལ་དུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གཱ་དང་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་འདི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་རམ་གཞལ་དུ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པས་ལེན་པ་པོའི་ཚེ་ལ་སོགས་པ་དག་ཇི་ཙམ་འཕེལ་བ་དེ་བརྒྱ་འགྱུར་རམ་སྟོང་འགྱུར་རམ། དཔག་ཏུ་མེད་ པར་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྦྱིན་བདག་གི་ཚེ་ལ་སོགས་པ་དག་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་སྦྱིན་པ་པོས། །ལེན་པ་པོ་དག་ལ་ཟས་སྦྱིན་པ་ན་གནས་ལྔ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པ་ནས་ཚེ་སྦྱིན་པས་ལྷ་དང་མིའི་ཚེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཕན་འདོགས་པ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བས་ལམ་དུ་ཕན་འདོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། །དོམ་དང་རི་དགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེས་རབས་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ ཐམས་ཅད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཏུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་འདི་ཡང་མཆོག་སྟེ།གྲོལ་བས་གྲོལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་སྦྱིན་བདག་དང་ལན་པ་པོ་གཉི་ག་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲེད་པས་བདག་གིར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིས་ཞེས་ བྱ་བ་ལས་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྙིང་རྗེས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་དོན་ཅན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཀྱི་ཡོད་བྱད་ཀྱི་དོན་ཅན་ནི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ཅན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ཕན་ཚུན་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞིང་གི ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགྲོ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ངོ་། །མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་ཀྱི་ལམ་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལམ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་ དུ་ལུང་འབོགས་པ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་དངོས་པོ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ནོ། །གཞི་ནི་ ལས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟར་ལྕི་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལ་ལ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ནས་ལྕི་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་ལའི་ནི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །ལ་ལ་ནི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ གྱིས་སོ།།བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'如是等'这个词，是指如果对预流果向施予布施，其果报不可衡量；同样，如果对预流果施予布施，更加不可衡量；乃至对阿罗汉施予布施，更加不可衡量。那么对独觉和如来应供正等正觉佛陀供养，就更不用说了。总之，比不可衡量还要不可衡量，就像恒河和大海之水一样。
又问：为何此布施的果报会成百倍或不可衡量呢？答：随着接受布施者通过乞食等方式所获得的寿命等增长，施主的寿命等也会在天界和人间成百倍、千倍或无量倍地增长。如世尊所说：'施主布施者，向受施者布施食物时，会布施五种功德'，乃至'布施寿命则获得天人寿命'。
如经中广说：'父母等'，通过见到伤害恩人的果报，可以推知报恩的果报。以熊和鹿等本生故事为例。如同一切财物布施中法布施最为殊胜一样，这种布施也最为殊胜，因为是已解脱者对已解脱者的布施。这是因为施者和受者都是最殊胜的，且不被贪欲所执著，所以最为殊胜。
关于'菩萨'，这也是最殊胜的，因为是为了一切众生的利益，是由悲心所驱使，且不被贪欲所染。
'心庄严之义'等，心庄严之义是指引导信心等功德；心资具之义是对治悭贪垢染；瑜伽资粮之义是为了希求禅定安乐者，因为这是相互关联的因缘；获得最胜义利是因为引导至涅槃。
'四种殊胜福田'是指：众生田、苦恼田、恩德田和功德田。'显示顺违'是指显示善恶业道。'无漏法身'是指在道生起之前先有教授传承。因此经中说'简言之，能成办一切佛陀事业'。
'田'是指在其中可以作善作恶的对象，即众生或如来塔。'事'是指业道，即杀生等的性质。
问：如何成为重业？答：因为果报决定存在。'不与取等则不如是'中的'等'字包括妄语等。
'同样也应用于其他'是指：有些是由加行的差别而成为重业，因为果报决定存在；有些是由思的差别；有些是由意乐的差别。'非无心所致'中的无心所致是指无记业。

།བབ་ཅོལ་དུ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྨྲ་བ་ལ་དྲག་ཏུ་བརྩད་པས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའི་རྣམ་གྲངས་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གསུམ་གྱི་བར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་དག་གིས་སོ། །གཉེན་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤགས་ པ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དགེ་བ་ལ་འཁོར་བ་ཡང་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གང་ཞིག་མ་བྱིན་པར་བླངས་ནས་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ཇི་ལྟར་བུ་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་མ་ངེས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་ དུ་དགེ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསམས་བཞིན་པ་དང་རྫོགས་པ་དང་། །མི་འགྱོད་གཉེན་པོ་མེད་པ་དང་། །འཁོར་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས། །བསགས་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆེད་དུ་བསམས་ནས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྡོ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ་གསེར་གྱི་གར་བུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བསགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བློ་སྔོན་དུ་བཏང་དུ་ཟིན་ཀྱང་བབ་ཅོལ་དུ་ཡིན་ན་ནི་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བསགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྨྲས པ་ལ་དྲག་ཏུ་བརྩད་པས་བདེན་པར་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ།།རྫོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ནི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་གཅིག་གིས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་གསུམ་གྱིས་བར་གྱི་འགྲོ་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གཅིག་གིས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་བཅུའི་བར་གྱིས་འགྲོ་བ་དེ་ལ་གང་ཞིག་ཇི་ ཙམ་གྱིས་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་ན་ལས་དེ་བྱས་ན།ལས་དེ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བསགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་པ་ནི་བསགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་དེ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་དགེ་བ་བྱས་ནས་ཀྱང་འགྱོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བསགས་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།གཉེན་པོ་མེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་མི་སྨོད་པ་ནའོ། །དགེ་བ་ལ་ཡང་འཁོར་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། བྱིན་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་མ་ངེས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། མ་ངེས་པ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་བསགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་ མཆོད་རྟེན་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་བདག་གི་དོན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བདག་གཞན་དོན་ཕྱིར་གཉིས་དོར་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །མི་བཟོད་ནས་སྨྲས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སུ་ཡང་ཕན་བཏགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་ན་ ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལས་དེའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་བཏགས་པས་སྦྱིན་བདག་ལ་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་བར་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་སྦྱིན་བདག་གི་བསོད་ནམས་སུ་ཁས་ལེན་ན་ནི་འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བཏང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། བཏང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མེད་ཀྱང་། མཆོད་རྟེན་ལ་བཏང་བའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་རོ།

所谓'不是轻率所为'，就是不像因为激烈争论而说妄语那样。其他人说，这只是未经思考的同义词。
有些人说'以一种恶行'是指身、语、意的恶行中任何一种。有些人说'乃至三种'是指身恶行等所有的。'无对治'是指因为没有忏悔等对治。
'不善业的伴随也是不善'，例如有人偷盗后与他人妻行淫。关于异熟如何？虽然时间不定，但必定会成熟异熟。同样也应用于善业。
'思已而作、圆满、无悔、无对治、伴随及异熟，称为积集之业。'即是经过思考而作，不是未经思考，例如不是想要布施石头却布施金块那样。那是因为未经思考而成为无记，那是已作但非积集。
即使经过思考，如果是轻率所为，也是已作但非积集，如因激烈争论而说实话一样。
什么是圆满？有些人以一种善行往生善趣，有些人以三种，有些人以一业道往生善趣，有些人以十业道。对此，若未圆满其往生所需数量而作业，则是已作但非积集。圆满则是积集。
该业也是无执著的，有些人行善后生悔，那是已作但非积集。无对治是指布施后不诽谤。善业的伴随也是善的，因为布施后随喜的缘故。
虽然时间不定但异熟决定也是，不定的是已作但非积集。带贪着供养佛塔是为自己的缘故，即'为自他利故，舍二故'中所说。
不满意而说'若无受用者如何成为福德'，是因为无人获益。若有受用者，则由于施予之法对其根大种有益，施主理应获得福德。
如果我们承认只有从受用而生的才是施主的福德，那就会如此。那又如何？福德有两种：从舍施因而生和从受用而生。'生'是因、作因、有因缘的同义词，是舍施因缘的意思。
因此，即使无受用事物，也会从供养佛塔的舍施因而生福德。

།དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་ནི་དེའི་འོག་རོལ་དུ་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་བླ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། །ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གང་གིས་ དགེ་འདུན་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཕུལ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ལོངས་མ་སྤྱད་པ་ཁོ་ནར་བརླག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་གཏོང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལེན་པ་སུ་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་ཡིན་ཞེ་ ན།རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་འདི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། བྱམས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བསམས་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་ དང་།ཞེ་སྡང་མེད་པའི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། དེ་ཙམ་གྱིས་འགའ་ཞིག་ལ་བདེ་བས་ཕན་བཏགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེ་ལ་ལན་པར་བྱེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི་མོས་པའི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་མཆོག་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་ལ་གནས་པའི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ལ་ སོགས་པ་བཞིན་དུ།ལེན་པ་མེད་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་ཡང་དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་རང་གི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་བསོད་ནམས་སུ་མངོན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་དང་། མཆོད་པར་བྱ་བ་དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་དད་པ་ནི་ཆེས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྦྱིན་པ་དང་མཆོད་པར་བྱ་བའི་བྱ་བ་སེམས་པའི་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་། གནོད་པ་ལ་ལྟོས་པ་འམ། ལེན་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཞན་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོས་དང་ཟས་དང་དུག་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ན་ཡང་ལེན་པ་པོ་དང་གཞན་ལ་ཕན་ བཏགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཞི་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གཅེར་བུ་པ་དག་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱིན་ན་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བ་ནི་ཞིང་གི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཅེར་བུ་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཆོས་འདི་ནི་ཉེས་པར་བཤད་པ་ཞིག་སྟེ།འདི་ལྟར་ངན་པའི་ཞིང་ལ་འབྲས་བུ་ཡིད་འང་། ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཞིང་གི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲ་འོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་མཆོག་ཡིན་པར་སྨྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཞིང་བཟང་ངམ་ངན་ཡང་རུང་སྟེ། ཐམས་ ཅད་དུ་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།སྦྱིན་པ་ཡང་ཞིང་བཟང་ངམ་ངན་ཡང་རུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཞིང་གི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བའམ། ཆུང་བ་འམ། འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་གྱི། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །འཆལ་བའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་མི་དགེའི་གཟུགས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལུས་དང་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་སྦྱོར་བ་དང་མཇུག་དང་བཅས་པ་ནས་ཚིག་ཀྱལ་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་གཟུགས་སྤོང་བ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བཅས་པ་སྤོང་ངོ་། །དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པ་མནོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ནི་བསླབ་པ་མནོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་འགྱུར་རོ།

对于完全布施而言，在布施之后，无论受施者是否享用该物品都无所谓。因为无贪是对治贪著的，必定会生起同时的思心所。若不如此，则对僧众、个人等所布施的物品若未被享用而毁坏，其布施将变得毫无意义，因为将导致无有功德果报。
若问：'如果没有任何接受者，如何能有功德？'对此前已解释过：'佛陀已经完全接受了这一切。'
关于修习慈心等无量和正见，住于慈心者思维愿一切众生获得安乐，因为这是善意且无嗔恚的缘故。虽然并未实际以安乐利益任何人，也没有任何人对此报答，但由于信解力而生起最殊胜的功德。同样，住于悲心者亦是如此。
因此，如同慈心等一样，对于无人受用的佛塔，也应当理解其功德仅仅来自于对其功德的殊胜信解之心。布施和供养并非无意义，因为引发这些行为的信心最为殊胜。布施和供养行为中的思心所信心最为殊胜，因为它能驱动身语的实际行动。
心和心所的善与不善并非取决于是否利益或损害他人，也不取决于是否有接受者，而是取决于与善根或不善根的相应。否则，为了伤害他人而布施衣食和毒药等物也将成为功德，因为也有接受者和利益他人的行为。
如果说'善基'等广说。裸行外道们说：'若布施给盗贼等人，将得不悦意果报，因为布施的悦意与不悦意果报取决于福田的差别。'
裸行外道们的这种说法是错误的教法。如经中说：'即使是劣等福田……'。我们并不说果报的悦意取决于福田，而是说果报是殊胜的。就像杀生无论对象是善是恶，一律感得不悦意果报一样，布施无论对象是善是恶，一律感得悦意果报。福田的差别只会导致果报的大小或无果报，而不会导致不悦意果报。
'破戒为不善之色'是指破戒的本质是身语的行为，即从杀生的加行、正行直至绮语。因此，断除不善色即是持戒。
若问：'是否仅仅断除破戒才是持戒？'答：不是。还包括断除佛所制定的戒。断除非时食等制戒罪过的两种持戒也是戒律。'由受学处'是指制戒罪过本非破戒，而是对于受持学处者才构成破戒。

།རྣམ་དག་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ནོ། །གང་ལ་ཡོན་ཏན་བཞི་ཡོད་པ། །དེ་ནི་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ནོ། །རེ་ཞིག་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ལ།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཆེད་དུ་བསམས་ནས་ལྟུང་བ་ཕྱུང་བའོ། །འདི་སྐད་དུ་བཤད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་དགེ་བའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་ལྟར་ དེ་དག་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན།ཇི་སྐད་དུ། གསོད་དང་གནོད་སེམས་ཚིག་རྩུབ་པོ། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཇི་ལྟར་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་ཡོངས་བརྟགས་པས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བརྟེན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལས་ཀྱི་ལམ་དངོས་ཀྱིས་ རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་སྤྱད་པ་དག་གིས་ཉམས་པར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཉེར་བསྡོགས་དག་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྤྱད་པར་མ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕན་མ་བྱུང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དྲི་མ་ཅན་དུ་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དྲན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིས་བསྟན་པར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཚོ་བ་མེད་པ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པ་དང་ ཆད་པ་དང་།ངན་འགྲོས་འཇིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོས་འཇིགས་པའི་བར་དུ་སྟེ། རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི། རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྲིད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྟེན་གྱི་དོན་ཅན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཅན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་དགག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྲིད་པ་ལ བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་པར་གཞག་པ་སྨོས་པ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རོ་མྱང་བ་དང་བཅས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ སེམས་ལ་བསྒོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།མཉམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མེ་ཏོག་རྣམས་ཀྱིས་ཏིལ་ལ་བསྒོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་མེ་ཏོག་གི་དྲིའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་མེ་ཏོག་རྣམས་ཀྱིས་ཏིལ་བསྒོས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམས་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །མཐོ་རིས་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ཡང་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་ ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྲལ་བར་ནི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། བསྒོམ་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཞར་ལ་འདི་ཡང་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས་གང་ཟག་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་མ་ བཞེངས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གི་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དོ།།ཕྱོགས་བཞིའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཆེད་དུ་གཙུག་ལག་ཁང་རྩིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དོ།

具有四种清净功德。具有四种功德者，即是具足四种功德。暂且说到破戒，详细解释如下：破戒是指故意违犯戒律。所谓'如是说'是指破戒为不善之相这一说法。破戒的原因是贪欲等烦恼和随烦恼。
如何说这些是破戒的原因呢？如说：'杀生、害心和粗语，以嗔恨而达究竟'等所有解释。如何依止破戒的对治呢？因为依止念住，如说：'于身受心法，观察二种相'而生起。如何依止寂静呢？为此说'因为回向涅槃'。
所谓'业道体性清净'是指未被杀生等业道行为所损害的意思。所谓'加行清净'是指未行持任何业道加行。所谓'未被分别念所染'是指未被欲望分别等不善念所污染的意思。
所谓'为正念所摄持'是指由身等四念住所教导的意思。关于'无生计、无偈颂、断灭及畏恶趣'，'畏'字应当分别与无生计、恶趣等词组合。'对三有、受用和恭敬的贪著'中，'贪著'一词应当分别与每一项组合，即对三有的贪著、对受用的贪著、对恭敬的贪著。
菩提分随顺即止观所依的意义。'为正见者解脱而作'是为了遮遣外道，因为他们依止于轮回。关于'等持善业'，说'等持'是为了遮除不等持，说'善'是为了遮除具有味著的烦恼等持禅定。
虽然布施等也是对心的熏习，但不如等持那样，为此说'以相续功德使其成为自性'。'如以花熏芝麻'是指如同以花的香气使芝麻成为具有香气的自性一样。
又问持戒和修行将成何果？'为生天而持戒'，虽然布施也能导致生天，但持戒是主要的，因为若无持戒则不能成就。虽然以持戒也能解脱，但修行是主要的。
关于福德事，还应当思维此义：经中说'四种补特伽罗能生梵福'，即在未建立的地方建立如来舍利塔能生梵福，为四方僧众建造寺院能生梵福。

།དགེ་འདུན་བྱེ་བ་སྡུམས་བྱེད་པ་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ བསྐྱེད་དེ།།བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོན་མེད་པ་འགྲན་ཟླ་མེད་པ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་མོས་ཏེ། ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ལས་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བ་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།བསྐལ་པ་མཐོ་རིས་དགའ་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་སྐྱེ་བ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ། ལས་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྐལ་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་རླག་པར་བྱེད་པའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དང་མཐུན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་གང་སྐྱེ་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ལ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ དང་།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ཙམ་ནི་སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་དང་། མཆི་མ་དཀྲུག་ཅེས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐམས་ཅད་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དབྱར་ཙམ་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །ཐར་པ་ ལ་བརྟེན་པས་ན་ཐར་པའི་ཆ་སྟེ།དེ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །འོག་ནས་ བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པ་ནས་ཏེ།དེ་ལ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་བཞིའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལས་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་འདི་དག་ཀྱང་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ།།ཀུན་སློང་བཅས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་ཀུན་སློང་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་པའོ། །ཡི་གེ་དག་ནི་ཡིག་འབྲུ་མ་ཡིན་གྱི་ལས་གང་གིས་དེ་དག་འདྲི་བར་བྱེད་དེ་ཡིག་འབྲུ་ཡིན་ལ། གང་ལ་རྐོ་བ་ནོར་བུ་དང་ར་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་རྒྱ་མ་ཡིན་གྱི། ལུས་ཀྱི་ལས་གང་གིས་རྐོ་བ་དེ་རྒྱ་ཡིན་ཏེ། ཡིག་གེ་དག་དང་བརྐོས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པས་ཡིག་འབྲུ་དང་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད དུ་གཅིག་གཉིས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་བགྲང་བའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མ་རྨོངས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ དང་།བརྟེན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པས་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་ཐར་པའི་ལམ་གྱི་བགེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པའོ།

调解僧众纷争能生梵福。以具慈心、无嗔恨、无对抗的心遍及一切世间，圆满成就而住，此即生梵福。
关于异熟果报之相的广说，其中说除了菩萨以外，一切众生都有受用果报。
为了生天界快乐住处之劫，是指生于欲界天的生处，因为此业是欲界所行。
梵天前众的寿命是由梵福异熟而得一劫，与此相应而说生梵福。
无烦恼是指因为非烦恼性而由心所发起的意思。
损坏大福德即是毁坏大福德。
关于随顺福德分，福德分即是福德部分，意为获得可意果报。与此相应即是随顺福德分。因此说是具有可意异熟果报。
随顺解脱分是指生时成为具涅槃法性。
如何了知其存在？为此说'于轮回过患等'，因为并非一切闻法者都具有此分，所以仅仅宣说轮回过患等并非令毛竖或流泪之因，如同并非一切都能生芽，故仅夏季并非生芽之因。
依止解脱故为解脱分，与此相应即是随顺解脱分。
随顺决择分即是暖位等四种，决择是指圣道，与此相应即是随顺决择分。
下文将说即是在《俱舍论》第六品中所说：'暖位等，以四谛为所缘'。
关于世间的广说，因为这是说明业的场合，且这些也是业的自性，故问其自性为何。
关于具有等起，与等起俱有即是具有等起。这是什么呢？即是心心所的聚集。
文字并非是字体，而是写字的业才是字体；所雕刻的宝石等物也非印，而是身业所作的雕刻才是印。文字和雕刻是以果称因而称为字体和印。
所谓统摄意法即是有漏无漏的一二三等计数。
因无色蕴故是四蕴自性。因为是业的场合，故说是诸法的异名，为了不令迷惑，显示阿毗达磨中所说烦恼法、胜妙法、所依法等异名。
有过失是指应受呵责。因烦恼所障故为解脱道之障碍故称为有覆。

།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོར་བའི་ཕྱིར་རམ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ངན་པའི་ཕྱིར་ངན་པའོ།།གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི་བར་མ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །འདུས་བྱས་དགེ་བསྟེན་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །གོམས པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་གོམས་པར་བྱར་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་གང་ཞིག་རྒྱུད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དཔེར་ན་ལམ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ ཕྱིར་བསྟེན་པ་ཡིན་ན་འདུས་མ་བྱས་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་། ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའོ། །ཐར་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལས་བླ་ན་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སྟེ།འདི་ལྟར་དགེ་སློང་འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ན་མཆོག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དགེ་བ་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ནམ་ མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟག་པ་སྨོས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་འདུས་བྱས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་ མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས།ལས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་བཞི་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ། །ལས་རྣམས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དཔྱད་པ་དང་བཅས་པ་བྱས་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་འདིས་ཕྲ་རྒྱས་ཉེ་ བར་བཀོད་དོ།།ཞེས་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས། །ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐལ་མ་ཐག་པའི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལས་གང་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་འདོད་རྒྱལ་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ ཞེ་ན།ལས་རྣམས་སྲིད་པ་འཕེན་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པས་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཅིང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་གི་སྒོ་ནས་དགེ་བའི་ལས་དག་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་འཕེན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ལས་ཙམ་གྱི་འཕེན་པ་འམ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ནི་མི་འདོད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལས་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དབང་གིས་བསགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པར་གནས་ཤིང་ རྣམ་པར་འཕེན་པར་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དག་ལས་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཁོ་ན་དང་པོར་བཀོད་དེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་མ་རིག་པ་སྨོས་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于圣者们所舍弃或由于恶劣的异熟果故为恶。所谓殊胜是因为清净圆满的缘故。除恶和殊胜之外的是中等，这是成立的。这些也是有漏善法和无覆无记法。
应当修习有为善法，即有漏和无漏诸法都应当无差别地修习，应当从相续的角度来修习。其余诸法不应修习，这些是有烦恼和无覆无记以及无为法。
因为不适合串习的缘故，是因为无法特别修习的缘故。涅槃也因为不能反复现前故不适合串习。能在相续中反复生起的法，称为应当修习。如同道一样。
如果是为了果而修习，无为法因为无果故不应修习。无记法也同样因为无果故不应修习，有烦恼法也因为有不悦意的果故不应修习。
一切其他法都是有上的，即是有殊胜的，这些是一切有为法以及虚空和非择灭。解脱是无上的，意思是无可超越。因为没有比这更上，所以说没有比涅槃更殊胜的。
如说:'比丘们!在一切有为法或无为法中，离欲法是最殊胜的。'因为是善和常故，说'善'是为了排除虚空和非择灭，说'常'是为了排除善有为法，因此没有比涅槃更殊胜的其他法。
这是阿阇黎刚巴贝所造《阿毗达磨俱舍论明义疏》中业品第四品的释文。广说诸业的分别及其观察已经完成。
因此这部注释接着安立随眠，为了显示关联故说:'如说从业生种种世间'。在前面的俱舍论品中已广说，这种种世间不是由大自在天等的意志随意所作，而是什么呢?是由诸业作为能引生有及能圆满的因而从业所生。
虽然诸离欲者也通过身语意门造作善业，但他们既不引生有也不圆满有，难道不是吗?不承认仅仅由业引生或圆满，那么是什么呢?那些业也由随眠力所积集，具有如前所说的相及分类，必定安住于异熟，能引生。
因此在缘起教法中首先安立诸随眠，说'无明缘行'，由说无明而摄一切烦恼，因为是主要的缘故。

། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་སྲིད་པར་འཕེན་པ་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དུ་མ་འཕངས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པར་ནི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ པ་ནི་ལས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པའི་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།སྨྲས་པ། སྐྱེ་བའི་ཤིང་རྟ་སྐྱེ་བོ་བྱིས་པ་ཡིས། །ཞོན་ཅིང་ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱི་འཕང་ལོ་ཅན། །འདི་ནི་ཉོན་མོངས་འཕང་ལོ་གཅིག་ཉམས་ པས།།ལས་ཀྱི་འཕང་ལོ་གཅིག་པུ་འཁོར་མ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྲིད་པར་འཕེན་པ་དང་། །སྲིད་པ་འགྲུབ་པ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བྱ་བ་བཅུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་བཅུ་བྱེད་པའོ། །རྩ་བ་བརྟན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་ན་དེའི་ཐོས་པ་རྣམས་གཅད་པར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བརྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྩ་བ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཞན་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞིང་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དེ་སྐྱེས་པ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྩཝ་སྐམ་པོ་མེ་དང་མཐུན་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཙང་བའི་སྟོར་ཁུང་ཟག་པ་ལྟར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་གང་གི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། སེར་སྣ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་རིག་པས་ནི་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའོ། །ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཉིད་སྲིད་པ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་སྟེ། ཡང་སྲིད་པའི་ ལས་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།རང་གི་ཚོགས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཚོགས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དམིགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བློ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་དམིགས་པ་འམ་ཡང་སྲིད་པར་འཁྲིད་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གཡོ་ བར་བྱེད་པ་ནི།དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེའོ། །འཆིང་བའི་དོན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཁམས་གང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ དེས་ཁམས་དེ་ལས་མི་འདའ་བར་བྱེད་དོ།།ཁམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གསོས་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྩ་བ་སྟེ། གཙོ་བོའི་རྒྱུན་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ། །གྲངས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ནི་དྲུག་།འདོད་ཆགས་དེ་བཞིན་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །ང་རྒྱལ་མ་རིག་ལྟ་བ་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དག་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །འདི་སྐད་དུ། མདོ་ལས་དགའ་བ་ལས་ཞེ་སྡང་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

如果这样的话，那么为什么阿罗汉也不会形成后有呢？因为他也有善业和不善业，能引发后有，已经投生了许多异熟果。
因此说'没有随眠就不能形成后有'，阿罗汉虽然有业，但因为没有三界的随眠，所以因为没有俱有因，就不能形成后有。
所说：'愚夫乘坐生命之车，具有烦恼业轮，此车因烦恼轮损坏，单一业轮不能运转。'
因为如此引发后有和形成后有，烦恼是主要因，所以应当了知随眠是后有的根本。因为有它则有，无它则无，是最初的因。
'作十种事'是指产生十种果。'使根本坚固'是指当烦恼生起时，因为难以断除其习气而变得坚固，根本即是得。'使相续安住'是指一再地相续不断地产生其他。
'成就为田'是指与所依相应，如干燥的柴与火相应。'成就等流'是指如不净孔的流出，某一烦恼生起某一烦恼的等流，例如贪欲生起无惭、掉举、悭吝，无明则摄集昏沉、睡眠、无愧等。
'成就业有'是指业即是有，业有即是后有之业而生起。
'执持自类'中，其类是指非如理作意，意思是完全执持并与其生起相应而住。
'令所缘愚痴'是指因为损害智慧，或因为不能如实了知。其他人说是因为四颠倒的翳障损害慧眼。
'牵引识相续'是指牵引识相续趣向所缘或后有。
'动摇善法'是因为对善法无所顾恋，其他人说是因为退失。
'遍满为缚'是指遍满。如何遍满？以不超越界的方式。某界的烦恼使不超越该界，因为滋养染污界。
此中表明引发后有的是'成就业有'，因此已经成立：随眠是有——即五取蕴之相的根本，即主要因。
从数量上说有六种：'贪欲以及嗔恚，慢心无明见，以及疑惑。'
'因贪欲而有其他'是指嗔等。如经中说：'从喜生嗔'，慢等也应当如是了知。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་མེད་པས་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་དག་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ བ་ནི།དངོས་པོ་གང་ཞིག་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིས་བྱས་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དག་ཀྱང་རྒྱས་པར་བཟོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གོང་མ་ནི་ཚིག་རྐང་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། འོག་མ་ནི་བསྡུས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་འདོད་ པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནམ་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པར་ཡང་དག་པར་སྤྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འདིར་མདོ་དང་འགལ་བའི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་དེ་དང་བཅས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར། ཆོས་མངོན་པ་དང་འགལ་ལོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ནི། དབང་པོ་གསུམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་གསུམ་ནི་བདེ་ བ་དང་།ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་གསུངས་པས། ཆོས་མངོན་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཕྲ་རྒྱས་སུ་ བཞེད་ཀྱི།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་ངོ་། །འགལ་བ་མེད་དེ། དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ ནི།རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྔ་མ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་རྣམ་པ་དགུ་ པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ལ་དགོངས་པ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་མདོ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པས་མདོ་དང་འགལ་ བ་མེད་དོ།།དཔེར་ན་མེ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ལ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་ཐོབ་པ་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། །ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པར་སྤོང་ བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ།།མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་དག་ཕྲ་བ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་རྣམ་གཉིས་རྒྱས་འགྱུར་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་མཚན་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པའོ། །ཐོབ་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་པ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་དག་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་བརྗོད་དོ། འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་པའི་སྡེ་དང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། སྨྲ་བ་རྣམས་ ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པས་དྲིས་པ་ནི་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྨྲས་པ། སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།སྒྲིབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི་སྔོན་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

因此，由于无贪欲而无漏，并且不会因缘取不平等界而增长。下文将解释所谓'任何事物若由我见和贪爱造作，其他随眠也会增长'等。'和'字在上文是为了完成句子，在下文是为了总摄。
若说'欲界贪欲随眠'，是指得的性质或其他性质。'与随眠俱正行'这句话在此是与经典相违的例子，因为这与彼不相应。若说'欲界贪欲随眠'，则将导致非随眠相应的过失，如'色之生'一样，与阿毗达磨相违。
欲界贪欲随眠与三根相应，即乐根、喜根和舍根。非相应者如生等，不应与乐等相应。因此，说与乐等相应，阿毗达磨中唯许相应为随眠，而非不相应。
如此说来，岂不是已说与经典相违吗？即'断除随眠俱'之说。无相违，因为是有密意的。何为密意？'随眠俱'是指'具随逐'之义。从九种烦恼中，后后随逐前前，如此虽已断除修所断八种烦恼，仍有第九种随逐，因此依究竟断除之密意而说'断除随眠俱'，即具随逐之义。
或者，经中'随眠'之词是假立于得，故无违经。如说'火是苦'一样，因果假立，苦是受的差别，因为是因，故于火也说为苦，如是此也因得是随眠之因而以随眠词说。'断除随眠俱'即断除具得。
关于'是实相'，随眠之词唯用于贪等烦恼，因为彼等具微细、随增二种增长等随眠相及因相，有相者即实相。得则无如是随眠相，故于假立有者为假立，而于得说随眠词。
大众部等分别宣说者许为非随眠相应而问：'此如何知？'答：'心成烦恼故'等之释为：因随眠令心成烦恼，非相应者不令心成烦恼。'能障'之词释为：令未生善不生。

།དགེ་དང་འགལ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིའི་འགྲེལ་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་མི་སྲིད་ལ།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གིས་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་འགྱུར་ན་ནི་མི་ལྡན་པ་དེ་དག་རྟག་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ནམ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དག་གིས་ནམ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་མི་སྟོང་ལ། དེ་དག་ཀྱང་དགེ་བ་ལ་སྒྲིབ་པས་ནམ ཡང་དགེ་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་བྱེད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པ་ཁོ་ནར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་བྱས་པ་ཁོ་ནར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པས་དགེ་བ་དམིགས་པ་གྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ན། །དགེ་བ་སྐྱེ་བ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་ པ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དང་ནི་འགལ་བ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར།ཕྲ་རྒྱས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་ཕྲ་རྒྱས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་དེར་ཉེ་བར་བསྙད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཉལ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་འབྲས་བུ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉལ་བ་ཞེས་བྱ་ལ། རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །སད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་ པ་སྟེ།རང་གི་འབྲས་བུ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་སད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སེམས་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཉལ་བ་དང་སད་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་ཉལ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་མེད་པར་ནམ་ཡང་རྟེན་ལ་ཟློག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་གྱི་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ པར་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ་འདིར་ལུས་ནི་རྟེན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འཇུག་པ་ན་རྟེན་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་རྟེན་དེ་ལས་ཀྱང་རྐྱེན་ལྷག་མ་ཡོད་ན་སླར་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེའོ།

对于'因违背善'这句话的解释是'从已生起的也会完全退失'。
因此'不是不相应'是指由于如前所说的令心烦恼等情况不可能存在，而由相应的诸法能了知这一切的缘故。
假如说不相应的诸法也会如此，即令心烦恼、不生未生善法、从已生起的退失，那么由于这些不相应永远接近的缘故，善法将永远不会被认知。这是因为众生相续永远不会空无不相应的随眠，而这些随眠又障碍善法，所以善法永远不会生起。
'这不能作为理由'是指'因为令心烦恼'等这些不能作为说明随眠不相应的理由，因为主张随眠不相应者并未承认这些。
'认为唯是烦恼所作'的意思是认为唯是缠所作。缠不是永远接近，所以可以认知善法，因为当烦恼未现行时，善法生起并不相违。
'如经部宗那样是好的'详细地说。按照经部宗的观点，与'断除具随眠'的经文并不相违，但是为了遣除'既然是贪欲随眠就应成不相应'这种想法，所以说'随眠既非相应也非不相应'。
怎么说呢？'因为它不是别的实体'，按照经部宗的观点，随眠不是别的实体，因为它仅仅是贪等种子的状态而假名为随眠。
正因如此说'对于睡眠的烦恼'，因为不能产生令心烦恼的果而称为睡眠，因为与因的状态相随故称为随眠。'觉醒'是指现行，因为能产生令心烦恼等自果而称为觉醒，因为令心不得自在故称为缠。
由于睡眠和觉醒也未成立，所以详细询问'其中何者是睡眠'。
关于'未现行'，未现行是种子的状态，所以特别说明未现行，贪等烦恼的种子状态若无对治生起则永远不会从所依中消失。
因为种子状态的自性未成立而追问'什么是种子状态'。
'身'等详细地说，这里身是所依。'从烦恼所生能生烦恼的力量'是指烦恼生起时使所依适合未来烦恼生起，从那个相应的所依中当其他缘具足时又生起烦恼。

།དེའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པའི་ནུས་པ་ས་བོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། མཐུན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་མི་རྟག་པ་དང འབྲས་བུ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དེ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་དྲན་པ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་རྫས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ རྫས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཡིན་པར་དོགས་པ་བསུ་ནས།ཡང་དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དཔེ་གཞན་ཉེ་བར་བཀོད་དེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སཱ་ལུའི་འབྲས་བུ་སྔར་བྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་སཱ་ལུའི་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པའི་མཐུ་རྫས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆེད་དུའོ། །ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དོན་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་གཞན་དུའོ། ། དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་སོ། །མི་འདོད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དྲན་པའི་ས་བོན་ཡང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཞན་ཞིག་བརྟག་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ནའོ། །མདོ་ལས་ནི་ཉོན མོངས་པ་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་སུ་གསུངས་ཏེ།དྲུག་ཚན་དྲུག་པའི་མདོ་ལས་སོ། །དེ་ལས་ནི་གང་ཞིག་བདེ་བའི་ཚོར་བས་རེག་ཅིང་མངོན་པར་དགའ་མགུས་ལྷག་པར་ཞེ་ན། ལྷག་པར་ཞེན་ནས་གནས་པ་འདིའི་འདོད་ཆགས་དེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མཐུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ནི་ཕྲ་རྒྱས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་འདོད་ཆགས་དེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་གྱི། འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཉལ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་འོངས་པ་ལ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ན་འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་དེ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་འདོད་ཆགས་དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་འདོགས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བཤད་ པར་འགྱུར་རོ།།སྲིད་པ་ཁམས་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་མི་ཤེས་པས་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ། །གལ་ཏེ་ཁམས་གཉིས་ལས་སྐྱེས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བྱས་ལ་ འདི་ཁོ་ན་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་གཞན་དག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྒྱུ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།ཁ་ནི་ནང་དུ་བལྟས་ཕྱིར་དེར། །ཐར་བའི་འདུ་ཤེས་ཟློག་ཕྱིར་བཤད། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་འདོད་ཆགས་ཕལ་ཆེར་ཡུལ་ལ་མངོན་དུ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པས་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ནི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ཕལ་ཆེར་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་ཡིན་ནོ།།གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་ཆགས་དེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་སུ་བཤད་དོ།

因此，所依的状态差别中，任何能生烦恼种子的烦恼力，称为从烦恼所生能生烦恼的力量。由于它是无常和果等假立的法，所以对于所依不可说是一体或异体，如同从领受的认识所生能生忆念的力量不是异体的实法，与此相似。为了遮遣怀疑忆念生因是某个异体的不相应行，又如同芽等为例而广说其他譬喻：如同从先前稻谷果所生的芽等能生其他稻谷果的力量不是异体的实法，与此相似。
'某者'是指大众部。'为烦恼等的种子义'是为了种子。'不相应随眠'等中，'异义'即是异体。'因此'是由于。成立不欲成立的，忆念的种子也应成为不相应的异义。'若经中'是说一切有部，若许为贪随眠。经中说烦恼即是随眠，如六六经中。其中说：'若为乐受所触，极为欢喜贪著而住，此人的贪于乐受将增长。'
欲贪即是随眠，故为欲贪随眠。因此随眠唯是相应，而非力的自性。由说'将增长'的缘故，彼非随眠，意思是说在现行状态时非是。若非如此，应说'贪于乐受是随眠'，而不应说'将增长'。'当隐藏时'意思是说住于种子体性。对未来说'将增长'，而非对现在。
或者'此是因上假立彼'中，贪是欲贪随眠的因，于因贪上假立果，如是从贪所生能生贪的力称为贪随眠。由于有三界，另说欲贪，不知有境贪，故广问'此有境贪是什么'。若生于二界，为何合为一，而且唯合此一，而非其他随眠，此有何因？
'由向内观故彼，为遮解脱想故说。'欲界中贪多分向外境而转，彼等是等持贪，多分与味着相应的禅定。由于显示对宫殿等也有贪著，故说'多分'。彼贪于色界、无色界中，由于缘等持境，故成向内观而转，因此说为有境贪。

།ད་ལྟ་བས་ན་ཁ་ཅིག་ཁམས་དེ་གཉིས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེར་ཁ་ཅིག་ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པའི་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དེར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཐར་པ་འདོད་པས་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འདོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ལུས་ཁོ་ན་སྲིད་པ་ཡིན་གྱི། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་ལུས་ཁོ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལུས་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔའམ་བཞིའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདོད་པའི་རོ་མྱང་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དེ་ནི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བཤད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁྱེད་ཅག་གི་འདི་ནི་སྲིད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་གྱི།ཐར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་བསྒོམས་པས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་གང་ ཞིག་བདེ་བ་གང་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་ནི་དེ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཐག་པ་མཐོང་བས་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཕྱིས་ལམ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གོམས་པར་བྱས་པ་སྟེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་མེད་པར་ནི་གོམས་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་ཞུགས་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མཐར འཛིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཡང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ ལ་སོགས་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ལ་ཡང་ལོག་པར་ཞུགས་པས་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ནི་དམན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་དེ ཉིད་དུ་འཛིན་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ལས་འཇུག་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འཛིན་པ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དག་གོ། །གང་དག་གང་ ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ཏེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དམིགས་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ དམིགས་སོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པ་ཟད་པ་ དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

现在有些人对于这两种界，如是广说。为了遮遣某些人将之执为解脱的意乐，所说凡是生于彼处者即是有，因此凡是生于彼处者即是有贪，这是说明希求解脱者应当对一切渴爱无所欲求。
为显示唯身是有而非仅是等至，故说'唯身'，正因如此而说'具有所依'。身即是所依，即五蕴或四蕴。'已离欲贪'是说不贪著欲界的滋味。
因此说'此贪即是有贪'，即是说你们这是对有的贪著而非解脱，由此遮遣解脱想。
'仅以见谛而断'中，'仅'字是为了明显修习，任何烦恼对任何真理起诽谤，即以见彼而断，如见绳而除蛇的错觉。
'后由修习道'是说修习缘任何谛的道，若无见谛则无有无漏修道。
如是'萨迦耶见唯一种'，是说以我及我所行相趣入苦等，唯是见苦所断。
'边执见亦同'，是说彼亦对所执为我的事物执为常断边际，故唯由邪入于苦而唯是见苦所断。
'邪见有四种'，是说由于趣入诽谤苦等谛相，故邪入一切四谛，唯是见四谛所断。
如是见取见亦唯四种，因为是将劣见为胜。
如是疑亦是对一切起疑惑行相，由于邪入一切故是见四谛所断。
'戒禁取有二种'，于非因如自在天等执为真实，是由颠倒常我而起，故是见苦所断；执非道为道是见道所断。
'彼等云何'即是所说的贪等五种。
'某些是某见所断所缘'广说，即贪等任何缘见苦所断诸见者即是见苦所断，如是乃至缘见道所断者即是见道所断。
此说明萨迦耶见等是缘苦等，萨迦耶见等为贪等所缘，萨迦耶见等亦是见所断，因此缘彼等的贪等亦成见所断，因为经说'遍知所缘及断正缘彼'。

།ལྷག་མ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་གང་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་དེ་དག་ཉིད། །གཟུགས་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་དང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་རྒྱས་པའི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་རྒྱས་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་གོང་ན་མེད་པས་དེས་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་སྲིད་དོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་དག་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དྲུག་པོ་དེ་དག་རྣམ་པ་དང་བྱེ་བྲག་དང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དེ། བདག་དང་བདག་གི་རྟག་ཆད་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་བཤད་པར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ཏེ།ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་རྣམ་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་ ནི་མེད་དེ།རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ཁེངས་པ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་ནི། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་མེད་དེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་ བ་ཁོ་ན་ཡོད་དེ།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་ནི་ཁམས་དང་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ། །ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ལ་ནི་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་མདོ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་བདུན་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། མདོ་གཞན་ལས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་རྩེ་ལས་སྐྱེས་བཟོད་པ་ཡིས། །གཞོམ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ ལ།སྲིད་རྩེ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་སྨོས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་ མོའི་གཉེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་སྐྱེས་པ་བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་ཡིན་གྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ས་ལྷག་མ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་དག་ནས་ཅི་ཡང་མེད་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དག་ནའོ།།ཅི་རིགས་པར་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ན་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ས་གོང་མ་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བས་སྤོང་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ནི་བསྒོམ་པས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ཐམས་ཅད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ སྨོས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཉི་གའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པའིའོ། །ལྷག་སྐྱེས་མཐོང་དང་བསྒོམ་གཉིས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་མ་བཟོད་དེ། གཞན་དག་ན་རེ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།

所谓'其余是修断'是指贪欲、嗔恚、我慢、无明等，因为它们以色等为所缘，不缘于身见等，这些都是修所断。
'除嗔恚外，这些即是色界'是说，因为相续被止观所润泽，所依清净，以及无增长之基础的缘故。若嗔恚因苦受而增长，上界则无此苦受，故无嗔恚。
如是，诸阿毗达磨说这六种随眠以种类、差别和界的区分成为九十八。种类的区分仅存在于诸见中，即'我与我所常断'等偈颂所说。差别的区分是从苦谛见所断的类别直至修所断。界的区分是欲界、色界、无色界所行。
贪欲、嗔恚、我慢、无明和疑因为种类相同，故无种类的区分。因为它们分别以贪著、嗔恚、傲慢、不明了和怀疑的种类无差别的缘故。
嗔恚也无界的区分，因为色界和无色界中无此嗔恚。仅有差别的区分，因为是见断和修断。
其余诸随眠则有界和差别的区分。诸见随眠则三种区分皆有。
若问：经中不是说有七种随眠吗？为何说有九十八？这是因为在其他经中，世尊广说：'有漏有见所断者，亦有修所断者。'
'有顶所生忍所断'中，说'有顶'是为了区别其他地。说'忍'是为了遮除修所断。为了遮除法忍的过失，说'类忍所断'。
因为无有顶的世间道对治，所以有顶所生忍所断是见所断烦恼，而非修所断。
'余地'是指从欲界乃至无所有处。'随其所应'是指如其所有：欲界中是法智忍所断，初禅以上是类智忍所断。
'诸凡夫则是修所断'是说，因为上地的修道是下地的对治，如论中说：'世尊的声闻以见断，凡夫则以修断。'
'一切地'中，说'一切'是为了摄入有顶。'二者'是指随其所应的圣者和凡夫，除有顶外。
'余生以见修二断'，有人不同意这种说法，其他人则广说'外道等'。
如是，不仅有顶所生忍所断唯是见所断，而是说生于一切地。

།འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་ པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ་འདི་ན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤོང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ལ་འདི་ལ་ཡང་མི་དགའ་ཞིང་སོ་སོར་མི་དགའ་ལ། ལུས་ཞིག་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་ འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་པ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པའི་ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གང་ཞིག་གིས་མཐོང་ནས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་མེད་ ལ།ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དོ། །ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་མེད་ལ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ ལྟ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གསུངས་སོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལས་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དམྱལ་བ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་ སྨྲ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་ནི་ཚངས་པའི་དྲ་བ་ལས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་རྟོག་ལ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དག་ནི་མང་བ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལ་ལ་དགོན་པ་ན་ འདུག་ཀྱང་རུང་།ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཁང་སྟོང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་། ཀུན་དུ་སྦྱངས་པའི་རྒྱུ་དང་། སྤོང་བའི་རྒྱུ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་རྒྱུས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུས་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ དྲན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་བ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རྟག་པར་ལྟ་བ་དེས་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་དམིགས་པ་ན་ འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ལ་ལ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་འཇིག་རྟེན་འཇིག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ རྒྱས་པར་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཚེ་ཟད་ཅིང་བསོད་ནམས་ཟད་ལ།ལས་ཟད་པས་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། འདི་ལྟ་བུར་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་རིམ་གྱིས་ནར་སོན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ། གོས་ཁ་དོག་ བསྒྱུར་བ་གྱོན་ནས་དད་པས་ཡང་དག་པར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་།ཁང་སྟོང་ན་འདུག་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྦྱངས་པའི་རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་ཞིང་། རྒྱས་པར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུས་སྔོན་གྱི་ལུས་རྗེས་ སུ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་བ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་འདི་སྙམ་དུ་གང་གིས་བདག་ཅག་སྤྲུལ་པའི་ཚངས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རྟག་པ་བརྟན་པ་ཐེར་ཟུག་པ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །བདག་ཅག་གང་དག་ཚངས་པ་ཅེས་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་མི་ བརྟན་པ་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ལ་ལ་རྟག་ལ། ལ་ལ་མི་རྟག་པ་འདི་གཞི་དང་པོ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ཅིང་གང་ལ་གནས་ཏེ། གང་ལ་སོ་སོར་བརྟེན་ནས་ སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་ལ་རྟག་ལ།ལ་ལ་མི་རྟག་པར་སྨྲ་ཞིང་མངོན་པར་སྨྲ་བའོ།

所谓'如是'，是指'为何'之义。广说'大业分别经'，其中大业分别经中说：'阿难，于此若有人舍杀生乃至舍邪见，于此不喜且各自不喜，身坏命终后，当生于恶趣、恶道、堕处、地狱中。
其外道沙门或婆罗门，具神通天眼，知他心者，见此而作是念：无身善行，亦无身善行之异熟果报；无语善行及意善行，亦无语善行及意善行之异熟果报。'如是说离贪者于欲界所缘之见生起。
此邪见是缘于欲界，因为此业行于欲界，且地狱亦唯存于彼处。对于思惟前际者，如诸常见论者及无因生起论者，离贪者于欲界所缘之见生起，此于'梵网经'中所说。
其中思惟前际之常见论者众多，今当略举一例：'于此有沙门或婆罗门，或住阿兰若，或住树下，或住空屋，由修习因、断除因、数数修习因、善行因，心得等持，如实忆念二十劫成坏，得如是寂静心三昧，彼作是念：我与世间是常。'
是故如是，彼常见缘于我与世间时，即缘于欲界。如是，其他思惟前际之常见论者亦缘于欲界。
今从诸常见论者而说：'诸比丘，世间坏时'乃至广说'任何有情寿尽、福尽、业尽，从彼处命终，生于如是人同分中，渐次长大，诸根成熟，剃除须发，着染色衣，以信从家趣于非家而出家，或住阿兰若，或住树下，或住空屋，乃至由修习因'等，
广说'心得等持，如实忆念前身，得如是寂静心三昧，彼作是念：彼创造我等之梵天是常、坚固、恒住、不变异法。我等为彼梵天所化者，是无常、不坚固、非恒住、变异法。'如是时亦有。
如是，有常有无常，此为第一根本，依此而住，依此别别安住，思惟前际，说我与世间有常有无常，并宣说之。

།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་འདི་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་ བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་གསུངས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་དག་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་པས་གནས་དེ་ནས་ཤི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཚེ་ཟད་ཅིང་བསོད་ནམས་ ཟད་ལ་ལས་ཟད་པས་གནས་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདི་ལྟ་བུར་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འོང་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་རིམ་གྱིས་ནར་སོན་ཏེ། དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་ནས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བ་གྱོན་ནས་དད་པས་ཡང་དག་པར་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ ཏུ་འབྱུང་ཞིང་།དགོན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུས་སྔར་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞི་བ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་འདི་སྙམ་དུ། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་ཀུན་དུ་འབྱུང་ ལ།བདག་སྔར་མ་བྱུང་ལ་ད་ལྟར་མ་བྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་སྐྱེས་པའི་བདག་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ ལོག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྔར་གྱི་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཕྱི་རོལ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་བ་འདོད་པ་ན སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་དག་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་དམིགས་ནས། དེ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་མི་རིགས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།དེ་དག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་དག་ལྟ་བ་སྐྱེ་བ་དང་ དུས་མཉམ་དུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ལྷ་སྦྱིན་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་འཁོར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཐུགས་ལས་ཆུང་ངུར་བཞུགས་པར་གསོལ་ནས་སྡིག་པའི་བསམ་པའི་རྣམ་པ་སྐྱེས་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ ཀྱང་ལྟ་བ་ཀུན་དུ་བྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ།།བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་དག་ ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྟག་པ་དང་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ནོ། །དེ་དག་དང་བྲལ་བས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

执着边见是缘于欲界，因为自身生于欲界而执着无常性。现在依据无因生起的情况而说，如何呢？广说后，色界中有无想天，彼等众生生起想时即从彼处命终。
其后，任何寿尽、福尽、业尽的众生从彼处死后转生，如是与人类同等而来，他渐渐长大，诸根成熟后，剃除须发，身着染色衣，以信心从在家出家，或住于寂静处等广说。
以如是等持心，忆念往昔生起想时的情形，获得如是寂静的心三摩地，他作是念：'我与世间是从无因而生，我先前未生，现在亦未生。'如是思维。
如是，否定因的邪见是缘于欲界，因为执着此处所生之我为无因性。此又如何成为邪见呢？因为否定我与世间先前善行与恶行之因。
为了遣除'由于离欲故，彼等见解唯是色界所行'之想，故说'色界所行'等。关于'由于离欲故'，上地烦恼不缘下地，因为已离欲。此说明外道离欲者未断欲界所行见断。
毗婆沙师说：'此不应理。外道观察至有顶处生起，彼若是欲界烦恼生起则不应理。如预流等见断修断任一亦能于欲界结生故。彼等已断修断故是离欲，未断见断故是离欲，此有何理？'
若如是，则离欲者如何生起缘欲界之见？毗婆沙师说：'彼等生见之时即同时退失，如提婆达多。譬如提婆达多为令比丘僧众随从，请世尊少事住世，因生起恶意而退失神通，如是彼等亦因生起见解而退失。'
'我与我所'等广说。为何说五取蕴为身见？为此说'为断常想及一合想故'。对彼等执我是以彼等为先行，即以常想及一合想为先行。由离彼等则离执我，因无因则无果。

།འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་སྤང་བའི་ ཕྱིར་བཤད་ལ།ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་མི་རྟག་པ་དང་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འཛིན་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ ལྔ་ཆར་ཡང་ངོ་།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལའོ། །ཐམས་ཅད་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་ལ་བཤད་ཅེ་ན། བདག་དང་བདག་གི་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་ནས་ཀྱང་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་བདག་དང་བདག་གི་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ཉིད་ལ་ཁུངས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །མཐར་འཛིན་པ ཉིད་ལྟ་བ་ཡིན་པས་ན་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་སྟེ།དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔེར་ན་མར་རོ་ཅོག་དྲི་ང་བ་ཡིན་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་ཁྱད་པར་དུ་དྲི་ང་བ་ལ་དེ་ལ མར་དྲི་ང་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།།གཅིག་ཁོ་ན་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་གཅིག་ཁོ་ན་ཚབས་ཆེར་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མེད་ དོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བདག་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སོགས་ པའི་སྒྲ་ནི་མི་མངོན་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་གི་ཕྱིར་འདི་ནི་ལྟ་བ་ཙམ་ཞིག་ལ་མཆོག་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མེ་དང་ཆུར་ འཇུག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཟས་གཅོད་པ་དང་།འཇུག་ངོགས་དང་། གཡང་ལ་མཆོང་བ་དང་། གདུང་བ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །གྲངས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འདིར་ཡང་ སོགས་པའི་སྒྲས་ཚིག་གི་དོན་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ།།འདིར་ཡང་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འདག་པ་ དང་།འགྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་སོ། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མདོ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་ཞིག་ངེས་པར་བཟུང་བས་སོགས་པའི་སྒྲ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་སྤང་བར་རིགས་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་ལ་དབང་ཕྱུག་གམ་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ལ་རྒྱུར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ གཅིག་པུ་དང་བདག་དང་བྱེད་པ་པོར་རྟོགས་ནས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རྒྱུར་འདུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'坏'是为了断除常想而说，所谓'聚'是为了断除整体想，为了遮遣对此执为无常和聚合的我见。
虽然一切缘有漏的见都是萨迦耶见，即是说五种都是。所谓缘有漏是为了区别于缘无漏。所谓萨迦耶即是五取蕴。
既然一切都是萨迦耶见的对境，为何说我和我所呢？为了显示无我和无我所，因此说'为了令了知此是萨迦耶见而非我和我所'。此中的根据即如'诸比丘'等广说。
边执即是见，故称边执见，因为除此之外无别见。因此说'因为执著常边和断边'。
一切邪入之见都是邪见，因为是邪确信的缘故。所谓'邪入'是为了遮除正见。'一切'是指萨迦耶见等。
关于'因为具有极大过患'等，譬如虽然一切酥油都有臭味，但对特别臭的那个称为臭酥油。
说'唯一'是指唯邪见。又为何唯一是极大邪入？因此说'此是诽谤'，因为虽有苦等谛而见为无。'其他是增益'是指萨迦耶见等，因为增益我等。
'因圣者已断'是指已舍弃的意思。'等'字是隐没的。
因为此不仅执见为最胜，而是什么？是五取蕴。因此此处应知'见等执为最胜'的'等'字是隐没的。
'投火投水'等字包括断食、跳崖、自残、拔发等。
'数论瑜伽智等'是指了知自性和士夫的差别，此处'等'字也包括了知六句义等。
此处'等'字隐没是指，戒禁是色蕴所摄，执五取蕴为清净、解脱等，因此'等'字隐没。'传说'一词是为了显示经中仅说戒禁，故'等'字不应理。
若'非因见为因'广说，因为邪入集谛，故应唯以见集断，而非见苦所断。
若'见自在天或生主为因'广说，于彼了知为独一、我、作者后，执自在天等为因。

།དེ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཁོ་ནར་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་ཀྱི་ཕྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་ ཚེ་འདིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དེའི་ཚེ་འདིའི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་བརྗོད་ཀྱི། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཕྱིར་འདི་ཡིས་སྡུག་བསྔལ་མི་མཐོང་ཞིང་། །དེ་མ་མཐོང་བས་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་ཇི་བཞིན་རིག་ནས་ནི། །འདི་ནི་བདག་ཅེས་བྱ་བར་ལྟ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཙམ་མཐོང་བས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྡོག་ལ། དེ་སྐྱེས་པ་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་གང་མེ་དང་ཆུར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་དག་པར་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡང་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཤིང་རྟག་པ་དང་།བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་དྲངས་པ་མ་ཡིན་པས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའོ།།དོན་དེ་ལས་བསྟན་བཅོས་ཁུངས་སུ་སྨོས་པ་ནི། བསྟན་བཅོས་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདིར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རམ་དྲང་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་བརྟག་གྲང་ན།དེ་གཉི་ག་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དཔྱད་ནས་འདྲི་བ་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །རྒྱུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཤེ་ན། དེས་ ཡང་དག་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཐམས་ཅད་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ ཡིན་ཞིང་དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་འདི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་མ་ཞུགས་པའི་གཞན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཞིག་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཕྲ་རྒྱས་བདུན་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཟག་པ་ལས་ལམ་མཐོང་བས་སྤོང་བར་འདོད་དོ།།དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལམ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于'彼等常等'这一广泛出现的内容，在见苦谛现观之时即能获得无我智，而非之后才得。因为当其以无常等行相观察苦谛时，即能断除执著自在天等为因的分别。因此，这唯说为见苦所断，而非见集所断。如说：'由于此不见苦，不见彼故执我见，若如实了知苦，则不生此我见。'为何仅见法性即能遮遣我见，而生起彼时即能远离我见。
那么对于'如投入火水等'等内容，此是由于邪入集谛，且不依常我颠倒，故为见集所断，如是思维。'如是见戒禁取净'是说此亦邪入道谛，且非由常我颠倒所引，故唯是见道所断，如是思维。'此亦是见苦所断'是说不仅是执著自在天等为因。
从此义引经论为证，即'论中如是说'等广说。于此，对于见苦所断之所缘，或由引导故，应观察是否为见苦所断，思择二者皆无而问，即'是故'等广说。'因是邪入苦故'等文即说其因。又云何邪入苦耶？由不能如实了知故。
'一切有漏所缘'等广说。除无漏所缘外，一切烦恼皆是邪入苦，以一切有漏事物皆是苦，而非如实趣入彼故，是邪入故唯成见苦所断。若如是，则应无见集、见灭、见道及修所断。
又'戒禁取'等广说，若此由邪入苦故是见苦所断，则思维何者是不邪入苦之他者。'见道所断之所缘'是说，凡是缘于见道所断七随眠者，许其所缘漏为见道所断。'此亦是邪入苦'是说邪见等见道所断诸法，由是有漏性故为苦谛所摄。

།ད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་མ་བཟོད་ནས། ཡང་གང་ལ་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ལོག་པར་ལྟ་ བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་ཟག་གང་ཞིག་ལ་ལམ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཐར་པའི་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན་སྟེ། ཅི་ལམ་འདི་ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་སྟེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་མེད་དེ་སྙམ་པའི་ ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་དང་།ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེས་དག་གོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར། དེས་ནི་ཐར་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པའམ། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཐེ་ཚོམ་དེས་དག་གོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་རྟོག་པར་འགྱུར་འོན་ཏེ་ཐར་པའི་ལམ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གྲངས་ཅན་པ་དང་གཅེར་བུ་པ་འདོད་པས་སོ།།ཐར་པའི་ལམ་འདི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་འོ། །དེ་ཡང་གཞན་དེ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པ་འདོད་པས་ཡིན་གྱི། ལམ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲངས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི།ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་འདི་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བར་འགྱུར་བའམ།དེ་དག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པ་བཞི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ནི་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་ ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་སྒོ་ནས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འགོག་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། དེའི་སྡུག་བསྔལ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ལྟ་བ་དེ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་གསུམ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།གཞན་དག་ན་རེ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བདག་གིར་ལྟ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མ་ཡིན། གཞན་གྱི་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་གི་མདོ་ལས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།འདི་ལྟར་འདི་སྐད་དུ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་འབྱུང་གི་བདག་གི་མེད་པ་ལ་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རིལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཉིད་སྒོ་གཉིས་ཅན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཡང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པས་བདག་གི་ཞེས་དྲུག་པས་བསྟན་པ་ལྟ་བ་གཞན་དུ་རྟོག་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ནི་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་བདག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པས་དེ་ཡང་ལྟ་བ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ།

现在对于执著持戒和禁行为最胜的见道所断的所缘，因为不能忍受，又说'若有对道的所缘邪见'等。某补特伽罗对道起邪见认为无道，或者对道生起怀疑的补特伽罗，对解脱道生疑惑，即怀疑此道是否存在时，如何会认为以那样的方式，即以认为无道谛的邪见和怀疑有无的疑惑能得清净？由此诽谤一切解脱道或生疑惑时，怎么会认为以邪见或疑惑能得清净？
'其他解脱道'是指数论派和裸形外道所承许的。'此解脱道是无'是指如来的道。'唯由彼他'是指数论等所承许，而非诽谤道的邪见。因此成为缘数论等之道，而非成为见道所断的所缘。又广说'若有'等。
为何持戒和禁行执为最胜也是见所断，而非集谛和灭谛见所断？意思是因为缘集谛和灭谛见所断烦恼的缘故。因此应当观察此义，即由于缘有漏故，一切成为苦谛见所断，或由于缘彼等所断见故成为四种，因此持戒和禁行执为最胜唯是二种，非一种亦非四种，应当观察此义。
为了回答此问，说：对于所说'缘有漏者一切是邪入苦谛故成太过'当如是说。不成太过，因为有些是从苦门邪入有漏事物，有些从集门，有些邪入灭，有些邪入道。持戒和禁行执为最胜是以执常我而邪入苦谛，故是苦见所断。若邪入道即执非道为道者是道见所断。
'从三见标示四颠倒'，因此成立'如是则是颠倒见自性'。从萨迦耶见起我见颠倒。其他人说'一切是'，即一切萨迦耶见是我见我所见。云何我所见是颠倒？云何不是？因为在他颠倒经中不成立，即如是说'于无我中执为我是颠倒'，而不说'于无我所中'，故萨迦耶见非全是颠倒。'此我见有二门'即虽是一。若由格位差别以第六格表示我所而执为异见，则'由我'即'为我'也应由格位差别成为异见。

།འདི་ལྟར་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་ པའོ།།བདག་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་ཡང་ལྟ་བ་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མཚུངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།འདི་ལྟར་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གསུམ་པོ་འདི་དག་རིམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་འཇིག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཙམ་གྱིས་འདག་ པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་དག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤང་བ་ཡིན་ལ། ཉི་ཚེ་བ་དང་དུས་གཞན་ན་འདག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབའ་ཞིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདི་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ཙམ་ཞིག་གིས་མཐའ་དག་འདག་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་ལོག་པར་འཇུག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ངེས་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་བཞི་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འགལ་བར་སྟོན་པའོ། །འདིར་ནི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་གྱི། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མདོ་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འགལ་བ་མེད་དེ། སེམས་དང་འདུ་ཤེས་དེ་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སེམས་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་། ལྟ་ བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཤད་ན།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མཚུངས་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེ་ན། ཐལ་བ་འདི་ནི་མེད་དེ་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་སྤང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་གཞན་ཚོལ་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་སུ་དག་ཅིག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་སྤང་དུ་དག་ཅིག་ནི་མ་སྤངས་ཤེ་ན། བཤད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། ལྟ་བ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྨོས་པས་ནི་སེམས་དང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་རེ་རེ་ལ་སེམས་དང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པས་གསུམ་ཚན་བཞི་སྟེ་ བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

'如是我'是第三格。'为我'是第四格。而且如果见解转变为其他，那也不是所欲，因此成立'是一切'之说。
为何其他烦恼不是颠倒？是说诸烦恼虽同为颠倒。
如是由三因广说：此三者次第于其他烦恼中是不存在的，因此将它们安立为颠倒性。
邪见和断见二者虽是决定思维和一向颠倒，但不是增益，因为趋入实物灭。
戒禁取见虽是增益且具有决定思维的本性，但不是一向颠倒。
关于'仅以此为清净所缘'，戒和禁行成为清净因，因为戒是断除破戒，是局部和他时清净，而非唯一。
如何是增益性呢？因为增益仅以此为一切清净因的体性。
'其他烦恼非决定思维'是指贪、嗔、慢、无明和疑，虽是增益和邪行，但非决定思维，因为非见解本性。
'然而经中'，此说明仅四种见性是颠倒，这是相违。
此中唯见是颠倒，想和心二者则不是，因为如贪等非决定思维。
若如是，岂不与经相违？无相违。'心和想依彼力'广说。
若心和想二者虽是不颠倒本性，但由与见相应而说为颠倒，则受等诸法同样与见相应，为何不说？
此过不存在，因为随顺世间而说。因此说'因为世间共许'。
彼等一切颠倒皆为预流果所断，如是世尊说：'具足见解之补特伽罗，于此外求余师及杀生者，是不应理且无机会'。
四颠倒中，哪些是预流果所断，哪些未断？说'一切已断'。
对此说因：'因为见及其相应法是见所断'。
说'相应'表明心和想二颠倒也是见道所断。
'颠倒有十二'中，每一见颠倒都有心和想颠倒，故成四组三法，即十二。
因此广说'于无常思为常'等。

།དེ་ལ་བརྒྱད་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ལ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་གཙང་བ་དག་ལ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་པ་གཉིས་ཏེ།བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །བཞི་ནི་བསྡོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་གཙང་བ་ལ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། དེ་དག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཏུ་འདོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ ཅན་གྱི་སེམས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་སོ།།དེ་དག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཏུ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་སྟེ་མི་འདོད། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུད་མེད་དང་བདག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ། བདག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །འདི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱ་བའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དག་ཀྱང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་བདེན་པ་དག་མཐོང་བ་ཙམ་ཁོ ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤོང་གི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ཀུན་འབྱུང་བའོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེའི་ཚེ་དེའི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།རྒྱས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བའོ་སྙམ་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་མདོའི་ཁྱད་པར་འཕེན་ པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དག་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཡང་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ལ།དགྲ་བཅོམ་པ་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་ནོར་ནས་ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་པ་དང་། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་ལོ་ཞེས་མཐོང་བ་ཡང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚབས་ཆེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གི་ གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཚབས་ཆེ་བ་དེ་ཡང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཕྱིར་དང་། ངེས་རྟོག་ཕྱིར་དང་། སྒྲོ་འདོགས་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མིང་མི་ཐོབ་བོ།

关于'其中八种是见所断'这句话，对无常和无我的想、心和见的颠倒，以及对苦和不净的见颠倒二种，这八种是见所断。
'四种是修所断'这句话的意思是，为了说明这些内容而说'对苦和不净的想颠倒和心颠倒'。
对于'未离贪者'是指预流果和一来果，'若承认这些是颠倒'是指承认为心颠倒和想颠倒的意思。
'由有情想和心生起'是指有情想生起和有情心生起。
'为何不承认这些也是颠倒'是指有情想颠倒和有情心颠倒，由于没有差别的原因为何不承认。
为什么呢？如经中广说'对女人和我'，我是享受者，这是所享受的对象，因为如是趣入。
如是，对无我起我想的想颠倒和心颠倒也应成为修所断。
经中也说：'仅以见谛就能断除十二种颠倒，没有任何颠倒是修所断。'
如是，具闻圣声闻如实了知'此是苦圣谛'，此是苦集，此是苦灭，此是趣向苦灭道圣谛。
此时，他断除对无常起常想的想颠倒、心颠倒和见颠倒。
'广说'是指断除对苦起乐想，对不净起净想，对无我起我想的想颠倒、心颠倒和见颠倒，这是经的特殊引申。
因此说'由见引生'。
'其他则不是'是指与修所断相应的想和心虽是错误趣入，但因不与见相应故非颠倒。
若不如是，则一切烦恼皆是错误，应成颠倒。阿罗汉入道时迷失而入歧途，见绳为蛇等也应成想颠倒。
因此，对严重颠倒安立为颠倒，而非其他。关于严重性，已说明是'由颠倒故、由决定故、由增益故'。
因此，有学相续中生起的染污想不得颠倒之名。

།དེའི་དུས་སུ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱིས་བུད་མེད་དང་། བདག་ཉིད་ལ་བདེ་བ་དང་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་རི་མོའི་གནོད་སྦྱིན་ལ་འཁྲུལ་པ་དཔེར་བརྗོད་དེ། དཔེར་ ན་ངེས་པར་མ་བརྟགས་པར་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་མགལ་མེ་དང་རི་མོའི་གནོད་སྦྱིན་ལ་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཡང་ངེས་པར་མ་བརྟགས་པ་ཡུད་ཙམ་ཞིག་སེམས་ཅན་དུ་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་འཁྲུལ་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་འཁྲུལ་པ་དུས་དེ་ཁོ་ནར་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་ཆགས་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཇི་ལྟར་དྲང་བར་བྱ། འཕགས་པ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གིས་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོ་ལ། འདོད་པའི་ཆགས་ པས་ཟིལ་ནོན་ཕྱིར།།བདག་གི་སེམས་ནི་གདུང་བར་འགྱུར། །གཽ་ཏམ་ཁྱོད་ནི་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། །ཞི་བ་མཆོག་ནི་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོས་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིས། །ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་། །དེ་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལྡན་པ་ཡིས། ། རྒྱུ་མཚན་སྡུག་པ་སྤང་བར་གྱིས། །ཞེས་སྨྲས་ཏེ། འདིར་ནི་དེའི་དུས་སུ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་མ་གསུངས་ལ། དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་དང་འགལ་ལ། སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་ལུགས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ སྨྲ་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྤངས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་ཁོ་ན་མ་སྤངས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་འབའ་ཞིག་སྤངས་པར་ཟད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲས་པས་མདོ་གང་ཞིག་ཁུངས་སུ་ཁྱེར་ཏེ།འོངས་པ་དེ་དང་འགལ་བ་སྤོང་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདུ་ཤེས་དང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་འཕགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱིས་སྤོང་ངོ་། ། དེ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་དེ་མེད་པར་རོ། །ཐབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་དེ་ལས་སྤོང་བའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མེད པར་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།བྱེ་བྲག་མེད་པར་སེམས་ཁེངས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་མཐོང་བ་ནི་ཁེངས་པ་སྟེ། འདིས་ཁེངས་པ་ན་ཞེས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །རིགས་དང་ རིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྒོ་ནས།ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཁྱད་དུ་འཕགས་པའམ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཉམ་པ་དང་མཉམ་མོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཁེངས་པ་ལ་ནི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་ཡིན་པར་མི་འོས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། མི་དགེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ། གནས་ཀྱི་འཁྲུག་པ་བཞིན་ནོ། །རིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མཉམ་པ་བས་བདག་ཁྱད་པར་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་དག་དེ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པ་བས་ཀྱང་བདག་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་བཞག་པས་ན་བདག་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ངའོ་སྙམ་དུ་ང་རྒྱལ་བ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ།

当时仅是迷乱的原因是指在见到等时仅是迷乱的缘故，圣者们后来不会生起对女人和自身的乐和净想以及心的迷乱。正因为如此，以旋火轮和画中夜叉的迷乱作为比喻，譬如未经观察仅凭所见而对旋火轮和画中夜叉生起迷乱一样，圣者也会在未经观察的瞬间对众生生起迷乱。如同这不是颠倒一样，圣者的想和心的迷乱也不是颠倒。
如果圣者们的想和心的迷乱仅在当时存在而非相续。那么关于长老阿难的广说应如何解释？圣者语自在对长老阿难说：'因为欲贪所胜故，我的心变得苦恼。乔答摩您因为慈悲，请为我说最胜寂静。'圣者阿难回答说：'因为颠倒想故，你的心完全苦恼。因此具有贪欲者，应当断除可爱因相。'在此并未说是当时仅有迷乱，而是预流果者且确实有颠倒。
因此说毗婆沙师的观点与其他部派相违，其他部派的观点也与毗婆沙师相违。'未断除全部八种想和心颠倒'是指仅未断除四种而已，只是断除了见颠倒而已。毗婆沙师说'见谛时将断除全部十二种颠倒'，为了消除与所引经典的矛盾而广说'彼等亦是圣谛'等。通过如实了知那八种想和心颠倒而成为圣者，之后断除。
若无彼则不能的意思是若无如实了知则不能。因为是正确宣说方便故，是说由于经中正确宣说了断除的方便，故不违背经典。意思是修道位中不会无有见道。
说不加区别地心生傲慢称为慢是指依于自他而见到的傲慢，因为说'以此傲慢时'。由彼趣入的差别是指由行相的差别。通过种姓等门，以为自己胜过下劣者，或通过彼等门认为与平等者相等的傲慢称为慢。
如果说这因为未趣入颠倒故不应是慢，因为缘于无颠倒故。这是就所缘而言非不善，那是什么呢？是就相应而言，如处所的扰动。通过种姓等门认为自己胜过平等者是过慢。通过彼等门认为自己胜过胜者是慢过慢。
如经广说'于五取蕴'等。由于对彼等建立我慢故为我，即五取蕴。认为'我'的慢是我慢。

།ཁྱད་ པར་གྱི་ཐོབ་པ་མ་ཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་ཐོབ་པ་མ་ཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཡིན། འདི་ལྟར་ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དོན་ནི་ཡོན་ཏན་དེའི་ཐོབ་པ་མ་རྙེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་ལ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ ཏུ་བྱུང་བ་དང་བཟོ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་ནི་ ཡོན་ཏན་གྱི་འགལ་ཟླ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གྱུར་ཅིང་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ཡང་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་སེམས་ཤིང་ཉེས་པར་སྤྱད་པས་ཁེངས་པ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་ལྟར་ བཅོས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསླུས་པའི་གཞི་དང་བཅས་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ལ་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ཡོན་ཏན་མེད་བཞིན་པའི་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་པའི་གཞི་མེད་པ་སྟེ།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པའོ། །ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་ས་བོན་མེད་པའོ། །ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ།།བདག་དང་འདྲའོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། བདག་དམན་ནོ། །སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་དང་འདྲའོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། བདག་ངན་ནོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ ཞེས་བྱ་བར་རོ།།ཕྱི་མ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་པས་མཆོག་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་གསུམ་ནི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའོ་དེ་ལ་བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བརྟེན་པ་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ།།བདག་དང་འདྲའོ་སྙམ་པ་ནི་ལྟ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ། །བདག་དམན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ལྟ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ། །བདག་པས་མཆོག་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ནི་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ། ། བདག་དང་མཉམ་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ། །བདག་པས་དམན་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ། །བདག་པས་མཆོག་མེད་དོ་སྙམ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ། །བདག་དང་མཉམ་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ། །བདག་པས་དམན་པ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ནི ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པའོ།།དེ་དེ་ལྟར་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི་ང་རྒྱལ་གསུམ་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་གང་ཞེ་ན། ང་རྒྱལ་དང་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་སོ། །གཞན་ཡང་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ལས་འཇུག་པ་ལས་བཤད་པའི་ལུགས་ ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ང་ རྒྱལ་ཡིན་ལ།མཉམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལ་ལྟོས་ན་བདག་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་དག་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་ལྷག་ མ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཐམས་ཅད་སྨོས་པས་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱང་མཐོང་ བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'未得殊胜所得'这句话，如果问'所得未得'是什么意思？如果说所得就是所得的话，其意思是指未得到那种功德的获得，因为'所得中还有所得'是一种宗派观点。
由在家、出家、工艺、戒律等方面，认为自己比最殊胜者稍微低劣的想法，就是些微慢。
对于不具功德而认为自己具有功德的想法，就是邪慢。所谓不具功德，就是与功德相违的过失行为。因此，虽具有非功德而认为自己具有功德，以过失行为而骄傲，就是邪慢。
如果问增上慢和邪慢二者有什么区别？区别在于：增上慢是以伪装的功德而欺骗，有基础；邪慢是无功德而认为自己具有功德，无基础。增上慢有种子，邪慢无种子。
'慢的种类'是指慢的差别类型之意。'认为与我相等'是慢的种类，'认为我低劣'是慢的种类，这些都要一一配对。怎样配对呢？即'认为与我相等是慢的种类'，'认为我低劣是慢的种类'。
后面的所有也都要一一配对。怎样配对呢？即'认为有胜过我的是慢的种类'等等。
其中三种根性是依见解而立的，是由见解引发的。其中'认为我最胜'是依萨迦耶见的增上慢种类。'认为与我相等'是依该见解的慢种类。'认为我低劣'是依该见解的些微慢种类。'认为有胜过我的'是些微慢种类。'认为有与我平等的'是慢种类。'认为有不如我的'是增上慢种类。'认为无胜过我的'是慢种类。'认为无与我平等的'是增上慢种类。'认为无不如我的'是些微慢种类。
如是应知这九种慢类是出自三种慢。哪三种？即慢、增上慢和些微慢。
另外，这是依智慧行所说的传统。'认为我最胜是慢的种类'等刚才所说的内容。
关于'依低劣、平等和殊胜'，对低劣者而言，认为我最胜是慢；对平等者而言，认为我最胜是增上慢；对殊胜者而言，认为我最胜是慢过慢。
有些人说：我慢和邪慢是见道所断，其余诸慢是见修所断。为了破除这种说法而说'一切都是见修所断'。说'一切'不仅指其余诸慢，也表明我慢和邪慢二者也都是见修所断。

།ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་སྤངས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་འམ། མ་སྤངས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་མིག་ལ་ སོགས་པ་དག་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ།ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་མ་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་དེ། དཔེར་ན་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལྟ་བུའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གསད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པའི་མི་རྟག་པ་དེ་ལ་སྟེ། དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བར་ འགྱུར་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། བདག་འདི་ཇི་སྲིད་གསོན་ཞིང་འདུག་ལ། སྡོད་ཅིང་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་ནད་དང་བཅས་པ། འབྲས་དང་བཅས་པ། ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ། རིམས་ནད་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ བདག་འདི་ཆད་པར་གྱུར་ཅིང་ཞིག་པར་གྱུར་ལ།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་བདག་འདི་ཡང་དག་པར་ཀུན་ནས་ཆད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁམས་གསུམ་པ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་སྲེད་པའི་གཞིའི་ གནས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་སེལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་ཕྱོགས་བདག་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ས་སྲུངས་ཀྱི་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ དང་།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཕྱོགས་སྨོས་པས་ན་དབང་པོ་འམ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། མཐོང་དང་བསྒོམ་པས་ཟད་བྱ་བ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ ལ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་།ང་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་མ་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་མ་སྤངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དག་གོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལོག་པར་ལྟ་བས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ནི་སྡིག་པ་རྣམས་བྱེད་དོ། །རྒྱས་པར་ནི་སྤེལ་མ་དང་ཕན་བཏགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་དགེ་བའི་འགྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ངན་པར་བྱས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ལེ་ལོ་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་གདགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །འཕགས་པ་ལ་ནི་དེ་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་ནས་བསླང་ བའི་ཕྱིར་ལ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྐེད་པ་བཅག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། གསོས་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པས་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་སྐད་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གསོས་འདེབས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སླར་སྐྱེ་མི་ནུས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔའི་རྒྱུའི་ དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།

关于'无有决定'这一说法，此处既非已断的一切都不行，也非未断的一切都不行这样的单一决定。比如信等、睡眠和苦根以及眼等，虽已断却仍在运行，有些虽未断却不运行，如杀生等烦恼。
关于'缘于修断法'这一说法，所谓杀害众生等，即是修所断法，因为是色等诸蕴的缘故。因此是修所断。
关于'希求'这一说法，是指对三界无常的希求，即是强烈的欲求。为何会对此生起希求呢？依世间见解，经中说道：'我只要活着、存在、住世，就会有病苦、有疮痍、有刺痛、有热病、有烧灼。如果我断灭毁坏不再出现，那么我就会彻底断绝。'如是思维。
提到'三界'是为了排除无漏法的无常性，因为这不是贪爱的所依处，所以要排除。
'如是'一词包含了投生愿望，如'愿我成为象王善护之子'等类似说法。'等'字则包含了阿修罗王、珍宝女人、北俱卢洲等。说'愿'字是因为会生起'愿成为转轮王'等这样的想法。
关于'慢的种类'的广说，是因为有'见断与修断所断'的说法。圣者虽未断除我慢和修所断的慢的种类，但不会生起。'虽未断除彼等'是指杀生等烦恼以及究竟我慢等。
'由萨迦耶见增长'是指通过萨迦耶见而趣入的缘故。
关于'由邪见增长'，是指对因果关系产生邪解而造作恶业。'增长'即是广大、增益的意思。
关于'非不善悔'，因为恶行是身语业的自性故为修所断，懈怠也是缘于此的意识状态，所以也是修所断。圣者不会生起此等，因为这是由疑惑引发，而疑惑已被见道所断除。
关于'已断其根'，是指已破坏其所依，因为它们的所依是萨迦耶见等，这些是滋养之因。这是贪著，因为圣者已断除萨迦耶见等。
将要解说：因为没有能滋养的烦恼，所以不能再生。
关于'苦因见所断'的广说，因为趣入五种事物的因性，故称遍行。

།ལྟ་བ་བདུན་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྔ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་པོ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།མ་རིག་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ ཡང་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་བདུན་ཡིན་ལ། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཅུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ལ་ཡང་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། གསུམ་ལས་རེ་རེ་བཅུ་གཅིག་བཅུ་གཅིག་ཏུ་ བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་འདྲེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོགས་པ་ནི་འདྲེས་ཞེས་བྱའོ། །འདྲེས་པ་མེད་པ་ནས་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་འདྲེས་ལ། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་མ་འདྲེས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱང་ལོགས་ཤིག་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཡང་ལོགས་ཤིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདྲེས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པས་ན་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ཁོ་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་ བར་འདོད་ཅེ་ན།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་བསགས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་བློ་གཅིག་ཅིང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་ཟློག་པ་ཡིན་པས་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ འགྲོ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེ་རྣམས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཇི་སྐད་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་མེད་ན་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྲབ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་ལས་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟ་བ་གཞན་དག་ལ་རང་གི་ཁམས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པ་སྲིད་པར་འགྱུར་གྱི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་ནི མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་འདྲི་བ་ནི་སུ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།མཐའ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཉི་ཤུ་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པས་སོ། །མཐའ་དག་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་ལ་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསམས་པའོ།།གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པས་མཐའ་དག་ཅིག་ཅར་དུ་དམིགས་སོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ། །འོན་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་པོ་ཡང་མཐའ་དག་ཅིག་ཅར་དུ་དམིགས་པས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ པར་སྨྲ་བའོ།།གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཉིད་འདོད་པའི་ཁམས་པས་འདིར་ལན་ཅི་ཞིག་བཏབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལན་ནི་རྣམ་པ་ལྔའི་ཆ་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བདག་ལ་སྲེད་པ་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་བདག་ལ་སྲེད་པ་ཡོད་དེ།དེ་དག་ནི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

七种见解是由见苦谛所断的五种和由见集谛所断的两种，即邪见和见取见。
所谓两种疑惑，是由见苦谛所断和由见集谛所断。
所谓两种无明，是由见苦谛和见集谛所断，与其他烦恼相应的和不相应的由见苦谛所断合为一种。由见集谛所断也是如此。
如是由见苦谛所断的遍行烦恼有七种，由见集谛所断的有四种，这样共有十一种，若按界的差别则成三十三种，因为在三界中每一界各有十一种。
所谓'唯不相应'，伴随称为相应，无相应即不相应，意为分开的意思。如说'世尊不相应，比丘僧团不相应'，即是说世尊单独一处，比丘僧团单独一处的意思。
因为不与其他相应而行，故称不相应，意思是不与其他烦恼同时生起。
为何只承认由见苦谛和见集谛所断的类别是遍行呢？因为缘取一切有漏事物而积集，为了显示亲近，以及因为同一心识同一作用，为成就具足力量的缘故。由见灭谛和见道谛所断的是对治，因为力量微弱的缘故，不能遍行一切。
为何不承认由见苦谛和见集谛所断的贪欲、嗔恚、我慢是遍行呢？因为它们是自相烦恼的缘故不是遍行。
如何知道是修所断烦恼的因呢？因为由我见的力量使对境的贪等增长，若无我见则对境的贪等显得微弱。经中也说：'由见所断因所生的诸法是什么？即是诸烦恼法。'
由'缘取自界一切'而成为遍行。其他见解可能缘取自界一切，但戒禁取见则不然，因此有人问：'谁愿意以欲界一切'等广说。'一切'是指由二十处差别而分。'一切非因执为因而生信解'，是与'欲界'相连。意思是在何处安立戒禁取见为遍行。
由处的差别而有不同，并非说一切同时缘取。然而说五种都是由于同时缘取一切而成为遍行。
若问五种唯是欲界所摄，此处如何回答？答案是同时缘取五种的部分。即使如此，'凡有我见者即有我爱'，是说对五取蕴有我见的那些人才有我爱，因为这些是我执着的所依。

།གང་ལ་མཆོག་དང་དག་པར་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡོད་ཅིང་དེས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་ པོ་གང་ལའོ།།མཆོག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་དང་དག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་ལའོ། །མཆོག་དང་དག་པར་ལྟ་བའི་གཞི་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་དེ་དོན་དུ་གཉེར་ བ་སྲེད་པ་སྟེ།གཞི་དེ་མཆོག་ཉིད་དང་དག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་མཆོག་དང་དག་པར་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དག་ནི་མི་འདོད་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ད་ནི་སྲེད་པ་དང་ང་རྒྱལ་གཉིས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་སྤོང་བ་མི་སྲིད་པར་བཤད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་དེ་དག་ནི་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་ནི་བསྒོམ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞིང་།འདི་གཉིས་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན། མཚན་ཉིད་འདིའི་སྒོ་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་ཅིང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་གང་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་ བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་དག་གང་ཞིག་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་དམིགས་པ་ཅན་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་བསྒོམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། གཉི་ག་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ ལོ།།ཡང་ན་ལྟ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བཅུག་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་ལྟ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་ནུས་པའོ། །གཉིས་པོ་དེ་ལ་དེས་བཅུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་ལྟ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་བཅུག་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ དུ་དག་པ་དང་མཆོག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་དག་འཇུག་གི་དེ་དག་ལ་མ་ལྟོས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་དང་མཆོག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ཉོན་མོངས་པ་འདི་གཉིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།གང་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་བདག་ལ་སྲེད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དུ་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནི་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་འབྱུང་ གི།ཁོང་ཁྲོ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ང་རྒྱལ་ཡང་ཁེངས་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་གི་།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་སྐལ་བ་མི་ མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་ཅི་འདི་དག་ལས་འགའ་ཞིག་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་གཞན་ཡིན་ཞེས་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་དགུ་གོང་དུ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དགུ་པོ་གང་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ གཉིས་པོ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རེས་འགའ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སམ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་གཅིག་ལ་དམིགས་སོ། །རེས་འགའ་ནི་གསུམ་གྱི་བར་ལ་སྟེ། མཐའ་དག་ལ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

对于有最胜见和清净见的人，他会追求这些，并由此产生我慢。这里说的是关于五取蕴的本质。
最胜见是执著见解为最胜。清净见是执著戒律和禁行为最胜。'于此'是指最胜见和清净见的基础。
追求最胜见和清净见的基础即是渴爱，因为希望这个基础成为最胜和清净的因。'由此生我慢'是说有最胜见和清净见的人会因此而生起傲慢。
因此，虽然不愿意，但渴爱和我慢都会普遍生起。
现在解释渴爱和我慢二者如果是普遍存在的话，就不可能断除的道理，如经中广说'若是如此'等。贪欲等烦恼，凡是见道所断的所缘，那些就是见道所断，其余的是修道所断。
这两者缘于见道所断和修道所断，因此根据这个特征既不能成立为见道所断，也不是修道所断。因此需要说明这两者应当由何断除。
为此说'是修道所断'。其原因是'缘于杂染'。所谓'凡是见道所断的所缘'，是指唯缘见道所断而说为见道所断。
'其余是修道所断'是指唯由修道断除以及缘两者的烦恼。因此，由于缘于杂染，这两者是修道所断并不矛盾。
或者，'由见的力量引生'的意思是，见的力量即是见的能力。这两者具有被其引生的性质，有这种体性即是由见的力量引生，所以如此。
同样，它们是由清净和最胜的力量而生起，而不是不依赖于这些。因此，如同清净见和最胜见一样，它也确实是见道所断。
毗婆沙师们说这两种烦恼是自相的等，如经中广说。虽然有我见的人必有对我的渴爱，但因为是自相的烦恼，所以不会同时缘一切。
比如贪欲生起于可贪的事物，而不会生起于可嗔的事物。我慢也只生起于可傲慢的事物，而不会生起于其他。
如经中广说'同分界遍行'。这里特别说明'同分界遍行'，表明也承认有异分界遍行。
对于这些是否是其中的某些还是其他的不知道，所以说'其中九者向上缘'。
即便如此，仍不知道是哪九种，所以说'除去两种见'。有时缘于色界或无色界的一个异分界，有时缘于三界，这就是'缘一切'的意思。

།འདི་ལྟར་འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་དོན་གྱིས།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་ལ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ཀྱང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་རྒྱུར་འཛིན་ཏོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་སོམ་ཉི་ཟ་ལ། མ་རིག་པས་རྨོངས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་གཉི་གའོ། །སྲིད་པའི རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ན་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཡོད་དོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་གཉི་ག་ཡང་མེད་དེ་ཁམས་དང་ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རེ་རེ་དང་། བསྡོམས་པ་དེ་དག་གིས་ དམིགས་པ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་བསྟན་བཅོས་ཁུངས་སུ་སྨྲས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།།འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་མི་བཟོད་ནས་གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།བདག་དང་བདག་གིར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་ཁམས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ས་དང་ཁམས་གཞན་གྱི་ཕུང་པོ་དག་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བ་མི་འཐད་དེ། ལུས་གཉིས་ཁས་བླངས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་ན་བདག་ གིར་འཛིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡང་དེའི་ཡུལ་ཅན་དུ་མི་རུང་སྟེ། ལོག་ལྟ་དེ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལྟ། །དེ་ནས་མཐར་འཛིན་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་འདི་ལྟ་བ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དག་ལ་བདག་གི་རྣམ་པ་དང་། རྟག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་ཀྱང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ན་འོ་ན་གང་ཚངས་པ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་དང་། རྟག་པར་ལྟ་བ་འདི་ནི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ནི འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ལོག་པར་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ནི་ལྟ་བར་མི་འདོད་དོ། །འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཚངས་པའོ། །བདག་གི་ཚངས་པའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ དུ་འགྲོ་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཡང་འཐོབ་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སྔར་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པར་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་བཞག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མུ་བཞིར་བྱའོ། །མུ་དང་པོ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་ དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཏེ།འདི་དག་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是所欲，行邪见者实际上是诽谤色界和无色界的苦，以见取见执为最胜。戒禁取见则执非因为因。疑则生疑惑，无明则愚痴。如是应当了知随顺见集谛所断。此为定论：欲界及第四禅天中有遍行于同分界，第三禅天中二者俱有。除有顶外，余地中有遍行于不同分地。有顶中二者皆无，因为无其他界地之故。
色界和无色界各别及其总合为所缘，对此论中所说'与欲相应'等广说。身见和边执见二者不容许是不同分界遍行性，故广说'若时住于欲界'等。关于'由不执我及我所故'，生于其他地界者，于其他地界诸蕴不应有我见，因为不可能承认有二身故。若有我执则有我所执，故我所见亦不应理。由随顺身见故，边执见亦不应以此为所缘，如将说'邪见后身见，其后边执见'。
若问'此是何见'，虽于诸蕴起我所相及常相，若非身见及边执见，则于梵天起众生见及常见，此是何见耶？广说'此非见'。此是由身见引发的邪解，非是见，因不许一切邪慧皆是见故。如是住于欲界者不作是念：我是梵天，此是我的梵天。故身见不缘上界。亦不应是边执见，因为彼由身见所引发故。亦无其他具此相的见。
广说'彼等及共起'，与遍行随眠共起的受等及生等诸法亦是遍行，因为与彼等是同一果故。虽与随眠共起，得则不然，因为与彼等非同一果故。如前《俱舍论》第二品中说'非同一异熟等流果故'。'正因此故'是说由于共起亦安立为遍行，故应作四句。第一句是未来遍行随眠，此等由是其自性故是遍行，非由遍行因而为因。第二句是过去现在诸共起法，即与遍行共起的受等及生等，彼等是遍行因所生因，非是遍行随眠，因为空无随眠自性故。

།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ནི་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་གསུམ་པ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱང་ཡིན་ ལ།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་གཞན་རྣམས་ཏེ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འགོག་དང་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་བ། །ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་དང་། །ཞེས་ བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །དེ་དག་དང་སྟེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཏེ་གཅིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཁམས་དང་ཁམས་ན་ཟག་ པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དྲུག་ཡིན་པས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ལ་དམིགས་པ་མ་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར། རང་གི་ས་པའི་འགོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་བརྗོད་དེ། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགོག་པ་ཡིན་གྱི།རང་གི་ས་པའི་འགོག་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དགག་པར་བྱ་བའི་དབང་གིས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ། །དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་འགོག་པ་དང་ལམ་དེ་གཉིས་སྤྱོད་ ཡུལ་ཏེ།དམིགས་པར་ཡོད་པས་ན་དེ་དག་ནི་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ནོ། །དེ་ལས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་རང་སའི་འགོག་པ་སྟེ་བདག་གི་ས་པའི་འགོག་པ་ཡིན་ལ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ནི་ས་དྲུག་གི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་དང་། ས་དགུའི་རྗེས་སུ་ ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་དྲུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དྲུག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་སྡུག་ བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་དྲུག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་རྟགས་སོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེ་ན། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་བཤད པར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ས་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ས་བརྒྱད་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞིའོ། །ས་དགུའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སའི་བར་གྱིའོ། །ཐམས་ ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ལམ་མོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་འགག་པ་ནི་རང་གི་ཁམས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལམ་ནི་ས་དྲུག་པའམ། ས་དགུ་པ་ཡང་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་ནི་ལམ་ ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ལམ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟར་ས་དྲུག་པའམ། དགུ་པ་ ཡིན་པ་གང་རུང་ཅིག་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་ན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་བྱས་པར་འགྱུར་ལ།གཅིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་འམ་རྨོངས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་འམ་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ།

关于'第三和第四应当结合'这句话，第三类是过去和现在的随眠遍行，这些既是遍行随眠，也是遍行因的因。第四类是与这些同时生起的未来诸法和其他诸法，既不是遍行随眠，也不是遍行因的因。
如经中所说：'见所断的灭谛和道谛，邪见和疑惑等'。
关于'与这些相应的无明'，即与邪见和疑惑二者相应的，以及不相杂的无明，这就是无明随眠，为一种。如此，这些在各界中缘无漏法的有六种，故成十八。
虽说是缘无漏法，但未说如何缘于何种无漏法，因此说'自地的灭'等。是自地烦恼等法的灭，而非自地的灭，因此依所破而如此说。
关于'以此为境'，邪见等以灭和道二者为境，即为所缘，故称为以此为境。依次序，三者的境是自地的灭，即自地的灭，三者的境是六地的法智分和九地的类智分的道，这与'邪见等'相连。
关于'六地'，六地是四禅、未至定和殊胜禅。关于'法智分'，是缘欲界苦等的道称为法智分。
关于'一切'，提到一切是为了包含法智分中色界和无色界的对治，因此说'也是六地'。正因如此，才说'也是色界和无色界的对治'。
若问如何是色界和无色界的对治，将如说：'于修道中灭和道的法智，是三界的对治。'
色界和无色界中的八地，即邪见等的。八地是四禅和四无色定。'九地'是指从未至定地到无所有处地。'一切'是指色界和无色界的对治道。
又问，为何它们的所缘中，灭只是自界，而道却可以是六地或九地的所缘？对此解释说：'因为诸道互为因。'
从未至定的道直到无所有处地的道都是等流因，如说：'九地的道互为等流和殊胜因。'
如此，若诽谤六地或九地中的任何一地，就等于诽谤一切，对一处生疑或愚痴，就等于对一切生疑或愚痴。

།དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཡང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལམ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་མོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འདོད་ པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལམ་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རང་གི་ ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོས་ངེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།མཐའ་དག་ཀྱང་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་འདི་ནི་མཐའ་དག་དང་མཐའ་དག་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་དེ་མཐའ་དག་ནི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒོམ་པའི་ས་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའམ། ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་མཐའ་དག་གི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ ཆོས་ཤེས་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ལ་སྤྱིར་བསྒོམ་པའི་ས་ལ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་སྐྱེ་ བ་ཡིན་ལ།དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤོང་བ་འགྲུབ་པ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་པོ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དང་པོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །འདོད་ཆགས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།འདོད་ཆགས་ནི་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། དེ་གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཐར་པར་འདོད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འདུན་པའི་འདོད་ ཆགས་ཀྱི་གཞི་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་ན་དེ་ལྟ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་ པའི་འདོད་ཆགས་མེད་དོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་ཡང་ཁེངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཞི་བ་ཡིན་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཁེངས་པར་འགྱུར་བར་མི་འོས་སོ། ། བདག་གིས་ནི་ཆོས་དེ་དག་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་བློ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如此说来，那么随念分的随顺道，也将成为欲界所行的邪见等道所缘的对境，法智分的随顺也将成为色界和无色界所行的所缘对境。对此回答说：'虽然法智和随智二者互为因，但随智并非欲界的对治。'这是说明：虽然诸道互为因，但邪见等唯缘自界的对治。
那么，如所说的'法智'等广说，是考虑到如果由自界对治所决定的话。'一切也非对治'等，此差别是由全部和非全部性对治所作，彼法智并非一切对治。为什么呢？因为苦、集法智二者非彼等对治。修所摄的苦法智或集法智，不可能成为三界的对治，因此色界和无色界所行的邪见等不缘法智。
又'非一切'等广说，彼法智也非色界和无色界一切的对治。为什么呢？因为非见所断的对治。在见道中的法智不可能成为见所断的色界和无色界所行的对治。在普遍断除见所断后，于修位中生起缘灭、道的法智成为三界的对治，彼不能成就断除见所断，因为已经断除了。
'因为无初故'者，因为无苦、集法智成为色界和无色界对治的最初。'诸初'者，因为无法智成为见所断的色界和无色界所行的对治。此中见所断相对于修所断烦恼被认为是最初。
'贪若是所断'等广说，贪是求解脱者一向应断。若彼缘无漏，则如同善法欲，对于瑜伽师不应成为所断。欲贪的所依是所断故，无漏也将成为所断，因为是贪的所缘。世尊也说：'若断欲贪，则将断除你的色。'因此无缘无漏的贪。
'灭道二者非如是'是说因为远离能害的因相。慢也因为是高举相而不寂静，无漏法是极为寂静故，不应由彼生起高举。若生起'我已获得彼等法'如是慢，无漏智非如是，因为是彼对治故。

།ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱིས་ནི་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པའི བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་ཡང་འདིས་དག་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་དང་ལམ་དེ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དམན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ ཏུ་འཛིན་པར་རིགས་ན།འགོག་པ་དང་ལམ་གཉིས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར། དུ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུ་ནི་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་ནས་འདྲི་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟར གང་དག་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་རྣམས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་ཁམས་དང་ས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་དང་ས་ ཀུན་དུ་འགྲོ་བའོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་དུ་ཡང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་ལའོ། །སྤྱིར་བཏང་བ་བྱས་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིར་སྤྱིར་བཏང་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གིས་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་འདི་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་ས་ནི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དེ། རང་གི་ས་ནི་རང་གི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ནི། ཟག་ མེད་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་པའོ། །འདི་དག་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་ཚོགས་ལ་རྒྱས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་དེ། གང་ཞིག་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་པ། །དེ་ནི་དེ་མཚུངས་ལྡན་སྒོ་ནས། །ཞེས་འཆད་དོ། །རྒྱས་པར་འགྱུར་བར་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་བ་འམ་ གནས་པར་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།སེར་དང་བཅས་པའི་ཞིང་ལ་ས་བོན་དག་དང་། སྣམ་བུ་གཤེར་བ་ལ་རྡུལ་ཆགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་དང་། ས་གོང་མ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་སྲེད་པས་བདག་གིར་མ་བྱས་ན་ཇི་ལྟར་འདི་ན་གནས་པས་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ གང་ཞིག་འདི་ན་གནས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྲེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ དང་སྦྱར་རོ།།རླུང་ནད་ཅན་ལ་ཁ་ཟས་རྩུབ་མོ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་རླུང་ནད་ཅན་ལ་ཁ་ཟས་རྩུབ་བག་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ན། ལུས་དང་མཐུན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བར་གོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ནི་མཐུན་པའི་དོན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཞིག་གང་དང་མཚུངས་ལྡན་པ། །དེ་ནི་དེ་མཚུངས་ལྡན་སྒོ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

关于'由于是真实义中的清净'这句话，灭谛是以真实义而清净的，因为是断除烦恼垢染的本性。道谛也是能令清净，所以称为清净。
关于'这两者也是殊胜'这句话，由于是真实义中的清净，所以灭谛和道谛这两者是殊胜的。对于低劣事物执为殊胜是见取见，而灭谛和道谛两者并非如此。
另外，如果两种执著殊胜是缘于无漏法，就会成为正见的特征，因为无漏法是清净的缘故，也是殊胜的缘故。因此也不会成为见所断，因为不是烦恼性的。
关于'几种是唯由所缘门而增长，几种是唯由相应门而增长'这句话，不单独问'几种唯由所缘门'，因为凡是由所缘门增长的，必定也由相应门而增长。
'遍行随眠等'等广说。遍行有两种：遍自界地和遍异生界地。非遍行也有两种：缘有漏和缘无漏。
'一切'是指五种：从见苦所断乃至修所断。
关于'作总说后'，此处何为总说？即'由所缘门于自一切中增长'。如何是总说？此处地是指境，自地即自境之意。
特殊除外是'非缘上无漏'等广说。这些由相应门于自品中有增长事，如'何者与何相应，彼由彼相应门'等解释。
'能增长'是指能增长或安住之义，如带有湿气的田地中的种子，及潮湿布上的尘埃。
此处我见于无漏法和上地是不存在的。贪爱也不是，如'此非贪故应断故'等已说明。因此缘彼境的随眠不住于彼而不增长。
若问若非为贪爱所执为我所，如何住此而求彼？为此说'若住此'等。
关于'彼是对善法的欲求'，已说明缘无漏的希求非是贪爱。
'彼等非随顺彼等'中的'彼等'是指灭等。
'如风病者不增长粗糙食物'是说，譬如说风病者不增长粗糙食物，理解为不适合身体。同样在此处也应理解随眠义为适合义。
又问由相应门如何？说'何者与何相应，彼由彼相应门'等。

།ཆོས་གང་དང་ནི་སེམས་སམ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དང་སྟེ། དེར་ནི་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ཁོ་ན་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཇི སྲིད་དུ་མ་སྤངས་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྟ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའོ། །ཡོད་དེ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཏེ། བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་རོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་ དང་།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ན་ཡོད་ཀྱི། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མེད་དེ། སའི་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ཡང་མེད་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ཡང་མེད་དེ། ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཕྲ་རྒྱས་དག་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་ འགྱུར་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་དུག་དང་འདྲེས་པ་ཆང་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ལ། ཡོན་ཏན་མཚུངས་པ་དུག་གི་ནུས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་མཚུངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་མཐུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ། ཇི་ལྟར་སྨན་དང་འདྲེས་པའི་དུག་ནུས་པ་ཉམས་པར་ འགྱུར་བ་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་གླགས་ཚོལ་བའི་ དགྲ་དང་མིག་དུག་ལྟར་ཏེ།དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱའོ། །གོང་མ་ཁོ་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཏུལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པར་མི་ནུས་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ཡང་། ཚོར་བ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་གཉིས་ན་མེད་ དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་གཉིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ནའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ལ་གནོད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལ་སོགས་ པ་དག་ཡིན་ན།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གོང་ན་ནི་དེ་དག་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།འགལ་བ་མེད་པ་ནི་བདག་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡང་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཐར་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཐམས་ ཅད་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཐར་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་རྫས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྫས་འདི་ལ་བདག་དང་བདག་གི་རྣམ་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་ པའི་རྣམ་པར་ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་རྨོངས་སོ།།ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །མཐོ་རིས་ལ་སྲིད་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

任何法以及心或受等，即通过相应门而增长。'尼'字是为了特别说明'只要未断'。
'是否存在'是疑问。'存在不等分地遍行'是回答，如同'因未作自己对治'一样。不等分地遍行存在于三禅及三无色界中，而欲界中则无，因为没有地的差别。第四禅也无，有顶也无，因为无其他地。
又如何随眠通过相应或所缘门而增长呢？如同掺毒的酒有过失，而相同的功德增长毒的力量，如是有漏诸行也因相同的功德而增长烦恼的力量。如同掺入药物的毒力量减弱一样，缘无漏的诸烦恼也是如此。
正因如此，缘无漏的邪见不会断除善根。暂且相应门是如此。所缘门则如寻隙的敌人和眼毒一样，如是从所缘门而增长。
关于'一切上地皆无记'，应当确定为'一切上地唯是无记'。并非唯上地是无记。色界和无色界的一切随眠虽然是烦恼，但因为被禅定降伏，不能成就异熟果，所以是无记。若不如此，则在无色界中也应产生可意受。
'彼二地中无彼'中的'彼'是指苦。'二地'是指色界和无色界。为何无？因为'无害他因'，害他因即是嗔恚、害心、害等，而在欲界以上这些都不存在。
'不违布施等'是就我见而言，如同我见，与之相应的无明也是如此。'等'字包含持戒等。不相违是因为以'愿我快乐'的方式趣入。
断见也是随顺解脱，与之相应的无明也是如此，因为解脱是一切蕴灭的特征。'正因如此'是说因为随顺解脱。
'因迷惑自体'是说对五取蕴的自体以我和我所的形式，以常和断的形式错误决定而迷惑。
'因不入害他相'中何义？应结合上下文理解为我见和边见是无记。对天界的贪著和我慢也应如是成无记。

།མཐོ་རིས་ལ་སྲེད་པ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འགལ་ལ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་རང་གི་རྫས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་ཤིང་ཕ་རོལ་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞུགས་པས་མཐོ་རིས་ལ་སྲེད་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་ པའི་ང་རྒྱལ་དག་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རི་དགས་དང་བྱ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བབ་ཅོལ་དུ་སྒྲ་ཐོས་པས་སྐྲག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་སེར་སྐྱ་དང་འུག་པ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ཡང་མི་འཐད་དེ་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་དོན་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་འདིར་མི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་དགེ་བ་ཁོ་ནའོ་ ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་སོ།།འདིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷག་མ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཉེ་བར་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་ ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་རྩ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། རྒྱུ་ཅིས་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དག་ཁོ་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིད་ ཡིན་གྱི།ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཕྲ་རྒྱས་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ནས་ གཅོད་པ་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྨྲས་པ། ཕྲ་རྒྱས་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་བཞིན། །ལུས་ངག་བྱ་བ་ཀུན་སློང་བྱེད། །རྣམ་ཤེས་སྔར་རྟེན་དཀར་པོའི་རྩ། །ཀུན་གཅོད་འདྲེན་པ་མི་དགེའི་རྩའོ། །དུ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་དག་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།དུ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བ་དག་ཡིན། དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ།།ཐ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། བཟོའི་གནས་པ དང་།སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །རྩ་བའི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏེ། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རུང་བས་དེ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་རྩ་བ་རྣམས་ནི་བརྟན་པ་དང་འོག་ན་གནས་པ་དག་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེ་ཚོམ་ ནི་གཡོ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་རྩ་བ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པས་རྩ་བ་ཡིན་པར་མི་འོས་སོ།།ང་རྒྱལ་ནི་ཁེངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་ན་མཐོར་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་རྩ་བ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པས་རྩ་བ་ཡིན་པར་མི་འོས་སོ།

对于向往天界这件事也不违背布施等，我执的傲慢也是对自己的财物完全愚昧且未进入损害他人的状态，因此向往天界和我执的傲慢也应成为无记，但这也不是所愿。'在野兽和鸟类中也存在'是指比如听到突然的声音而产生恐惧的原因。'分别执著是不善'是指以分别念为先导，比如外道数论派和鸥波迦等。其他人说这也不合理，因为未经分别的意义不应成为见所断。'其余在此是不善'中，因为确定'唯是不善'而作。说'在此'是为了摄集欲界的其余。说'一切贪欲'中的'一切'是为了摄集五种。
与萨迦耶见和边执见相应的无明是遍行的缘故成为不善根，因此说'既是不善又是不善根'。如果先前生起的一切不善都是后者的因，为何只有贪、嗔、痴是不善根，而见等其他不是呢？应当回答：凡是具有五种随眠自性、非是近烦恼、能发起身语业、与六识相应、具有断除善根力的因，唯彼是不善根，其他则不是。所说：'五种随眠自性，发起身语诸行为，依止前识白根，能断一切是不善根。'
'几是无记根'是指几是无记随眠的根，几不是。'爱'是指色界和无色界的。'无明'是指一切色界和无色界所有的，以及欲界中与萨迦耶见和边执见相应的。'乃至异熟生'是指在色界中与一切烦恼相应的，以及与异熟、威仪、变化心相应的。在无色界中是与一切烦恼相应的，以及与异熟心相应的。在欲界中是萨迦耶见和边执见的自性，以及与异熟生、威仪、工巧处、变化心相应的。
根的含义是因的含义，由于无覆无记的智慧也可以作为因，所以它也是无记根。世间所见根是坚固且处于下方，怀疑因为动摇而有两种行相，因此与根的性质不相顺，不应成为根。我慢因为具有傲慢的特征而趣向上，因此与根的性质不相顺，不应成为根。

།ཉི་འོག་པ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞིར་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའོ། །ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ནི་གང་ཞིག་བསམ་གཏན་ལ་ བརྟེན་ནས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའོ།།ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ནི་བསམ་གཏན་དེས་བདག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། དགེ་སློང་གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་པའོ། །སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ནས། ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་ གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན།འདི་ལ་སྲིད་པ་ལྷག་པའི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པའོ། །ཡང་ན་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་པ་ཡང་ཡིན་པས་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་སྟེ། སྲེད་པ་ལྷག་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་འདི་དག་བཤད་དོ།།མདོ་ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་ཞིག་གམ། འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།ཅི་དེ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་དགེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞག་པར་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འདོད་དོ། །དྲི་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འཆི་ དང་སྐྱེ་དང་ཁྱད་པར་འཕགས།།བདག་གཞན་ལ་སོགས་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་བཞིན་དང་། སྐྱེ་བ་བཞིན་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བཞིན་དང་། བདག་གཞན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་དཔེར་བརྗོད་པར་འདོད་ དོ།།མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་འཆི་བ་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་དཔེར་བརྗོད་པའོ། །གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་ནས་ལུང་ བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དཔེར་བརྗོད་པའོ།།ཅི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞག་པར་བྱ་བ་ལ། བདག་གཞན་གཉིས་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པར་མ་འོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་འབའ་ཞིག་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་གང་ཞིག་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ལན་འདེབས་སོ། །གང་ཞིག་ཅི་གང་དག་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་བ་དེ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། བཙུན་པར་མ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་ལ་ཡང་གཉི་ག་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། དམན་པ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དོ། །དཔེར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་སྨྲས་པའོ། །རྒྱུ་ཡང་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ ཡང་ཡིན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་པར་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

如经中广说'日下部的人们对于四种无记根'等。关于所谓贪著重的禅定，若有人修习与贪味相应的禅定，此即是贪著重的禅定者。见重的禅定者是依于禅定而生起常见等见解者。慢重的禅定者是由于禅定而认为'我已获得四禅，其他比丘则不然'而生起傲慢者。
若问何为从贪著重的禅定者乃至慢重的禅定者之义，此中由于具有修习偏重于有的禅定之性质，故为贪著重的禅定者。或者，既是贪著重又是禅定者，故为贪著重的禅定者，即是贪著过重的意思。见重和慢重的禅定者也与此相同。
关于'彼等亦由无明力而转'，'彼等'是指三种禅定者。因此无明也是无记根。对于入定于禅定的彼等，由于与无记相关而说明这些烦恼生起的情况。
如经中广说'经中说十四种无记事'，即是'世间是常还是无常'等。'是否因为彼等是无记而非善非不善'是在问是否因为它们既非善又非不善而成为无记。关于'应置'，认为不应说的也是无记。
如广说'问有四种'。'死与生及殊胜，我他等为例'，即是如死、如生、如殊胜、如我他，按顺序认为是一向记等的例子。
以死为一向记的例子。'有烦恼者当生，无烦恼者则否'是分别记的例子。'依何而问'是反问记以殊胜为例。'蕴外是否另有众生'是置答记以我他为例。
'其他人说'是指尊者妙音。不仅'一切众生皆当死'这一点是一向记，'并非一切都将投生'这一点也是一向记。论师对'何者何'等广作回答。
对于'凡是将死的一切是否都将投生'这一提问，回答'并非一切都将投生，那么如何？有烦恼者将投生，无烦恼者则否'，这是分别记。因此这不是一向记。
尊者妙音说'人也具有二者'，即是劣性和殊胜性。'譬如识'是对此作的比喻。关于'既是因又是果'，依据因果而说明既是因又是果。

།སློབ་དཔོན་གྱིས་གཅིག་ཏུ་འདྲི་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཞིག་གམ། དམན་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དམན་པའོ་ཞེ་འམ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་མགོ་ གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པར་སྨྲས་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་སོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞག་པར་བྱ་བའི་དྲི་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་དོ། །གཞག་པར་བྱ་བ་ ཉིད་དུ་ལུང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞག་པར་འོས་པས་ན་གཞག་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཇི་ལྟར་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར། ཆོས་མངོན་པ་པའི་ལུགས་ཀྱི་དྲི་བ་རྣམ་པ་བཞིའི་དཔེར་བརྗོད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ གདགས་པའི་བར་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་བྱའོ།།དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཡོན་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ། ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་འདྲི་བའི་ཚིག་འདི་ནི་གཡོན་ཅན་ཏེ། རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་ པའི་བསམ་པ་ཅན་ལ་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ནི་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དག་དང་། མ་འོངས་པ་དག་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཏེ། ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ ཚེ་དེ་གཉིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདྲིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པར་མའི་འོ།།དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཆོས་དག་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། གང་ཞིག་གཡོན་ཅན་ཡིན་པའོ། །གང་གི་ཚེ་གཉིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདྲི་བར་ཆོས་དག་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ལ། ཆོས་ ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པ་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་དག་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལུང་མི་སྟོན་གྱི།འདས་པ་དག་དང་མ་འོངས་པ་དག་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་དང་། ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འདྲི་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་བ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ ན་ལུང་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་སློབ་དཔོན་གྱིས་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བས་ཆོས་མངོན་པ་པའི་ཕྱོགས་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་ལམ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་ན་ཅི་དེ་ལམ་མ་དྲིས་པ་ཡིན་ནམ། དྲི་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མཐར་ཕྱིན་ན་འདྲི་ བ་པོའི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ལམ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་པས་ལམ་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དག་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་པས་ཆོས་གང་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །དྲི་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་ལ།ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་གང་དག་སྨྲ་བར་བྱ་ཞེས་དྲི་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེའམ་ཆོས་དེ་རྣམས་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་མང་པོ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །ཆེད་དུ་བསམ་ པར་བྱ་བའི་ལས་བྱས་ནས་ཅི་ཞིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཅི་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ལམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་ གཏན་གསུམ་པའི་བར་གྱི་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བྱས་ནས་ནི་བདེ་བ་ཁོ་ན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ངོ་ཞེའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་ བྱས་ནས་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ།།ཆེད་དུ་བསམ་པར་བྱ་བའི་ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་ནི་སྡུག་བསྔལ་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།

论师说'一向问'这句话，是指特别殊胜的还是特别低劣的这个问题，对于是低劣的还是殊胜的没有明确指示，因此说不应该一向记别。
关于'是否离蕴另有众生'等问题也是这样说的。论师说'应当建立的问题是什么'，这是在建立毗婆沙师的宗义。
'应当建立'是指应当建立的意思，这怎么会成为无记呢？
对于阿毗达磨的四种问题的举例：从'世尊如来'到'安立四圣谛'，都应当按照经典一向记别。
'因为具有意义'就是因为具有真实意义的意思。
关于'诡辩'，分别解释：这个应当记别的问题是诡辩的，应当知道是对于心怀恶意者的提问和记别。
'不应分别'是指不应该分别过去、未来、现在等，当有许多法时，只应说明这些。
'当这两者都不问时'是指尊者摩诃迦旃延所说。'这两者'是指请说诸法和诡辩。当这两者都不问而只是请求说法时，对于色等诸法的广泛分别不作任何记别，
只是广泛询问过去、未来、现在等诸多法时，这怎么会是这两种问题？怎么会是记别呢？
论师以'某某'来建立阿毗达磨的宗义。如果有人不知道而说'请说道'，难道这不是在问道吗？
'以问题本身记别的缘故'，这里是说如果法的分别究竟圆满，就能理解提问者的意图，因此成为记别。
怎么说呢？比如说'请说道'就等于说'是什么道'，同样，说'请说诸法'就等于说'是什么法'。
'以问题本身记别的缘故'，是说当有许多法时问'应当说哪些'，以问题本身记别那些法，因为记别为众多法。
怎么会不是问了之后记别呢？意思是确实是问了之后记别。
'造作思所造业后将感受什么'，是指是乐还是苦，还是非苦非乐。应当分别记别，因为思所造业有三种。
造作有漏善业乃至第三禅的思所造业后，必定感受快乐。有人说也会感受非苦非乐。
造作第四禅等的思所造业后，感受非苦非乐。造作不善的思所造业后，必定感受痛苦。

།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་བདག་རགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གཟུགས་དང་འདུ་ཤེས་དག་ནི་དོན་གཞན་གྱི་ དངོས་པོར་མི་འགལ་ལོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འདུ་ཤེས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ལ་འདུ་ཤེས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་གཟུགས་ལ་བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་གྱི་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།དངོས་པོ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་མངོན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ངེས་པས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ངེས་པ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ གཟུགས་དག་དང་ལྡན་པར་བྱེད་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རེག་བྱ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་ལ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ལྡན་པར་བྱེད་ པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བྱེད་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །རྟེན་དང་དམིགས་པ་ངེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། ། རྣམ་པར་ངེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རིས་ལྔ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རང་གི་ས་པ་དག་དང ལྡན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་རིགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་ངེས་པས་འདས་པས་ནི་གང་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བས་ནི་གང་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཁོང་ཁྲོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་ པ་ཡིན་ལ།ང་རྒྱལ་ཡང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་རིས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་དང་ང་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང འདྲའོ།།ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རིས་ལྔ་ཆར་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་རྣམས་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་པས་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ པ་དག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དུས་གསུམ་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དངོས་པོ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ནི་ རང་གི་མཚན་ཉིད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་སྐྱེ་བས་གང་ལ་སྐྱེས་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ།

如果说'我等粗重'是指有形色之义，色与想二者不相违背成为异体事物。若如是，则说'想是他者'之说成为承许。然而不是这样，因为色与想成为异体，以及将他者之色执为我，以及是他者之宗故。
关于'彼与此相应'，虽有多种事物，此处唯欲显现相应之事。彼复有二种：所依与所缘决定，及种类决定。
其中，首先所依与所缘决定者：眼识之随眠等以所缘门与色相应，与彼相应者以相应门而相应。身识之随眠等以所缘门与触相应，与彼相应者以相应门而相应，中间亦复如是。意识之随眠等以所缘门与十二处相应，与彼相应者以相应门而相应。所依与所缘决定即如是。
种类决定中，苦谛所断之遍行者以所缘门与五趣相应。与彼相应者以相应门而相应。非遍行者以所缘门与自地相应。与彼相应者以相应门而相应。如是于一切应如理了知。
以过去、未来、现在决定，从'过去与何相应'乃至'现在与何相应'，当如是宣说。
关于'自相烦恼'，贪着缘于乐受自相，故称自相烦恼。嗔恚缘于苦受自相，我慢亦缘于乐受自相。
关于'共通烦恼'，缘于乐受、苦受及不苦不乐受之事物，故称共通烦恼。
或者从趣之自相而言，云何？苦见所断之贪、嗔、慢之所缘唯是苦见所断，修所断者之所缘唯是修所断，中间亦复如是。见、疑、无明之所缘是五趣一切，故称彼等为共通烦恼。
说过去与现在之贪、嗔、慢等无差别，应知随应是六识聚。
以'于何事'说明苦、集、灭、道见所断三世及修所断之事。'与彼事'即唯与前说之事相连，因彼等是自相烦恼故，一切之一切非必生起，故特别说'于何处生起'。

།ཡིད་ཀྱི་དེ་དག་མ་འོངས་པས་ཀུན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཁ་ཅིག་ནི་འདས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་ད་ལྟར་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་རང་དུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་དག་ནི་རང་གི་དུས་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པས་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཁོ་ནའོ། །ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ལ། འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདས་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་གིས་རང་གི་ས་པའི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །མི་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ནི་ཁ་ཅིག་གི་དམིགས་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ཞིང་། ཁ་ཅིག་གི་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་ཡུལ་ནི་འཕོ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལྕམ་པ བཞིན་དུ་ཡུལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཁོ་ནར་གནས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལྡན་པར་བརྗོད་དོ། །ལྷག་མ་ཀུན་གྱིས་ཀུན་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཀུན་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དུས་གསུམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་དང་ཡང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ལ་ རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི།ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེས་ན་འདས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟ་བའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །ཅི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འདི་རྫས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བ་དང་འདྲ་བར་རང་གི་ངོ་བོ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟ་བ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོས་མེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ ནི།ད་ལྟར་བ་དང་འདྲ་བར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་ངོ་། །ངེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་སོ། །ལྡན་པའམ་བྲལ་ བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མེད་པ་ནི་མེད་པ་དང་ལྡན་པའམ་བྲལ་བར་མི་རུང་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་དམ་མི་འཆའི་ཞེས་བྱ་བ་ལས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དུས་སུ་འཕོ་བར་འཇུག་ པ་ཡིན་ལ།དུས་དག་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །འདས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྙད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདུ་ཤེས་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པར་འགྱུར་ན་ནི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གསལ་བར་དམ་འཆའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ཉིད་དུའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དེ་ལྟར་དམ་འཆའ་སྟེ། ཅི་ལུང་ངམ་རིགས་པའམ། གཉི་ག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའི་བསམ་པའོ། །གསུངས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་རེ་ཞིག་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདས་པའི་གཟུགས་ཡོད་ཅིང་མ་འོངས་ པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་ཞེས་མགུར་ནས་འདས་པ་མ་འོངས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ཉེ་བར་མ་བཀོད་དེ། གཉི་ག་ལ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་དོན་གྱིས་ གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དངོས་སུ་གསུངས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

关于'意的那些未来等'这句话，与意识相应的贪欲等，有些缘过去，有些缘现在，有些缘未来，因为意的对境是三时的缘故。
关于'其他自时'这句话，五识聚的贪欲等唯缘自己的时间而生，因此未来的所缘唯是未来，现在的所缘是现在，过去的所缘是过去，所以它们只具有自己时分的所缘。
关于'不生者的一切'这句话，五识聚中不生法的贪欲等，有些所缘是过去，有些是现在，有些是未来。它们的对境是变化的，不生法的烦恼如同灯火一样只住于明显趋向的对境，因此说它们具有一切。
关于'余者具一切'这句话，是指过去、未来、现在等。'具一切'是指与三时诸法五种都相应。对此说明原因是：因为是普遍的烦恼。它们从一切事物中生起，因此过去的也具有过去、未来、现在的事物。同样，未来的和现在的也具有过去、未来、现在的事物。
关于'过去和未来是否实有'这句话，是问是否如现在一样以自性和自相而有，还是如现在一样无自性。
关于'因为一切时都存在'这句话，如果像现在一样在过去和未来时分也以自性而有，就会成为常住。
关于'如何与彼'这句话，是指与过去未来的事物。'决定'是指以过去未来的烦恼。
关于'相应或离'这句话，无法与无存在相应或离，因为二者都是完全不存在的。
由于具有有为相，不承许有为法是常住，有为法通过有为相而转入时间，进入时间的不应成为常住。由于安立为过去等，诸行也非常住。若成常住则不应有事物等言说，如虚空等。
'明确承许'是指如现在般以自性而有。为什么他们如此承许，是依据经典还是理论，还是二者？这是提问的意思。
'因为已说'是首先显示经证，因为经中说'有过去色，有未来色'，已说过去未来是存在的。现在未提及，因为对此二者无有诤论。
经中广说'识依二'等，此中以义理说明过去未来是存在的，这是与前面直接宣说的差别。

།འདིར་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་བར་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་ངེས་པར་བརྗོད་ན། གལ་ཏེ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་ཀྱང་ཡུལ་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་རྟོག་ ན་ནི།དེ་ལྟར་ན་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རྟེན་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་ཅི་སྟེ་མི་རྟོག་།ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཡུལ་དྲུག་གི་ཁོངས་སུ་མ་འདུས་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་ན་ནི་འདིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པས་དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་དེས་ཅི་ཞིག་ཁོངས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞིང་རྣམ་པར་ ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན།འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་ཕྱིར་འགག་ན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་ཞིག་གོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་རུང་སྟེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་གྲག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ཡོད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད། །ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དུས་གསུམ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ སྒྲ་ངེས་པར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དུས་གསུམ་བརྗོད་དོ།།བདེ་བ་གཞན་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་བྱང་བ་ཙམ་སྨྲ་བའོ། །ཆོས་དུས་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་ན་དངོས་པོ་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་འདོར་ཞིང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་འདོར་ཞིང་། འདས་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ། །རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དུས་རྣམས་སུ་ འཇུག་པ་ནི་རང་བཞིན་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ལས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དཔེར་ན་གསེར་གྱི་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་གཉིས་པོ་གསེར་དང་འོ་མ་སྟེ། ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དབྱིབས་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཡང་དཔུང་རྒྱན་དང་གདུ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོན་ཏན་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི།ཁ་དོག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་དར་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་རོ་དང་ནུས་པ་དང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐུ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཁ་དོག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་བུད་མེད་ཅིག་ལ་ཆགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བུད་མེད་ཅིག་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ལྷག་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ལ། བུད་མེད་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་ པ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ་ཆོས་དེ་གནས་སྐབས་གང་ན་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དེ་ན་ནི་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ན་བྱེད་པ་དེ་ན་ནི་ད་ལྟར་ཞེས་བྱའོ།

在此，从眼与色为所依乃至意与法之间为所依的六识之所依与所缘确定而言之。若说无差别而认为无境亦可生识，如是则于盲等人无所依亦应生识，何不如是认为？因为无差别之因。
无实法不摄于六境中，故无缘无实法之心识。因此，由于无所缘故亦不成为识，此说识是了别各别事物，若无所识别者，则此不能了别任何，故亦不成为识。若无自相与共相，则将了别何物而为所识？
当果报生起时等广说，善与不善业已灭且经久远故，若灭则不存在，如是则因无因故不生异熟果。无因不应生起，因为将成太过之失。
必须承许此说等广说，'一切有部'之名是有作用之因故。正因如此，故说'由说彼有故，名为一切有部'。于三世中确立一切之声故，一切之声表三世。
说有未生果报之乐等者，是分别而说。经部师仅说现在有。诸法于诸时中转变时成为异法等者，即成为未来等异法，如是舍未来法而成现在法，舍现在法而成过去法。
非成异体性者，即非成为异体性之自相，诸法于诸时中转变是因为自性无错乱故。
复次，此未来等法是何？是由彼而起过去、未来、现在之认知与言说之功德差别。譬如金器，即以彼为喻之二者金与乳，为显示色等聚集之功德、形状与味等故。如是二者皆是色等聚集之自性，于彼中臂钏与手镯等言说之因唯是功德形状之自性转变，而非颜色。如是乳、酪、醍醐等言说之因味、功能、成熟性、力用等转变，而非颜色。
相续转变者是依相续得而假立，正因如此，故说譬如一人于一女贪著而于余者未离贪，即如于一女生起增上贪著，于余女仅有贪得而非生起。
所谓位转变等广说，是依位而假立，即法于何位不作用彼位名未来，于何位作用彼位名现在。

།གང་ན་བྱས་ནས་ འགགས་པ་དེ་ན་ནི་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྫས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ནི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་གནས་སྐབས་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་བརྗོད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེར་ན་རི་ལུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སའི་རི་ལུའོ། །གཅིག་གི་ཤོད་མིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཅིག་གི་གནས་སུའོ།།བརྒྱའི་ཤོད་མིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱའི་གནས་སུའོ། །སྟོང་གི་ཤོད་མིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གི་གནས་སོ། །དེ་རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་འབྲེལ་པ་ལས་གྲངས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་མིང་གཞན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་དང་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་དང་གཞན་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྫས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱི་མ་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ ནས་སྔ་མ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་ཞིང་།སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་སྟེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ད་ལྟར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་སྙད་བརྗོད་དེ། གང་ལ་སྔ་མ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི། ཕྱི་མ་མེད་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་ཕྱི་མ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་སྔ་མ་མེད་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ཞིང་། གང་ ལ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བུད་མེད་ཅིག་ལ་མ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བུ་མོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་དེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི། རྫས་ནི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། གྲངས་ ཅན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཆོས་ཅན་རྫས་གནས་བཞིན་དུ་འོ་མའི་ཆོས་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་ཞོའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པར་འགྱུར་ལ།ཞོའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས། དར་བ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིའི་ ཡང་རྫས་ནི་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་དོར་ནས།ད་ལྟར་བའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ལ། ད་ལྟར་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་ཀྱང་འདས་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཞིང་། མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྫས་ལས་དོན་གཞན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ ལ་གླན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དགག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།གྲངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་སྔར་མཛོད་ཀྱི་གནས་གསུམ་པར་བཀག་ཟིན་ཏོ། །གཉིས་པའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱིའོ། །དུས་འཆོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ ཞིག་འདས་པའི་དུས་སུ་མ་འོངས་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ལ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བའི་མཚན་ཉིད་དག་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།རེ་རེ་ཡང་དུས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེས་བུ་བུད་མེད་ཀྱི་གོང་བུ་གཞན་ལ་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་འབྱུང་ཞིང་ཤས་ཆེ་བ་ནི་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་ན། ཆོས་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་ ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་འམ་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་མེད་དེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ནི་དུས་རྣམས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་དཔེ་ལ་དངོས་དང་མཚུངས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། བཞི་པའི་སྟེ། བཙུན་པ་སངས་རྒྱས་ལྷའི་ཡང་དུས་གཅིག་ལ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་ མའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡོད་དེ།དེ་ལ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་མ་དག་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡིན་ལ། དབུས་ཀྱི་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པས་འདས་པའི་དུས་ལ་ཡང་དུས་གསུམ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་གསུམ་པ་བཟང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ།

凡是已作而灭的，那就称为过去。不是从其他实体的角度而言，这是因为实体在三时中都是无差别的。这是依据情况而作表述，正因为如此，所以举例说'一颗丸子'，是指土丸。'在一的位置'是指在一的处所。'在百的位置'是指在百的处所。'在千的位置'是指在千的处所。它并非自性转变为他性，那么是什么呢？是由于处所的差别关系而显示数量的其他名称。
关于'转变为他与他'等，是依据前后而说他与他，并非自性转变为他性，也非实体转变为他体。依据过去和现在而言后者为未来，依据现在和未来而言前者为过去，依据前后即过去和未来而言现在。这是依据前后而作表述，凡是只有前而无后者即是未来，凡是只有后而无前者即是过去，凡是有前有后者即是现在。
正因为如此，就像一个女人既称为母亲也称为女儿那样，这是依据前后而言，实体并非他性。'因说遍转故'等文，数论派的宗义认为，有法实体存在的情况下，舍弃牛奶的甜等性质而安住于酸奶的性质，舍弃酸奶的性质而转变为酪等性质。同样，这里的实体也是舍弃未来的体性而转变为现在的体性，舍弃现在的体性而转变为过去的体性，而未来等体性也并非与实体有别。
'应如数论派观点'是说其破斥也适用于此观点，数论派的观点在前《俱舍论》第三品中已破。'第二的也'是指尊者妙音的观点。'时间混乱'是说，若认为过去时是未来，则也会成为未来。怎么说呢？具有过去相而不是不具有未来相和现在相，'具有'是词尾。未来和现在也应如是说，因为每一个都具有三时。
'士夫'等广说，譬如男子对其他女色生起强烈贪欲称为贪著女色，从具有的角度说则称为离贪，而法则无有生起相或不具相，因为诸法的相在诸时中无错乱。因此这里比喻与事实有何相符？第四即尊者佛陀提婆也说一时有前后刹那，其中前后刹那是过去未来，中间是现在，如是过去时中也有三时。因此他们当中第三即说一切有部最好。

།ཇི་ལྟར་ བཟང་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་བྱ་བ་ཡིས། དུས་རྣམས་རྣམ་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་དེ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། བྱ་བ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རང་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་འདས་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ད་ལྟར་བ་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་ཡོད་ན་ནི། ད་ལྟར་བ་དང་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །ཡོད་ཀྱང་ད་ལྟར་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡིས། དུས་རྣམས་རྣམ་གཞག་ཅེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མིག་གི་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ན།དེ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་ད་ལྟར་བ་ཡང་མ་འོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་དུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་བའི་བསམ་པའོ། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི།འདི་སྐད་དུ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བས་ནི་དུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ ཡིན་ལ།དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཡིན་ཞིང་། འབྲས་བུ་དེ་ཡང་འབྱིན་པ་དང་འཛིན་པ་ན་ད་ལྟར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་ཡང་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱ་བ་ཕྱེད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ འབྱིན་པ་དང་འཛིན་པ་བསྡུས་པར་བྱ་བ་འདོད་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྱེད་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་སྟེ། འདྲི་བ་ནི་འདི་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ད་ལྟར་བའི་རང་ བཞིན་དེ་ཁོ་ནར་ཡོད་ཅིང་བདོག་ན་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་གེགས་སུ་ཞིག་བྱེད་དེ།གང་གིས་ན་རེས་འགའ་ཞིག་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ། སུ་ཞིག་གེགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་དང་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ཚོགས་པ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དེ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་མ་ཚོགས་པར་བརྟག་པར་མི་རིགས་སོ། །བྱ་བ་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་བྱ་བ་ལ་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་མེད་པར་ཡང་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱ་བ་བརྟག་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཇི་སྟེ་འཁྲུལ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་དུ་འོང་བས་བྱ་བ་ལ་ཡང་། བྱ་བ་གཞན་འདོད་ན་ ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཐུག་པ་མེད་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ན་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

如何是好呢？因此说'由作用而安立诸时'。当彼法不作用时即是未来，如是广说。作用即是眼等的见等作用。识的了别作用。色等的自根境界性。阿阇黎说'若了知彼一切'等广说。
若过去也实有等广说，若过去未来如现在唯以自体而有，则与现在无有任何差别，则其过去未来性将失坏，如是思惟。为显虽有而与现在有差别故，说'由作用而安立诸时'等广说。
若如是，则'现在生起'等中，眼的作用是见，彼亦不与彼相应，尔时现在亦将成未来，故不应由作用安立时分，此是问难之意。
'出生及执持果'者，此说：非由见等作用安立时分，那么是什么？由出生及执持果之自性，因无错乱故。将说：俱生诸法是其士用果，其后生起的眼根是士用果及等流果，出生及执持彼果时称为现在。
则'同类因等'者，即同类因、遍行因及异熟因。'由出生果故'者，应成有出生等流果及异熟果的作用，故过去亦应成现在。
'作用一半'者，若欲摄集出生及执持果，如是亦应成一半是现在。认为一切时作用无障碍，问难说'此亦应说'。
'若唯以彼自性而有'等广说，若唯以现在自性而有时，谁能障碍恒常作用，以何故有时不作用，谁作障碍之义。
'若诸缘未聚'者，因及等无间等诸缘未聚，故非一切时有作用者，'由许恒有故'者，由许彼等因等诸缘一切时有故，不应观待缘未聚。
'作用过去'等广说中，将说此义：若许作用无别作用亦是作用者，诸事物亦如是成未来等，观察作用有何用？若将有错乱过失故，于作用亦许有别作用者，如是亦将成无穷。
'然彼非过去'等广说。'尔时不应说是未来'者，由彼是无为故，应成一切时有。

།སྐྱོན་དེར་ཡང་འགྱུར་ བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་ལ་ཡང་བྱ་བ་ཡོད་པར་ཐལ་བ་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ལས་བྱ་བ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ནི་བྱ་བ་ཆོས་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ལྟར་དེ་ལ་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པས་ཐུག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན། དུས་སུ་མི་རུང་བ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཉིད་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཆོས་ཁོ་ན་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མི་འགྲུབ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དངོས་ པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་ཞི་བའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་དུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ནོ། །དེའི་ཚེ་ཡང་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་འགྲུབ་བོ། །ཅི་ཞིག་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་མ་སྐྱེས་པས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་སྔོན་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཅི་ཞིག་མ་བྱུང་བར་གྱུར། བྱ་བ་མ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཆོས་ཁོ་ན་མ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས ལས་བྱ་བ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་མེད་པས་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཅི་ཞིག་མེད། གལ་ཏེ་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ཕྱིས་ཆོས་ཁོ་ན་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ལས་བྱ་བ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་བྱུང་བ་ ལ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འདོད་ཕན་ཆད་དེ།ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །བྱུང་ནས་ཀྱང་ཡང་མི་འབྱུང་བར་མི་འདོད་ཕན་ཆད་ནི་འདས་པའི་དུས་མི་འགྲུབ་པོ། །མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་དུས་གསུམ་འགྲུབ་སྟེ། གཞན་ དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་རང་གི་ངོ་བོས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཚིག་གི་ ཚུལ་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚིག་གི་ཚུལ་འདི་ནི་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་ཞིག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡང་ཡོད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་འགལ་བ་ཞིག་གོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། རང་བཞིན་ཡང་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད། །ཅེས་ བྱ་བ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་གཟུགས་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཡང་ནི་རྟག་མི་འདོད། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་ བཞིན་ལས་དངོས་པོ་གཞན་དུ་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ལས་ཀྱང་དངོས་མིན་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །དབང་ཕྱུག་ཐ་སྙད་ཡིན་པར་གསལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་རིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འདོད་རྒྱལ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཡོད་ཉིད་འདོད། ། ཞིག་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཀྱང་མི་འདོད། །ཡོད་ཀྱི་གསུམ་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཁྱབ་འཇུག་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཅི་སྟེ་མིན། །ཞེས་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཉེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་མང་དུ་བརྗོད་མོད་ཀྱི། གཞུང་མངས པའི་འཇིགས་པས་དེ་འདིར་མ་སྨྲས་སོ།།གང་ཡང་གསུངས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། སྔོན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རྐྱེན་ཡོད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ འོངས་པ་སྟེ།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

所说'若有变化'是指行为上还有行为的过失以及无为性。若说'如果是异于法的行为'，由于不异于法的缘故，行为如同法非是无为，如同法那样它也没有其他行为，所以不会无穷。
如此则成为不合时宜，因为它自身不适合作为它自身时间安立的因。为了说明这点，广说'若是唯法即是行为'。'有何不成'之说，事物的自性不被认为是时间安立的因。那么是什么呢？承许在已生、未生和寂灭的状态中作为时间安立的因。此时也不成立时间的安立。
关于'将有何不生'，凡是未生称为未生，色等已生者在未来时有何未生？若认为是行为未生，如此则说唯法未生。为什么？因为行为不异于法。'由何不存在而称为坏灭'是指后来，即过去状态中何者不存在？若说行为不存在，则说后来唯法不存在，因为行为不异于法。
若不承许未生成为已生，将如何？则现在已生不成立。若不承许已生后又不生，则过去时不成立。若承许从未生而生，生后又未生，如此则三时成立，否则不然。
关于'因生灭不合理'，过去和未来二者以自性恒时存在，如何具有生灭？因此过去和未来不应具有有为相。
关于'此语言方式前所未有'，此语言方式前后矛盾，说一切时都存在且具有生灭，这是矛盾的。为了理解此义，偈颂说：
'自性恒时有'，即认为色等自相在一切时中存在。如此则色有之事物一切时存在故，应成常法。因此说：'事物亦非常'。如此则自性异于事物，因此说：'自性亦非异事物'。'自在显为名言'是指世间不依理而仅是随意而已。
'一切时中许有性，虽坏虽未生不许，有之第三亦非有，遍入幻化何不是？'经部师们也有此过失。虽然胜友论师对过去未来的抉择多有阐述，但因文字繁多之虑而此处未说。
又说'由于已说'。论师说'我等也'，是说凡是已生者即是过去，并非以自相安住，这是在显示。缘起时将生者是未来，认为也是非有。

།དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་སྐད་དུས་སུ་ཟེར་ཞེའོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་དུ་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་སྨོས་སོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་མོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཏེ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ གསུངས་ལ།འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདས་པ་ནི་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །མ་འོངས་པ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ན། ཡོད་དོ་ཞེས་ཅི་སྟེ། རྫས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་ཅེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཚིག་གི་ཕྲད་སྨོས་པ་ནི་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི་འདིར་འདིའི་འདས་པ་ཡོད་དོ། །མ་འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་དུ་མི་ འགྱུར་ཏེ།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མར་མེ་སྔ་ན་མེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མར་མེའི་སྔ་ན་མེད་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཡོད་པར་སྨྲའོ། །དཔེར་ན་མར་མེ་དེ་ཤི་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཁོ་བོས་ནི་མ་བསད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨྲ་བ་པོ་ཡོད་ཀྱི། ཡོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བས་ཤི་བ་དེ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་མེད་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་ཡོད་པ་ཅན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་བྱུང་ བ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ།རྐྱེན་ཡོད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་འོངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་སྒྲ་བརྗོད་པར་མི་འདོད་པར་གྱུར་ནའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མི་འགྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ད་ལྟར་བ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་མདོ་ལས་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་དག་གིས་ལས་འདས་པ་དང་ཟད་པ་དང་། འགག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་བྱིས་པ་བླུན་པ་མི་གསལ་བ་མི་དགེ་བ རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་དབྱུག་ཐོགས་ཐོར་ཚུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བབ་ཆོལ་དུ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤཱ་རིའི་བུ་ལས་འདས་པ་དང་ཟག་པ་དང་འགགས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ ཞེས་གསུངས་ན།ཅི་དེ་དག་ལས་དེ་སྔོན་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པར་གྱུར་ཏམ། དེ་དག་གིས་ནི་ལས་དེ་སྔོན་དུ་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་འཇིག་པས་འགགས་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མ་གཏོགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་བསྟན་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་མདོའི་དོན་བསྟན་པའོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་སོ། །རྒྱུད་དེ་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དེ་རྒྱུད་གང་དུ་གཏོགས་པའོ།།དེས་ཀུན་དུ་དྲངས་པ་ནི་ལས་དེས་ཀུན་དུ་དྲངས་ཤིང་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པའོ།

如是说'有'这一词，是指过去和未来。毗婆沙师们说在语言时如是说。论师说若不然怎么会有。虽然以过去和未来的自性而有，这是毗婆沙师们的意思，即以过去和未来的自性之义。为了遮止诽谤因果的见解，即为了遮止诽谤因的见解而说过去是有，为了遮止诽谤果的见解而说未来是有。过去是已生，未来是将生，若这样说的话，为何说'有'呢？若说成为实法聚，因此'有'这个词是语助词，说语助词是为了遮遣表述的本性，为了了知是三时的对境。若这是表述的话，此处'过去有'、'未来有'这样的运用就不成立，因为是现在时。
'灯前无有'等广说，虽然灯前无不是实有，但是说有。譬如说'他虽然死了，但我没有杀'，虽然有说者，但加上'有'字并不是说死亡也存在。同样，虽然过去和未来实际上不存在，但说'有'。因此，'有'这个词不仅仅表示有义，这样理解。若不如是，即若不愿说'已生是过去，有缘则生是未来'这样的有字表述的话。正因如此说'过去和未来必定不成立'。如同现在一样，一切时皆以自相而有故。
那么世尊如是广说：如是经中说'舍利子，若有人说过去的业已尽、已灭、已离、已变异是无，这样说的本质不是如愚痴、不明、不善的凡夫、如外道持杖螺髻者们未经观察而妄说的那样'等广说后，为什么呢？舍利子，过去的业已尽、已灭、已离、已变异是有。难道他们不承认这些是先前所生吗？他们确实了知那业先前已生，但不包括其异熟灭尽是实有。因此世尊为显示是有而说'是有'。若不如是则教说将成无义，这是毗婆沙师的经义解释。论师为显示另一种解释而广说'从彼'等。'从彼'是指从经中。'从彼相续'是指彼业所属的相续。'彼所引'是指由彼业所引生。这是什么呢？即有产生果报的力量。

།འདི་ལྟར་ལས་དེས་རྒྱུད་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པར་ནུས་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་དེ་འགགས་ ཀྱང་དེས་ཀུན་དུ་དྲངས་པ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ནའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནར་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལས་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་ཡིན་པས་འདས་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལས་དོན་དུ་བཞེད་ཀྱི་སྔ་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མགུར་ཉིད་ནས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་མདོ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།གལ་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་རུང་སྟེ་དུས་ནི་དངོས་པོ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནི་དངོས་པོ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ མིང་ཅན་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་གང་ཡིན་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་བ་དེ་ཉིད་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། དེ་སྐད་དུ། དེ་དག་ཉིད་དུས་གཏམ་བཞི་དང་ ཞེས་བཤད་དོ།།མ་འོངས་པའི་མིག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མིག་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་མིག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་འདིར་ ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ལྟར་དམིགས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །ཡིད་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་དེའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་གནས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་ལྟར་ ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་འམ།གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། འོ་ན་མ་འོངས་པ་བསྐལ་པ་སྟོང་ན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཉེ་བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་འདོད་ན། ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། འབྲས་བུ་སྔ་ལ་རྒྱུ་འཕྱིའོ་སྙམ་ དུ་རྟོག་པ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་དམིགས་པའི་ངོ་བོར་མི་རུང་ ངོ་ཞེ་ན།ད་ནི་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དེ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱིས་རྫས་སུ་བཏགས་པ་དེ་ལྟར་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། ། འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།

如是彼业能生起殊胜果报之相续，因此世尊虽说彼业已灭，但为显示其有引生果报之力故说'彼是有'。'非如是'者，若说过去是有。关于'若唯以自性而有'等，若彼业以自相而有，则如现在般，过去不应成立。是故此是所许之义，前者则非。'此定应如是'者，由于世尊亲口说过去未来无，故知此经义唯如是。'若于现在时'者，谓于现在时从未生而生现在事，此义不应理，因时与事非异故。谓现在时与眼等事物名相非异，即非异体之义。现在时即是事物，故如何从自体未生而生？如说'彼等即是时论四'。'未来眼无'此已成立者，若从自体未生而生，则成眼从未生而生，故未来眼无已成立。'且于此'等广说。
眼识等之境是现在，故如所依，所缘亦是能生，故唯说意识。意唯现在住为其缘故是能生缘，诸法是否亦如是耶？若谓诸法是能生缘，则未来千劫当生者，尚不许近未来为能生缘，何况极远？思维果先因后不应理。
'若无云何为所缘'者，非因能生故许未来为实，则为何？因是所缘故。若谓无法不可说为所缘。'今于此'等广说，我等非说彼如何为所缘即如何无，而是说如汝所执为实体般无。'已生'是过去所缘，彼如是是有。'当生'是未来所缘，彼亦如是是有。

།བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་དག་དམིགས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདས་པའི་གཟུགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཤིང་། མིག གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཚོར་བ་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལྟར་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དྲན་པར་འགྱུར་གྱི་ཇི་ལྟར་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ད་ ལྟར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལྟར་འདས་པ་དྲན་ནོ་ཞེས་འདི་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་ལྷག་སྨོས་ཏེ།དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འདས་པ་ཡིན་པས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འཛིན་ལ། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་མཐུན་པར་དྲན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གཞན་གྱིས་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འཛིན་གྱི་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་འགྱུར་བ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡོད་ན་ནི་ད་ལྟར་དུ་འགྱུར་གྱི་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་མེད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་བཏང་བ་དང་བླངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་ ནི་མེད་པ་ཡིན་པས་མེད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་སིལ་བུ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ད་ལྟར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སིལ་བུ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་སིལ་བུར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ དག་སིལ་བུ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སིལ་བུ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་འམ།དྲན་པར་འགྱུར་གྱི། ད་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྟར་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གོང་བུར་གྱུར་པ་དྲན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་དག་ གཟུགས་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གྱེས་པ་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི།ཆོས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བའམ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་རྣམ་པར་མི་འགྱུར་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་དང་གྱེས་པ་ཙམ་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱ་བ་ཙམ་ཞིག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་རྟག་པར་འགྱུར་ཞིང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བསགས་པ་ཙམ་ཉིད་ད་ལྟར་ཡིན་པས་ཅུང ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ་དེ་རྣམས་གྱེས་པ་ཙམ་ཞིག་འདས་པ་ཡིན་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགག་པ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་འཚོ་བྱེད་ཀྱི་རྩོད་པ་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དེ་སྐད་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ཡང་བོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ ལྟར་འགལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།མིག་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སིལ་བུ་ཡིན་པ་རྣམས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་བསགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིག་ནི་སྐྱེ་བ་ན་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གནོད་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་པོའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་རྣམས་བྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་འགག་པ་ན་ཡང་གང་དུ་ཡང་སོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་འགལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱིས་ མ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་སིལ་བུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སིལ་བུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ།

如果问到'已生起和将要生起'等说法并非是有所缘的对境，这是如何理解的？为此而广说'过去的色等'。由眼识和领受的认知力，如实见到色法，如实领受感受，就会这样忆念'已经生起'。如同眼、耳、鼻、舌、身诸识现在领受色等，同样地忆念过去。对此补充说明理由：如同领受的本性是过去的，所以执著为'已生起'，与所领受相符而忆念。
关于'未来如何'等，诸佛如是了知，因为对一切智慧无碍。其他人则不然，其他人仅执著'将要生起'，而不如现在所显现的那样。若过去和未来如同所领受和将要生起那样存在，就会成为现在，而不是过去和未来，因为与现在无别。若不如所领受和将要生起那样存在，则因为是舍取的自性，过去和未来的本体是无，所以成立'缘无'这一论点。
若说'彼即是分散'是指过去和未来，认为现在的事物分散即是过去和未来，这是不对的，因为不执为分散。若它们是分散的，就应该执为分散或忆念为分散，而不会如现在所领受那样忆念为'已生起'这样的聚合。
若广说'若彼'等，即使过去未来是色法，当其分解为极微时，仅仅称为过去未来，并非因为有法生灭。若如此，则极微在三时中性质不变，故成为常，仅有极微的聚合与分散，即现在状态中极微聚合，仅此作用成为过去未来。如此极微成常，极微仅聚合即是现在，故毫无生起，它们仅仅分散即是过去，故毫无灭尽。
这样就采用了胜论派的观点，因为他们也如此主张。也将违背经典。怎样违背呢？关于'眼生起时'等，未来时的眼根极微是分散的，现在时成为聚合，这就违背了'眼生起时从何处也不来'的说法。同样，由于承许眼根极微聚合仅仅分散，所以也违背了'灭时也不往任何处'的说法。
'非极微聚合者'是指未被极微所聚合的意思。'如何是分散性'是说因为不住于境，所以分散性是不存在的。

།དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་ཡང་དམིགས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་མེད་པ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་ཡང་མེད་པས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལྟར་དེ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་ན་དམིགས་པ་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།འོ་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གསུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མིང་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅུ་གསུམ་པ་ཞེས་གྲངས་ཀྱི་མིང་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་མིང་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པར་འགྱུར་གྱི་བརྗོད་བྱ་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྒྲའི་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་སྒྲའི་མི་སྐྱེ་བ་གཞན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །སྒྲ་ཁོ་ ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།དུས་གསུམ་དུ་སྒྲའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་སྒྲའི་སྔ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དེས་སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་རེད་པ་བཀག་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་གང་ཞིག་སྒྲ་མེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ལ་སྒྲ་དབྱུང་དགོས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ནི་སྒྲ་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་གྱི། སྒྲ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འདི་སྙམ་དུ་དེར་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་ནི་ད་ལྟར་བ་དེ་མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟར་འདུག་གོ སྙམ་ན་དེའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ།གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མ་འོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་མེད་ཅེས་བྱ། གཞན་ཡང་ད་ལྟ་ཡང་མ་འོངས་པ་མེད་པས་དེར་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་པའི་བློ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཡང་ན་བྱེ་བྲག་གང་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ན་མཉམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་མེད་པས་ད་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་བྱུང་བ་ལས་ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ པ་གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཡོད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་མེད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་དྲང་། གང་འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལས་ནི་དེའི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་མདོའི་དགོངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་སྣང་བ་མེད་བཞིན་དུ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ལྷའི་མིག་གི་ སྣང་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ལྟའི་བདག་ཉིད་ལྷའི་མིག་གི་སྣང་བ་གསལ་བའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་ལྟའི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།

'所谓那些也就是指感受等，如同生起并领受般地忆念。十三处也成为所缘'这句话出现了。如果无也是意识的所缘的话，那么十三处也是无，如同过去和未来一样，它也应成为所缘，但那个所缘也不是。因此，确定无缘无的识。
那么'认为十三处不存在'等广说。认为十三处不存在的知识的所缘不应是事物，因为如同眼等，十三处不存在的缘故。因此，应当说明此所缘除了无法之外是什么存在。
毗婆沙师们说'名称本身是所缘'，即十三这个数字的名称本身是所缘，因此这也是缘于存在。如果这样的话，那就会成为认为'名称本身不存在'，而不是所诠的处。
另外'声音之前的无的所缘是什么'是指除了遮止生起之外，认为没有其他声音的不生。'仅仅是声音'是指所缘，结合上下文，因为三时中声音的自性无差别。
那么'如果这样的话'等广说。如果缘于声音之前的无的那个是仅仅缘于声音，而不是遮遣自性的获得，那么这样一来，对于想要无声的人来说，就一定要发出声音，因为他会追求声音而不是无声。
如果说'是未来的状态'这样出现。如果认为'在那里不存在'的心是现在'不存在'的认知，那样存在的话，因此不是，因为是一的缘故。未来的就是现在的。怎么说现在不存在？
而且现在也没有未来，所以在那里也会有'不存在'的认知，因为无差别的缘故。或者'所谓差别'是指在现在状态中应当平等，由于它不存在所以是现在不存在。
如果这样，则'从未生起而生起成立'乃至，因为从未来状态的未生起而在现在状态中生起的缘故。关于'有和无二者'，在现在生起的状态中有是所缘，在未来的状态中无是所缘。
如果无是所缘的话，那么'菩萨'等所说如何解释？'凡是世间上所没有的'等广说。由此遮遣了它的所缘就是无性。
'其他增上慢者'等广说。这里经的密意是：清净禅定虽无显现，即在修习阶段虽无天眼的显现，但是有天眼显现的本性存在，仅仅是有天眼显现的本性存在。

།རྟོག་པར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་ཐེ་ཚོམ་དུ་སྟེ། བློ་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ ན་ནི།དེ་གཉི་ག་ལ་ལྟ་བའི་དགོས་པ་འགྲུབ་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ནི་མི་འགྲུབ་བོ་ཡང་ན་ཁྱད་པར་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་སྣང་བ་ཁོ་ན་ལྟའི་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་གཞན་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཅི་ཞེ་ན། བློ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་བློའི་ཡུལ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་ལ། མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་།།འོ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་ བུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་སྨོས་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུད་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དགག་པ་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏེ། ས་བོན་དང་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ།།གང་གི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་བཏགས་པར་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལའོ། །དེ་མེད་པར་དེ་ཡོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུའི་ནུས་པ་ཡིན་པས་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་རྟག་ཏུ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དོན་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་སྐྱེད་པར་ནུས་སོ་ཞེ་འོ། །གང་གི་ཞེ་ན་ལས་ཀྱིའོ། །འོ་ན་ནི་སྐྱེ་བ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་དེ་སྔར མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་དེ་དང་འབྲས་བུ་དང་སྐྱེ་བའོ། །ད་ནི་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་སྐྱེ་བའམ་འབྲས་བུ་ལ་ལས་སམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ་རྒྱུ་གང་ཞིག་ནུས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ད་ལྟར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལས་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་དུའོ།།ཡུལ་གཞན་དུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡུལ་ན་མི་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་བསམ་པ་འདིས་སྨྲས་པའོ། །རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདྲེན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ལ་དེ་ཇི་ལྟར་ཏེ།འདྲེན་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་ཡུལ་ན་མི་གནས་པས་དྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་འདྲེན་པ་བྱ་བའི་མིང་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་ད་ལྟར་བ་བྱེད་པས་དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ཁྱད་པར་དེ་སྔར་མེད་པས་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྔར་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བར་བྱས་པས་འདི་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་པས་སོ་ན་འདུག་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ བཅུ་གཉིས་ཡོད་ཀྱི།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་མེད་ན། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འདས་པ་ཇི་ལྟར་གཞག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་ཀྱི། འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་འདི་མེད་དོ། །ཡང་ན་དུས་གསུམ་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།

'怎么会有分别呢'是指存在与否的怀疑，因为诸识都是以有和无为对境，如果是这样的话，就能成就观察二者的目的，而不会成就仅仅以有为对境。
或者说'有什么差别'是指，如果他们也只是见到存在的显现而不是不存在的话，那么菩萨与其他人有什么差别呢？
这一定是如此，为什么呢？应当结合'心缘无'的语境来理解。这里举例说明有和无二者都是心的对境，即'对有知其为有，对无知其为无'。
因此，'识缘有'这个理由是不成立的。
那么是怎样的呢？'由前行相续差别'是指由业力为前行的心相续差别的意思。
前行相续有与等流果相应的，因此提到差别，是为了稳固异熟果和等流果相应的相续。
'将在破我见中说明'是指由相续转变的差别，如'如种子与果实'等等。
主张过去和未来实有者认为这不是假立的。'于彼'是指果。
因为无彼则彼不存在，所以果的存在是由因的功能所生，因此成立'从无而生'。
如果果恒常存在的话，业就没有功能，因此善业和不善业将成无意义。
毗婆沙师们说能生。是谁能生呢？是业。那么就成立'从无而生'，因为那个差别先前不存在。
'又一切唯有'是指那个业、果和生。
'今于何'是指对于生或果，无论是业还是其他任何因都无功能，因为一切时都实有的缘故。
'那么现在造作'是指业和果已经存在的情况下。
'引至他处'是说基于'未来不住于处所'这个想法而说的。
'将成常'是因为引生的缘常时都在。
'无色者即受等，如何'与'引'相连，是问这些常时不住于处所的东西。
引果的作用也是从无而生，因为它先前不存在。
如果说'自性差别'，现在造作，所以业对此有功能的话，由于那个差别先前不存在，所以成立从无而生。
怎么会先前就存在呢？由于成为现在时并没有差别，所以业无功能，因此仍然存在这个过失。
如果说十二处存在而过去未来不存在，那么过去的意处如何安立呢？答：只有现在识作为其他识的所依而安住，过去则不是，所以没有这个过失。
或者说三世，为什么呢？应当结合'一切有'的语境来理解。

།གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན། འོ་ན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔོན་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱུང་ནས་མ་ཞིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེས་དར་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་སམ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དེར་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་རྒྱུའི་ ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའོ།།མ་འོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་དེའི་རྒྱུ་ནི་དེའི་རྒྱུའོ། །དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་ རྒྱུ་ཉིད་ཕྲ་རྒྱས་ཡིན་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་སོ།།དེ་ཡོད་པ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་དེའི་རྒྱུ་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པས་དངོས་ པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་དེ་ལ་དེ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་སོ། ། དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པ་ནི། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཡོད་པས་དངོས་པོ་དང་སྟེ། གཟུགས ལ་སོགས་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཉིད་དག་ནི་ཟབ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་རྟོགས་པས་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་གྲངས་ཀྱང་ཡོད་དེ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ།ཚུལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་སྐྱེ་ལ་གཟུགས་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་བར་གྱུར་ནས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་ལ། འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་འགག་གོ། །དུས་ཀྱང་སྐྱེ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དུས་གཏམ་གཞི་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་ལས་ཀྱང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་ཆོས་སྐྱེ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་སྤུངས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ ལས་སྐད་ཅིག་མ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར་དུས་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཞར་ལ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མ་ཀུན་གྱིས་ཀུན་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དེ་སྤངས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་སྤངས་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་མངོན་ པར་འདོད་ལ་བྲལ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལས་མངོན་པར་འདོད་དོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན་དེ་མ་སྤངས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་གང་དང་བྲལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྤངས་ལ་དེ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ འབྱུང་ངོ་།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དང་པོའི་རྣམ་པ་སྤངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

如果说三时存在，那么过去和未来就成立了吗？为此说'如何存在已如前所说'。曾经发生的是过去，有因而将生起的是未来，已生起而未灭的是现在。
怎样与彼相应呢？是说如何与过去和未来的烦恼或过去和未来的事物相应。由彼所生彼因随眠存在故，'彼烦恼'是指从过去烦恼所生是从彼所生。未来随眠之因是彼因。既是从彼所生又是彼因，故为从彼所生之因。
从彼所生之因即是随眠，是从彼所生因之随眠。彼存在即是从彼所生之因随眠存在，因为从彼所生之因随眠存在，所以与过去和未来的烦恼相应。
缘彼烦恼随眠存在故与事物相应是说，既是缘彼又是烦恼即是缘彼烦恼，此'彼'是与过去和未来相连。缘彼烦恼随眠即是缘彼烦恼之随眠。
那是什么呢？是烦恼习气，即烦恼种子的异名。缘彼烦恼随眠存在即是缘彼烦恼随眠存在，因缘彼烦恼随眠存在故与事物即色等过去未来相应。
法性甚深，诸法自性本质甚深，不是必须通过证悟来成立。为了了知过去等时间差别，说'也有异门'，即是说有方法。
色生色灭的意思是说，彼成为现在后成为过去。因趋向生故未来生，因趋向灭故现在灭。时也生起是说彼等即是时论基础。从时也即是从本质生法。
为什么呢？因为未来法是多刹那的缘故。因为从未来多刹那积聚的自性中生起某一刹那，所以说从时也生。
附带而来是说，这是随'余一切与一切相应'附带而来的。详细阐述'彼事物是断除了吗'。此处断除是从得与离而显现，离是从断除缘彼烦恼而显现。
若断除缘彼烦恼，彼不成为未断，因此首先详细说'与何离'。也有断而未离彼等详细阐述。依见道而言，详细说虽断苦谛所断。依修道而言，说虽断初品等。

།སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེས་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཟུང་ངོ་།།ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་གཉི་ག་གཟུང་ངོ་། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྣན་པའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསྡུ་བའི་དོན་དུའོ་ཞེའོ། །ཆོས་བཅུ་དྲུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཀྱང་བཅུ་དྲུག་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། སྡུག་ བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་བཤད་ལ།ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་བཤད་དོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་བཤད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་བཤད་དོ། །རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་དང་བདུན་དང་།དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་དག་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་དང་། དེ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་དག་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་ པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཕྲ་རྒྱས་བདུན་དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་དག་དང་། ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བརྒྱད་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་གི་ཁམས་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའམ། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནམ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་གང་གིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་ལྟ་བའམ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་།གང་གི་ཚེ་མཐོང བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་ཁམས་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡང་རུང་སྟེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་གཅིག་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་ བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་དུ་གཏོགས་པ་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་སོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་སོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་སོ།།གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

以'苦谛已生'这句话，是指取苦谛的法智和随智。集谛智也同样取两者。'也'字的含义是增加的意思。其他人说是总摄的意思。
所谓'十六法'是所缘，即在三界中每一界各有五种：苦、集、灭、道见所断和修所断以及无漏，共成十六。心也有十六，即'彼等'是指遍行和非遍行相应合为一体而说明苦见所断，集见所断也与此相同。灭道见所断也将有漏和无漏所缘合为一体而说明。修所断也将染污和非染污合为一体而说明。无漏也将法智和随智分的随顺合为一体而说明。
首先详细阐述'苦'。其中苦和集见所断依次为十随眠和七随眠，以及与彼等俱生和彼等得随行，以及修所断四种，以及彼等俱生和彼等得随行，以及一切有漏色和其他非染污法。
同样，灭见所断七随眠及彼等俱生和彼等得随行，道见所断八种及彼俱生和彼等得随行。色界和无色界也应当如是了知。
'自界三种'等详细阐述：欲界苦见所断法是与欲界苦见所断识相应，以及集见所断遍行相应，以及修所断非染污，以及不动所摄或初禅正行所摄不净等行相，或生于色界者以何观察欲界众生之心，或生于欲界而离欲者。当为现法乐住而缘世间道的彼界时，色界修所断善一种，以及无漏即法智分随顺所缘。集见所断和修所断也应当如是说明。
其中属苦的心与遍行相应者缘于集见所断和修所断。属集的心与遍行相应者缘于苦见所断和修所断。修所断中非染污者缘于集见所断。修所断染污和非染污一切皆缘于修所断。属色界和无漏者如前所述。

།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ལྔ་དང་ལྔ་པོ་རེ་རེའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཁམས་ པ་གསུམ་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེས་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞི་བ་ ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།ས་འོག་མ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ བའི་སེམས་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡོད་དོ།།ཁམས་གོང་མ་པ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རགས་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། །ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ བ་རྣམས་དང་སྦྱར་རོ་སྟེ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དུ་གཏོགས་པ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉིས་ཉིད་དང་། རང་གི་ཁམས་ པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཏོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དུ་གཏོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་ཞི་བ་དང་རགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དམིགས་པ་དག་གོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་འོ། །རང་གིས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་སྨོས་པ་ནི་ འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གླགས་པའི་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་བརྗོད་ཀྱང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་གཟུང་སྟེ། དེ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་བཤད་པ་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ དང་ཀུན་འབྱུང་དུ་གཏོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དགེ་བ་ཁོ་ན་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དྲུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དགུ་དང་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ནི་དགུ་སྟེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། འདོད་པར་གཏོགས་པ་གསུམ་དང་། རང་གི་ཁམས་ས་གསུམ་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་གཉིས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གླགས་པའི་དམིགས་པའོ།

如是，由见苦等所断之法，欲界所行者是五心与五心各自之所缘。自地三者，即彼等者，是如前所说行相门中见苦集所断及修所断等。故修所断者，是闻所生正见相应，及修所生寂静等心所有。
下地三者，即彼等者，是欲界所行苦集见所断不等分遍行相应，及缘彼修所断心闻思所生欲善法相应，及正见相应所有。
上地一者，谓空无边处近分所摄粗等行相。无漏者，谓随顺随知分。三界三种三者，即彼等者，是就当时故，配苦集见所断及修所断等。
欲界及色界所行苦集所摄不等分遍行相应，及欲界所摄修所断善不善二者，及自地等之所缘。见苦所断者是苦所摄遍行及非遍行相应，集所摄遍行相应，及修所断善寂静粗行相入者之所缘。
见集所断者亦当知如见苦所断。修所断者是见苦集所断遍行相应等及修所断烦恼所缘等。无漏所缘者，是随顺随知分。
自所得境界者，言'一切'者，是为摄属欲界色界无色界故。虽无差别说'彼所得'，然不取邪见等相应，彼缘灭道故。
前说五者，是苦集所摄遍行相应等，及修所断善与色界所摄唯善，及无漏法随顺知分，及见灭所断彼之所缘，如是则为六之所缘。
九心与十一之所缘者，色界所行九者，是不等分遍行及修所断，欲界所摄三者，及自地三遍行相应二者，及修所断，及无色界所摄修所断空无边处近分所摄，及无漏随顺随知分，及见灭所断彼所得所缘。

།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་བཅུ་གཅིག་གིས་ཏེ། སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་ཏེ། དྲུག་དང་། རང་གི་ཁམས་པ་གསུམ་པོ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཉིས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རང་གི་ས་པས་གླགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་བཅུ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་འགོག་པ་ནི་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་ཅི་རིགས་པར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་ པས་བསྡུས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ཡང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་གཉིས་ནི་བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལམ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་སེམས་བཅུར་འགྱུར་རོ། །ཁམས་གསུམ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མཐོང་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པར་གཏོགས་པ་དག་ནི་རེ་རེ་སེམས་ལྔའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ནི་སེམས་བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ནི་སེམས་བཅུའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་བཅུ་ཁོ་ ན་ཡིན་པར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྒྱས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།འགོག་པ་ལམ་མཐོང་སྤང་བྱ་ཀུན། །རང་གིས་གླགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་གོང་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ལུས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གཞག་ལ་དེ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན མིན་མཐོང་སྤང་མིན།།གཟུགས་མིན་དྲུག་པ་མིན་སྐྱེས་མིན། །ཞེས་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཡིད་ཀྱི་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་འདི་ནི་བསྡོམས་ནས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བཤད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་ བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ། །འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།

无色界所摄法有十一种心所缘，即：不同分遍行及相应法，修所断二种，共六种；自界三种遍行及相应二种；修所断及灭谛见所断自地所摄，以及无漏随顺随知分，如是为十一种心所缘。道谛见所断诸法亦应如是了知。
关于'灭谛、道谛见所断及修所断'，首先灭谛是灭谛见所断邪见等所缘，以及修所断善法所摄闻、思、修所缘。同样，道谛也是道谛见所断邪见等所缘，以及如前所说修所断诸法所缘。
虚空和非择灭二者唯是修所断所缘。道谛和择灭二者亦是无漏所缘，如是总摄为十种心。
'三界苦集见所断'等广说：欲界所摄苦谛、集谛见所断及修所断各是五心所缘。色界所摄彼等诸法是八心所缘。无色界所摄诸法是十心所缘。无漏法亦如前所说唯十种，应随前文广为了知。
'灭道见所断一切，是自所摄境界'亦应如前广为配释。
'乐根有七种'，云何？'欲界所摄修所断'等，欲界中乐根与五识身相应，唯是身乐根，彼亦唯是修所断，因为'非烦恼性非见所断，非无色非第六识相应非生得'之故。
'色界所摄五种'者，初禅地三识身是修所断，第三禅地意识与五种烦恼相应，从苦谛见所断乃至修所断。此初禅与第三禅地乐根总摄为'色界所摄五种'。第二禅、第四禅及无色界中则无乐根。
'无漏'者，是依第三禅所摄法随知分。
除灭谛见所断外，欲界所摄四种等者：苦谛、集谛见所断同分遍行相应识所缘是欲界所摄乐根，彼同时不同分遍行相应所缘是色界所摄五种。欲界所摄道谛见所断邪见等相应所缘是第三禅地乐根无漏法智分。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ནི་ཁམས་གོང་མའི་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དམིགས་པ་འགོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་། གང་ཞིག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་ པར་མི་ལྡན་ཏེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་དེའི་ས་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ནའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ པའི་དམིགས་པ་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི།གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ནི། །ཟག་བཅས་འོག་མའི་ཡུལ་ཅན་མིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་གོམས་པའི་དབང་གིས་ དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་ པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ལ།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ལའོ། ། ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རིས་བཞི་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་རིགས་པ་འདི་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར བྱ་བ་བཅུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་སྔར་སྐྱེས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཕྱི་མས་དམིགས་པས་དེར་ནི་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལྷག་མ་དགུ་ལ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དམིགས་པ་ ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རང་དབང་བ་གཉིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

欲界所修断的烦恼性和非烦恼性所缘是欲界乐根，而唯非烦恼性所缘是上界五种。
除灭谛见所断，其中无漏所缘者唯以灭为所缘，有漏所缘者则以邪见等为所缘，欲界邪见等与乐根不相应，因为邪见等是意识地，而欲界乐根是五识身。
色界五种，即苦、集、灭、道见断和修断。其中欲界乐根在厌离欲界时唯是色界修断所缘。初禅地是苦、集见断遍行相应所缘，因为遍行缘五种。第三禅地五种所缘应知随应是其地五种。
无色界二种，其中道见断所缘是当邪见等缘第三禅随顺分顺道时。修断非烦恼性所缘即是无漏乐根自身，而非其他，因为经中说'无色根本善，不缘有漏下'。无色界中生的圣者由串习力，以有漏善识缘第三禅无漏道，应知即是缘彼乐根。
无漏随顺随知分所缘是色界乐根，法智分所缘是欲界乐根，以及法智、随知分随顺。
其中，即于缘乐根的十二种识。随应中，首先欲界四种缘乐根识中，欲界四部增长。所说随应，其理如是：欲界苦见断十种相应心苦见断唯十种。
其中与身见相应心中，即身见以相应门增长，先生的与身见相应心为后身见所缘，则以所缘及相应门增长。余九种与边执见等相应心中，身见唯以所缘门增长，非以相应门，因为二自在烦恼不能相应。

།ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་དག་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྷག་མ་དག་ཀྱང་བཤད་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་གཞན་གྱི་རིས་ལ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། རང་གི་རིས་ལ་ནི་ཇི་ལྟར འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱའོ།།མ་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ཆར་ལ་ཡང་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། དམིགས་པའི་ སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་བཤད་པར་བྱའོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་ལ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་བཞིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལམ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་རྟག་ཏུ་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཞེས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་སེམས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་དམིགས་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་རྒྱས་པའི་ཚུལ་ ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་ དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དམིགས་སོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་དམིགས་སོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པས་དམིགས་ ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་བཞིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལྔ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པས་དེ་ལ་དམིགས་པས་དེ་ལ་དམིགས་ པའི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་སྔར་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཁོ་ནས་དམིགས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་དགེ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདེ་བའི་ དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཡང་།གལ་ཏེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དགེ་བ་འམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་དམིགས་ན་ནི་དེ་ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

仅仅通过缘取见集道和修所断的心而增长，而不是通过相应的方式，这也是同样的。如前所说的身见，其余遍行也应当如是说明。贪等非遍行则不会在他类中增长，而在自类中则如前所说的身见那样来说明。
无明则通过所缘和相应两种方式在十种中都会增长。不同界的遍行仅通过相应方式增长，而不是通过所缘方式。
如前所说见苦所断类，见集所断也应当如是说明。见道所断类缘有漏法者，通过缘有漏见道所断心和相应方式而增长，如同见苦所断类。邪见等见道所断类缘无漏法者，仅通过与见道所断心相应的方式而增长，不是通过所缘方式，因为恒常缘道的缘故，如前所说'未作自己对治故'。
修所断类则通过贪等烦恼相应的修所断心的所缘和相应方式而增长，对于非烦恼者则仅通过所缘方式增长，而不是通过相应方式。
如前所说欲界四种增长方式，色界和无色界也应当如理了知。
关于'十二种'，欲界中同分和异分遍行相应的心缘乐根的见苦集所断先生者，为见苦集所断遍行和非遍行相应所缘。缘乐根的有烦恼和无烦恼修所断，为有烦恼和无烦恼修所断所缘。见道所断则为缘有漏见道所断所缘。如是欲界所属四心所缘。
缘乐根所缘的色界五种也应当如是了知。彼处有五种乐根，缘彼的心也成为五种，其中先生者为后生五种所缘。
无色界见道所断邪见等相应缘乐根者和修所断善法已如前说。其中若对邪见等相应心生起贪著，则彼时是缘乐根所缘心的所缘。同样，对于缘乐根的修所断，若为修所断善或烦恼所缘，则彼也是缘乐根所缘的所缘。

།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དུ་གཏོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀྱང་དེ་གཉི་ག་ལ་དམིགས་པས་དེ་ ཡང་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་ལ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་དག་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ལྷག་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཁོ་ནའོ། །འགོག་པ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རིགས་བཞི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་ལ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པ་རིགས་ལྔ་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོལ་འདིས་ཏེ། ཕྱོགས་འདིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་འོང་བ་ལ་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་དང་། བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་རིས་གསུམ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་དུ་ཞིག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལྔ་པོ་དེ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན།སྔར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།གང་གིས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་དམིགས་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ས་འོག་མའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

属于苦和集的遍行和相应，也是缘于彼二者，彼亦是缘于缘乐根者，因此说无色界所行有二种。无漏心缘于第三禅无漏乐根，后生者缘于先生者，因此彼亦是缘于缘乐根者。
其中广说无色界所行是由遍行和非遍行所摄，其中非遍行更多。遍行即如前所说。除灭谛所断外，欲界所行四类如前由所缘和相应门而增长。
同样应知除灭谛所断外，无色界所行亦随应由所缘和相应门而增长。应知色界所行缘有为五类亦随应由所缘和相应门而增长。
'由此道'即由此途径，意为由此方面。'复应了知'，如何了知？对于'缘苦根的识有几随眠增长'这一问题应当观察。苦根是欲界所行一类，因为是五识身所以是修所断。
彼等略说是五识的所缘，因为是修所断。欲界所行三种苦集见所断遍行相应，以及修所断，色界所行修所断不系解脱所摄粗等行相，以及无漏所缘。此五种是缘苦的识。
其中随应欲界所行三类、色界所行修所断、遍行随眠增长。对于'缘于缘苦根的识有几随眠增长'的问题，前述五种识是何识的所缘？是前述五种识自身所生的所缘。
若缘乐根无漏智相应心为所缘，欲界所行道谛所断缘无漏邪见等见相应，以及色界所行缘苦根修所断，色界所行同分界遍行相应，无色界所行善空无边处所摄粗等行相缘下地修所断心，以及无漏所缘。此九种是缘苦根的识。

།དེ་ལ་ཅི་རིགས་པར་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རིས་བཞི་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རིས་གཉིས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རིས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དེ་ནི་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཅིག་སྟེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ པར་བྱ་སྟེ།འདི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་གོ། །འདི་དཔྱད་པར་བྱའོ། །ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་གིས་སེམས་གང་ཞིག་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ། ཅི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་སེམས་དེ་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ་མ་སྤངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། སྤངས་པ་ནི་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འདི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས། རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ། །གང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་སེམས་གང་ཞིག་དེ་ལ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྤངས པ་ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཡིན་པའོ།།གང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞིང་སྤངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པའི་སེམས་གང་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔའོ།།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ངོ་བོས་སོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ཕྲ་རྒྱས་དེའི་ཐོབ་པ་དག་གི་སེམས་དེའི་རྒྱུད་བཟུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱུད་དེ་ལ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་གཞག་ པ་དེ་སྲིད་དུ་ཕྲ་རྒྱས་དེ་སེམས་དེ་ལ་རྒྱས་པར་བརྗོད་དོ།།སྤངས་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོས་བསལ་བར་མི་ནུས་པས་སྤངས་ཀྱང་དེས་སེམས་དེ་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པས་ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོས་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། རང་གི་རིག་པ་ལྷག་མ་དག་དང་། ཀུན་ འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་གིས་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོའི་སྒོ་ནས་སོ།།ལྷག་མ་དག་གིས་ནི་གཉི་གས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་དཔྱད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་རིས་པ་དག་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་ བ་དག་གིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།མདོར་བསྡུ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཕྲ་རྒྱས་བཅས་རྣམ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པས། ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་མི་ཤེས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་དེ་ལ་དམིགས་པའམ་ཞེས བྱ་བ་སྨོས་སོ།

除了见道所断的烦恼以外,欲界的四类烦恼会增长。对于缘取苦根的无漏缘识,见道所断的随眠会增长,因为它是见道所断的缘故。苦集二谛所断的遍行随眠二类,以及修道所断的随眠也会增长,因为色界心是修道所断的缘故。无色界的一类修道所断的随眠会增长,因为无色界心是修道所断的缘故。应当了知无色界遍行随眠会增长,这只是略说。
这应当详细分析。某些随眠使某心具有随眠,是否这些随眠一定会在该心中增长呢?对此没有确定,未断的会增长,已断的则不会增长。如论中说:'有增长的,有不增长的。何者会增长?与该心相应的随眠以及缘取该心的未断随眠。何者不增长?与该心相应而已断的随眠。'
那么,具随眠的心是哪些?它们如何具有随眠?首先,有漏心如前所说有三界十五种。由两种方式称为具随眠:增长性和俱有性。只要随眠的得继续持有该心相续,并在该相续中建立未来的等流因,就说该随眠在该心中增长。已断的则因为生起对治而断除系缚,所以不会增长。由于俱行性而成为俱有的,对治也无法遣除,所以即使断除,该心仍然是有漏的。
其中,与身见相应的心,由身见及与之相应的无明的俱有性和增长性而具有随眠;由余自部及遍行的集谛所断随眠则仅由增长性;其余则二者皆非。其他烦恼也应当如理分析。非烦恼性的心由自部及遍行随眠的增长性而成为有漏。
总之,烦恼具随眠有二种:已断和未断的一切烦恼性心由增长性和非增长性而具随眠或不具随眠,增长性的则由二种方式具随眠:俱有性和增长性。由于不知是由哪些,所以说'与彼相应及缘彼'。

།ཅི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་སྤངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་གང་དག་ཡིན་པའོ། །རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྲ་རྒྱས་ དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་སྤངས་ན་ཇི་ལྟར་ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་བཤད་པ་ནི་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཉེན་པོས་ནི་ནམ་ཡང་ སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་རྒྱས་འགྱུར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྲ་རྒྱས་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་མེད་པ་ནི་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ རྣམས་ཕྱིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འདི་དག་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལ་ནི་རིམ་པ་ངེས་པ་མེད་མོད་ཀྱི། ཕལ་ཆེར་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་ཚད་ལ་རིམ་པ་ བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།རེ་ཞིག་དང་པོ་ཁོ་ནར་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་བསལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་བསམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་དག་ལས་བསལ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བོའི་རྣམ་པར་འཛིན་པ་ལས་མངོན་པར་ཞེན་པས་དེའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པར་ཤེས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། གཞི་མེད་ན་དེའི་དགྲ་ཟླའི་རྣམ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་རེས་འགའ་མཆོག་གམ་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་ལས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡང་། དེའི་དགྲ བོ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཞེ་སྡང་ནི།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ལྟ་བའི་དགྲ་བོ་ནི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་བ་གཞན་ ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་སྟེ། རིས་མཐུན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཡུལ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཆང་འཐུངས་པ་དང་། གོམས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དག་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ན་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་སྟེ། ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མ་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་མ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་དག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འདིས་མྱོས་པར་བྱེད་པས ན་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་ པ་ཡུལ་རྣམས་སོ།

问：是否在一切时候都是如此？答：不是。那么如何？说'未断'，即与彼心相应，以及缘于彼心而未断的随眠。对于'不增长者亦'，应连接'有随眠'。如何成立？说'与彼相应'。若已断除，如何有随眠？对此解释原因说'因与彼俱'，对治永远不能使心与烦恼分离。
关于'非烦恼性增长'，应连接'有随眠'。无随眠即已断，因为缘于彼的遍行已先断除，以及修所断将后断除。
又问'此十随眠如何生起'。虽然一切生起之后皆可生起，生起次第并无定数，但多依生起相顺之门而示现次第。
首先说'从具无明'等。'除苦蕴'即'此非是苦'。'因执著为我'中，此处意趣是远离苦等行相，故由敌对行相执著而于其总相邪分别，非是诽谤一切。因为若无所依，则其对治行相不可能存在。
说'传说'是为显示无有定准唯从邪见生起我见，因为有时从执为最胜而后亦生起见取见。'成为怨敌'虽然正见也是其怨敌，但缘于彼的嗔恚不应是见所断，因为彼是修所断。
因此，如'我是色'等见的怨敌是执著心等为我的见，对于与其他见相应的其他见亦当如是配合。'因为是自相续中的见'，是说见所断贪等是向内趣入。
又问：烦恼如何生起？其生起因虽见众多，如同类圆满、境界、安乐、饮酒、串习差别等因，但生起时以三种主要因生起，广说'未断随眠'等。'未断'即未断其得。'未遍知'即其对治未生。
说'欲贪缠现行顺缠法'，由此等缠故为顺缠，如因醉故成醉。欲贪缠顺即欲贪缠顺，即是随顺欲贪缠的意思。彼等即色声等境。

།སྣང་བར་གྱུར་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བར་གྱུར་པའི་ཡུལ་དེ་ལའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ ཐག་པའི་རྐྱེན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་སོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་སོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་ཇི་ལྟར་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་མ་སྤངས་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་འདི་ནི་མེད་དེ་རྒྱུ་ཚང་བ་ཁོ་ན་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འདོད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེས་འགའ་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ནས་སྐྱེའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གྲག་གོ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་མ་ཚང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བ་བཞི་སྟེ་དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྲིད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །ཕྲ་རྒྱས་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་ཀུན་ དཀྲིས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པ་ལོགས་ཤིག་ཁོ་ནར་མ་རིག་པའི་ཟག་པར་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདིར་དེ་མ་སྨོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྨུགས་པ་རྒོད་པའོ། །རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པ་རྣམས་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ ཆེས་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་།ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཟག་པར་བསྡུས་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། འདིར་རང་གི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་ པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གཉི་ག་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་སྟེ། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གང་གིས་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་ནི་ནང་ དུ་བལྟས་ཕྱིར་དེར།།ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ཕྱིར་བཤད། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྫས་བཅོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་རེ་རེར་ཡང་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། འཁོར་ བའི་སྟེ།མདོ་ལས་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་རིག་པའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ལ། སླར་ཡང་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་ན། །འདོད་དང་ཆགས་པས་བསླང་བ་ཡིས། །ངན་འགྲོ་གང་དག་ཅི་ཡོད་པ། །ཐམས་ཅད་མ་རིག་རྩ་བ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཇོག་པ་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་ལོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྟ་བ་རྣམས་འབའ་ཞིག་གཡོ་བའི་ཕྱིར་དང་། གསལ་བའི་ཕྱིར་འཇོག་པའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་དང་ལྷན་ཅིག་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པའི་དོན་འཛིན་པར་བྱེད་པས་འདོད་པ་པ་དང་སྲིད་པའི་ཟག་པའི་ནང་དུ་བཀོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཟག་པར་མ་བསྟན་ཏོ། །ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་རྣམས་གཡོ་བའི་ཕྱིར་དང་། གསལ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དག་ཏུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཤད་ན། དེས་ན་མ་རིག་པ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་དག་ཏུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་མི བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'显现'是指存在于境的事物之义。对此，'非如理作意'是指对所显现的境。颠倒作意即是非如理作意。欲贪随眠的等无间缘是因力。与欲贪缠相应的诸法是境力。非如理作意是加行力。
若认为烦恼由三因生起，那么阿罗汉怎会退失？因为他已无任何未断的随眠。对此无过失，因为我们认为只有具足因缘者由三因生起，并非一切。有时仅由境力生起等广说。'传说'一词是为了显示因不具足则果不生起。
四种系缚即是欲系、有系、见系及无明系。特别指出'唯随眠'是为了遣除诸缠。由于无明单独被说为无明漏，因此说'除无明'。为何此处未说彼等？指的是缠中的昏沉掉举。
由于非自在故。何以非自在？因为与贪等相应。不像嫉妒、悭吝、追悔、忿怒、覆藏等仅与无明相应而自在。有说，若尔，欲界中无惭、无愧、昏沉、掉举等亦非自在，不应摄入欲漏。此处是因为不可能有强烈的自行，故非自在，而非因与其他烦恼相应。
'二者'指色界和无色界所摄的无记法，因为经中说'一切上地皆无记'。由何因说为有贪？如说'由向内观故，为遣解脱想故'，即由此称为有漏。
'十五事'是因为三界中各有五种无明。'彼等一切'指欲漏等及轮回。经中广说：'遍著之因是无明'。复次说：'此世及他世，由欲及贪引，所有诸恶趣，一切无明根。'
'住不相顺'是指与安住不相顺之义。诸见由于动摇及明显故不相顺于安住，与其他烦恼俱者则执取漏义，故置于欲漏和有漏中，因此未别立为漏。'说'字是为了显示：若诸见由于动摇及明显故不别立为漏，则无明也由于能遍及不明显，不应在暴流和系缚中别立。

།ལམ་གྱི་དགྲར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གྲངས་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ཆུ་དང་མེར་འཇུག་པ་དག་བསྡུའོ། །ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་སྤོང་བ་སྟེ།ས་ལ་ཉལ་བ་དང་། དྲི་མ་དང་། འདམ་རྫབ་བསྲེལ་བ་དང་། སྒྲེན་མོར་རྒྱུ་བ་དང་། སྐྲ་འབལ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་དག་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྲེས་སོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་མ་བཤད་ཀྱི།འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐོང་ནས་སྨོས་སོ། །ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་ པས་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།ནུབ་པ་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནས་འདིའི་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ལ་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་སྟེ།སློབ་དཔོན་གྱི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་དེ་ལས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་གི་ནང་ན་ འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའི་གདུལ་བ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ནི་ཅི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ བའི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་བརྗོད་བྱ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ཕྲ་བ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུན་ཏེ།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཐོབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་སོ། །དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་རིམས་ཉིན་བཞི་པ་དང་། བྱི་བའི་དུག་བཞིན་ནོ། །འཁོར་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ ན་ཟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇོག་པའི་དོན་ནི་ངེས་ཚིག་གི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ལྡན་པ་མི་གཡོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཛག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྟེན་ནས་མནར་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དེར་སྐྱེས་པ་ཡང་དེར་སྐྱེ་བར་རུང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མནར་མེད་པའི་བར་དུ་འཛག་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ན་ཆུ་བོ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚུལ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཁམས་དང་སྐྱེ་གནས་དང་འགྲོ་བ་ གཞན་དུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ།ཡུལ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འབྱར་བར་བྱེད་པས་ན་སྦྱོར་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་འཛིན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞིག་ཉེ་བར་འཛིན་ཞེ་ན། ཡང་སྲིད་པ་སྟེ། དེ་དང་དེར་ལུས་འཛིན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་གོ། །འདི་སྐད་དུ་ཆེས་ལེགས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སློབ་ དཔོན་རང་གི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

'成为道路的障碍'是指，数论派的瑜伽修行者等人认为通过这些方法可以获得解脱。'不食等'中的'等'字，包含了投入水火等行为。'远离可意境'是指远离喜乐，如睡地上、涂抹污垢、在泥泞中打滚、裸体行走、拔头发等，认为通过这些方法可以获得清净。
'因此混合'中的'传说'一词，是说明贪欲执取才是真正的执取，而不是因为不能执持而非执取。'见的结合也是如此'中，什么是见的结合呢？即如经中广说：'愚凡夫不具闻法，不如实知诸见的生起、灭尽、过患、味著、出离'，乃至'对诸见有欲、有爱、有渴'等。
论师认为，欲等贪爱也如欲结等是欲等取，而不是一切烦恼。其他论师说，这是因为在结和取中，贪欲最为主要，是针对贪行者而说的，因此一切烦恼都具有结等的性质。
'随眠的含义是什么'，即问随眠这一能诠的所诠是什么。'微细'等文随之而来。'因为因微细'是指活动微细。如何因微细？因此说'难以了知'。'随增'是指它们的相续，即从无始以来获得的相续不断。'从所缘和相应门'如前所说。'随逐'如同四日热病和鼠毒一样。
'漏'是因为能安置于轮回中，安置的含义是词源学的方式，意思是与之相应者以不动的方式使之轮回。'漏泄'广说是指从有顶未离贪者，也从六处为依而起乃至无间地狱的烦恼普遍运行。或者说，即使是生在那里的人，也可能会生在那里，就此而言说'乃至漏泄到无间地狱'。
'暴流'是因为能漂流，意思是极度违背正道。或者说，因为能漂向其他界、生处、趣，或者因为能使识趣入诸境，所以说能漂流。'结'是因为能系缚，意思是能系缚于界、趣、生处等。或者说，因为能使识系缚于其他境界。
'取'是因为能执取，执取什么呢？即后有，因为执取各种身体，所以称为取。'这样更好且极好'是说明论师自己的宗义，不同于前面所说的观点。

།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་གྲུ་ཟློག་ཕྱོགས་སུ་དཀྲིས་ཤིང་ཡུལ་དག་ལས་བཟློག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་རང་གི་རང་གིས་འཁྱེར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཁྱེར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆེ་ཐང་དུ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཆེ་ཐང་དུ་མི་འཕེལ་བ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཆུ་བོ་ནི་རེས་འགའ་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གིས་འདོད་པ་ དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ།འདོད་པ་དག་ལ་འདུན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ། །ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་ཉིད་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དབྱེ་བས་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་དགུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་རྣམས་དང་སྐྱེ་བ་དག་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མིག་གིས་ནི་གཟུགས་དག་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བ་མ་ཡིན།གཟུགས་དག་གིས་ཀྱང་མིག་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་འདི་འདིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ལ། སླར་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་བཅིངས་བཞིན་དུ་སྐྱེ། བཅིངས་བཞིན་དུ་འཆི། བཅིངས་བཞིན་དུ་ འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འཕོའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་འདི་རྣམས་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་མ་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཁམས་ གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ།རྟེན་དང་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོ་འཚོག་ཆས་དང་བཅས་པ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་ པ་དང་།ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དག་གོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ ལྟ་བ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ངོ་།།རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སོ། །ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་ པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་མ་ཡིན་པའོ།

那么如何呢？如经中广说'由彼等'。由诸善法的大加行而转变心相续之船向逆流方向，并从诸境转回；如是诸烦恼则向顺流方向自行漂流。
'彼等令具彼等者漂流'，如何呢？为此说'随彼而行故'，即是随贪等而行故。
'不于广大处生起者为诸系缚'，即是不增长于广大处者为系缚之义。
'与种种苦相系缚故'，即是与生等种种苦相系缚故之义。
'又复数数相续门中'，此与'诸系缚'相连。
因此，如是则显示暴流是偶尔性的，而系缚则是恒时性的。
'由取着欲等故为诸取'中，凡是取着诸欲者即是欲取，即是对诸欲的欲求。如是对见、戒禁、我语取也应随理理解。
又说'即彼等随眠以系缚、结、随眠、近烦恼、缠的差别而分为五种'。
其中广说'系缚有九'，由于系缚诸境和诸生故为诸系缚。如说'眼不系缚于色，色亦不系缚于眼，然此欲贪即是此中之系缚'。
又说'无闻凡夫系缚而生，系缚而死，系缚而从此世间转至他世间'。
又此等若存在则与众多苦特相相系缚故为诸系缚，因为是一切烦恼的根本。
其中贪着系缚是三界贪，即是对所依和所缘门中具资具的事物的执著。
'应随理配'是指：忿怒、嫉妒、悭吝系缚是欲界所行。贪着、慢、无明、见、执取、疑系缚是三界所行。
'见系缚是三见'，即是身见、边执见和邪见。
'执取系缚是二见'，即是见取见和戒禁取见。
'即由此故'，是说由于执取系缚虽是见的自性，但不是见系缚的自性故。
'与见相应诸法'，即是与执取见相应的受等。
'由贪着系缚'，即是由贪。'非由见系缚'，即是不由身见、边执见、邪见任何一种。

།དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣལ་མ་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །སྨྲས་པ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲི་བའི་ ལན་འདེབས་པའོ།།ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་སྐྱེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྤངས་པར་སྟོན་ཏོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་འགོག་པ་དང་། ལམ་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་མ་སྤངས་པར་བསྟན་ཏོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་དང་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རང་གི་རིས་པ་དེ་ལ་དམིགས་པས་ལྡན་གྱི། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེའི་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་སྤངས་ཏེ། དེས་ ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ན། དེ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་གཉིས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞེ་ན། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ནའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལྟ་བ་གསུམ ཡང་རྫས་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དང་།འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་ཏེ་དྲུག་གོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱང་ རྫས་བཅོ་བརྒྱད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཏེ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་རྫས་ འདྲ་བས་དོན་ཅི་ཞིག་རྙེད་ཅེ་ན།ཀུན་དུ་སྦྱར་བའི་དོན་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་རེ་རེ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་དོན་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་དག་གསུམ་དུ་གྱུར་ནས་དོན་དེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་གསུམ་གྱི་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡང་འདྲ་བ་ལས་ཡིན་པར་ལྟ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལོགས་སུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྟགས་དང་རྫས་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ ཡིན་ནོ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང་བ་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་མོ། །འཛིན་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཅིག་གིས་ནི་ལྟ་བ་གང་གིས་བདག་གོ་སྙམ་པ་དང་། རྟག་པའོ་སྙམ་པ་དང་། གང་གིས་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ལ། གཞན་གྱིས་ནི་འདག་པར་འཛིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་འཆོལ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་དང་རང་དབང་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་གཉིས་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་ལ། འགྱོད་པ་ནི་རང་དབང་ཅན་ཡིན་མོད ཀྱི།གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

关于'见随眠不会增长也不是不会增长'这句话，是用双重否定来表达肯定的意思。那么是什么呢？就是说会增长。'有人说'这句话是对问题的回答。
'已生起集谛智'这句话表明已断除遍行的见结。'未生起灭谛智时'这句话表明尚未断除增上慢结和贪著结，以及见道所断法。
'灭谛和道谛所断'这句详细说明，与这些相应的贪著结，是缘于自类，而不是与之相应，因为根本烦恼之间没有相互相应的关系。
'因为已断遍行'这句话是说，苦谛和集谛所断的见遍行才是遍行，而这已经断除了。那么，如果有人说他的非遍行见结未断除，因此会相应，
为此才详细说明'非遍行'。这非遍行见结是邪见，它缘于灭谛和道谛，而不缘于与增上慢相应的受，两种见解之间既不相应，也不会对相应的境有差别。对于这些，见随眠会增长，是哪些呢？就是那些增上慢。如何增长呢？是通过相应的方式。
'三见也是十八事'这句话是说，欲界中有四种邪见，以及身见和边执见两种，共六种。色界和无色界也同样如此，所以成为十八。两种增上慢也正是十八事，
怎么说呢？欲界中有四种见增上慢和两种戒禁取见，共六种。色界和无色界也同样如此，成为十八。
如果问：事相同有什么意义？答：是为了说明结缚的意义。这样解释：就像贪等每一种都能执持结缚的意义一样，见解分为三种也能执持这个意义。如果不是这样，也应该说明身见等结缚。
三见的作用如何，两见的作用也应该同样理解。因此，将它们分别显示为结缚。其他人说是依据相和事的相同。
'因为所取和能取不同'这句话中，所取是指三见，能取是指两种增上慢。怎么说呢？一个是执著认为是我、是常、是无的见解，另一个是执著为清净，因此为了不混淆而这样说明。
'对于唯一不善和自在'这句话中，无惭和无愧二者是唯一不善但不是自在，追悔是自在但不是唯一不善，因为它也可以是善的。其他的都不是这两者。

།གང་གི་བཅུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་འཆབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་དག་དང་རང་དབང་ཅན་ཡིན་པའོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་ བ་དང་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཀཽ་ཤི་ཀ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ།།ཐ་མའི་ཆ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ལ། །ཞེས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆ་ཡིན་ལ་ཐ་མ་ནི་ཐ་ཤལ་ཏེ། གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ངན་འགྲོའི་འགྲོ་བ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་བར་མཚམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ཀྱིས་འདོད་ལས་མི་འདའ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་མ་སྤངས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པོ་ཡིས་ནི་ཕྱིར་ཟློག་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཏུགས་ཏེ་མ་སྤངས་ན།སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །སྒོ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒོ་བས་ནི་ཉེས་པ་ཅན་འབྱུང་བ་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་ལ། དབྱུག་པ་ དང་ཞགས་པ་ཅན་ནམ།སྒོ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གཞན་གྱིས་ནི་དེ་བག་མེད་པར་གྱུར་པས་ཉེས་པ་ཅན་བྱུང་ཞིང་ཐག་རིང་པོར་ཕྱིན་ཡང་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཐ་མའི་ཆ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཁམས་ལས་ ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་ཀྱང་ཁམས་ཐ་མ་ལས་མི་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་ཞིང་ཕྱིར་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་མ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སོ། །གཏུགས་པ་ནི་མ་ལུས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ལྔ་དང་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་ཚོགས་དང་། མཐར་འཛིན་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་གསུམ་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ནི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་གསུམ་བོར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །གསུམ་ཁོ་ན་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་བོར་ནས་ཞེས་འདི་ཅི་སྟེ་མ་བརྩད་ཅེ་ན། ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ལ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཡང་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་ཡིན་ན། དེའི་འདོད་ཆགས་པ་ ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་མ་བརྩད་དོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་མོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་ཚོགས་དང་།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།

所谓'其中的十个既是忿怒又是隐藏的两种'，是指它们都是不善且具有自主性的。其他人对此回答说，由于它们极其锐利且反复生起，以及因为它们被认为势力微弱，是享用微少的因，所以经中说：'憍尸迦，天人与人类都具有嫉妒和吝啬的结缚。'因此嫉妒和吝啬是别于随眠而为结缚。
'最下品是欲界'，是就三界而言，下品即是低劣，因为不是专一等持，有不善法，有恶趣众生，有苦和忧，烦恼无间断。
'以二不超欲'是说若未断除这些，则不能超越欲界。'以三则退还'是说若未彻底断除身见等，则会退回欲界，这些是顺下分。
关于'守门人、追随者和法相应'，守门人能阻止犯错者进入，持杖索者或其他追随守门人者能使放逸者犯错后远离时返回，此处也是如此。
三种是指'众生下品'等广说。下品有二：就界而言是欲界，就众生而言是凡夫。其中虽得圣法但不超越下界者，是因为具有欲贪和害心的结缚。
虽已离欲界和色界贪，但仍不超越凡夫性而返回依止欲界和众生下品者，是因为具有身见、戒禁取见和疑结。
五顺下分已说完。
'因为已彻底断除三种结缚'是指见、取和疑的结缚。'彻底'是指无余。'若断六种烦恼'是指五见和疑，即身见、边见、邪见三种是见结，两种取见是取结。
'为何舍弃三见'是指边见、邪见和见取见。'仅说三种'是指身见、戒禁取见和疑。若问'为何不问舍弃贪等'，因为说'彻底'意味着完全灭尽，而其贪等修所断尚未灭尽，故未问。
'应当说明这一切'是指三见。'烦恼有三种'是就见所断而言。'第一种'是指身见、边见及缘于彼等的贪等。第二种是指戒禁取见及缘于彼的贪等。

།རྣམ་པ་བཞི་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་དང་། དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་སྒོ་ནི་འདི་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་གཅིག་གི་སྒོ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་བསྡུས་སོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་ སོ།།རྣམ་པ་བཞིས་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྤངས་པར་གསུངས་པས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་སྤངས་པར་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་བཅུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ ཏུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྤངས་པར་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པས་བརྟགས་པའི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་དོ། ། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། དེར་ངའི་བདག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐར་པ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་འགྲོ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལམ་ནོར་ཞེ་ན། ལམ་གཞན་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྨོས་པའི ཕྱིར་དོན་གྱིས་གཞན་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་ལྔ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གོང་མའི་ཆ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ན་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་འདི་དག་དེ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མ་སྤངས་པར་ཁམས་གོང་མ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་སྐབས་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི ཞར་ལ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ།སྒོ་དང་རྩ་བ་བསྡུས་ཕྱིར་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀུན་དུ་སྦྱོར་སོགས་ཀྱིས། །དབྱེ་བས་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འཆིང་བ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འཆིང་བ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་འཆིང་བར་བྱེད་པས་ན་འཆིང་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྲོ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་རྣམས་ལས་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཚོར་བའི་དབང་གིས་འཆིང་བ་གསུམ་དུ་བཤད་དོ། །འཆིང་བ འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་།།ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་གཏི་མུག་སྟེ་དམིགས་ པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དབང་དུ་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཞེ་སྡང་ལ་མ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་སྡང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ ལ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དགྲའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་ལ་ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གཏི་མུག་ཇི་ལྟར་རྒྱས་པ་དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་མ་ཡིན་ གྱི།རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཏི་མུག་ནི་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མི་གསལ་བ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་ལྡན། །ཞེས་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།

四种是邪见、见取、疑惑以及缘于彼等的贪欲等。
所谓'彼等之门由此三摄'是指：一种之门由身见所摄，二种由戒禁取见所摄，四种由疑惑所摄。
因此，当说断除彼等时，应知也说断除其余具有彼等行相者，因为仅显示一部分故。
又，边执见由身见引入，是因为对所执为我的事物执著常断二边故。
因此，说彼亦断除，因为常断所观察的基础不存在故。对其他也应如是说。
'其他说'是指此阿阇黎。
其中广说'由身见'等，于彼中因恐惧'我将无我'而成为不欲趣向解脱。
若问如何错入歧途，故说'因为正依止于其他道路'。因为说随眠最后分，故义含其他分随眠亦有，因此说'上分随眠唯五'。
上分是指色界和无色界，因与彼相顺故称为上分随眠。
若问此等如何与彼相顺，故说'因为未断彼等故不超越上界'。
所谓'结束随眠品'中，'因为预流果已究竟断除三种随眠'此是附带而说，'因摄门及根本故三'此是说明原因。
'彼等由随眠等分类复说为五种'中已说完随眠。
若问何为诸结，关于'结有三'，此等能系缚故为结，即障碍离贪而行的意思。
虽然随眠和诸结在性质上并无差别，然而依据受的差别而说三种结。
'结即一切贪'是指三界五种皆然。瞋恚和愚痴也应如理了知与此相似。
苦是瞋恚。于非苦非乐则是愚痴，'缘及俱生门'应遍加于一切。
贪欲和瞋恚则不如是，即如何于乐增长贪欲，则不如是于瞋恚；如何于苦增长瞋恚，则不如是于贪欲。
如是于敌人的乐苦二者，瞋恚和贪欲由所缘门而增长，而非由俱生门。
如何于非苦非乐增长愚痴，贪欲和瞋恚则不如是，并非不增长，因为愚痴不明显故，唯于不明显的非苦非乐增长，因为随顺故，因为解释'一切与舍相应'故。

།ཡང་ན་རང་གི་ རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་བདེ་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ལ་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །ཞེ་སྡང་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཚང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། ཕྲ་རྒྱས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་དོན་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་མི་ལྡན་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཕུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བར་འདུག་པ་དག་གོ། །གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ལས་བྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགའ་བ་དང་། གླ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དང་། རྨྱ་བ་དང་། ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །འདིར་ནི་ཀུན་ ནས་དཀྲིས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་བསྡུས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་འདི་དག་གིས་སྲིད་པའི་བཙོན་རར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དག་ཡིན་པའམ། འདི་དག་ཡོད་ན་སྤྱོད་པ་ངན་པ་དག་ ལྡང་བས་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དག་གོ།།དེ་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་ནས་འཁྲུག་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ལ་མི་བཟོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་གདུང་བའོ།།སེར་སྣ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་བདག་ལས་གཞན་དུ་མ་འགྲོ་ཞིག་སྙམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སེར་སྣ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་སེར་སྣ་ཉིད་དོ། །ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་མཁས་པ་རབ་ཏུ་འབྱིན་པ་དང་། འགལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་འགལ་བ་ཅན་དང་།ཟང་ཟིང་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་འགལ་བ་ཅན་དང་། མཁས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་འགལ་བ་ཅན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ནི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་། དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་ཉིད་ དོ།།རྒོད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གླུ་དང་གར་དང་སྒེག་པའི་ཆ་ལུགས་དང་། རྒྱན་གྱིས་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་། གང་དང་ལྡན་པས་ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒོད་པའོ། །འགྱོད་པ་དང་རྨུགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ནི་ མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པ་ལས།ངན་པ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ནི་འགྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྨུགས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཉིད་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ དེའི་ཕྱིར་ལུས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་མི་ནུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་གྱི། དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྱོད་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་གྱི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

或者说，通过自相续中存在的所缘而确定的意思是：通过与自相续中存在的快乐相应的所缘而增长，对于他人相续中存在的则仅仅通过所缘而已。对于嗔恨也应当如是说。
'因为令心烦恼'的意思是因为使心成为有烦恼性。首先，凡是称为随眠烦恼的，也是近烦恼，因为它们具足烦恼的特征。它们是结、缚、随眠、近烦恼、缠，因此它们也是近烦恼。
'其他'是为了让知道是异于烦恼的事物。'有烦恼'是为了遣除善和无覆无记。'心所'是为了遣除无色。'行蕴'是为了遣除想蕴、受蕴等。
其中'唯是近烦恼'，近烦恼是接近烦恼的。是指从杂事中所生的那些，即不悦、疲倦、心沉、昏沉、食不消化等。
这里'唯是缠及烦恼垢所摄'是指为缠所摄及为烦恼垢所摄。其中，因为这些以缠缚于轮回牢狱故为缠，或者因为有这些则生起恶行故为缠。
其中'无惭无愧已说过'是指'不敬无惭及无愧，不见罪过之过患'。
'心中愤恨'，愤恨是以不能容忍他人圆满为前导的心中的痛苦。
关于'悭吝'，认为除自己外不要给予他人的心态即是悭吝，其本质即是悭吝性。'违背法、财物、智慧的布施'是指违背法布施、违背财物布施、违背智慧布施。
'心的执著'，心的执著是以对事物的贪著为前导，希望不与之分离。
'掉举是心不寂静'是指以歌舞、妩媚姿态、装饰品而心不寂静，具有此则入于邪道，这就是掉举。
'追悔和昏沉已说过'，其中在《俱舍论》第二品中说：'追悔是对已作恶事的状态'等，以及'昏沉是身心不堪能性'。
'睡眠是心收摄'若这样说的话，则会遍及等持，因此说'不能正持身体'。它唯是烦恼性的缠，而非善或无记。追悔也唯是烦恼性的缠，而非善。

།ཁྲོ་བ་ནི་གནོད་ སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་དགེ་སློང་བསླབ་པ་འདོད་པ་ལ་སེམས་འཁྲུག་པ་དང་། ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འཁྲུག་པ་ལྟ་བུའོ། །འཆབ་པ་ ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མཁྱུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སྨད་པར་བྱ་བ་སྟེ།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། འཚོ་བ་རྒུད་པ་དག་ཡིན་ལ། མཁྱུད་པ་ནི་དེ་སྦེད་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། སྡིག་པ་ནང་དུ་གཞག་པའི་ཕྱིར་མི་མངོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་ པ་དང་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འཆབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདག་ལ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སྲེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ཤེས་པ་ རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ།ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མ་དད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཆབ་ཀྱི། གཙང་མར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཐ་དད་དུ་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཁྲེལ་མེད་པར་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གིས་ཕྱིར་ཁྲེལ་མེད་པ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཐེ་ཚོམ་ལས་འགྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ལུས་དང་དྲི་མ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །རྒྱུ་ནི་གཞན་འདྲིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འདྲིད་པའི་ བསམ་པ་ཅན་གྱིས་སྲང་ལ་གཡོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དོ།།གཡོ་ནི་སེམས་གྱ་གྱུ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཡོ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ནང་གི་བསམ་པ་མཁྱུད་པ་དང་། མི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གནས་པའི་སེམས་གྱ་གྱུ་བའོ། །རྒྱགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱགས་པ་ནི། རང་གི་ ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ཡི།།སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་གྱི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཆོས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་གང་ཞིག་བདེན་པ་གང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་བདེན་པ་དེ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཙམ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་རང་དབང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་དག་འཇུག་པ་ལ་ནི་རང་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ལ། མ་རིག་པ་ནི་གླེན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པའི་དྲི་མ་དྲུག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།རང་དབང་བར་ཏེ། ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུའོ། །འདོད་ན་མི་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། གཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བདུན་དང་ སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། གཉིད་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིད་ནི་དགེ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་གཟུང་ངོ་། །ཅི་རིགས་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷག་མ་ཅི་ཙམ་ཞིག་སྲིང་བའོ།

所谓'忿怒是除了害心和损恼心之外'，是指除了这些以外，对有情和无情的一切怀有恼害之心，例如对想学习戒律的比丘生起扰乱之心，或对荆棘等生起扰乱之心。
'覆藏是隐瞒过失'中，过失是指应当呵责的事，即戒律、行为和生活的过失，覆藏是想要隐藏这些过失的原因，意思是为了将罪过藏于内心而使之不显现。
'依次是由知者和不知者所造'是指，与覆藏相应的补特伽罗，即由国王等知者所造的是与贪著相应，他们想着'我将失去利养和恭敬'。不知者所造的是与无明相应，对业果不信任而覆藏过失，而不是为了清净而执著于其他差别。
无惭怎样与无明相应呢？因为无惭不视为可怕。
'疑导致追悔'是想要说明烦恼性的追悔。
'烦恼垢'是指，如同身体会产生污垢一样，这些因等也是从烦恼中产生。
'因是欺诳他人'是指以欺诳他人的心态在称量等方面行诈。
'诳是心的谄曲'中，诳是隐藏自己和他人内心的想法，是使之不明显的方便，即心的谄曲。
'慢已如前所说'是指慢是'对自法贪著，心生炽然'。
'因与两种烦恼相应'是指因为应当以见道和修道断除，这是因为无惭和无愧与一切不善相应。昏沉和掉举与一切烦恼相应。睡眠与欲界一切意地烦恼相应。
因此说'某些'，即随眠法中的近烦恼，与见某谛所断的烦恼相应的，即应当以见该谛而断，而不是以其他方式断除。
'因与仅无明相应'是指因为与仅修道所断的无明相应。
为什么说'与仅无明相应的是自在的'？因为它们的运行主要依靠自身，不依赖其他烦恼，而无明因为愚痴而不能独自运行。六种烦恼垢也是如此，即是修所断和自在的，如同嫉妒等五种近烦恼一样。
'欲界中不善'中，除了昏沉、掉举和睡眠外，七种随眠和诳等六种，在欲界中都是纯不善的。昏沉、掉举和睡眠是不善和无记的。虽然睡眠也有善的，但因为这是在讨论随眠的场合，所以不取。'随应'是指欲界的其余相应。

།འདོད་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན། །གཡོ་སྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་སྒྱུ་ཡོད་ཀྱི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནམ་སྒྱུ་ནི་གཞན་འདྲིད་པ་ཡིན་ན། དེ་ན་ནི་ཉོ་ཚོང་མེད་པས་གཞན་འདྲིད་པ་མེད་དོ་ ཞེ་ན།བརྩད་པ་འདི་ནི་མེད་དེ། ཉོ་ཚོང་མ་གཏོགས་པ་ཡང་གཞན་འདྲིད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚངས་པ་འདྲིད་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཡོ་ནི་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་འགྱོད་གཉིད་མི་དགེ་རྣམས། །བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་ན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ དང་།གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཤད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞར་ལ་སྟེ། དེ་ཡན་ཆད་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་ཞར་ལ་བཤད་དོ། །ལྔ་བོར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒྱགས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཡིད་ ཀྱི་ས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉིད་དང་ང་རྒྱལ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་གྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་རང་དབང་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆབ་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་རྣམས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དག་གི་ནང་དུ་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། མ་དད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར ཤེས་པ་དྲུག་ལ་བརྟེན་པ་རིག་པར་བྱའོ།།མ་རིག་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་ནི་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་ཟིན་པས་ཡང་མི་བརྗོད་དོ། །དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགའ་བའི་རྣམ་པ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པ་ནི་དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པ་དག་གོ། །འདོད་ཆགས་ དང་ཞེ་སྡང་དེ་དག་ལ་དེ་དག་ཏུ་འཇུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དགའ་བ་དང་།སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་དང་། དེའི་དངོས་པོ་ནི་དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དེ་དག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །རྣམ་པར་མཚུངས་ པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། ཞེ་སྡང་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཅན་དང་། སྡིག་པའི་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ངོ་།།སྡིག་པའི་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ངོ་། །ལྟ་བ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།དེ་ལས་གཞན་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཁོང་ཁྲོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ཕྲ་རྒྱས་འདི་དག་དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བས་བདེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སོ་སོར་ངེས་པར་བཤད་ནས། སྤྱིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་མ་རིག་པས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་པར་མ་གྱུར་ནས་འགག་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུན་འཆད་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་དགའ བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དགའ་བ་དང་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མ་རངས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲས་པ་རྣམས་ན་རེ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་གཟུ་བོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

欲界和初禅中，有所谓的谄诳。欲界中有诳，而初禅中没有吗？如果诳是欺骗他人，那里没有买卖，所以没有欺骗他人。
对此争论是不存在的，因为除了买卖之外也能看到欺骗他人的情况。正因为如此，所说'为了欺骗梵天'，如前所述。
'谄虽已说'是指：'彼中无悔眠不善，初禅中皆无'以及'除谄诳与慢，瞋等'已经说过，但是附带说明，以上是附带说明无记法。
'五者'是指诳、谄、昏沉、掉举和慢。这些都是唯意地。关于睡眠和我慢，这五种都是唯意地，不像贪等与六识相应。
随烦恼也是自在的，即嫉妒、悭吝、悔、瞋、覆等以及烦恼垢。在烦恼大地法中所说的放逸、懈怠、不信，这些都应知是依六识。无明、昏沉、掉举刚才已经说过，所以不再重复。
关于'以喜忧行相转故'，喜相与忧相即是喜忧行相。贪与瞋具有以彼等转起的性质，即是喜忧行相转，此性质即是喜忧行相转性，因此贪瞋与乐苦相应。
由于相应及属六识聚，贪与乐及喜相应，瞋与苦及忧相应。关于'福业者与罪业者'，福业者与忧相应，罪业者与喜相应。
'四见'是指除去邪见。若问断见如何与喜相应？因为执著彼见故。'欲所生'是指，除欲界外无苦及忧，也无瞋恚故。
首先这样解释了随眠以喜忧行相差别与乐苦相应的确定，总的来说，舍根由无明增长，而无明又与一切烦恼相应。此外，一切烦恼未断尽则不灭，因此说'断绝时'。
舍不是没有喜忧行相吗？那么如何能以喜忧行相与之相应呢？因此'传说'一词表示不认同之意。毗婆沙师们说因为无相违，如中立之人。

།རང་གི་ས་ དག་ན་དབང་པོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་གང་ན་དབང་པོ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་ན་ནི། །ཡིད་བདེ་བ་དེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་། །བཏང་སྙོམས་ཡིད་བདེ་བདེ་བ་དང་། །བཏང་སྙོམས་བཏང་སྙོམས་ཚོར་བ་ཡོད། །ཅེས་ཕྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ན་ཡང་ཅི་རིགས་ པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བཞི་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཡོད་ལ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བཞི་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་དོ།།དེ་ཡན་ཆད་ན་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །གསུམ་པ་ན་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ཡན་ ཆད་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ།།འདི་དག་སྐྱོ་བའི་རྣམ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གཉིས་སོ། །དེ་དག་དང་རྒྱགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རྒྱགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ ས་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ནི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མ་རིག་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཀག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་ ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ལ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྲིད་པས་ དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལྔ་ཆར་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མདོ་ལས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་ན་སྨྲ་བར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་མ་འདྲེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྒྲིབ་པ་ལྔའོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་ཅི་རྨུགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ལ། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལས་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་གསུངས་པས། ཅི་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཁམས་གསུམ་པ གཟུང་ངམ།འོན་ཏེ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པར་གཟུང་ཞེས་མི་ཤེས་པའོ། །འདི་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་འདོད་པར་གཏོགས་པ་དག་ཁོ་ན་སྒྲིབ་པར་བཞེད་ དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་དང་། གཉིད་དང་འགྱོད་པ་དག་དང་བསྲེས་པར་མཛད་དེ། རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཁོ་ན་སྒྲིབ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་དང་འགྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དགག་པར་ཡང་མཛད་པ་ ཡང་ཡིན་ཏེ།རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། བསྲེས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།

关于'在自地有多少根'这句话，如果问在何地有多少根，如后面将要解释的：'在生起的禅定中，有喜受、舍受、舍喜乐受、舍舍受。'在那里也随应有四识蕴。
在初禅中，因为没有鼻识和舌识，所以有三识蕴的乐受，舍根与四识蕴相应，喜根与意识相应。在此之上，随应有一切意识蕴。其中在第二禅有喜根和舍根。在第三禅有乐根和舍根。在此之上唯有舍根。
这些是因为厌离行相和是意地所摄的缘故，这两个特征是为了遮除喜根和苦根。与这些和憍相应。如果问憍如何与意地所摄的乐根相应，为此说'在第三禅中与乐相应'。
关于'如无明'，就像烦恼或随烦恼与任何相应都未被遮止一样，舍受也是如此。
因为是不善大地法的缘故，是指无惭和无愧。因为是烦恼大地法的缘故，是指昏沉和掉举。在六识聚中可能有不善和有烦恼，因此与五根都相应。
经中广说'贪欲'等：世尊说：'诸比丘，五盖是不善蕴。'如是说者，是真实语。为什么呢？诸比丘，这是纯一圆满的不善蕴，即是五盖。何为五？贪欲、嗔恚、昏沉、睡眠、掉举、悔恨和疑。
其中关于'昏沉'等广说：昏沉、掉举和疑是三界所摄，而贪欲和嗔恚是欲界所摄，对此无差别而说，不知是应取三界所摄的昏沉、掉举和疑，还是如贪欲和嗔恚那样取为欲界所摄。
由于说'这是不善蕴'等，虽然昏沉、掉举和疑是三界所摄，但唯欲界所摄者才是盖。正因为如此，将昏沉、掉举与睡眠、悔恨混合而说，是为了使人知道唯欲界所摄的昏沉和掉举才是盖。
也否定非烦恼性的睡眠和悔恨为盖体，因为与昏沉、掉举混合，而且它们一向是烦恼性的缘故。盖是指对禅定、三摩地和等至的障碍之义。

།མི་མཐུན་དང་ཟས་དང་བྱ་བ་གཅིག་ པའི་ཕྱིར།གཉིས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་ཟས་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིན་ལ། ཟས་མ་ཡིན་པ་མི་སྡུག་པ་ཡིན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་ཟས་ཁོང་ཁྲོ་བའི་མཚན་མ་ཡིན་ལ། ཟས་མ་ཡིན་པ་བྱམས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཟས་དུས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། འདས་ པའི་དུས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སོ།།ཟས་མ་ཡིན་པ་ནི་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་རེ་རེ་ཞིང་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པའི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ ཡིན་ནོ།།ཁ་ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏེ་པོར་ཉུང་བའམ་མང་བ་ཟ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་དག་གིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདོད་ པ་དང་སྡིག་པ་ལས་དབེན་པ་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྷག་མཐོང་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དེས་ཞི་གནས་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་འདི་ལྟ་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།འགལ་བ་ཉིད་དུ་རྟོག་ཅིང་། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་འགལ་བར་རྟོག་ན་ནི། དེ་ལྟ་ཡིན་དང་རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པའི་སྒྲིབ་པ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་སྒྲིབ་པའི་སྔར་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།འདི་ལྟར་རིམ་པ་གང་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་བསྟན་པའི་རིམ་པ་དེས་དེ་དག་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པར་རིགས་ཏེ། རིམ་པ་ལས་རྒལ་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྨུགས་པ་དང་།གཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལ་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་འཇིགས་སོ། ། རྒྱུ་བར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འབྱམ་པས་སོ། །གནས་པར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པར་འདུག་པའམ་འཆག་པའིའོ། །དེའི་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་མངོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞུགས་པས་ཞེས་བྱ བ་འདིར་མ་རིག་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ཡིན་ནོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་ལ། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་བར་ཆད་བྱེད་དེ། རླུང་དམར་ གྱིས་དཀྲུགས་པའི་ཆུ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་མི་སྣང་བ་ལྟར།རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་དཀྲུགས་པའི་སེམས་ལ་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མེད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐལ་ བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཡིན་ཞིང་།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་རྣམས་དེའི་ཚེ་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་རྣམས་ནི་སྔར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་དུས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于不相顺和食物及行为是一致的缘故，所谓'二为一'是指：对于贪欲的食物是可爱的相，非食物是不可爱的；嗔恚的食物是愤怒的相，非食物是慈爱；疑惑的食物是三时，即如经中广说'对过去时生疑'等。非食物是缘起的如实观察，如是，这些每一个都是障碍。
昏沉、睡眠、掉举、后悔也是如此。所谓'不能消化饮食'是指吃得太少或太多的意思。止即是三摩地和专注的意思。贪欲和嗔恚会损害戒蕴，因为这两者分别使远离欲和恶。
昏沉和睡眠会损害慧蕴，因为它使远离毗婆舍那。掉举和后悔会损害定蕴，因为它使远离奢摩他。'如此思维'是说，如果认为昏沉和睡眠与慧蕴相违，掉举和后悔与定蕴相违，那么掉举和后悔障应在昏沉睡眠障之前说。
为什么呢？因为应当按照戒、定、慧三蕴的次第来说明它们的对治障碍，违背次第是没有意义的。'按照数目'是指昏沉和睡眠是定蕴的随烦恼，掉举和后悔是慧蕴的随烦恼。因为修习三摩地者畏惧昏沉睡眠，修习择法者畏惧掉举后悔。
'行走'是指为乞食而游行。'安住'是指内心安住或经行。'现前'是指可爱和不可爱相的现前。'其后入定'中，无明是指对止和观的因相颠倒作意。'按次第'是指昏沉和睡眠障碍止，掉举和后悔障碍观，如被狂风搅动的水中不见影像一样，被掉举和后悔搅动的心中不见真实。疑惑也不能见真实。
'不同品遍行'等广说：不同品遍行的所缘是色界和无色界，由苦集随知忍所遍知，但此时并不断除它们，因为已经断除了。这些在先前苦集法智时已经断除。

།འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། ལོག་པར ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ། དེ་རྣམས་དེའི་ཚེ་སྤོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཕྱིས་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་གིས་ སྤོང་ངོ་།།དེའི་ཚེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བ་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རང་གི་ས་ལ་དམིགས་པ་སྨོས་པ་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ དམིགས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ལ་དམིགས་པ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་ནས་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ ཟད་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་སྟེ།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་དེ་བས་ན་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་བསྟན་པར་བྱེད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སྟོང་ངོ་། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ཡུལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་ཅན་སྤངས་པ་ ཡིན་ནོ།།གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཟད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དམིགས་པ་སྤངས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་དམིགས་པ་སྤོང་བ་དང་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་སྤངས་པ་ལས་ཕྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆུང་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡི། །ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིས། ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །གཞིའི་གཉེན་པོ་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་འཛིན་པའོ། །འདིར་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡང་ གཟུང་སྟེ།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་པོ་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞིའི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་བྱེད་པས་ན། ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་ཉིད་གཉེན་པོའོ།

由见灭道所断的有漏所缘，其所缘是见灭道所断的邪见等，而邪见等也是由苦集所摄，因此由法智忍及随法智忍了知苦集，但当时并非断除它们。那么如何呢？之后由灭道的法智及随法智断除。当时虽未了知它们的所缘，因为已经了知完毕。因此应当说明如何断除它们。
如经中广说：'由遍知所缘及由正尽彼所缘'。提到自地所缘是为了排除不同品的遍行。关于无漏所缘诸法，是什么呢？表明由遍知所缘而得以断尽。提到无漏所缘是为了排除有漏所缘。
关于'由正尽彼所缘'，同品遍行这些所缘有不同品遍行，那些是彼所缘。正尽彼所缘即是正尽彼所缘，由此正尽彼所缘故，不同品遍行得以断尽。由于已断除境，不同品遍行空无。
关于'由于彼等是彼等之所缘的无漏所缘'，缘于灭道谛的邪见等，是见灭道所断的贪著等的所缘，由于断除境故，能断除有境。
'由生起对治而断尽'是说，由于已经遍知诸谛，不是由遍知所缘，也不是由正尽彼所缘，因为它们不是不同品遍行。也不是由断除所缘，因为先前断除所缘和断除缘于彼等，之后不是由断除贪著等。
关于'大品中的大'，如将要解释的：'由小中大的小等分类'。断除对治是无间道，即是能断除烦恼的得。这是一切无间道。
基对治是此之上的任何道，例如苦法智等。如经中广说'由何'。由苦法智等的忍等无间道所断的离系得的执持。此处应当包括除第一无间道外的无间道，因为第一无间道仅是断除对治，而非基对治。
关于'远离体性对治'，由于此能作远离体性，故为远离体性，即是对治。

།རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གོང་གི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འདིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་གཟུང་སྟེ། དེ་ནི་གཞིའི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ ཡིན་གྱི་ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་ཡང་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྔར་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡན་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ ཀྱང་ཐོབ་པ་དེ་དག་སྲིང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་པོ་སྟེ།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ལམ་གང་གིས་ཁམས་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་ དམིགས་པའི་ལམ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེས་ནི་ཁམས་དེ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་གཏོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ཏེ། ཐེམ་སྐས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་དང་། མཚན་ ཉིད་མ་འཆོལ་བ་ཐུགས་ལ་གཞག་ནས་བཤད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་གི་།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་གཟུང་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི། དང་པོ་ནས་གཞིའི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐག་བསྲིང་བའི་ངོ་བོའི་གཉེན་པོ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡིན་པའོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །རེ་ཞིག་མ་འོངས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ དབྱེ་བར་ནུས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡང་དངོས་པོ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་མི་སྐྱེ་བས་སོ། །འདས་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ནུས་ཏེ། དངོས་པོ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེས་ཏེ་འགག་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་སོ། །འོན་ཏེ་འདིའི་དོན་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ འབྱུང་ངོ་།།རེ་ཞིག་གང་དུ་དམིགས་པའི་སྒྲ་ཡོད་པ་དེར་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྟོག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་ཞིག་ན། གང་དུ་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དམིགས་པའི་སྒྲ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེར་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མ་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མ་ངེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདིའི་དོན་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ ངེས་ཏེ།འདི་ལྟར་གོང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གདབ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྨྲས་པ། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ནི་ཐོབ་པ་ཆད་པ་དང་།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་སྤོང་ངོ་། །གཟུགས་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དག་གོ།

所谓'解脱道以上的道是什么'，是指解脱道中苦法智以上的道。因此，这里应当包括除第一解脱道以外的解脱道，因为它仅是基础对治，而非延伸性对治。
其他人说'也是解脱道'，因此如此说来，第一解脱道也应当包括在内。前面所说是指除解脱道以上的其他解脱道。
所谓'它也延伸那些所得'是指第一解脱道不仅仅是持守离系得。对治遣除是指以何道见到该界的过患而加以遣除，即缘取苦谛和集谛的道，因为它以无常等行相遣除和舍弃该界。
所谓'这些次第'是指论师依据阶梯方式，考虑到生起次第和特征不混乱而作解说。
关于'缘取苦谛和集谛的加行道'，这里的加行道是指暖位等，而非无间道等，因为它们已被安立为断除等。
'一切无间道'是指缘取四谛的八十九种无间道。解脱道从一开始就只是基础对治，而非延伸性对治。
'延伸性对治是殊胜道'是指除这三种以外的一切道都是殊胜道。
'从相应中无法分离烦恼'是指因为它是不离而生，所以无法分开。暂且未来可从所缘中分离，为什么呢？因为它不再缘取彼事而生起。
过去如何能够分离呢？因为已缘取彼事而生起并灭去，所以无法从所缘中分离。
然而此义'由遍知所缘'等而生起。凡是有所缘声处，即有遍知所缘的分别，而'由对治生起'处没有所缘声，如何是呢？因此说'那也不确定'。
不仅仅是单独由遍知所缘，那又是什么呢？也由彼所缘真实灭尽等其他三种，因此说'那也不确定'。
此义是说'此为由遍知所缘而应断'不确定，如上文说'烦恼由四种而灭尽：遍知所缘'等。
因此'应当说此'是指应当作答。
答：自相续中的烦恼是由得断绝和离系得生起而断除。'一切色'是指善、无记和自相续中所有的。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གཟུགས་ཐམས་ཅད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པས་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །འབྱུང་དང་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཕྱོགས་དང་ནི།།དུས་གཉིས་རིང་བ་ཉིད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རིང་བ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་ པ་རྣམས་ལས་སའི་ཁམས་ལས་ཆུའི་ཁམས་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།གཉེན་པོས་རིང་བ་ཉིད་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་བཞིན་ནོ། །ཡུལ་གྱིས་རིང་བ་ཉིད་ནི་ཡུལ་རྣམ་པར་འཆད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ནུབ་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་ ཕྱོགས་བཞིན་ནོ།།དུས་ཀྱིས་རིང་བ་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རིང་བར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ནས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ། ཆོས་རིང་བ་གང་དག་ཅེ་ན། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཉེ་བ་གང་དག་ཅེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་ བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ན་བྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་འདས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ད་ལྟར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིང་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་རིང་བར་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་གཉིས་རིང་བ་ལྟ་བུའོ། །འོ་ན་ནི་བྱེད་པ་ལས་རིང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ལ་མ་ཡིན་ལ། བྱེད་པ་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་པས་ སོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ཆོས་ཉེ་བ་དག་གང་ཞེ་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཉེ་བ་ཉིད་ཡིན། དེ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་ བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ལས་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ན་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ལ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ནམ་མཁའ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཉེ་བར་གྲུབ། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ན་རྣམ་གྲངས་གཞན་སྨྲས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ཆོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་དུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པས་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བས་ཆོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གལ་ཏེ་ད་ལྟ་བ་གཉིས་ཀ་དང་།ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བ་ཡིན་ན། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རིང་བ་དང་ཉེ་བ་གཉིས་ཀར་འགྱུར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་རིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། ཞིག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རིང་ངོ་། །གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དཔྱད་པར་བྱའོ། །གང་ལས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་བསྲབས་པས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པས་ཐེ་ཚོམ་ཟའོ།

所谓'非烦恼法'，是指有漏善法和无覆无记的非色法。'缘于彼等'是指，通过断除自相续中的欲贪，而断除缘于他相续中的烦恼、一切色法以及非烦恼法的贪欲。
'如同界、戒律、方位和二时的远离'中，'如同'一词是用作举例说明，应理解为'犹如'之义。以性质远离是指性质不相同，如同界性不同的地界与水界等的远离。以对治远离是指成为对治，如同破戒与持戒。以方位远离是指方位的区分，如同东海与西海的方位。以时间远离是指如同过去与未来的远离。
若问此说出自何处？出自阿毗达磨，其中说道：'何为远离法？过去与未来诸法。何为近法？现在诸法与无为法。'
'并非由久远生起和将生起'是指并非由久远已生故为过去，亦非由久远将生故为未来。'现在亦如是成为远离'是指由于现在时间的差异性，现在也成为远离，如同过去与未来二者的远离。
'然则并非由作用远离'是指并非由作用灭尽故为过去，亦非由作用未得故为未来。论中说'何为近法？现在诸法与无为法'，对此，无为法虽无作用，为何是近？'由于一切处皆得故'是指于一切处都能获得择灭和非择灭。
'从过去未来亦成过失'是指彼等也有所得。如何？因为过去未来的善法等在一切处都具有彼等的得。对于无得的虚空，如何成立为近？如是则说其他方面。'无为法亦因无间断故'是指由于非为时间所摄，故不为现在所间断。
'如是则'是指若依此观点，若因与现在二者皆近故为近，则因与过去、未来、现在皆近故，应成远近二者。'应如是了知'是指此为论师所说。未来远离法的自相，为何？因未得故。过去则如何？因已灭故远离法的自相。
由于说'对治生起'，故应观察'是否由道的殊胜进展'等。何处生疑？因经中广说：'断除三结，贪嗔痴薄，成为一来。断除五下分结，成为不还。'

།དེ་ནི་མེད་དེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ལན་ ཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་ཐོབ་པ་འཆད་དོ།།འདིར་ནི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་པས་བསམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འཆད་པར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པར་བཤད་ཟིན་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གཟུང་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་དབང་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་འཕོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང སྟེ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྲིད་ཚད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་གི་ནི་དུས་དྲུག་ཏུའོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་ལྔར་རོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་བཞིར་རོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་གསུམ་དུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཉིས་སུའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ པ་ན་སྤྱོད་པ་བདེན་པ་གསུམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དུས་དྲུག་ཏུ་བྲལ་བ་ཐོབ་བོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དུས་ལྔར་ཏེ། དེ་དག་གི་ནི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ཁོ་ན་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཡང་ལྔ་ཁོ་ནར་རོ།།དྲུག་པ་ནི་བཞིར་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ནི་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དག་གི་ནི་བཞི་ཁོ་ནར་རོ། །རྣམ་པ་དགུ་པའི་དུས་གསུམ་དུ་སྟེ། དུས་དེར་གཉེན་པོ་དང་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་པས་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གཟུང་ངོ་།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གསུམ་ཁོ་ནར་རོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཐ་མའི་ནི་གཉིས་སུ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པ་འདི་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མཐར་གྱིས་པའི་ཡིན་གྱི། དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་གི་ནི་དུས་ལྔར་ཡིན་པ་ནས། ཁ་ཅིག་ནི་གཅིག་གི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ཁོ་ན་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་བཅོས་ལས་བྲལ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་བསྙད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེ་ཞིག་ཡེ་ཤེས་ནི་འདིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ དུ་རིགས་ན།ཡང་སྤོང་བ་གོ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྤངས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས། འབྲས་བུ་དེ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་ནས་འདི་སྐད་དུ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་དེ། བྲལ་བས་ན་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ཡོད་ན་བྲལ་བས་སོ། །ཡང་གང་ནས་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒྲར་བསྟན་ཅེ་ན། མདོ་ལས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདོད་པ་ན་དང་པོའི་རྣམ་གཉིས་ཟད་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་དང་། །སྲིད་རྩེ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། །རྒྱུ་གཉིས་ ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར།།ཡོངས་ཤེས་ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རིགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བཤད་པ་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་གསུམ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

那是没有的，那么是什么呢？一切烦恼都是一次性断尽而获得的，这里是对治解脱道，所以是思维的，这是因为与离得和俱生的缘故，非无间道而已。
将要解说的八十九种果以及士用果、增上果等已经解说的五种，将要获得，因此说'果是沙门果四种'。
如何增长诸根呢？因此说'转根'。'此亦'是广说。此亦即离得，随应而言，如所有可能，某些烦恼是六时，某些是五时，某些是四时，某些是三时，某些是二时。
其中欲界所行见所断诸法，以及色界无色界所行三谛见所断诸法，是六时获得离。色界无色界所行道谛见所断诸法是五时，因为彼等唯有获得果即是生起对治。欲界所行修所断五品也唯是五时。
第六品是四时，因为其对治生起和获得果的时间是一时。第七品和第八品唯是四时。第九品是三时，因为此时有对治和获得果，二者随取其一。
除有顶最后品外，色界无色界所行修所断诸法唯是三时。有顶最后品是二时，因为其对治生起和获得果的时间是一时。
此决定是钝根渐次者的，利根者则某些烦恼是五时乃至某些是一时，应如前知。多分离贪者与未离贪者也随应如是配合。
'获得遍知名'者，论中说离即是遍知的意思。且若由此智遍知而成为遍知是合理的，那么如何又说断呢？因为是果上假立因故。断是智遍知的果，于彼果上假立因而说断遍知，非由离而说离，那么是什么呢？有此则离。
又从何处说断遍知之名呢？从经中，即世尊说：'诸比丘，应遍知诸法'乃至'何为应遍知诸法？五取蕴。'又说：'超越欲贪，此名遍知'等。
欲界初二品尽及一者，将在'无漏离得及，坏尽有顶地，永断二因故，遍知超三界'中解说其理。修道中所说：'其余三遍知'等。

།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་གཅིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ ཡོད་མོད་ཀྱི་འདིའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འདོད་ཆགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ས་དང་ས་ལ་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་གཅིག་པོ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་ མཚུངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དྲུག་བཟོད་འབྲས་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་མ་ ཡིན་འདི་ལྟར་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སྤངས་པ་ཁོ་ན་སྟེ།འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་པ་བཤད་ན། བཟོད་པ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་ ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དག་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་རྣམས་ཤེས་པ་འདིའི་འཁོར་ཡིན་ པས་ན་བཟོད་པ་འདི་དག་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་ཏེ།ཕལ་པ་ལ་འཁོར་གྱི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤངས་པ་ཡང་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དཔེ་ནི་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལ་རྒྱལ་པོ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྒྱལ་བ་དང་། འཕམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གཡུལ་འགྱེད་པ་དག་ལ་རྒྱལ་པོའི་སྒྲ་འདོགས་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལ་རྒྱལ་པོ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཤེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྕོགས་མེད་འབྲས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རེ་ཞིག་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་ལམ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡིས། །ཐམས་ཅད་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

'断除顺下分结也是一种遍知'这句话的意思是说为了断尽欲界的漏而说的。'色界漏尽也是一种'这句话是指断除色界贪欲的遍知。虽然在色界中还有慢等烦恼和随烦恼，但此处确立为遍知是因为在彼处以色为对境的上分结系缚中贪欲为主，所以说是断除色界贪欲的遍知。'一切结系缚究竟遍知'这句话是指断尽一切漏的遍知的意思。
'见所断不是'这句话是说为什么修所断的遍知现在色界和无色界的见所断诸法的遍知不是各别的，同样地色界和无色界的见所断诸法的断除也是三种遍知的缘故。'因为修所断诸法的对治不同'这句话是说因为色界和无色界修所断的九品的对治无间道和解脱道九品不同的缘故。色界和无色界见所断诸法的对治唯一的苦谛随顺忍等是相同的。
'其余是智'这句话是说在修道中没有诸忍的缘故。'断除顺下分结等遍知是修道的果'这句话是指断除顺下分结的遍知、断除色界贪欲的遍知和一切结系缚究竟的遍知。对于'六忍果'之说，如何是遍知为忍的果呢？
如何不是呢？如此断除的遍知只是断除，因为是在果上假立因的缘故，所以在遍知的果上说为遍知。诸忍不是遍知，那是什么呢？是以遍知而遍知，因为说智慧的遍知是无漏智的缘故。忍和智也不是一体，因为相互特征不同。
'因为诸忍是智的眷属'这句话是说诸忍是此智的眷属，所以这些忍是智的眷属，因为在次要者上安立眷属的名称，并且断除也是忍的果的缘故。对此的比喻是'如同在王的眷属上假立为王一样'，就像在争战胜负时安立王的名称一样，此处也是如此。'因为智和果是一体'这句话是什么意思呢？遍知是忍的果。
'无间道果是一切'这句话是说首先见道是无间道地，修道也是，因为将要解释'以无漏无间道，离一切贪欲'的缘故。

།བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ དངོས་གཞིའི་ས་པའི་ལམ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།འཕགས་བརྒྱད་ཀྱིས་རང་གོང་ས་ལས་རྒྱལ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ རྣམས་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ འདི་དག་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིང་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ནའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་བྱས་ཟིན་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ན་ནི་ཐ་མའི་ཆ དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་བསྣན་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ པོའི་རྣམ་པ་གཉིས་སྤངས་པ་གཅིག་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར། བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་ལྔ་འམ་བརྒྱད། །ཅེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་ལྔའམ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།།ཉེ་བར་བསྡོགས་པའི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་ལ། དེ་ནི་རང་གི་ས་དང་གོང་མ་འམ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་དངོས་ གཞི་གསུམ་གྱི་ཡང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞིར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་རྩེར་འཕགས་པས་ཅི་ཡང་མེད། །མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཟག་པ་ཟད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱེ་བའིའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡང་ངོ་། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ཏེ། ཐ་མ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས སུ་ཤེས་པ་དང་།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།

关于'禅定根本果位的五种遍知'这一说法，禅定根本地的道并非是欲界烦恼的对治，因为将要解释八圣者战胜上地的缘故。所谓色界和无色界烦恼断除的自性，即是断除见所断烦恼的三种遍知，以及色界修所断烦恼中色贪尽的遍知，和无色界一切结使究竟的遍知，共五种。
又如何是这些禅定根本的果位呢？若已离欲界贪而入定者。断除欲界烦恼是未至定的果位，即见断和修断的断除，因为未离欲界贪者不能入禅定根本地。尊者妙音认为以世间修道断除见所断烦恼，作为见道果位，如此则除去断除下分结的遍知外，加上断除欲界见所断烦恼的三种遍知，禅定根本果位的遍知共有八种。
正因如此，所以说断除下分结的遍知是未至定的果位。所谓'获得无漏离系得'，是因为那些欲界烦恼的无漏离系得也将获得，因此按照尊者妙音的观点，断除欲界初二品等一切烦恼共有八种。
殊胜禅定也应如禅定般理解，即如前所说禅定有五或八种果位，殊胜禅定的果位也是五或八种遍知。近分定是一种，即空无边处近分定中无见道，它既非自地及上地的对治，也非欲界的对治。三种无色界根本定，即除去有顶地，因为未离下地贪者不能入无色界根本定。由于经中说'圣者于有顶现前而尽诸漏'，所以除去有顶地。
一切皆是圣道所摄，即见道和修道所摄，由法智、类智等差别而分。所说'世间的二种'，为何一切结使究竟的遍知不是世间果位呢？因为没有对治有顶地的世间道。'后者也是'指修道所摄。果位遍知有二种，即最后二种，也就是色贪尽的遍知和一切结使究竟的遍知。

།ཆོས་ཤེས་པ་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པས་ཏེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁམས་གསུས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་ཆོས་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་རུང་།དེ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་དྲུག་དང་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དྲུག་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ གང་དག་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དྲུག་བཟོད་འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞིའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པས་བསྡུས་པ་གསུམ་བཤད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་མངོན་པར་བསྡུས་ནས་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ དྲུག་ཡིན་གྱི་རེ་རེའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པས་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་གསུམ་སྟེ། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །རྗེས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་། ཤེས་ པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་དག་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་ཀྱི་བཟོད་པ་རྣམས་དང་།རྗེས་ཀྱི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་དྲུག་བཟོད་འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་དེར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞིའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པས་བསྡུས་པ་གསུམ་ བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།རྗེས་ཀྱི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་བཤད་པའོ། །ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྨོས་པས་ནི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཕྱོགས་མཐུན་གྱི་དྲུག་ཅེས་བཤད་པ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཆོས་དང་རྗེས་ སུ་ཤེས་པ་དག་གཟུང་ངོ་།།ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྨོས་པས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་གཟུང་ངོ་། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པ་ཡོད་ཀྱི། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མེད་དོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉམས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ལ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉམས་པར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱི་ནི། ། དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་གཉི་ག་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉམས་པར་བྱས་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ འགྲོ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་བྱ་སྤངས་ཀྱང་། །ཀུན་འགྲོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ནི། རྒྱུ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་འོག་རོལ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པ་དག་ལའོ།

所谓'法智有三种'是由修道所摄，因为经中说：'于修道中，于灭或道，凡是法智，皆是三界之对治。'
正因为如此，所以说'因为是三界修所断的对治'。若不如此，则法智是欲界的对治，那么下分结尽、色贪尽、一切结尽的遍知三种怎么能成为法智的果呢？
'其随顺品有六与五'是指法智随顺品有六，随顺智随顺品有五的意思。
'唯是法忍和智的果'是指，所说的'六忍果'中，法智忍四种的果，是由欲界所行的见所断断除所摄的三种，如是摄集法智忍和随顺智忍，果为六种遍知，而非各自单独的。
由修道所摄的灭道法智二者有三种，即下分结尽、色贪尽、一切结尽的遍知。
'唯是随忍和智的果'是指随顺忍和随顺智的，这些也就是所说的'六忍果'中，随顺智忍四种的果，是由色界和无色界所行的见所断断除所摄的三种，
而'随顺的'则说明了随顺智的二果。
'说随顺品则摄忍和智'是指如何呢？如所说的'其随顺品有六'，这是指前面所说的法智和随顺智。
说随顺品则摄法智和随顺智忍。
凡夫虽有断除二因，但无无漏离得。
关于'有顶损坏'是什么意思呢？凡夫是没有的，因为没有能对治有顶的世间道。圣者虽然在住于苦随顺智忍时有无漏离得，但并非有顶损坏，因为经中说：'将灭之道，能断其障。'
所谓'于苦随顺智虽有二者'是指无漏离得和有顶损坏，'因为未断色界和无色界所行的苦集见所断遍行'，因为经中说：'虽断苦见所断，仍与余遍行相应。'
其中'断除二因'的因是指：因即苦见所断遍行和集见所断遍行。
'于其他法智和随顺智'是指从苦随顺智之后的集法智等直至尽智。

།གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉམས་པར་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་གཉིས་ཀུན་དུ་བཅོམ་པ་དང་། །ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རེ་ཞིག་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་མེད་དང་། །ཞེས་བྱ་ བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་རོ།།ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ནི་བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་གསུམ་དང་བཞི་པ་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ནི། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་ པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ནི། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ ཁམས་ལས་འདས་པ་ལ་མ་བརྟེན་ན་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྒོམ་པར་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་རེ་རེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མང་པོར་འགྱུར་གྱི། དགུ་ཁོ་ནར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། ཁམས་མཐའ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཁམས་དེ་ལས་མ་ལུས་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི མཚན་ཉིད་གཉིས་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཞིང་།དེ་དང་བྲལ་བ་དེ་རྒྱུ་ལྔ་པ་སྨྲས་ཏེ། རྒྱུ་འདིས་ཀྱང་སྤངས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྲལ་བ་དེ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པ་གང་ཞིག་སྤངས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་རོ། །རྣམ་པ་སྤངས་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཏེ། རྣམ་པ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ། དེ་ལ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བར་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ནའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་གཉི་ག་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་།ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤངས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ དུ་རྒྱུ་གཉི་ག་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་མེད་ལ།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་ཀྱང་། ཇི་སྲིད་དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ནི་གང་དང་ཡང་མི་ལྡན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ ནི་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་གཉིས་དང་ལྡན་ནོ། །ལྔའི་བར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ན་དང་པོ་རྣམ་གཉིས་ཟད་ལ་གཅིག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐབས་ཡིན་པས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་མ་བཤད་དེ། དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ནི། །མ་མཐོང་མཐོང་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བསྒོམ་ལ་གནས་པ་དྲུག་གམ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་གནས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ།།དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་དེ་དག་བསྡོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁམས་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་ནས་ཕྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།གང་གི་སྔོན་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིའོ།

所谓'三者皆有'是指离系得无漏、灭尽有顶以及'二因永断、舍弃智果'等广说。首先应当了知舍弃忍果是如此，怎样呢？如'离系得无漏'等。舍弃智果不是忍果，因此如前所说的三因和第四种超越界，获得遍知之名。从离欲贪欲界得到断除下分结的遍知；从离欲贪色界得到色贪尽的遍知；从离欲贪无色界得到一切结尽的遍知。
若不依于超越界，则以三界修所断各别品类的断除而获得遍知之名，如此则遍知将成众多，而非仅九种。又为何是从超越界呢？故说'因为离贪欲一切界'。意思是说因为完全离贪欲彼界。
广说'离二种结缚'是指所缘和能缘烦恼特征的二种结缚，离彼即说为第五因，以此因也称断除为遍知。即显示彼离系，'何种品类断除'是指从苦谛见所断乃至道谛见所断以及修所断。其他缘于已断品类的烦恼，即已断除的品类，缘于彼从苦谛见所断乃至修所断得离系时。
'此即'广说，此二种结缚即非异于二因永断及超越界，如此，虽断苦谛见所断，但只要未断缘于彼的集谛见所断遍行因，则无二因永断；虽断修所断八品，但只要未断缘于彼的第九品，则无超越界故。
关于'非一'，首先有些不具任何，有些唯具一种，有些具二种。'乃至五种'是指，应知如'欲界初二尽一'等方式。因为是见道品类，故未说道法智具六种，因为彼是修道，如说'彼十五刹那，未见故见故是见道'。
正因如此，故说'住修六或'，即安住道类智位时，直至得离欲贪欲界之间具足六种遍知。'从彼退失'是指若离欲贪欲界则彼等当摄，因为说'从超越界亦是遍知'故。'先后得离欲贪欲界'中，何者为先？是见道。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་དང་ལྡན་ནོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ པའི་ཕྱིས་མཐར་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན་ ནོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ཉིད་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཉམས་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཁམས་གཉིས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་ཇི་ལྟར་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔོན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མེད་པས་སོ། །སྡོམ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དེ་དག་བསྡོམས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་ཀྱི།ཁམས་གཉིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་བཟོད་འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཕྱིས་འདི་གཉིས་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མང་པོ་ཡང་ མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡང་བསྡོམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནས་སྐབས་དེ་གཉིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་སྐབས་དེ་གཉིས་ན་དེ་གཉི་ག་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དམ་འདོད་པ་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་གཅིག་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཐ་མ་གཏོང་ངོ་། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་འདུན་པ་དང་ ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཏོང་ངོ་།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཐ་མའི་ཆ་དང་ མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྨོས་པ་ནི། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ལྔ་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པ་བསྡོམས་པ་ལས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔར་བྱས་ཟིན་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

怎样呢？先前以世间道获得离欲贪者，由于生起随顺道之智，唯具有一种断除顺下分结的遍知。
在现证谛理之后渐次获得离欲贪者，唯具有一种断除顺下分结的遍知。
获得阿罗汉果者，此时由于总摄诸遍知，故具有一种漏尽遍知。
若退失者，即阿罗汉由色界烦恼而退失阿罗汉果，由于未从欲界退失，故唯具有一种断除顺下分结的遍知。
获得离色贪者，即指不还果者离两界贪之义。
若从界离贪，为何不总摄？因为未获得先前所无之果。总摄的原因是从界离贪和获得果二者，如说'由离界贪故，及为得果故，彼等当总摄'。
从无色界现行缠退失者，即阿罗汉，彼唯从离无色界贪退失，而未从离色界贪退失。
为何不还果和阿罗汉二者安立唯一遍知？是就不还果离欲贪而言，非离二界贪者，因为说具有二种遍知故。
非众多者，即如前所说'六忍果'等方式，此二者后来亦不可能有众多遍知。
复次，总摄是何义？即安立为一之意。
于彼二位时，即于不还果和阿罗汉二位时，二者皆可能。
从阿罗汉果或离欲贪退失时舍一者，从阿罗汉果退失时舍最后一种遍知一切结尽遍知。从离欲贪退失时舍断除欲贪和顺下分结遍知。
若不还果离色贪者从离欲贪退失时舍二种遍知，即色贪尽遍知和断除顺下分结遍知。
说离色贪是为了遮除离欲贪，彼从离欲贪退失时唯舍断除顺下分结遍知。
先离贪而住于随顺道智者舍五者，是就总摄断而言，彼时先已作界离贪，于随顺道智时无获得果。

།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔར་ཐོབ པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལྔ་པོ་ཁོ་ན་གཏོང་གི་།དྲུག་པ་ནི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་དེར་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར་མི་གཏོང་ངོ་། །དྲུག་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་སོ། ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཐོབ་ཅིང་། སྔར་གྱི་དྲུག་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་ལ་ཞིག གིས་སྔོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའམ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་ལས་སྔར་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གང་ཞིག་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འབའ་ཞིག་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་འཐོབ་པའོ། །འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་བོ། །གང་ཞིག་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་འཐོབ་པོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ནི་གང་ཞིག་གཏོང་བ་དང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བསྡོམས་པ་མེད་དོ། །ལྔ་ ཐོབ་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་དེ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དེ།དེའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ན་ནི་དེས་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །། མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པའི་འགྲེལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མིང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད ཀྱི་ཕྱིར།བདེན་པ་མཐོང་དང་བསྒོམས་པ་ལས། །ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམས་པ་ནི། བདེན་པ་མཐོང་དང་བསྒོམས་པ་སྟེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམས་པ་དེ་ལས་སོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། དེ་དག་བཅུ་དང་བདུན་བདུན་བརྒྱད། །ལྟ་བ་གསུམ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ། །འདོད་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ། །མཐོང་བས་རིམ་བཞིན་སྤོང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། བཞི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བྱ་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བར་རོ། །ད་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་དག་ཅི་ཟག་པ་མེད་པ་འམ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཅེ་ན། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།མཐོང་བའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་རོ།

因此，在十五刹那中获得的前五种遍知是舍弃的，第六种由于离欲界贪和获得果位的缘故，在此处总摄，故不舍弃。所谓舍弃六种，是指三界中见所断烦恼所断的自性。
所谓由离欲界贪，意思是由获得离欲界贪的意思。此时由于总摄遍知的缘故，获得断除下分结的遍知，并舍弃前面的六种。
所谓'某人先前未有'是指住于圣者见道或修道者，从九种遍知中先前所获得的。
所谓'仅从无色界离贪退失'，此时获得色贪尽遍知和断除下分结遍知。说'仅'字是为了排除从色界离贪退失，因为从色界退失时只获得断除下分结遍知。
所谓'从不还果退失者'，此获得三界见所断烦恼断除自性的六种遍知。一来者则除了所舍和所得之外，没有其他遍知。获得果位者虽有彼，但非离贪，因此预流果中无总摄。
所谓'无有获得五种者'，是指处于彼位的不还者以离贪为先导者无有退失，因为其离贪是由两种道获得的缘故。若是离贪为先导者也退失时，则会同时获得五种遍知。
此为阿阇黎僧伽跋陀罗所造《阿毗达磨俱舍论释·随相行》中烦恼品第五之释。
为释俱舍第六品故，如所说'断除获得遍知名'。云何？遍知果即是遍知，因为是果上假立因的缘故。说'释'是为了摄受，因此说'由见谛及修习，断除烦恼'。见诸谛即是见谛。见谛及修习即是见谛和修习，由彼见谛和修习。是见所断和修所断。
如何解释？如说'彼等十及七七八，除去三见及二见，欲界苦等，由见依次断除'以及'四是修所断'。
现在，彼等见道和修道是无漏还是有漏？说'修道有二种'等。'见即是无漏'，其因是'由于是三界对治故'，若见道是世间性，则不能成为有顶的对治。

།གཞན་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་ཅིག་ ཅར་དུ་སྤོང་བའི་མཐུ་མེད་པའོ།།འོ་ན་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཀྱང་དེའི་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནས་ཅིག་ཅར་སྤོང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་གི་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཅིག་ཅར་དུ་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་པས་ཐལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།།རང་གི་ངོ་བོ་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་ འགོག་པའོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདེན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་བསྟན་པར་བཞེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་དང་སྔར་རྒྱུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞིང་ཕྱིས་འབྲས་བུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ་ འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་རྒྱུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་བསྟན་པ་དང་།འགོག་པའི་བདེན་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པར་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་འདོད་པས། ཁ་ཅིག་ནི་ སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་ཕྲ་བ་དང་རགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཏོ། ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བསྒྲེ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རབ་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཞེས བྱ་བའི་དོན་ཏེ།རྟོགས་པ་དང་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ངེས་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དཔེར་ན་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དག་ལ་སོ་སོར་སྐྱེས་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྐྱེས་པ་རྟོགས་པར་བླའི་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རབ་ཏུ་བརྟག་པ་དང་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་མཐུན་པ་སྟེ། བཤད་པ་དང་མཐུན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཤེས་པར་བླའི། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ནི་དེ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང སྔར་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གང་དང་པོ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱའི། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་ནི་མེད་དོ། །བདེན་པ་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དགོངས་པ་དེ་དང་དེས་བསྟན་པ་དེ་དང་དེ་དག་འབྱུང་བས་སྔར་རྒྱུ་བསྟན་ལ་ཕྱི་ནས་འབྲས་བུ་བསྟན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་མེད་དོ། །གང་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལའོ། །གང་གིས་གནོད་ པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པའོ།།གང་ལས་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ལས་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།

此外，所谓见所断九种广说，修道是相反的。世间人没有这样的力量，是说没有同时断除九种的力量。那么，出世间修道也应成为同时断除其所断九种的过失吗？应当确定唯有出世间才能同时断除，而不是说出世间一定是同时断除，所以不会有过失。
自性如前所说，前面是如何说的呢？苦谛是除道以外的有为法、作为果的诸行。灭谛是择灭。道谛是有学和无学的诸法。
若不如此，即如果不是按照现证的次第来宣说诸谛的话，就应该先说因后说果，因为果是以因为先导的缘故，应该在苦谛之前说集谛，在灭谛之前说道谛。
为了与现证相顺而宣说，为了要详细了解，有些是随顺生起而说，如广说所言。念住和禅定等，是随相应地、如理地缘取所缘，以及微细粗大的差别，以及前后因果关系的方式随顺生起而说。
'等'字所表示的是，解脱、胜处、遍处等，这些都是随顺生起而说。有些是随顺观察而说，意思是随顺了解而说。了解、观察、决定是同义词。
例如正断等，是以善恶两方面已生未生的差别而说，已生的容易了解，未生的则不然，因为是依靠前者的力量而了解的缘故。其他人说，随顺观察就是随顺安立，意思是随顺解说。
已生的法容易了知，未生的则不然，所以是随顺这个而说的。如前所说'为断已生起者而生起欲望'等广说，最初并没有'为断已生的不善法而精进，而不是未生的'这样的决定。
诸谛是随顺现证而说。因此这样的话，由于以这样那样的密意宣说这样那样的法，所以没有'先说因后说果'这样的决定。
所贪著的是指以五取蕴为相的苦。所造作损害的是指由彼而造作损害。所希求解脱的是指希求从彼解脱。

།དེ་ཉིད་ལ་དང་པོ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་གནས་སྐབས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་བདུན་ ལ་མཁས་པ་དང་།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་པ་ལ་ཉེ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་བར་འདི་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ དཔེ་འདི་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་ནད་མཐོང་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་འོས་ཡིན་ཞིང་རྒྱལ་པོའི་སྤུ་ལ་བབ་པ་ཡིན་ལ། རྒྱལ་པོའི་ ཡན་ལག་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་སུ་ཡང་འགྲོའོ།།བཞི་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། ནད་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་ཀྱི་གཞི་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་སྤངས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ནད་སྤངས་ནས་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཞི་པོ་གང་དག་ཅེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདི་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ ཏོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྔར་འཕངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གྱི་འཕེན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཀྱུས་ས་བསྟན་ པའི་རྟ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་བརྒྱུག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དཀྱུས་ས་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་བརྒྱུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་བདེན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་པོ་དེ་དག་གིས་གེགས་མེད་པར་མངོན་པར་རྟོགས་སོ།།མངོན་ པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མངོན་པར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་འདི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་ཤེ་ན། མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མངོན་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་སྟོན་ལ། ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྟོན་ཅིང་། རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདི་སྐད་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་མི་ འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ངེས་པར་འབབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ཞེས་རྣམ་པར་མ་ ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྩོམ་པའོ།།འདི་ལས་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མིག་གི་སྒོ་ནས་བྱེ་བྲག་ཡོད་ཀྱི། རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པས་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་ མེད་ཀྱང་།གཉིས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་འགལ་བ་མེད་དེ། ཤེས་པ་དང་མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སོ་སོ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ནི་རྫས་སུ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ཞེས་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

对于'在最初观察的阶段'这句话，什么是观察的阶段呢？从通达七处，以及通过蕴、界、处三个方面来观察三种义理开始，直至暖位、顶位、忍位和世间第一法为止，这就是观察的阶段。
关于'二谛的比喻在经中也有说明'这句话，是指什么呢？就是从'刚刚见到病'开始的广说内容。具体是怎么说的呢？具足四支的医生能拔除痛苦，堪为王者，配得上王者，也能列入王者之数。哪四支呢？即通达病、通达病因、通达病愈、通达病愈后不再复发。
同样，具足四支的如来、应供、正等正觉也称为无上拔除痛苦的医王。哪四支呢？比丘们，如来、应供、正等正觉如实通达'此是苦圣谛'，如实通达'此是苦集'，如实通达'此是苦灭'，如实通达'此是趣向苦灭之道圣谛'。
'由于前面已经引发'是指由前面的引导之意。'如同在平坦道路上马车无碍奔驰'是指如同在平坦道路上无阻碍地奔驰一样，在观察阶段如实见到诸谛后，其他分别念也不会产生障碍而能证悟。'证悟'即是现前如实通达。
关于'为什么一定是无漏'这句话，为什么断定这是无漏呢？因为'见'是无漏的。正因为如此，所以说'这是趣向涅槃的如实通达'。'现前'表示趣向涅槃，'如实'表示真实义，'通达'表示领悟。
因此说'这是趣向涅槃的如实通达'。这是说明证悟就是趣向涅槃并通达真实义。因为见道必定能获得涅槃而不会错失，所以说是趣向涅槃。如经中所说：'必定趣入圆满菩提'。
关于'取蕴作为果的诸蕴'这句话，是为了分别未分别的'苦集世间'而作的论述。'从此生起'是指产生之意。'从眼的角度有差别，但实质上并非如此'是说在同一事物上从不同状态的角度安立二谛，虽然没有实质的差别，但说为二谛并不相违，就像分别安立智和见的证悟一样。
'灭谛和道谛则在实质上也有差别'中的'也'字，表示灭谛和道谛不仅在名称上有差别。

།འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལ་བདེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་ལ་གཞན་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ་ལམ་གྱི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འདི་དག་ཇི་ལྟ་ བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཟིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པར་མཐོང་ལ། ཀུན་འབྱུང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། འགོག་པ་མ་ཞི་བ་དང་། ལམ་ལམ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཕགས་པས་བདེ་བར་གང་གསུངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བླང་བར་བྱ་བ་དང་དོར་བར་བྱ་བ་དག་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་དགེ་བའི་འཕགས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འཕགས་ པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཡང་།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྗོད་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་སྡུག་ བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། རང་གི་ངོ་བོས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དེ། སྐྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་དང་བྲལ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ དང་སྡུག་བསྔལ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ།།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ལུས་དང་སེམས་དག་ལ་གནོད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དག་ལས་གཞན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ ཡང་མ་ཡིན།ཡིད་དུ་འོང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དང་དེ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བ་ནི། ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་གང་དག་ནི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བའི་དབང་གིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཐོབ་པོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཁུངས་སུ་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་བདེ། གནས་པ་ན་ཡང་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། །འགྱུར་ན་སྡུག་ བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེ་འགྱུར་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པས་དེ་འགྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

这些是无颠倒的缘故，对一切都是真实的，这是说，凡是苦的，对圣者们来说是苦，而其他人则是颠倒地认为是苦，乃至道谛也是如此。
圣者们如实地见到这些，即是无常性和苦性等种种行相，因此这些唯是圣者们的谛，而非非圣者们的谛。为什么呢？因为颠倒地见到的缘故。他们见苦为真实，见集为非因，见灭为非寂静，见道为非道。
怎样呢？如圣者所说的乐等，是说取舍颠倒地见到的缘故。苦谛和集谛二者是圣者们的谛，但它们不是圣者，因为有漏的缘故。灭谛和道谛二者是善圣者和无漏圣者的缘故而是圣者，因此称为圣谛。
如果说受蕴的一部分是苦的自性，即受蕴的一部分是苦和不悦的特征，那么为什么色等虽非其自性，却说五取蕴是苦呢？
苦性有三种，即苦苦性是唯苦，以自性而言是苦的意思。坏苦性是变坏所生的苦，非自性的意思。行苦性是诸行所生的苦，即由生起的意思。
其中可意者是以坏苦，即由离别而对非离贪者必定生起忧愁等，故是以坏苦性而成苦性。不可意者是以苦苦，即以苦的自性和随顺苦性而成苦性。因为现前对身心生起损害的缘故。
除彼等外，即除可意和不可意之外的非可意亦非不可意者，以因缘所造作性而成苦。唯有诸受是利益、损害及离二者的自性，故成立为可意等性，色等如何呢？问道：何者是可意等。
由其力故，即由乐等受的力故，能感受乐等的诸行色等也获得可意等名。怎样呢？因为是乐等的聚集。即此引经说。乐受生时乐，住时也乐，这是其自性。变坏则苦，即非离贪者对所感受的乐生起贪著，故其变坏时生起忧愁等，因此说变坏则苦。

།སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་གྱི། འགྱུར་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཁུངས་སུ་མདོ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྐྱེ་བ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱུར་བ་ན་ནི་བདེ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་གྱུར་པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང མ་ཡིན་པ་ཡང་བདེ་བ་སྐྱེས་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་།།འདིར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདེ་བ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་ལ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་དུས་ཉུང་ཟད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་ཡོད་ཅིང་ཉེས་པ་ཟད་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཏན་དུ་ བའོ།།འདུ་བྱེད་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཚོར་བ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཚོར་བ་ལྟར་ འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དེ།གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཁོ་ནས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི། འགྱུར་བས་མ་ཡིན་ལ་བདེ་བ་ཡང་འགྱུར་བས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ གྱི།རང་གི་ངོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དག་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ ནས་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དག་གོ། །བྱིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་རྩུབ་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་མི་རྟོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ ཟད་པར་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འདྲེན་མོད་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་འདྲེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལམ་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ ལྟར་དེ་དག་གིས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་འགག་པ་ལ་ཞི་བར་མཐོང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་དེ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དུ་མཐོང་བ་འགགས་པ་ལ་ཞི་བའི་བློ་རུང་གི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དུ་མཐོང་བ་ གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་འགགས་པ་ལ་ཞི་བར་ལྟའི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མོན་སྲན་གྲེའུ་ཕུང་པོ་ཞེས་སྟོན་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་མོན་སྲན་ གྲེའུའི་ཕུང་པོ་ནི་ནང་ན་མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་།སྲན་ཆུང་དང་། སྲན་མ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་ཉུང་བའི་ཕྱིར། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོན་སྲན་གྲེའུའི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་སྣང་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཆུས་བཏབ་པའི་བདེ་བ་ཆུང་ངུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུས་བཏབ་པའི་ བདེ་བ་ཉུང་ཟད་ཀྱིས་སོ།།ཡང་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནི་རྒྱུ་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའོ། །སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཚོལ་བའི་ངལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་སོ།

苦是以苦的自性本身而成为苦，并非由变化而成。对此，经中广说'苦受'等作为依据。生时也是苦，这是因为此为其自性之故。变化时则为乐，因为由其变化而非乐非苦，也显现如生起乐一般。此中变化苦是乐的间断，间断在欲界中时间短暂，而在色界和无色界中则极为殊胜，对于灭尽过失者则永远断绝。
唯由诸行而成苦，即是唯由生而成苦。对于将感受彼的诸行，也应如受一般来说，即是说，将感受乐的诸行如同以苦自性的受一般，是以变化苦而成为苦，对其他也应如是说。由不共故等，苦唯以自性而成为不适，非由变化，乐也是由变化而成为不适，非由自性，因此变化苦和苦苦二者对乐和苦而言是不共的。
一切诸行以行苦性，即是说可意等一切诸行以是有为性而成为不适，故以行苦性而成苦。如此则由行苦性遍及诸行，岂不是一切都将与一切有不相顺？因此说'彼等唯为圣者所见'，即是行苦。凡夫为苦苦性所粗重者不能了知彼等，因此不会有一切都与一切有不相顺的过失。
由能引尽一切苦故，世间道虽也能引尽苦，但不能引尽一切苦，因为不可能由彼而离有顶贪。若道非苦，则如何彼等见一切有为灭为寂静？因此说'当彼等见涅槃为寂静时也'，即是说见为苦者灭时可有寂静解，而于其他则不然。
所谓见为苦者，即是有漏事物，应知唯其灭时见为寂静，而非道。如同有豌豆小豆等而说豌豆堆一般，即是世间中豌豆堆虽内有豌豆、小豆、豆等，但因少故，于豌豆小豆等假立豌豆堆之名。
以水洒之小乐，即是以水洒之微乐。所说'又说'即是阿阇黎吉祥授。由是苦因故，即是由与将感受苦之业相应故为苦因。由生多苦故，即是由寻求境之劳苦等。

།སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན་དེ་འདོད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་སྟེ། ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྟོགས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ སྡུག་བསྔལ་དུ་གཟིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་སྟེ། ཟས་དང་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྣམ་པ་གཅིག་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་ རྣམ་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་ན་གཟུགས་དང་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གཟུགས་དང་འདུ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡང་ ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གནས་བརྟན་གཞོན་ནུ་ལེན་ལ་སྨྲས་པའོ། །དེའི་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དག་གིས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ གྱི་འདུ་ཤེས་འཇུག་ན།མཚན་ཉིད་འདི་མ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དག་གིས་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་མི་འཇུག་པ་ཞིག་ན་དེ་ནི་འདོད་པ་སྤང་བ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་གཟིགས་སོ། །མདོ་ལས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལྟ་བུའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བསྟན་པ་དོན་མེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་ལྟ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྟག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པར་མཐོང་ན་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དག་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི བདེན་པ་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་མི་འདྲེན་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཁོ་ན་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི་ལམ་གྱི་བདེན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སུན་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་པར་ག་ལས་ཤེ་ན། ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།

'如果有痛苦则希求'这句话是说，如果有饥渴等痛苦，那么对于食物和饮品等真理，圣者们了知为痛苦。关于'圣者们见为痛苦'这句话，为什么呢？因为与行苦是一味的，即是说有行等时，与饮食的痛苦是一味的，这是其义。'以无常相'是说以无常相不相顺的缘故，这是其义。'譬如对色和想等'是说譬如色、想、识等，也是因为无常性不相顺的缘故而视为痛苦，如是乐受也是如此。这些并非如苦受那样是痛苦的，那么是什么呢？是因为无常性不相顺的缘故而视为痛苦。'某人'是指对上座师子贤所说。他的那个是集谛的行相，而非苦谛的行相，那只是集谛，而非苦谛。'色界和无色界所生者对圣者们也'等广说，如果因为是苦因而起苦想，这个特征就不周遍了。因此说'他们的'，即色界和无色界所生的不还者们的诸蕴不是痛苦因，因为在彼处般涅槃的缘故，诸蕴不是地狱等之因。因此，对他们不起苦的认知，这是所欲断除的，圣者们也不见三界诸蕴为苦。经中说'行苦性也'等广说，如果乐也像苦那样是因为无常性而非因为是苦因，那么说行苦性就没有意义了。主张是苦因者说'如果因为无常'等广说，如果因为无常而像苦那样是因为是苦因，那么无常和苦的行相有什么差别呢？认为是没有差别。对此论师说'因为是生灭法故见为无常'，因为没有常性。'因为不相顺故为苦'这是说因为是不欲求的意思。为了说明如何因为不相顺故是苦，所以说'见无常时因不相顺，以无常行相引生苦行相'，是因为无常性不相顺而如此说，而非因为无常和苦的行相无差别。问：为何在道谛中无常行相不引生苦行相？答：因为只对苦谛以无常行相作损害，而非对道谛。问：为何不作损害？答：因为见为功德。'有些人说'是指尊者吉祥贤等人。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཅི་ཚོར་བ་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚོར་བ་མ་ལུས་པ་གཟུང་བས་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བདེ་བའི་ ཚོར་བ་དོན་དམ་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མཛད།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཡིན་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བར་གཟུང་བས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཡང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་བདེ་བ་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བའོ་སྙམ་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བའོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་མདོ་ལས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟའོ། །དེ་དག་ཧ་ཅང་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི དུས་དེའི་ཚེ་ཁོ་ནས་ཧ་ཅང་སྤྱད་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དུས་མ་ཡིན་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཞུ་བ་ནའོ། །བཏུང་བ་དང་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དུས་དང་རན་པར་སྤྱད་པ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་རྣམས་ཧ་ཅང་སྤྱད་པ་དང་དུས་མ་ཡིན་པར་སྤྱད་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། ། བདེ་བའི་རྒྱུ་འཕེལ་བས་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་འཕེལ་བས་བདེ་བ་བསྐྱེད་པར་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །བདེ་བའི་རྒྱུ་ཉམས་པས་ཀྱང་དུས་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྡེགས་པ་དང་བཅད་པ་ནི་ནམ་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུར་མི འགྱུར་རོ།།དང་པོ་ཁོ་ན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་དང་པོ་སྤྱད་པ་ཁོ་ན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། བདེ་བའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་དང་པོ་ཁོ་ན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་མ་བཞིན་དུ་དང་པོར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མི་འཛིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་གསལ་བར་འགྱུར་བར་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཧ་ཅང་བསྟེན་པ་དང་དུས་མ་ཡིན་པར་བསྟེན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་མལ་སྟན་ལ་སོགས པ་ལ་ཡང་འདི་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཙེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་དག་ལ་འདིའི་བདེ་བའི་བློར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོག་པ་འདི་ཁོ་ན་ལ་བདེ་བའི་བློར་འགྱུར་གྱིས་བདེ་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་བདེ་བའི་བློར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཕྲག་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་དུབ་པ་ཞིག་ཕྲག་པ་ནས་ཕྲག་པར་ཁུར་སྤོས་པས ངལ་སོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དག་ལ་ལོག་པ་ལ་བདེ་བའི་བློར་འགྱུར་གྱི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་ ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཆོས་མངོན་པ་པའི་ལུགས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའོ། །ཚིག་ཙམ་གྱིས་གུས་པར་མི་འགྱུར་བས་འདྲི་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བ་མ་སྙོམས་ པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་ལ།དེ་སྙོམས་པ་ལས་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལས་བདེ་བ་གཞན་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

如所说'世尊'等词是广泛出现的。'任何感受'是指，由于包含一切感受，所以了知一切感受都是苦。如果乐受确实存在胜义，那么世尊为何对颠倒知见作'应视为苦'的教导。正因为它本来就是苦，而凡夫们执为乐，为了让他们趣入正确的认知，所以说'应视为苦'。
如果乐受确实以自性而存在，那么认为乐就是乐的想法就不是正确的认知，而认为苦是乐的颠倒想也就不成立。暂且从经典来看，乐受是不存在的。'过度享用'是指在当时过度享用会成为痛苦的因。'非时享用'是指在未消化时。饮食等适时享用本是快乐之因，但若过度享用或非时享用也会成为痛苦之因。
乐因增长而在当时产生痛苦是不合理的，因为未见到苦因增长能产生快乐。乐因减少而在当时产生痛苦也不合理，因为打击和砍伤永远不会成为快乐之因。'从最初开始'是指，饮食等从最初享用时就是痛苦之因，而非快乐之因。
如果这些从最初就是痛苦之因，为何不像最后那样在最初就感受到痛苦呢？为此说道'随着趣入，痛苦增长而变得明显而已'。对于威仪差别也应当如是说，即过度依止和非时依止也会成为痛苦之因，对于卧具等也应当如是说。
'痛苦的对治'是指当被饥渴所生的痛苦所逼迫时，对于饮食等痛苦的对治会产生乐想，而在其他情况则不会。因此可以确定，仅仅是在痛苦消除时产生乐想，而乐是不存在的。凡夫们对痛苦的差别产生乐想，正因为如此才说'比如从肩上'等。
比如疲惫者从这边肩上换到那边肩上会感到轻松，如是这一切都是苦，世间为苦所害。因此凡夫们对痛苦产生颠倒的乐想，而所谓的乐在胜义中是不存在的。阿毗达磨论师们说是存在的。'这才是正理'是随喜阿毗达磨论师的观点。
仅仅言说不会生起恭敬，所以问'如何证成'。由于苦和乐生起的因不同，不调和的界生起痛苦，调和的界生起快乐，所以乐异于苦，如同贪欲和嗔恚等。

།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་དང་། ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་དད་པར་མཐོང་ལ་ སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ནུས་པ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་བདེ་བ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་ལ་འདི་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟིར་བའི་བདག་ ཉིད་དོ།།གལ་ཏེ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའོ། །ཕན་པར་བྱེད་པ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ། གང་ཞིག་ལུས་དང་སེམས་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འཇུག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ ནུས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།གལ་ཏེ་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ་དེ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་བདག་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་ དང་།ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འགྱུར། མི་གནས་པའི་ཕྱིར་འདི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ། །མི་འདོད་པ་ནི་གཞན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ཕན་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའོ་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། འདི་ལ་བག་མེད་པའི་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི། འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཞན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལྟར་དེ་ལ་སུ་ཡང་འདོད་པ་སྐྱེ་བར་མི་ འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆེད་དུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་སྐྱོན་ཅན་དུ་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དགོངས་ནས་ འདི་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་སྔ་ན་ཡོད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དང་། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདྲ་བར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ ཞིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚོར་བ་གཞན་སྐྱེ་བའམ། ཞན་པའོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལ་དགོངས་ནས་ཚོར་བ་གསུམ་ ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཞེས་ཞུས་པར་འགྱུར་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ། ཀུན་དགའ་བོ་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །དེའི་ ཕྱིར་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་གསུང་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དགོངས་ནས་གསུངས་ཤིང་། དགོངས་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཤད་དོ།

如同贪欲和嗔恨二者一样，由于自性不同和功能不同，所以见到诸事物也是不同的，苦和乐的自性和功能也是不同的。如此则容易理解，因此，暂且对于诽谤快乐的人，应当这样询问，如此广说。
若问何为损害的本质，即是折磨的本质。若说是造成损害，即是对身心造成损害的即是损害的本质。有益即是快乐，这是成立的。因为凡是对身心有益的，由于与痛苦的功能不同，所以是快乐，这是成立的。
若说是不喜欢的，是因为它的自性是不悦意的缘故。喜欢即是快乐，这是成立的，因为它具有悦意的自性，所以是喜欢的，与痛苦的本质是不同的。
怎么会仅仅是痛苦呢？为了说明由于不住故此非为特征，因此广说'若是喜欢的话'。不喜欢是另外的缘故。对于有益之事是不会错乱的，因为对圣者们来说那也是有益的。
所谓'以其他方式'即非自性。如何做呢？此中'放逸之处'是为了增长贪欲。'以大功用成办'即是以大努力成办。'具有变异'即是相续转变的缘故，由于衰弱性故立即产生痛苦的缘故。
'无常'即是具有刹那性和相续断绝的缘故。由于自性是不喜欢的缘故，如同痛苦一样，对此任何人都不会生起喜欢，因此为了从中离贪，以其他方式也不会视为过患，如同痛苦一样。
'唯有世尊'等广说，为了显示两种苦的缘故，并非是针对苦苦而说此语。
诸行无常性即是先前不存在的诸法依靠因缘而生起，以及刹那刹那灭的性质。所谓'诸行变异性'即是不相同地转变，也就是说转变为他相，那就是立即生起其他感受或衰弱。
若说'假如一切本性都是痛苦'等广说，由此也将问道：'世尊针对什么而说三受？'世尊也不会回答说：'阿难，任何感受都是痛苦，这是我针对诸行无常性和变异性而说的。'
因此，'任何感受都是痛苦'这句话是带有密意的。所以是依据密意而说，密意即是诸行和变异，如前所说。

།རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བའོ། །དེའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རང་གི་ངོ་བོས་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་མ་ཡིན་ན་ནི། དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་གྱི་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཡུལ་རྣམས་སོ།།སྐྱེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེར་འགྲོར་རམ། ས་སྲུངས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ལའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞིག་ན། སྡུག་བསྔལ་ནི་མང་བ་ཡིན་ན། གཅིག་ཏུ་བདེ་བར་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཡོན་ ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གསུངས་པས་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་ པར་ཚོར་བ་གསུངས་སོ་སྙམ་པའི་བློ་འདིར་འགྱུར་ནའོ།།དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ནི་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀུན་དགའ་བོ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ དང་།འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་ཚོར་བ་གསུམ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནས་ཚོར་བ་གསུམ་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་གསུངས་པའི་ ཡང་ཕྱིར་ཚོར་བ་གསུམ་དོན་དམ་པ་ཁོ་ནར་ཡོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་གསུངས་ཤེ་ན། བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནི་སྒྲོ་མ་བཏགས་པ་དང་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པ་ལ་བརྗོད་ན། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེ་བར་མཐོང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རིགས། འཇིག་རྟེན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མ་ཡིན་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་བདེ་བའི་བློའོ། །ཆེན་པོ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློའོ། །འབྲིང་ ལ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བློའོ།།བདེ་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་ཡང་དམིགས་པས་བདེ་བ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་ པ་ལ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་བློར་འགྱུར་ལ། འབྲིང་ལ་བདེ་བ་འབྲིང་གི་བློར་འགྱུར་ཞིང་། ཆེན་པོ་ལ་བདེ་བ་ཆུང་ངུའི་བློར་འགྱུར་རོ།

所谓'由于是变异和无常的法'是指由于是变异的法和由于是无常的法。变异即是转变，转变即是立即生起非苦非乐受。
所谓'由于领受其味'是指由于领受乐受的味。
所谓'由于远离贪著'是指由于远离对乐受的贪著。
所谓'如何了知这是其自性的乐'等广说。
所谓'如是'等广说：如果乐受也不是自性的话，那么就只能以苦苦来显示苦，而不能以行苦和坏苦来显示。
所谓'欲妙'是指色等境。
所谓'于生'是指生于善趣或生于地护子等恶趣。
'于生亦复如是'是什么意思呢？应结合上下文理解为：苦虽然众多，但一向视为乐，这是颠倒。
所谓'有何功德'是指说了乐受、苦受和不苦不乐受，能获得什么功德的意思。
如果认为是随顺世间而说的话，即如果认为是随顺世间而说诸受的想法生起的话。
这不是的，因为已宣说'观待一切受皆是苦性而说'。
怎么说呢？'阿难，任何所受皆是苦'，这是我观待诸行无常性和诸行变异性而说的。
因此，不是随顺世间而说三受，那么是什么呢？仅由自相而有三受。
又由于说'如实'的缘故，三受唯是胜义有，而非随顺世间。
又怎样说如实呢？如'乐根'等广说，这里举例说明'以如是正慧如实见'。
'如实'是指不增益也不损减而说，如果仅仅是苦受的话，怎么合理地说见苦为乐是如实？
所谓'世间又怎样能了知苦受为三种'是指如果认为受不是三种。
所谓'如果对小、大、中'等广说：对小苦起乐想，对大苦起苦想，对中等起不苦不乐想。
所谓'由乐有三种'是指如同观察到苦受有三种一样，也观察到乐受，因此对乐也会生起苦想。
怎么说呢？对小苦等会生起大乐等想：对小苦生起大乐想，对中等生起中等乐想，对大苦生起小乐想。

།དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་ཆུང་ངུ་ཉིད་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་ཀྱང་ ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ་སོར་རིགས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ།།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མ་མཐོང་བས་གང་གི་ཚེ་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚོར་བ་འབྲིང་ ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གང་གི་ཚེ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དྲི་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་ལ་བདེ་བའི་བློར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མ་སྐྱེས་པ་དང་འགག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ ལ་བདེ་བའི་བློར་འགྱུར་ན་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་དང་།འགག་པའི་ཚེ་བདེ་བའི་བློ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔར་དང་ཞིག་ནས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་དག་ཏུའོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་།འགག་པ་ན་བདེ་བའི་བློ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་བདེ་བ་མངོན་སུམ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་འདོད་པའི་བདེ་བའི་བློར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ རོ།།འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་དེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། འགག་པ་ན་ཡང་བདེ་བའི་བློ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་འདི་ནི་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྲིང་ལ་ནི་མི་གསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་ན་བདེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དག་ན་སྟེ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་བདེ་བའི་བློར་འགྱུར་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །གོང་ན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་བཏང་སྙོམས་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་འབྲིང་དུ་ཡང་འགྱུར་ན།སུ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་འབྲིང་ཤེས་ནས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོག་མའི་བསམ་གཏན་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འབད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར།མིང་ཆེན་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་དེ་བདེ་བ་ཡང་ཡོད། བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡོད། ཡིད་བདེ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མེད་ན། དེ་ལྟར་ན་ནི་འོ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་གནས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་བདེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྡུག་ བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམ་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཙམ་ལས་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་ནི་ཁས་མི་ལེན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལུས་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་ཡུལ་བདེ་བའི་རྒྱུ་འམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཡུལ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དྲོ་ བའི་རེག་པ་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཕྲད་ནས་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཉིད་དང་ཕྲད་ནས་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་དག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ནི་དེ་ན་དེའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གནས་ན་དེ་ན་དུས་ཡུན་ རིང་པོར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྤྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ལ་ཡང་གང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དག་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是，其大小也将损减。因此虽然不混杂，以小等差别而有三种各别类。在非乐非苦之后，由于别别领受乐的缘故，未见苦，当由香味触的差别所生时，所说等。中等受即非乐非苦，当其后由香等差别所生乐生起时，因为是小的缘故，于何处成为乐想者，无有苦。
所谓'未生与灭时'，若于小苦成为乐想，则于未生时与灭时将生起极大乐想。为何？因为远离一切苦的缘故，即于先前与坏灭无有的阶段中。于非乐非苦的阶段中，小苦未生与灭时极大乐想生起，此亦未见。
于现前欲乐亦当如是说。如何？即说于小欲苦成为欲乐想。其小欲苦未生与灭时亦将生起极大乐想，然此亦未见。所谓'于小受'即是于小苦的意思。所谓'于中则不明显'即是具有非乐非苦相。
由于经中说'三禅中有乐'，即于初、二、三禅中，是思惟若于小苦成为乐想。由于经中说'上地有非乐非苦'，即于第四禅与无色界中有舍，若成为中等苦，谁知苦已为得彼而精进于离下地禅贪？
所谓'大名若'乃至'由此色亦如是，即成为遍贪著因'之间所说。若由乐因不住故无乐，如是则苦因亦不住故将无苦。如乐因不住，苦因亦然，因为苦因不住的缘故。
所谓'非唯境'，并非仅从境生乐，那么是什么？依靠身体变化差别的境是乐因或苦因，而非仅是境。如是，暖触遇到所依大种状态时为乐因者，遇到彼时亦非非因，于其他亦当如是说。
所谓'于诸禅中亦'，即于彼处具轻安心住为彼因时，于彼长时入定者们普遍不成为苦想。于禅生乐亦何为对治，因为诸禅中无苦的缘故。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ གཉེན་པོ་ལ་བདེ་བའི་བློར་འགྱུར་ན།མིང་ཆེན་གལ་ཏེ་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་གསུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཕྱིས་བདེ་ བའི་བློ་ཇེ་མང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕྲག་ཁུར་སྤོས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཚོར་བ་འདི་ཁུར་སྤོས་པ་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་སྤོས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་བློ་མང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ངལ་བའི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་གནས་སྐབས་གཞན་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མངར་བ་མཇུག་ཏུ་སྐྱུར་པོར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཆང་དང་འོ་མ་དང་བུར་ཤིང་གི་ཁུ་བ་རྣམས་མངར་བའི་གནས་སྐབས་ལས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་སྔར་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པའི་རོར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ལས་ལུས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་སྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེའོ།།ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་གྱི། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་དང་། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པས་མིང་གི་སྒོ་ནས་བྱེ་བྲག་ཡོད་ཀྱི། རྫས་སུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་མདོ་ལས་ཐལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་སྲེད་པ་སྟེ། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་ པར་དགའ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། གཞན་ལས་གཞན་ཡང་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་གཞན་ལས་ལས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལས་དང་སྲེད་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཕྱི་མའི་ཚེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུའོ། །ཡང་ས་བོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟར་དགེ་སློང་དག་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པ་ལྔ་མ་གྲུགས་མ་སྨས་མ་རུལ་ལ། རླུང་དང་ཉི་མས་མ་ཉམས་ཤིང་དྲུང་པོ་ལེགས་པར་གནས་ལ། སའི་ཁམས་དང་ཆུའི་ཁམས་ཀྱང་ཡོད་ ན།དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་དེ་དག་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་མཆེད་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་དོན་འདི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་དོན་ནི་འདི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དག་ས་བོན་གྱི་རིམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ།།སའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞིའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ བསྟན་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དག་ཀྱང་རྟེན་གྱི་རྒྱུར་བསྟན་པས་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཀྱང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས། ལས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུར་གསུངས་པས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།སྲེད་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ལྷག་པའི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་མཛད་ན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'等'这个词是这样说的：如果痛苦的对治成为快乐的想法，那么大德如果形体是一个痛苦的话，就不会说'如此等等'这样的话。
所谓'如此身体的这种状态'是指与产生快乐相应的。如果不是这样，所谓'之后快乐的想法逐渐增多'，是指卸下肩上的担子很久之后的意思，如果这个感受仅仅是由于卸下担子而产生的话，那么因为卸下很久之后，快乐的想法会更多地产生。
对于疲劳的行为方式也应当如此理解，是指在那里只会产生由其他状态所产生的快乐，应当详细解说。
所谓'如同甜味最后变成酸味一样'，是指比如酒、牛奶和甘蔗汁等从甜味状态完全改变的特性中，变成之前不存在的味道一样，快乐的感受状态也是从身体完全改变的特性中，产生之前不存在的痛苦。
关于'就是集谛'这句话中，'就是'指的是苦谛，而不是集谛。
所说的'作为因的是集谛'，以及'五取蕴是世间苦集'的教言，正因为如此，所说的'这个以因果而成就的只是名称上的差别，而不是实质上的'也是如此，这是从经典推导出来的。
为什么呢？因为经中另外解释说：什么是苦谛？是五取蕴。什么是集谛？是这个与贪欲相伴的渴爱，即是对此此生起欢喜者。
说'因为是主要的'，怎么知道呢？因为在其他经中也说有其他的，在其他经中也说有业等其他的，如详细所说'业和渴爱等'。
'后世'是指来世。所说的'又如种子'等详细内容是这样的：比如说，诸比丘，五种种子未被损坏、未被损毁、未腐烂，未被风日所损，根部安好，若有地界和水界，如是则彼等种子当增长、广大、遍满。
诸比丘，如是为了理解此义而示此喻，此中应当观察此是其义。诸比丘，所谓五种种子，是有取识的异名。所谓地界是识住四处的异名。
种子是因。凡是因即是集。如是则彼时显示识即是集，识住处也显示为所依因，所以色、受、想、行等也说为集。
偈颂中也说业等为因，所以成立为集。因此，经中所说是有密意的，说'渴爱是集'是针对所化的特殊情况，是对渴爱强烈的补特伽罗而说的。

།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་མདོ་ལས་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་བདག་ཉིད་རྙེད་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྲེད་པ་ནི་བདག་ཉིད་རྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བདག་ཉིད་རྙེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པའོ། །ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ ལས་ཡིན་པ་དང་།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ལས་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་སྲེད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་མདོ་ལས་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས། གཞི་ དང་བཅས་ཞེས་འབྱུང་བའི་རིམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་རྒྱུའི་བརྒྱུད་པའི་རིག་པ་འདིས་ལས་དང་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་ཕྱི་མའི་ཚེ་ལ་འདུ་བྱེད་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་རིམ་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མིག་ནི་རྒྱུ་དང་ བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་སློང་དག་མིག་གི་རྒྱུ་ནི་གང་ཡིན། རྐྱེན་ནི་གང་ཡིན་གཞི་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་མིག་གི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །རྐྱེན་ནི་ལས་ཡིན་ནོ། །གཞི་ནི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་སྲེད་པ་ཡིན་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ ཡིན་པ་དང་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ས་བོན་དང་ཞིང་གི་དངོས་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཀུན་འབྱུང་དུ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བསྡུ་སྟེ། འདིར་ནི་ལས་ཀྱང་སྲེད་པ་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་བྱེ་བྲག་དང་ཐུན་མོང་གི་རྐྱེན་ཉིད་ ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དཔེར་ན་ས་བོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སཱ་ལུའི་ས་བོན་ནི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ནས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆུ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལ་ སོགས་པའི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་མྱུ་གུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་ལ། མེད་ན་མེད་པས་སྲེད་པ་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ།།དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉི་ག་འཆི་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གང་ལ་སྲེད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡིན་པས་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་དེར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཞོལ་ཞིང་འཇུག་པར་མཐོང་ངོ་། །ཡང་སྲིད་པ་ལ་ ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་ན་ཡང་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་དག་ལ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པས་སྲེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་པར་ཡང་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།དེ་ལྟར་ནི་གང་གིས་ཀྱང་ལུས་ཀུན་དུ་མ་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལུས་ སྲེད་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།རྒྱུ་གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལུས་ལ་སྲེད་པ་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་སྟོན་པའོ།

在《阿毗达磨》中说一切有漏事物都是集谛，这是真实的。现在为了说明《毗婆沙论》中所说的是具有密意的，又广说'现前生起的因'。现前生起的因是获得自体的因，如是贪爱对于一切获得自体都是无差别的缘。
关于'具有生起和现前生起的因'，由趣等差别而获得自体是生，其生起的因是业。现前生起的因是贪爱。又偈颂中说生起的因是业，现前生起的因是贪爱，如何知道这个呢？为此说'因为经中说业是生起的因，贪爱是现前生起的因'。
或者，如经中所说'具有因、具有缘、具有所依'的次第来说明。或者，偈颂中以因的相续理趣说明业、贪爱、无明是后世眼等诸行的因。
其次第如何呢？'比丘们，眼是具有因、具有缘、具有所依的。比丘们，眼的因是什么？缘是什么？所依是什么？比丘们，眼的因是业，缘是业，所依是业。'如是而说。业的因是贪爱，贪爱的因是无明，无明的因是非理作意，这些也是相同的。
关于'种子和田地的事物'等，不仅仅是贪爱，识等也说是集谛。因此成立经中所说是具有密意的。
关于'以生处等行相的差别'等，'等'字包括种姓、男女等行相。这里说明业和贪爱对于结生相续有特殊和共同的缘性。
如'譬如种子'等广说，稻种是稻芽生起的因，麦种是麦芽生起的因等。水对于稻芽生起是无差别的因，同样也是麦芽等的因等。
因此，这些是一切芽仅仅生起的因。'由于离贪爱则无生'，意思是离贪爱则无生，有贪爱则有，无贪爱则无，由此了知贪爱是生现前生起的因。
为了详细分别这个意义，广说'二者从死'等。可见心相续对于色等境界，由于与贪爱相应而有贪爱，反复趋入其中。
应知对于后有也是如此，意思是在死时由于对后有蕴有贪爱，以贪爱力使其心相续趋入后有中。如是'无人执持身体'这句话说明身体是在贪爱的支配之下。'其他因'这句话说明对身体的贪爱是恒常相随的。

།འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་འདག་གུ་བསྐམས་པས་ལུས་བཟུང་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མ་ལས་བྱས་པའི་འདག་པའི་ཆལ་ནི་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་ འདག་གུའོ།།དེས་བསྐུས་པ་ནི་འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་འདག་གུས་བསྐུས་པའོ། །དེ་ལུས་གང་དུ་བསྐམས་པ་ནི་འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་འདག་གུས་བསྐུས་པ་བསྐམས་པའི་ལུས་སོ། །འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་འདག་གུས་བསྐུས་པ་བསྐམས་པའི་ལུས་ལྟ་ བུ་ནི་འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་འདག་གུས་བསྐུས་པ་བསྐམས་པའི་ལུས་བཞིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འདག་པའི་ཆལ་སྲན་ཆུང་གི་ཕྱེ་མའི་འདག་གུས་བསྐུས་པ་བསྐམས་པས་ལུས་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པས་ལུས་བཟུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པའི་ཞར་ལ་འདི་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།གང་ལ་བཅོམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དཔེ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་གཉིས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇོམས་པས་འཇིག་པ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །བློས་འཇིག་པ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། བཅོམ་པས་རོ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བར་མི་འཐད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་དབྱིབས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །ཞེས་དཔེ་གཉིས་བཀོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པས་ཀུན་རྫོབ་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ལ། ཆུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པས་རྫས་གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཚོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་བལྟའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བློས་བསལ་ནས་ཀྱང་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་བློར་འགྱུར་བས་ཚོར་ བ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེའི་དོན་དུ་ཡུལ་ནི་དོན་དམ་པའོ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་གཞན་གྱི་འཛིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་རྫོབ་དང་ཐ་སྙད་དུ་བདེན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པ། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། དེ་ནི་མི་གཡེང་བའི་རྒྱུ་དང་། རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་ནི་མི་རྨོངས་པའི་རྒྱུའོ། །བསམ་ པ་ནི་གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་རྒྱུའོ།།བསྒོམ་པ་ནི་བྲལ་བའི་རྒྱུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། དགེ་སློང་བརྟུན་ཅིང་རྟག་འགྲུས་པ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་བླངས་བྱས་ནས། །སེམས་དང་ཤེས་རབ་སྒོམ་བྱེད་པས། །སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ཏེ་ཆོས་གཉིས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེས་ན་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པར་བྱ་དགོས་སོ་འདིར་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མངོན་པར་འདོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ མེད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་། མཐུན་པའི་ཐོས་པ་ནི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་འགྱུར་ཞིང་། །ཐོས་ནས་སྡིག་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར། །ཐོས་ནས་དུས་མིན་གཏོང་ བ་སྟེ།།ཐོས་ནས་མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ། །ཅེས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཐོས་པ་དང་ལྡན་ཞེས་ཏེ། བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

关于'如同涂抹了豆粉泥浆并干燥后执著身体'这句话，豆粉制成的泥浆就是豆粉泥浆。涂抹是指用豆粉泥浆涂抹。在身体上干燥是指豆粉泥浆涂抹后干燥的身体。如同豆粉泥浆涂抹后干燥的身体，就像豆粉泥浆涂抹后干燥的身体一样，说明贪爱执著身体就像豆粉泥浆涂抹后干燥而执著身体一样。这是附带说明真谛的内容。
关于'对于破坏'这句话，这里列举了两个比喻，是为了显示两种毁坏。以破坏而毁坏的是瓶子等物。以智慧而毁坏的是水等物，因为用破坏的方式不能除去味道等。
另一种说法是，世俗有两种：形状的世俗如瓶子等，聚合的世俗如水等，因此提到两种。或者说'如瓶水般世俗'列举两个比喻是为了显示两种世俗：瓶子等存在是依靠陶土等而有，是依他世俗；水等是依靠色等而有，是依他实质的世俗。
关于'对受等也应如是观察'，受、想、思等也是聚合世俗而有，但每一个受等都应视为实质存在。为什么呢？因为受等即使被智慧分析，仍以受的自性成为认知，所以受是实质存在。思等也应如是类推。
关于'如是为胜义谛'，'胜'是指出世间智慧，其对境是胜义。如同世间其他的执著那样是世俗谛。世俗和名言中的真实是世俗谛。
关于'住戒具闻思，精进修习中'，戒是指戒律，这是不散乱的因和所依因。闻是不愚痴的因。思是决定的因。修是解脱的因。世尊也说：'比丘精进勤，善持于戒律，修习心慧已，得尽诸苦恼。'
又如说依止戒律住于戒律而修习二法。因此首先必须对戒律极为恭敬。这里是指别解脱戒律，而非禅定和无漏的自性。
关于'其后见谛相应的闻是执持'，具足闻法的修习将圆满。如偈颂所说：'闻已知诸法，闻已断诸恶，闻已舍非时，闻已得涅槃。'不是说具足一切闻而修习，而是指多闻与圣谛相应的法。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཙུན་པ་དགེ་ སློང་མང་དུ་ཐོས་པ་ཞེས་བགྱི་ན།ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་མང་དུ་ཐོས་པ་ལགས། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགེ་སློང་མང་དུ་ཐོས་པར་འདོགས་ཤིང་འདོགས་པར་མཛད། དགེ་སློང་དགེ་སློང་གི་གཟུགས་ལ་སྐྱོ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འགོག་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐོས་པར་གྱུར་ཅིང་།དགེ་སློང་དགེ་སློང་གི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྐྱོ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐོས་པར་འགྱུར་ན། དགེ་སློང་མང་དུ་ཐོས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་སོ། །དགེ་སློང་དེ་ཙམ་གྱིས་དགེ་སློང་ མང་དུ་ཐོས་པར་འགྱུར།དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགེ་སློང་མང་དུ་ཐོས་པར་འདོགས་ཤིང་། འདོགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་མཐུན་པའི་ཐོས་པ་འཛིན་པའམ། དོན་ཉན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ གཞུང་འཛིན་པར་མི་ནུས་ན་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ།།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟར་གཉི་ག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རེས་འགའ་ནི་ཡི་གེས་དོན་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཡི་གེ་ནི་མིང་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེས་འགའ་ནི་དོན་གྱིས་ཡི་གེ་འདྲེན་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་ཡི་གེ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ལ་ལྟོས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཡི་གེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པས་མིང་ལ་ཡི་གེ་བཏགས་པའམ་འདིས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་མིང་ལ་ཡི་གེ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་ལ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཐོས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་ཟད་པའི་ཚིག་སྟེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའོ།།རིགས་པས་ངེས་པར་བརྟག་པ་ནི་ངེས་པར་བརྟག་པ་སྟེ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྲིངས་གཉིས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་བསྲིངས་ཤིང་དབེན་པ་མི་ ལྡན་པ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ནི་བསྲིངས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་སྟེ།བསྲིངས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དེའོ། །ཅི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འདུ་འཛི་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཟླ་མེད་པར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་བསྲིངས་པ་ཡིན་ལ་དྲན་པ་ལེགས་པར་ གནས་པས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་བསྲིངས་པའོ།།མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་མངོན་དུ་མི་ཕྱོགས་པ་ནི་ཐག་བསྲིངས་པའོ། །གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ མང་པོ་མ་ཡིན་པ་རྙེད་པས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྟེ།དེས་ཡི་མུག་ཅིང་ཉམས་པར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ་མང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དེས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་མཆོག་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་གྱ་ནོམ་པ་དང་མང་པོ་མ་རྙེད་པ་འདོད་ཅིང་མངོན་པར་འདོད་པ་ ནི་འདོད་ཆེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་སོ།།འདི་གཉིས་ཁམས་གསུམ་གཏོགས་དྲི་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་འདོད་ཆེན་ཅན་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པའི་རིགས་ཉེ་བར་འགོད་པའི་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པའི་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་འཕགས་པའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་སོ།

如是说道：'比丘，所谓多闻比丘者，云何为多闻比丘？云何如来称许并授予多闻比丘之名？'
比丘为厌离、离欲、灭除比丘之色而闻法，为厌离、离欲、灭除比丘之受、想、行、识而闻法，是则可称为多闻比丘。
比丘以此成为多闻比丘，如来以此称许并授予多闻比丘之名。
论师复次言：'持守见谛相应之闻法或听闻义理'，此乃虑及若不能持诵经文之意。
为显示思所生如何缘于二者，故说'或时以文字引义'。此中文字即表示名称。
同样，'或时以义引文字'即是指名称之义。
'彼不依文字'即是指不依名称之义。
因与文字共用而假立名称为文字，或因此能显明义理，故名称称为文字。
论师广说'于此'等，思所生慧不能成就，然闻所生与修所生则能。
'可信圣教'即无过之语，即十二分教。由此所生之慧即是闻所生。
以理决择即是决择，由此所生即是思所生慧。修所生即是由三摩地所生。
'具二远离'即具有远离与寂静二者，即是具足二种远离者。
云何？故说'若远离喧闹与不善分别'，独处而住即是身远离，正念安住即是因心远离不善分别。
不善分别即是欲、害、恼之分别，于彼等不趣向即是远离。
'以所得非妙非多而不悦'即是不悦，意为因此而失落衰败，因非妙故或因非多故，以此所得而不悦者即是不知足，欲求并希求妙多所得者即是大欲者，此是论师之宗。
'此二通三界无垢'，因是无贪善根自性故。
不知足与大欲唯是欲界所摄，因贪是不善根自性故。
圣种安立之关联为何？如是住于头陀功德则修习圆满，头陀功德亦为圣种所摄故。

།གཞན་ཡང་འདོད་ཆེན་ཆུང་བ་དང་། ཆོག་ ཤེས་པ་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི།གཞན་ལ་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འཕགས་པའི་རིགས་དག་གི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏོ། །སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ནི་སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་ པ་ལ་དགའ་བའོ།།འདི་ལ་དགའ་བས་ན་དགའ་བ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་དོ། །སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བ་དང་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་སྤོང་བའི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་སྤོང་བའི་བསྒོམ་པ་ཡིན་ལ། སྤོང་བའི་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་ནི་སྤོང་ བའི་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་གོམས་པ་ལྷུར་ལེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྲིད་པ་དང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་ཚུལ་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཚུལ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། རང་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་འཚོ་བ་དེ་ནི་ཚུལ་ཏེ། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་དེའི་ ཆེད་ཀྱི་བཟོ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཚུལ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྨོ་བརྐོ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་རང་གི་ཚུལ་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རང་གི་ཚུལ་དང་། ལས་ ཀྱི་མཐའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་བརྗོད་པ་སྟེ། འབྱུང་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་དེ་ལ། ཀྱེ་མ་བདག་དབང་པོར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པར་སྲེད་པའོ།།འཇིག་པའི་སྲེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཀྱེ་མ་བདག་ཤི་ཕན་ཆད་རྒྱུན་ཆད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། བརླག་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དྲན་པ་ཉིད་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པར་སྟོན་ཏོ། །དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་དྲན་པས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས། དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཡིས། །ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉིད་དྲན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སྣ་ཚོགས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རླུང་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རེག་བྱ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རླུང་ལ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ནི་རུས་པ་ནི་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་དམིགས་པའོ།།ཁ་ཕྱིར་མ་བལྟས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །མི་སྡུག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ཤེ་ན། དེའི་ཡུལ་ལ་ ཉེ་བར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་གྱི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་འབུས་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབུས་གློངས་པའོ། །འབུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབུ་སྲིན་ལ་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འབུས་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་དོ། །མོས་པ་དང་ཉི་ཚེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཉི་ཚེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

此外，少欲和知足唯独存在于修习功德者身上，其他人则没有，因此通过圣种的分类来说明这两者的区别。
所谓'喜欢断除和修习'，断除和修习就是断和修。喜欢断除和修习就是对断除和修习感到欢喜。因为喜欢这个所以称为喜欢，这种状态就是喜欢断除和修习。'断除和修习'的意思就是离开和道。
或者，为了断除而修习就是断除的修习，喜欢断除的修习就是喜欢断除的修习，这意味着熟习现前断除烦恼的方法。
所谓'因为背离三有和欲贪'，是因为背离三有和背离欲贪。
'完全舍弃自己的生活方式和事业'是指完全舍弃自己的生活方式和完全舍弃自己的事业。其中生活方式是指维持生计的方式，如饮食、衣物等。事业是指为此而做的工艺等工作。
另一种解释是，生活方式是指依靠国王等，事业是指耕种等。这些如何算是完全舍弃自己的生活方式和事业呢？应当知道这是就在家人的生活方式和事业而言的。
关于'如是生起和灭尽'中，'如是'一词表示多种情况。对于多种生起，即希望'啊！我要是能成为帝王该多好，要是能成为转轮王该多好'等这样的渴爱。
灭尽的渴爱就是对灭尽的渴爱，即'啊！我死后断灭该多好，毁灭该多好，不存在该多好'等想法。'趣入'的意思是随顺趣入。
'念即是念'是说明事物的表述。从'以入出息念'的表述变为'以入出息念'，是因为这种特征也是众所周知的，所以说'念即是念'。
'因为不缘于种种'是说风没有颜色和形状。或者说只缘于触，因为风没有颜色等。不净观是缘于骨架等的颜色和形状。
'因为不向外看'是与'能断除分别'相连。不净观虽是意识所摄，但如同眼识一样向外看。为什么这么说呢？因为'近观其境'，意思是决定观察眼识的对境，而不是与之相应。
关于'虫蛀'，'虫蛀'就是被虫子蛀蚀。'虫'是指昆虫，表示被各种虫子蛀蚀的意思。
'因为是胜解作意和局部作意'的意思是因为是胜解作意和局部作意。

།འདི་མོས་པ་གཙོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་རིགས་སོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉི་ཚེ་བ་ཡིན་ཞིང་མ་ཁྱབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། མི་སྡུག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པ་ཁྱབ་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།།མི་སྡུག་པས་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། དགེ་སློང་སློབ་པ་གཞོན་པའི་རབས། །སེམས་མ་བྱུང་བ་གང་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་འཇོམས་འདོད་ན། །དེ་ནི་དུར་ཁྲོད་འགྲོ་བར་འགྱུར། །དེ་ནས་རྣམ་ པར་བསྡོས་པར་ལྟ།།དེ་ནས་རྣམ་པར་རྣག་པར་ལྟ། །དེ་ནས་པགས་པ་རུས་པ་ཡི། །རུས་གོང་ལ་སོགས་ལྟ་བར་བྱེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ཡན་ལག་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྐང་པའི་མཐེ་བོ་གཅིག་ པུ་ལ་སེམས་གཏད་ནས་རྐང་པའི་མཐེ་བོ་མྱགས་ཤིང་ཤ་དང་བྲལ་བར་ལྟ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཐམས་ཅད་རུས་པའི་རུས་གོང་དུ་མོས་ཏེ་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་ཀླས་པའི་བར་གྱི་ས་གཞི་རུས་པའི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་གང་བར་མོས་པར་བྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཐོད་པའི་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུའོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པར་རྫོགས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་སྨིན་མའི་བར་དུ་སེམས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་མུ་བཞིའི་དྲི་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། སྦྱང་བ་མ་བྱས་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་མི་སྡུག་པ རང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཆུང་བས་ཆུང་བ་ཡིན་གྱི།དབང་ཆུང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་མ་བྱས་པའི་རྒྱ་མཚོའི་མཐས་ཀླས་པའི་བར་ལ་དམིགས་པ་ནི་དབང་ཆུང་བས་ཆུང་བ་ཡིན་གྱི། དམིགས་པ་ཆུང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་མ་བྱས་པའི་རང་གི་ལུས་ ལ་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཆུང་བས་ཀྱང་ཆུང་ལ་དབང་ཆུང་བས་ཀྱང་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་རྒྱ་མཚོའི་མཐས་ཀླས་པའི་བར་ལ་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་ཆུང་བས་ཆུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་ དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞིའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉེར་བསྡོགས་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཏེ་ས་བཅུར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པའི་སྣང་བ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་དེ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ལ་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྣང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་ཀྱི་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ན། ཁམས་གཞན་དུ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཁོ་ན་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡོད པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་ཀྱི་ཞེས་སྤྱིར་བཏང་བ་འདིའི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དུ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོག་མ་མི་ རྣམས་ཀྱི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་ལ།སྔར་བསྐྱེད་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་གང་ཡིན་པའི་དེའི་དུས་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་འདས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ།

这是以信解为主的作意，而不是真实性的作意，因为以真实性作意才能断除烦恼。这种作意是局部的且不普遍，不净观不是缘五蕴，而是什么呢？是缘色蕴的一部分。无常等遍及一切，所以能断除烦恼。
不净观能制伏贪欲，这从何而知？如经中说：'年轻的有学比丘，某些心未生起者，若欲降伏贪欲，当往尸林。先观察青瘀，然后观察腐烂，再观察皮骨的骸骨等。'
所谓'专注于自己的肢体'就是作为所缘的意思。从专注一个脚趾开始，观想脚趾腐烂脱肉，如是遍及全身成为骨架，观想直至海边的大地都遍满骸骨。
净修到头盖骨的一半为止。作意圆满是指如是摄心直至眉毛处为止。如此则会出现四句分别。
关于'已修习作意和未修习作意'等广说：已修习作意的不净观缘自身时，是因所缘小而小，不是因力量小。未修习作意缘至海边时，是因力量小而小，不是因所缘小。未修习作意缘自身时，既因所缘小而小，也因力量小而小。已修习作意缘至海边时，既不因所缘小而小，也不因力量小而小。
所谓'近分定和殊胜禅定'，是指与近分定和殊胜禅定相应的四禅。如是则有四个近分定、四禅、殊胜禅定和欲界，共十地。
无色界心中没有不净观，因为它缘欲界相，如前所说'无色界不缘欲界'。如是则成立它是等持地和不等持地所摄。
因此说'缘事'是什么呢？因为缘欲界相。仅在人中生起，不在其他趣，更不用说其他界，因为这是圣道之因，唯此能入决定。
所说'北俱卢洲则无'是对'仅在人中生起'这一总说的特殊排除。北俱卢洲无不净观是因为那里没有离贪，而不净观是离贪的方便。最初仅在人中生起，先前已生起者在天中也可现前。
所谓'缘何时法即缘其时'，是指如同眼识一样，缘过去的是过去，乃至缘现在的是现在。

། མ་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ནི་དུས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། ངེས་པར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པ་ཡིན་གྱི། རྫས་དང་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདྲིས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲིས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་ བ་ན་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པའོ།།འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ནི་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །དབུགས་རྔུབ་དབུགས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་གཉིས་སོ། །དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ དྲན་པ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པའོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་བཞིན་དུ་དྲན་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ཏུ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཡིན་བཞིན་དུ་དྲན་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དབུགས་རྔུབ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆོས་རྣམས་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེར་བསྡོགས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་གཞི་ དག་ན་མ་ཡིན་ཞེ་ན།བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་སོགས་པ་དག་ན་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ལ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ན་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ འདི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་དབུགས་རྔུབ་པ་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་དང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་རྟོགས་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་ཀྱང་གཏོད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།།གཟོ་བའི་དགྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་གཏོད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟོ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ནི་གཟོ་བས་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་ཡིན་ལ།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་བསྡོམས་པ་དང་། གཏོད་པ་དང་། གཟོ་བ་དང་། ལྷུར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་གྱི་ས་པ་གཟུང་སྟེ། ཡན་ཆད་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བའི་ས་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་རྟོག་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་དག་ལ་ཆོས་འདི་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་འདི་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་པའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

无生法的境界是三时。未来不一定会生起，也不一定存在。这是确定缘取色处，而不确定实质和时刻。由于是胜解作意，所以是有漏。无漏是缘取真如作意。
由于是熟悉和不熟悉，其中熟悉是由离贪所得。不熟悉是由修习所生。凡夫相续中所具有的是由于无始轮回中熟悉而由离贪所得。圣者相续中所具有的是由于不熟悉而由修习所生。
'入息出息'详细解释。'这二者'是指入息和出息两者。缘取它们的念就是入出息念。
关于'如同念住'，就像虽然是慧的本质，但为了生起念力而说是身等念住一样，入出息念虽然是慧的本质，但由于生起念力而称为入出息念。慧能摄持诸法。
'三近分'是指初禅、二禅、三禅的近分。为什么不是根本定中？因为与舍受相应。这样初禅近分等有舍受，而第四禅近分中没有入息出息。
为什么一定要确定与舍受相应呢？因此说'由于随顺寻伺'等。'其对治'是指入出息念的特征是对治寻伺。'与彼等不相应'是指与乐苦不相应。
若问：与二禅的喜受和三禅的无寻伺乐相应？为此说'乐和喜也障碍专注'，意思是它们是专注的敌人。入出息也是由专注所成就，意思是由专注所成就。
入出息念是由专注所成就，而'入出息修习'、'专注'、'专心'、'勤修'是同义词。
如此则是八地，指的是三禅地，因为往上不是入出息地。
'是欲界所依'，因为彼处寻伺多。修习所生是由修习所得，离贪所得是由离贪所得。
'唯此法者'意思是唯佛教徒，即具有此法者是此法者。外道则不然，因为与我执相违且甚深。

།བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ལུང་མེད་པར་ནི་བགྲང་བ་ཙམ་ཡང་མི་ཤེས་ན། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། ལུས་དང་སེམས་རྣལ་དུ་བཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། ལུས་གློད་པ་དང་སེམས་གློད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔར་འཇུག་པ་བགྲང་བར་བྱ་ལ། ཕྱིས་འབྱུང་ བ་བགྲང་བར་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་སྔར་འཇུག་ལ། འཆི་བ་ལ་ཕྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་རྟོགས་པ་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་འདྲིས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ཏུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །འཐོར་བྱེད་ཀྱི་རླུང་གི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ཁོ་ ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་རྣམ་པར་འཐོར་བྱེད་ཀྱི་རླུང་གི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་རིང་བར་མི་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ། གནོད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ། གྲང་ངམ་དྲོ་བ་དག་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ འབྱུང་ངོ་།།དེ་དག་ལ་བརྟེན་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་རག་སྟེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདིར་ཡང་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གཟུང་སྟེ། གོས་དྲི་མ་དང་འབྲེལ་པ་ལྟར་དག་པ་མེད་པས་ལྷག་མ་ དང་བཅས་པ་ནི་དག་པ་ཡིན་པར་མི་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ས་གང་བ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བར་ཏེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་ནི་དེ་དག་གི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ནི་རང་གི་ལུས་ཀྱི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་ བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་དང་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པ་ན་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རེ་ཞིག་གཟུགས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་སྨོས་སོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་ པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཡོད་མོད་ཀྱི།སྦུབས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ལུས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་སྨོས་སོ། །སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ས་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ། སེམས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་ བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཡོད་མོད་ཀྱི།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བའི་རྟེན་མ་ཡིན་པས་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱང་སྦུབས་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་ནས་འབྱུང་བའོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མཐུན་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་རྒྱས་པར འགྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ།ཆད་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

'由于自身不能证悟甚深法'中所说的甚深性是因为具足六种因缘。
若无经教，连简单的数数也不知晓，更何况随顺等等。
'安住身心'是指身心不造作，即放松身体和放松心念。
先数入息，后数出息，即先入后出，如是了知生死，由此熟习无常。
'风轮'是指向下随行。
'乃至遍散风'是指向上随行。
'唯作意于彼故不应理'是指风轮与遍散风之间，因为入息出息不会行至如此远处。
'是有益还是有害，是冷还是热'等等。
'依彼等心心所'是指依彼而转的意思。
'乃至胜法'是指从念住开始。
'入见道等'中的'等'字是为了包含修道和无学道。
'清净是尽智等'中的'等'字是为了包含无生智和无学正见，如同衣服沾染污垢一样，有余者不应是清净。
'身是何地'是指从欲界乃至第三禅地，入息出息唯属彼等地，其他地不是等至所缘。
'因为是身体的一部分'是指自身的一部分，因为念入息出息是缘自身的入息出息，而非缘他人身体的入息出息。
'依殊胜身心'等。
'因为无色界及羯罗蓝等位中无故'中，无色界者首先无色故说依身，羯罗蓝等位虽有身但非中空故说依殊胜身，无心等至中无心故说依心，第四禅等至者虽有心但非入出息所依故说依殊胜心，正因如此才说'若身有孔且有入出息地之心现前，如是则入'。
'生'是指从胎中出生。
'有情'是因为具有得与未得，以及假立相续。
'从等流生'是指由同类因所生的意思。
因为身体会增长衰减故非从增长生，因为断而结生故非从异熟生。

།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གཟུགས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅད་ནས་ཡང་ཉིང་མཚམས་འབྱོར་པའོ། །འོག་མའི་ཡིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་སེམས་བཞིས་རྟོགས་ལ།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་གསུམ་དང་གཉིས་དང་གཅིག་གིས་རྟོགས་སོ། །ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་ལ་སྤྱོད་ ལམ་པའི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པར་སྐྱེས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འོག་མའི་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིན་དང་རེ་ཞིག་སྤྲུལ་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་པའི་སེམས་འོག་མ་པས་གོང་མར་སྐྱེས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་མི་རྟོགས་ན་ དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།འཇུག་པའི་སྒོ་གཉིས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡུག་དང་། །དབུགས་རྔུབ་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་ བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་སོ།།ཞི་གནས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པའོ། །ལྷག་མཐོང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་ཀྱང་ཤེས་རབ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་ལྷག་མཐོང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། མདོ་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ སོ།།དགེ་བའི་ཕུང་པོ་མ་འདྲེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་ངོ་བོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སྟེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །ལུས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གསུམ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་རྣམས་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ།།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ལ་དེར་མཐོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དང་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ ཡིན་པར་བརྗོད་དོ།།ཐོས་སོགས་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་ནི་འབྲེལ་ དང་དམིགས་པ་ལས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲེལ་པ་ལས་དང་། དམིགས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞན་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སེམས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་སོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་མ་སྨྲས་ཤེ་ན།སེམས་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ནི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཞན་དག་ལ་འབྲེལ་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བརྗོད་ཅེ་ན། མདོ་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲེལ་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་འབྲེལ་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།

说'异熟色中没有如此'是指断开后又结合。关于'下地意识不能了知'，生在欲界者以四心了知，初禅、二禅、三禅地的有情则依次以三心、二心、一心了知。下地的变化心由生在初禅等者现前，威仪心由生在二禅者现前，因此说'不能以下地的威仪和变化心了知'。如是，且暂且变化和威仪心由下地者生在上地而现前者尚且不能了知，更何况其他善心和烦恼。
'已说二种入门'是指'于此入门不净与，入出息念'。'获得彼二等持已'是指获得不净观和入出息念的等持。'由得止'是指获得等持。'为修观'是指为修习智慧。虽生等持，若无智慧则不能断烦恼，因为经中说'烦恼是应以智慧摧毁的'。
若问'修习念住能成就观'此从何而来？从经中来，即'诸比丘，此是一乘道，即是诸念住。此是不杂善蕴，即是四念住'。'彼等自相即自体'中,'彼等自相'是指身等的，即是大种及所造性、领受性等。因身声也用于清净根等，故说'大种及所造性'。'除三者余即是法'是指除身、受、心外的行、想等一切有为无为诸法即是法念住。
关于'微尘'等，因为不是一切处都有此见解，故加'据说'二字。不依慧解释和所缘事，说是自性念住。'从闻等所生'是指诸念住是从修习所生，非生得。若问何以三种慧是念住，故说'念住亦有三'。
关于'余从相属及所缘'，何为念住？从相属和所缘而称念住。如何？说'余与彼俱生'，即与慧俱生的想等。为何不说心受等？因为心和受二者为所缘念住所摄。
如何说其他诸法是相属念住？从经中来，即'诸比丘，一切法是四念住的异名'。相属的念住即是相属念住，因为与自性念住相属故。

།དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་ དམིགས་པ་ལུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་གྲག་གོ།།ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཉིད་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པས། རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །དེས་དེ་དང་ལྡན་པ་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིས་རྗེས་སུ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ན་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ། ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཡོད་པས་ན་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་མདོ་ལས་འདོན་པ་ གཞན་བསྟན་པའོ།།དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའོ། །དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་འདི་ལ་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ན། དེ་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པའོ། ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་གཤེགས་པ་ཁྱེའུས་འཛིན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ཤིང་གཤེགས་པའི་ཁྱེའུས་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་དྲན་པས་དམིགས་པ་བཟུང་ན་དེ་ལྟ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེའི་དེ་ལྟ་ན་དྲན་པ ཉེ་བར་གནས་པས་ཤེས་རབ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ན་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་བསམ་པ་ནི་དྲན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ལྟར་དྲན་པའོ། །ཡང་གང་དུ་ཉེ་བར་གནས་ཤེ་ན། ལུས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ནི་ལུས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ལུས་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེད་པ་བྱེད་པ་པོར་བྱས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དོན་མདོའི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཟས་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཟས་འགགས་པས་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རེག་པ་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རེག་པ་འགགས་པས་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་འདི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལ་ཉེ་བར་གནས་པས་ན་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། །གལ་ཏེ་མདོ་དེ་ལས་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པར་བཞེད་པར་ མ་གྱུར་ན་ནི།དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཟས་ཀུན་འབྱུང་བས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་གསུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་གི་མིང་ནི་དམིགས་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།།དེའི་ཕྱིར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་རང་དང་གཞན་གཉི་གའི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་རྒྱུད་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།གཉི་གའི་རྒྱུད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'彼等之所缘'，智慧及与其俱生者彼等之所缘，身等即是所缘念住，如是而知。
关于'于身观身'等，随观即是念住，故随观即是念住。'彼具彼而随观'即是具智慧之意。
以此随观时即是随观。关于'于身观身而住'等，于此随观，由有观察智慧故有随观等，此是显示经中之异诵。
关于'由生起念力而趣入故'，生起力即是生起力。生起念力即是生起念力。此智慧由生起念力而趣入，故彼是由生起念力而趣入。其事即是由生起念力而趣入性，故如是。
'如木匠童子所持'，即是譬如木匠童子所持之义。若由念持所缘，则由智慧而了知，如是由念近住故，智慧即是念住。
关于'如是则可'，是就能作成就而言，故说'由此而安立念'。
若问如何由智慧安立念，故说'为宣说如所见故'，意思是念本身即是由智慧力而趣入。
宣说即是如是忆念。又问安住于何处？答曰：从身乃至法。故词句安立为：于身念住即是身念住等。
已说能作者作为作者之念住义从经中所出。
所说'从何'等广说即是：由食集故有身念住集，由食灭故有身念住灭。
由触集故有受集，由触灭故有受念住灭。
由名色集故有心念住集，如前。由作意集故有法念住集，亦如前。
又问此如何是所缘念住？答曰：由于此念近住故。由于此近住故为近住。
若经中不许是所缘念住，则'诸比丘，云何为四念住'乃至广说'由食集故'等，何故而说？身等非是智慧自性，亦非想等自性。
'此等之名如其所缘'即是彼等念住之所缘是身等，故名身念住等。
'此等由缘自他二者故各有三种'即是：由缘自相续故，由缘他相续故，由缘二者相续故。

།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། བརྟུན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྣབ་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམས་སྤངས་ཏེ་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་འདིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྔར་རགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རགས་པས་དེ་སྔར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ནས་ཚོར་བ་སྟེ་རྒྱུ་བ་རགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་སེམས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རྣམ་པས་སོ་སོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྣམ་པར་མཚོན་སླ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པའི་རྟེན་ནི་ལུས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལུས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་བུད་མེད་ཀྱི་ གཟུགས་ལ་ཆགས་ཤིང་འདོད་ཆགས་ལ་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་མངོན་པར་འདོད་པ་དེའོ། །སེམས་མ་ཞི་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁོངས་ སུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་ཏེ། ལུས་ནི་ཕྱི་ས་དང་འདྲ་བར་མི་གཙང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དེ་འབྲེལ་པས་མི་གཙང་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ས་དང་འབྱར་བའི་ཕྱག་དར་བཞིན་ནོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་ཏེ།གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་ཏེ། སེམས་ནི་མྱུར་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ གཉེན་པོར་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་རྣམས་རིལ་པོར་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་འདི་ནི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། འདི་ནི་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ པ་ནས།སེམས་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་སེམས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་བར་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་གཉི་ག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། འདྲེས་མ་ལ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བའོ། །དེ་ལས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུ་ བྱེད་སྐད་ཅིག་མར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་དཔྱོད་དོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྗེས་སུ་འཇུག་།དེ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དཔྱོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེའི་ཚེ། དེའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའོ།།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེད་མཆེད་དེ། དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དཔྱོད་ཅིང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྤྱི་ལ་དམིགས་པ་ལས་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་ རྩ་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གོ་རིམས་སོ།

如何说呢？具足精进、正知、正念，断除对世间的贪欲和忧恼，于内身观身而住。
同样，于外身观身而住，如前所说。于内外身观身而住，如前所说。如是以此方式有三种。
对于受念住等也应当如是运用。
先见粗相者，身是由四大及四大所造，故先见粗相。其次是受，因为行相粗显。随后是心，因为以诸法差别能容易了知其相。
法由有为、无为、相应、不相应等差别而极其微细。
或者如是，贪欲的所依是身，意思是说所缘是身。如经中说：'诸比丘，于女人色贪着系缚'等。
彼即是贪欲。彼即是心，是说对受的强烈欲求。心不寂静是因未断烦恼，因为诸烦恼摄属于法处。
次第者，身念住是对治不净颠倒，因为身体本质如粪秽般不净。其余诸法因与之相关故不净，如沾染粪秽的抹布。
受念住是对治乐颠倒，因为经中说'无论感受何种受，于此皆是苦'。
心念住是对治常颠倒，因为心迅速变化。
法念住是对治我颠倒。通过对诸法整体的分析，了知'此唯是法，此非是我'，是对治我颠倒的认知。
三者缘于不杂，即身念住唯缘于身，乃至心念住唯缘于心，因为缘于各别确定的对象。
第四者是二者，即法念住，缘于杂合，是缘于总相，意思是说缘于混杂。缘于不杂是缘于非混杂。
住于缘总相，即总摄身等一切，以无常行相观察。
由此生暖位，即于随念法之后，为了通达诸行刹那性而观察生灭。
诸行若是刹那性，如何相续？随后观察缘起。当以有漏智通达缘起时，随后以缘一切法门而观无我相。
其后观察蕴、界、处三种义，于七处善巧。如是从缘总相的法念住生起暖位善根，此是次第。

།སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་ཅུང་ཟད་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་ཞིག་བཤད་དོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བའི་རྣམ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བས་ན་དྲོ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མེའི་སྔ་ལྟས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གཙུབ་ ཤིང་སྟེང་འོག་གཙུབས་པ་ལས་མེའི་སྔ་ལྟས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མེའི་དྲོད་འབྱུང་ལ་དྲོད་ལ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་མངོན་པར་གཙུབས་པའི་རིམ་གྱིས་སྲིད་པའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་སྲེག་པ་ལས་འཇེབས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ ཤེས་ཀྱི་མེ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ན་ རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་བདུན་པ་ནས་རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནས་སོ།།གལ་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིང་གཞན་དུ་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བའི་རྩེ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་མཆོག་གི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དག་འདིའི་དཔལ་རྩེ་མོར་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དྲོད་དང་རྩེ་ མོ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཡོ་བ་གཉིས་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་ལྟུང་བ་དང་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩེ་མོ་དག་ལས་སོ། །ལྟུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་སོ། །འདའ་བ་ནི་བཟོད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཆེས་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་ཏེ།དྲོད་དག་ལས་ནི་འདའ་བ་མེད་དོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་དག་འགོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་དག་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་དག་གིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ།ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ཀྱང་ཡིན་པ་སྟེ། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་བར་བྱེད་པའོ། །སྔོན་ཐོབ་པ་རྣམས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ། །སྔར་ཐོབ་པར་དམན་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལྔར་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་དམན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དགའ་བ་ཆེན་པོ་མེད་དེ། དེའི་ ཕྱིར་དེའི་རིགས་ཅན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་གཞན་དག་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།།རྩེ་མོ་དེ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་དག་ལས་ཡང་བཟོད་པ་སྐྱེའོ། །མིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ལ་ཆེར་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ལ་ཆེར་བཟོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཟོད་པ་དག་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །དྲོ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་བདེན་པ་དག་ལ་ཆུང་ངུ་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འབྲིང་དུ་བཟོད་ལ། བཟོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཆེར་བཟོད་དོ་ཞེས་བཤད་པར འགྱུར་རོ།།རྣམ་གཉིས་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་སྟེ། རྩེ་མོ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་འགོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།བཟོད་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

论师仅仅略说一些比喻。所谓暖位，是暖相的善根。因为与暖相似故称为暖，因为是圣道之火的前相。就像上下钻木而生火的前相一样，从能知所知的钻木相钻而生圣道之火的暖相，从暖相以精进反复钻磨的次第，从焚烧干燥的有漏薪木中生起无漏智慧之火，因此称为暖位善根。
因为是相续，意思是因为是连续不断。若不如此而是以所缘间断的刹那为主，则不但不能缘四谛，更何况十六行相。这些差别将在下文解释，即在《俱舍论》第七品中'实有十六行相'之处。
若问：如果它们也与此相似，为何要分开宣说？为此说道：'因为是最胜法，故立异名'。为了了知名称的差别，说'因为是善根动摇的顶点'。'顶'这个词是最胜的意思，如说话者说'他达到了辉煌的顶点'。
暖和顶是两个动摇的善根，因为会退失。从这些会堕落和超越，即从顶位。堕落是从退失，超越是从现证忍位。如是显示此为最胜故为顶位。从暖位则无超越。
首先安立诸谛行相是什么意思呢？即是在诸谛上安立行相，意思是令缘于彼等。其他也能增长，其中'也'字表示法念住也是，增长即是修习。
不现前先前所得，因为对先前所得下劣法无欢喜故。对以五相所得法因为低劣故无大欢喜，因此现前其他殊胜种性。
从顶位小中大的次第增长中又生忍位。为了了知名称的差别，说'因为对谛深忍故'。又为何对谛深忍？为此说'从不退失门中'，因为从忍位无有退失。在暖位阶段对诸谛小忍，在顶位阶段中等忍，在忍位阶段深忍，如是解说。
'二种如是'是指小忍和中忍，如前所说顶位。'如实安立行相故'是指以法念住于诸谛安立行相，意思是如实安立行相。
忍位'一切由法增长'，是因为自性念住最胜故。

།ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ནི་དེའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་ཉེ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བའོ། །ངེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ངེས་པ་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།ཇི་ལྟར་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་རེ་རེ་ནས་ཕྲི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་འགོག་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་བསྡུ་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། འགོག་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་བསྡུའོ། །དེ་དག་གི་བདེན་པའི་རྣམ་ པ་རེ་རེ་ཕྲི་བ་དང་།དམིགས་པ་རེ་རེ་ཕྲི་ནས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་དེ་ལ་ནི་རྣམ་བཞིར་རྣམ་པ་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་གསུམ་དུའོ། །དེ་ནས་གཉིས་སུའོ། །དེ་ནས་གཅིག་ཏུ་སྟེ། རེ་ཞིག་བདེན་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཕྲི་བ་ནི་དེ་ལྟའོ། །དེ་ནས་གཅིག་ཏུ་ཡང་རྣམ་པ་གཏོད་ པར་མི་བྱེད་དེ།དམིགས་པ་ཕྲི་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །རིམ་པ་འདིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཁོ་ནར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དེར་ཐམས་ཅད་ནི་བཟོད་པ་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལྟ་བ་སྤྱད་པ་དང་། སྲེད་ པ་སྤྱད་པའོ།།ལྟ་བ་སྤྱད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་དང་། བདག་གིར་ལྟ་བ་སྤྱད་པའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །བདག་གིར་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པའི་རྣམ་པས་སོ། །སྲེད་པ་སྤྱད་པ་ ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉམས་པ་དང་། ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པས་སོ། །གང་ཞིག་སྐད་ཅིག་མ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་གང་ཟག་གི་སྤྱད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པའམ། སྟོང་པའི་རྣམ་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་སྟེ། རྒྱུན་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །སྔོན་ཟག་པ་མེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་རྩལ་གྱིས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔ་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་དེའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་ཏེ། དོན་བྱས་ཟིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

'为接近胜法'等文广泛出现。胜法缘于欲界苦，是因为其后生起法智忍的缘故。接近胜法与此相似。
由于未说明决定之故，即如同大忍一样，暖等诸位的所缘未说明决定，因此成立暖等这些是缘于三界苦等。
如何大忍是缘于欲界所摄苦的对境呢？当色界和无色界的对治等真谛行相和所缘一一减除时等文出现。'等'字包含色界和无色界的烦恼灭、集、苦谛，同样也包含欲界烦恼的对治、灭、集、苦谛。
减除它们的每一个真谛行相和每一个所缘。如何减除呢？在随顺随知分的道中，首先作四种行相，然后三种，然后二种，然后一种，如是首先减除每一个真谛行相。然后连一种行相也不作，这就是减除所缘的方式。
按此次第，仅缘于欲界苦，只作无常和苦的行相，仅有两个刹那，在此期间的一切是中忍。
瑜伽行者有二种：见行者和爱行者。见行者也有二种：我见行者和我所见行者。我见行者以无我行相入决定，我所见行者以空性行相入决定。
爱行者也有二种：我慢所损者和懈怠增上者。其中我慢所损者以无常行相入决定，懈怠增上者以苦行相入决定。
唯一刹那者是大忍，它随补特伽罗行相而与无常行相、苦行相或空性行相、无我相应。大忍是一刹那，即非相续。
'世间胜法等'文出现。'无同分因'是说明世间胜法是一切世间的最胜。因为先前无无漏法，由世间胜法的力量引发道谛，所以了知胜法是一切世间的最胜。
'一切五蕴及眷属皆说'是说暖等诸位是等持地摄，所以也有色蕴。'除得'是说其诸得在决择分时虽然现前，但已生起决择分者不现前决择分顺解脱分，因为无有必要。
已得果者不应现前加行道，因为已成办所作。

།དེའི་ཕྱིར་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པས་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པས་དེ་ལ་བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་གཏོད་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ལའོ། ། འགོག་པ་དམིགས་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་ཐོབ་བོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་གོ།།ལུས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་མ་འོངས་པ་བཞི་ཆར་འཐོབ་སྟེ། ཆེར་སྦྱངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་ བཅས་ཏེ་རྟེན་པས་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པོ།།དེ་ཁོ་ན་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཐོབ་བོ། །དེ་ལ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དག་ནི་ཐམས་ ཅད་དུ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་དང་།འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གཏོད་པ་སྟེ། འདྲ་བ་ནི་མཚུངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། བདེན་པ་གང་དང་གང་ལ་རྣམ་པ་གང་དང་གང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་མ་འོངས་པ་ཁོ་ན་དེས་འཐོབ་ཀྱི། གཞན་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རིགས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་བར་བྱ་བ་ལའོ། །བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་ བའི་སྒོ་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་རྙེད་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཐོབ་བོ། །འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་འཕེལ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ནི་ཐ་མ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་ཐོབ་སྟེ། འདིས་ སྔར་འཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་གོ། །རིགས་རྣམས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རིམ་པས་རིགས་རྣམས་ཐོབ་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ལ་མངོན་པར་འདོད་ལ། དེ་དག་ ཀྱང་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་དུས་ཁོ་ནར་ཐོབ་ཟིན་ཏོ།།རྩེ་མོ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གཏོད་པ་ལ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་འཐོབ་བོ། །འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་འཕེལ་བ་ལ་ནི་ཐ་མ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ ཡིན་ལ།མ་འོངས་པ་ལ་ནི་བཞི་ཆར་འཐོབ་སྟེ། དེ་དག་འཐོབ་པ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་གཏོད་པའི་ཚེ་དེའི་རིགས་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་ པ་ལ་སྟེ།བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་རོ། །རིགས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་དོ། །བཟོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པ་གཏོད་པ་དང་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ལ་ཡང་ཐ་མ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ ཁོ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཟོད་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དག་ལ་ནི་ཐ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཐ་མ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་བཞི་ཆར་རོ།

因此，暖位等的获得并非由暖位所摄。为说明另一种情况，故说'于三谛所缘的暖位作意'，即于苦、集、道三谛所缘的行相。灭谛所缘则于下文说明。
现在的法念住，是因为苦等是五蕴的自性，故于彼等所缘的法念住是现在的。未来则获得四种，即身、受、心、法念住。因为身、受等摄于苦等之中，故于彼等所缘的未来四种皆得，即是说修习纯熟者生起获得。现在的则以获得及所依而得现前性的获得。
唯彼二者，即现在与未来的法念住。其中无受等，因为灭谛非五蕴自性。行相于一切处皆相同，即于三谛所缘及灭谛所缘的暖位作意，相同即是等同的意思，即于任何谛作意任何行相，唯得与彼相应的未来，而非其他，因为未得诸类故。
于增长中，即于修习中。任何一种，即身念住等中任何一种是现在的，即以所缘门而成为现在。未来则以获得门而得四种。
唯于灭谛所缘暖位增长中，现在唯是最后法念住，因为其中无身等故。未来得四种，即先前所得者。一切行相，即十六行相。因为已得诸类故，即先前以作意次第已得诸类，此中以诸行相表示同分因，彼等亦于作意时已得。
于顶位四谛所缘作意中，现在是法念住，未来得四种。于灭谛所缘增长中，现在是最后法念住，未来得四种，因为彼等已生获得故。一切行相，因为于暖位作意时已得彼类故。
于三谛所缘增长中，即于苦、集、道所缘中，现在是四种中任何一种，未来则四种皆得。因已得诸类故，一切行相亦然。
于诸忍位一切处是最后，即于诸忍位作意及增长中，现在唯是最后法念住，如是诸忍皆以法增长故。于诸世第一法中是最后，即于现前世第一法时，现在是最后法念住。未来得四种。

།རྣམ་པ་ ནི་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་གོ།།གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ནི་མེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདྲ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་དང་།དེ་དང་ས་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་བདེན་པ་གང་ཞིག་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་རྣམ་པ་དག་ཁོ་ན་འཐོབ་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་པོར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེར་བཞི་ཁོ་ན་ཐོབ་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཆོག་དག་ཏུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།འབྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། ངེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པ་འམ། ཡང་ན་གང་གིས་ངེས་པར་འབྱེད་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེས་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དེ་ཉིད་ཁོ་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གསུམ་ནི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་དངོས་སུའོ། །བསྒོམ་ བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་བསམ་གཏན་དག་གི་ས་པ་ཡིན་པས་ན། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་བསམ་གཏན་ས་པའོ། །དེ་དག་ གིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོང་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ས་དྲུག་པ་ཡིན་ལ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ གོང་ན་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་མེད་དོ། །དེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་པའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གོང་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྟེན་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་སྤང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདོད་པའི་ཁམས་ནི་རགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དག་ཁོ་ན་ ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་དག་ནི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སྲིད་པ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཕེན་པར་ བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ནི་འོག་ནའང་ཡོད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདི་མི་འདོད་དེ། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་བཞི་ཆར་ཡང་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'唯有四种行相'，是指无常、苦、空、无我的行相。'因为没有其他的'是说，如此在胜法位中没有集等其他行相，因为唯缘于苦。
'因为与见道相似'中，相似是指与见道接近以及与其同地。在见道中，见到某谛时即获得彼谛之行相，初见道是缘于欲界所行之苦，如同在彼处唯获四种一样，在诸胜法位中也是如此。
抉择即是分别，是住于具有决定为前行的彼处，由于决定分别故称为决定分别，或者由何决定分别，彼即是决定分别。彼又是什么呢？说'圣道'，即是正见等。
'由彼断除疑惑故'，此说明唯彼是决定分别，而非其他。关于'由分别故'，是什么呢？此即是说'此是决定分别'。
如何是由分别故呢？为此广说'此是苦'等。由于彼能引导故而作利益，故为顺决择分。其中三者是以间接方式引导，诸胜法则是直接引导。
'修所生'是因为彼等是等持。'无间及殊胜静虑地'中，由于是无间、殊胜及诸静虑地，故称无间及殊胜静虑地。
'由彼等所摄故'即是由具有彼等之故的意思。'因为是见道眷属故上地则无'是说，见道是第六地，顺决择分也是见道的眷属，因此上地即无色界中则无。
'彼无'是指无见道。又为何上地无见道呢？为此说'彼无是因为缘于欲界故'，见道是缘于欲界。
诸无色界不缘于欲界，因为彼等由所依远等而远离。如何知道见道缘于欲界呢？为此说'彼亦因为是先应遍知及应断故'，欲界因为粗重，故应在色界、无色界之前遍知及断除。
由于具有异熟故，彼等的异熟是色界的五蕴。'唯是圆满者'中，顺退分静虑是能引发，如将说明。
'因为是有的对治故'，如此由无常等行相厌离有，因此非是能引发。'二者是否也在下地有'中，毗婆沙师不许此说，因为闻所生及思所生不应理成为顺决择分。
从所依门来说，四者皆是欲界所依，因为唯彼有入决定故。

།གསུམ་ནི་མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དང་ཆོས་མཆོག་མ་གཏོགས་པའོ། །འདི་དག་ནི་དང་པོ་མི་དེ་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གླིང་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་ལྷ་དག་ གི་ནང་དུ་ཡང་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་དང་པོ་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱིས་གཉི་གའི་རྟེན་ཅན་དག་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ ཀྱི་རྟེན་དེ་དག་འཐོབ་བོ།།ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པས་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོར་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཚེ་གཞན་དུ་མཚན་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའོ། །བུད་མེད་ཀྱིས་གཉི་གའི་རྟེན་ཅན་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་ཁོ་ནས་ཆོས་མཆོག་གི་གཉི་གའི་རྟེན་ ཅན་འཐོབ་ཀྱི་སྐྱེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེས་པས་ནི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་འཐོབ་བོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུད་མེད་ཉིད་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་ བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་ཡང་བུད་མེད་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ།།ས་བོར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འཕགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ས་གང་བ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ སོགས་པའི་ས་དེ་དག་འདོར་བ་ན་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་དག་གཏོང་གི་།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལྟར་འཆི་བའམ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ས་འདོར་བ་ནི་ས་འཕོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་སྟེ་གོང་དུ འཕོས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ས་འདོར་བ་ཁོ་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གཏོང་ངོ་། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་རིས་མཐུན་པ་བཏང་བ་ཁོ་ནས་གཏོང་གི་ ས་འཕོས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ས་གང་བའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གཏོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིས་མཐུན་པ་བཏང་བ་ཁོ་ནས་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་ གང་ཟག་ནི་དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཉེ་བར་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་འཆི་བ་ཙམ་དང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་བཏོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་གཞིས་དེ་ཉིད་ལ་བདེན་པ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ནི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་དག་སྐྱེད་པས་ནི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་བྱུང་བ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བྱུང་བ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཏང་བ་ཕྱིས་ལེན་པ་ན་སྔོན་གྱི་ མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་སྔོན་གྱི་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི། མ་འདྲིས་པ་དང་འབད་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྔར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་འབད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔོན་བཏང་བ་མི་འཐོབ་བོ།

三者仅在人中这句话是指除了大忍和胜法之外。这些首先仅在那些人中生起。三洲是指除了北俱卢洲，因为那里没有现观。
第四在天中也生起这句话是指在欲界天中生起，要结合上下文理解。大忍和胜法首先在天中也生起。
三者由男女二者的所依获得这句话是指每一个都能获得男女的所依。胜法获得者以非择灭断除女性之事，这是依据来世转变性别的情况而说的。
由女性获得二者所依这句话是指唯有女性能获得胜法的二种所依，而男性则不能，男性只能获得男性所依。为什么呢？因为女性以非择灭断除女性之故。这是说，凡是生起胜法者必定生起见道，而见真谛者不再转生为女性，这是定论。
舍弃地这广说为：圣者从初禅地乃至第四禅地所获得的顺决择分，舍弃这些初禅等地时，如实地从初禅地乃至第四禅地舍弃，而不是其他方式，不像凡夫地那样以死亡或退失而舍。
舍地是因为转生到上地之故这句话是指因死后转生上地，而不是因离贪。如从初禅死后转生二禅等地时，唯以舍地而舍顺决择分。凡夫唯以舍同分而舍，而非以转地。
凡夫获得某地的顺决择分后，转生下地时不是也舍弃顺决择分吗？这不是所许，因为唯以舍同分而舍故。圣者补特伽罗因见道增长其善根相续，所以不因仅仅死亡和退失而舍。
根本定即能见真谛这句话是说，彼必定于当生见真谛，而生起不动地和殊胜禅定地者，不必定于当生见真谛。因为厌离心强故这句话是指因为厌离心多的缘故。
如别解脱戒这句话是指如同别解脱戒舍弃后重受时获得非前者一样，顺决择分从退失中获得非前者也是如此。
对此说明原因：因为是不熟悉且需努力修习之故这句话是说，因为在无始轮回中是不熟悉的，所以不是以离贪而获得，因为之前未生起圣道加行。因为是需要努力修习的，所以不获得先前所舍。

།མཚམས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚམས་ནི་བར་མཚམས་སོ། །དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཐོབ་པའོ།།དེ་ན་དེའི་གོང་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། ཐོབ་ནས་ཉམས་པ་གང་ན་གནས་པ་དེའི་གོང་ནས་སོ། །མེད་ན་ནི་བཞི་ཁོ་ན་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཉམས་པ་གཉིས་ནི་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བས་བཏང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སེམས་བཅུ་དྲུག་སྐྱེས་ནས། འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་མཐོང་བའི་ལམ་བཏང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་ཉེས་པ་བྱས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཡོན་ཏན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་གྱིས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པ་ཡང་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་དྲིས་པའོ།།འདིའི་ཕན་ཡོན་ནི་སྐྱོན་མེད་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཆེས་ཉེ་བ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ། །རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་རྩ་མི་ཆད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྟེན་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ སྒོ་ནས་དེ་དག་ལ་དང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ལས་བརྩམས་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་བཤད་ཅེ་ན། དེ་དག་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་གྱུར་པས་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་ཐོབ་ངན་སོང་མི་འགྲོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པ་ལས་ནི་ རྣམ་པར་ཉམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བཟོད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེར་འགྲོ་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའོ།།དེ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དེ་དག་གོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་གིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་ནི་ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་བོ། །ཆེན་པོའི་ཚེ་ནི་ སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་དག་གིའོ། །ཆུང་ངུའི་ཚེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆེན་པོའི་ཚེ་ནི་ཟ་མ་དང་མ་ནིང་དང་། མཚན་གཉིས་པའི་ལུས་རྣམས་ཀྱིའོ། །བཟོད་པ་ཆེན་ པོ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ནི་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་བོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བསྐྲུན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྔར་སྐྱེད་པ་གཉིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་སྟེ།ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངན་སོང་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་གོ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འདི་རྒྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་རིགས་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་བཟོད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་ པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'如果有显示界限'这句话，'界限'是指间隔。显示它是指发愿后获得智慧。那么从其上生起，即从获得后退失所住之上生起。若无则仅从四处生起，即从暖位等处生起。
关于'两种退失不具足'，'完全退失'是指由特殊进展而舍弃，例如生起十六心后，由获得果位而舍弃见道。正因如此，所以说'完全退失不一定'。这不仅是由过失造成，也可能是由功德造成。
因此，凡是普遍退失的必定是完全退失，但凡是完全退失的不一定是普遍退失，这是指由功德所造成的情况。
问：'与解脱分有何差别'，是因认为获得它者必定是涅槃法性而发问。此之利益是若无过失则最接近见真谛。
'获得顶位不断根'是指殊胜善根的缘故，因为通过观察三宝功德而获得对它们的信心。
那么，为何从提婆达多开始说明普遍退失呢？因为是针对那些善根即将生起但尚未获得而退失的情况而说的。
'获得忍不堕恶趣'中，'即使从忍退失'这句话表明不存在从忍完全退失。因为远离了往生恶趣的业和烦恼的缘故，意思是说阻碍了产生投生恶趣的因——业和烦恼。
'获得不生法性'是指非择灭。'彼等随应'是指那些不生法性。'随应'是指小和中等。
如何呢？小忍时获得恶趣众生的不生法性。大时则是卵生和湿生的生处。小时是无想有情、北俱卢洲人和大梵天的投生。大时是两性人、无根人和双性人的身体。
正是大忍时获得第八有等和见所断的不生法性。
'因声闻等种性差别'是指声闻、独觉和正等觉的种性差别。
'有可能'是指解脱分为佛性所造，即先前生起的顺决择分从声闻种性转变成佛，又生起佛种性的意思。
关于'为遮止恶趣'，'传说'一词是因为有生的自在和可能利益众生，故此因不广。因此说'阿阇黎种性'，即获得声闻种性忍。声闻种性忍是法尔获得，因为不能转变。

།གཞན་གསུམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ནི་བཟློག་ནས་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ནི་རང་དོན་གཙོ་བོ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ངན་འགྲོ་མི་འཇུག་པས་དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ལས་ཀྱང་བཟློག་ནས། རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་བར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུངས་ནི་འདི་དང་གཞན། དངོས་གཞིས་དེ་ཉིད་ལ་བདེན་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་གཡོ་བ་དང་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་འགྲོལ་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའོ། །གསལ་བ་ནི་དབང་པོ་སྦྱངས་པ་དང་རྣོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལས་གཞན་པའི་རང་སངས་རྒྱས ཡོད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྔར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེད་པའོ།།དེའི་རིགས་རྣམས་བཟློག་པ་བཀག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་གི་ལུགས་ལྟར་ན་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང་རྩེ་མོ་བཟློག་པ་བཀག་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་བཟློག་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ སུ་འགྱུར་རོ།།ས་བོན་འདེབས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲུ་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇུག་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པས་སོ། ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྨོན་ལམ་ནི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཟས འགའ་ཙམ་བྱིན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟས་བྱིན་པ་ལས་གསུམ་ཆར་ཡང་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ།།བསླབ་པ་འགའ་ཙམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡིན་ནོ། །ཐར་པ་འདོད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་ སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ།།ཐར་པ་འདོད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཐར་པ་འདོད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། གང་ཞིག་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་འཁོར་བ་འདོར་བའི་བློ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མོས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉུང་ཟད་ཀྱིས་ ཀྱང་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཕེན་གྱི།དེ་ལས་བཟློག་པས་མང་པོ་དག་གིས་ཀྱང་འཕེན་པར་མི་ནུས་སོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐར་པའི་ཆ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་སྟེ། ཐར་པའི་ཆ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེའམ་དེའི་ཕྱིར་ཕན་པ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །མིའི་ནང་ནས་འཕེན་པར་བྱེད་དེ། སངས་ རྒྱས་འབྱུང་བ་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་ངོ་།།ཅི་རིགས་པར་ཤེས་རབ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་ཞིག་སྒྲ་མི་སྙན་ན་ནི་གཉི་ག་མེད་དོ། །ངན་སོང་དག་ན་ནི་སྐྱོ་བ་ཡོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་མེད་དོ། །ལྷའི་ནང་དག་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཡོད་ཀྱི་སྐྱོ་བ་མེད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་བཤད་པར་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གོ་རིམས་ཀྱི་བར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཡིན་པས་ དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་སྨོས་སོ།།རྒྱུ་མཐུན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཏེ། གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བཤད་དོ།།མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་ཤིང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་མེ་ཏོག་གི་ཆེད་ཀྱི་ཤིང་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་ཆེད་ཀྱི་ཤིང་ལ་འབྲས་བུའི་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར། ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

关于'其余三者'，与独觉相反而成就，意思是说，由于他们以自利为主，不会为了利他而入恶趣，因此远离忍辱，而成为独觉。
关于'导师与独觉之间的菩提'，其依据是'此与他，以正行见真谛'。
所谓'三摩地不动且明晰'，是因为解脱八过失而不动。明晰是因为诸根清净锐利。
关于'有些人认为除独角仙外还有其他独觉'，是指以声闻为先导，先前生起顺决择分。
所谓'彼等种姓之转变无有遮止'，是说按照他们的观点，暖位和顶位的转变没有遮止，因此生于独觉种姓者转变而成为独觉。
如播种是生起顺解脱分，如谷物生长是生起顺决择分，如谷物成熟是圣道。
关于'趣入'，趣入是以顺解脱分，成熟是以顺决择分，解脱是以圣道。
所谓'由其愿力所摄持'，是由意愿所摄持，愿是心的特殊状态。
关于'某人仅施些许食物'，因为具有身语相应的特征，由施食可能产生三种结果。
所谓'仅些许学处'是指身语业。
关于'由生起求解脱力'，生起力即具有力量。生起求解脱力即是生起求解脱力，即某人从内心深处生起舍弃轮回的心，趣入对涅槃的信解，即使是由少许布施、持戒、闻思所生起的，也能引发顺解脱分，与此相反，即使多量也不能引发。
关于'顺解脱分'，解脱分即是解脱分，解脱分是所获得的，对此有益的即是顺解脱分。
从人道中引发，无论佛陀出世与否。
关于'随其所应，因为具有智慧和无厌离'，首先，在北俱卢洲二者皆无。在恶趣中有厌离而无智慧。在天界中有智慧而无厌离。
所谓'开始解说现观次第'，即从'住戒具闻思，精进修行'开始，直到顺决择分的次第已经解说完毕。
关于'法忍无漏'，因为顺决择分也是法忍，所以特别说明无漏。
所谓'以同类因区分'，是说法智的同类因，因此为了了知是无漏，从顺决择分的忍区分开来，因为是能令理解，为了容易通达而解说。
关于'如花树与果树'，譬如为了花而种的树称为花树，同样，为了果实而种的树称为果树，法智忍也是如此。

།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལུང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ནི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པ་གང་ཞིག་།འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་སྤངས་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང དག་པ་ཉིད་དུའོ།།གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བདུན་གོར་མ་ཆག་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བའོ། །དེར་འཇུག་པ་ནི་མངོན་པར་འགྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ངེས་པར་དེར་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་དེར་མངོན་པར་འགྲོ་བ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གནས་སྐབས་དེ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ སྐྱེ་གནས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་འཐོབ་པས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མར་མེ་དང་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་འོངས་པ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། མར་མེ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །སྐྱེ་བཞིན་པའི་མར་མེས་མུན་པ་སེལ་ཅིང་འགག་བཞིན་པས་ སྡོང་བུ་དང་མར་བསྲེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་སྤོང་ལ།འགག་བཞིན་པས་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་སྤོང་ངོ་། །གཞན་དག་ན་རེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་བཟློག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་དེ་ཉིད་བཟློག་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སོ་སོའི་ཆོས་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བོའི་ཕྲག་པ་ལ ཞོན་ནས་དེ་འཚོག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འགའ་ཞིག་དགྲ་བོའི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་ཏེ།དགྲ་འཚོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགྲ་ལ་ཞོན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་ཉིད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གཉི་གས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ རྣམས་དང་བཟོད་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་བཟློག་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པའི་བཟོད་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་མི་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཙམ་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ།དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ཤེས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དང་པོ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆོས་ཤེས་པས་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་སྟེ། དེ་ནས་སོ། །ལྷག་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལའོ།

所谓'彼性'即是忍。为什么呢？因为已确定趣入真实性，故而如是说。
彼性如何呢？以经典成立，所谓'真实性出自经典'。如何呢？广说'凡是真实，即是完全触及并断除贪欲者'。
'于彼'即是于真实性。'成为一者'即是必定于七生之内证得涅槃。'趣入彼'即是趣向，表明具有一性相而确定于彼。
又问趣向彼者是什么？即是获得彼位，由获得生处真实性决定而称为趣入决定。
关于'如灯与生'，具有未来作用者有三：生、灯、苦法智忍。
如正生起的灯能除暗，正灭时则烧尽灯芯与油，如是正生起的苦法智能断除凡夫性，正灭时则断除十随眠。
其他人说，关于'以世间胜法'，若问如何，则配合上下文'即能遮止凡夫性'。
非也，因为是彼之法故，意即因为是凡夫之法，凡夫法本身不可能遮止。
'因与彼相违故无过失'，即虽是凡夫法，然而与凡夫性相违。
'如骑敌肩而杀敌'，譬如有人骑在敌人肩上杀敌，如是骑在凡夫性之敌上而摧毁凡夫性。
其他人说'二者'即是世间胜法与忍能遮止凡夫性。
如何呢？'因为与无间道和解脱道相顺'，世间胜法如同无间道，因为与所得相违故。苦法智忍如同解脱道，因为与不具者同时生起故。
其次，关于'即于彼之法智'，法智即是决定执取法性。
'因为最初了知法性真实故'，有漏诸法之真实性即是无颠倒故为无常、苦等，因通达此故称为苦法智，为使真实性之声不显故。
如是于集等亦当随理而说。
随后智虽亦是了知法性真实，然非最初，故不称为法智。
'因从彼因所生故'，即是因为以彼为因故。如法智以苦等行相通达并遍知欲界苦等谛，如是通达色界、无色界苦故为随后智。
'如是'等广说。'以相续生起次第'即是相续生起之次第，即是其后。'于余'即是于色界、无色界之集。

།སྡེ་པ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཆོས་སྲུང་བའི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་གི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་གཅིག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་གི་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དབྱེ་བ་མ་བྱས་པར་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའོ། །ཁ་ཅིག་གི་བརྒྱད་དེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་བདེན་པའི་ དབྱེ་བ་དང་།ཆོས་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་གི་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་བཞི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྡེ་པ་གཞན་དག་གི་བློ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཏོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པ་ནི། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་མེད་པར་བདེན་པ་ རྣམས་མཐོང་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་སྟེ།འདིར་དམིགས་པ་ནི་འཛིན་པ་ལ་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་དམིགས་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ན། མཐོང་བ་དང་དམིགས་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཤེས་རབ་ཁོ་ནས་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གིས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་དང་། དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གཟུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ནི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས པ་ཡིན་པ་ནི་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པའམ།ཡང་ན་བདེན་པ་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཐོབ་པ་དང་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོབ་པ་མ་གཏོགས་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་པོ་འམ་སྡུག་བསྔལ་གྱིའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ ན།དེའི་ཕྱིར་སྤོང་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བའི་དུས་ན་ཀུན་འབྱུང་སྤོང་ཞིང་འགོག་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ལ། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་ པ་བཞི་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དོན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་མང་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'其他部派'是指圣法护部等部派主张顿悟四谛。如何顿悟呢？有些人认为仅通过了知苦谛就能证悟四圣谛，所以顿悟是在一刹那间证悟。
有些人说是四刹那，即对四谛不分等持与非等持而了知的四个刹那。
有些人说是八刹那，即由欲界、色界、无色界诸谛的差别以及法随智的差别而成八种。
有些人说是十二刹那，即在前述八刹那之上又生起四种世间智。
如是其他部派见解各异。所谓'无差别证悟'。
此有三种，即见证悟、所缘证悟和作用证悟。
所谓见证悟，即见本身即是证悟，是对诸谛的证悟。如是，无慧则无法见到诸谛，因此是见证悟。
'以无漏慧见诸谛'，因经中说：'诸比丘，以无漏慧所见即是见。'
所缘证悟即是所缘的证悟，此处所缘是指执取。若所缘是执取，则见与所缘二者有何差别？慧单独是见，而慧及其相应法是所缘，这就是差别。
因此说'所缘证悟是由与彼相应诸法'，其中'及'字也包含慧。因此如是，凡是见必定是所缘，而受等的所缘则不是见。
作用本身即是证悟即是作用证悟，或者说是三谛的作用即是作用，这将在后文解释。
关于'非相应'，'及'字表示与相应法及慧都是。
'戒、生等'中的'等'字包含得、住等。
一切俱生法互为作用，除得之外的俱生戒等诸法是俱生因。
'见苦时彼'是指能证悟者或苦的。三种证悟如前所说。
其中作用证悟是遍知苦。
问：如何是集等三谛的证悟？答：'为断除、现证及修习'，即见苦时断除集，以得的方式现证灭，以现前的方式修习道。
'因行相差别'是指每一谛各有四行相，且诸行相互有不同意义，一心中不应有多行相。

།འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ལ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་གཅིག་པར་མི་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།འོ་ན་ནི་བདེན་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་མཐོང་བར་མི་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་དང་འགལ་ལོ།།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བདེན་པ་རྣམས་སྔར་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཕྱིས་དེ་དག་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱོར་ བ་མེད་པར་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།བར་སྐབས་སུ་ལྡང་བ་ཡོད་མེད་ཅེས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་མདོ་ལས་གང་ཞིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཅིག་ལ་ཟས་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ན། མ་ལངས་པ་དེས་ནི་ཟས་ཟ་བ་སྲིད་པར་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་བར་སྐབས་སུ་ལྡང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་མེད་དེ། སྲིད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤིང་སཱ་ལ་དང་། གསོ་སྦྱོང་བསྟན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཅིག་མཐོང་ན་ལྷག མ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་དེའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པའོ། །འགོག་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ།།དེའི་ཚེ་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱ་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤངས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དང་། སྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་ པ་མེད་དོ།།མདོ་ལས་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་མཐོང་བའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདེན་པ་རེ་རེ་ཡང་མཐོང་བར་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།དཔེ་དང་བཅས་པའི་མདོ་གསུམ་ཁུངས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ལུང་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཙུན་པ་ཅི་ལགས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་མཐར་གྱིས་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་འམ།འོན་ཏེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ལགས། ཁྱིམ་བདག་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་མཐར་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་ཀྱིས། མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་པ་ནི་མེད་དོ། །ཁྱིམ་བདག་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་ པར་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ།

若说'一切皆是无我相'，由于无我相于四谛皆相同之故，从见此而悟入不相违。若如是，则不应见诸谛为苦等。即苦、集、灭、道，或者说苦等，诸谛于苦不应见为苦等十五相。
如是广说。若不许以无漏智慧于苦等诸谛各别见为苦等相者，则与'此圣声闻作意于苦'等广说之经相违。
若谓如是相于加行位亦有，故说'无漏作意'。于加行位中无漏作意不可能有。若谓如是是在修道中，即'圣声闻于苦'等所说。
不应如是说，以如所见而修故。如是，诸谛如先前所见，其后即如是于修道中修习。'于余得自在故'者，得自在即是无需加行而能现前见集等之能力。
应当观察'中间是否有起'。如经中说'若有为证得预流果而入'等，未起者亦可能食食。有说由缘不具足故中间有起。
说一切有部说无，如同依世间而说娑罗树及布萨，是依观察而说。由'见一则是余者之作用现观'故，即由此故说'见苦则有三种现观'。
云何？见苦所断烦恼即是断集，所得灭即是现证灭，尔时所现前对治即是修道。如是集等诸法是作用现观，以断、现证及修故。是故我等如是承许亦无过失。
经中说次第现观，岂非有过？故说'经中为见现观故'。应许各别见诸谛，若不尔者，则不能断除于彼邪入之诸烦恼。
有三部经及譬喻为教证，此出自相应教。云何？长者给孤独白世尊言：'大德，四圣谛是次第现观耶？抑或是一现观耶？'
'长者，四圣谛是次第现观，非一现观。长者，若有如是说：未现观苦圣谛而现观集圣谛。'

།ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་སྐད་དུ་ནི་མ་སྨྲ་ ཞིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མེད་ཅིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་གནས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཁྱིམ་བདག་དཔེར་ན་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་ཁང་པ་རྩེག་མ་འམ་ཁང་པ་རྩེག་མ་ཆེན་པོའི་རྨང་ལ་རྐང་པ་མ་གཞག་པར་རྩིག་པ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ། །རྩིག་པ་ལ་མ་གཞག་པར་ཕྱམ་སོ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ། །ཕྱམ་སོ་ལ་མ་གཞག་པར་གཡོགས་མ་ལ་གཞག་པར་ བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་ན།དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲ་ཞིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁང་པ་རྩེག་མ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་ཇི་སྐད་ཞུས་པ་དེ་སྐད་དུ་དགེ་སློང་གཅིག་ཅིག་གིས་ཀྱང་ཞུས་ཏེ། དཔེའི་ཁྱད་པར་ནི་དགེ་སློང་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་བང་རིམ་ བཞི་ཡོད་པའི་ཐེམ་སྐས་ཐ་མ་ལ་མ་གཟེགས་པར་གཉིས་པ་ལ་གཟེགས་པར་བྱའོ།།གཉིས་པ་ལ་མ་གཟེགས་པར་གསུམ་པ་ནས་བཞི་པ་ལ་གཟེགས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲ་ཞིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་ཞུས་ཏེ། དཔེའི་ཁྱད་ པར་ནི་ཀུན་དགའ་བོ་དཔེར་ན་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་གདང་བུ་བཞི་པའི་སྐས་ལ།གདང་བུ་ཐ་མ་ལ་རྐང་པས་མ་གཟེགས་པར་གདང་བུ་གཉིས་པ་ལ་གཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཁང་བཟངས་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་གཟེག་གོ་ཞེས་སྨྲ་ན་དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲ་ཞིག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ དགའ་བོ་གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་གནས་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།མདོ་གསུམ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདེན་པ་མངོན་ པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་མི་འདོད་ན།མདོ་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེས་བྱ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ལམ་ཡིན་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པར་ནི་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་མི་རིགས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྡུག་བསྔལ་སྨོས་པས་ཀུན་འབྱུང་ཡང་བཟུང་བ་ ལས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་འགོག་པ་དང་ལམ་གཉིས་ཀྱང་བཟུང་སྟེ།སངས་རྒྱས་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རབ་ཏུ་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་ནེམ་ནུར་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་ཚེ་རིང་བ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་ངེས་པ་ཁོ་ན་ན་བདེན་པ་གཞན་ཡང་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།མ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ ན་ཐེ་ཚོམ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་ན་སྟེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་དག་ནི་ས་དྲུག་གོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་བསམ་ གཏན་ས་པའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་ཀྱི་རྐུན་པོ་འབྱིན་པ་དང་སྒོ་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོམ་རྐུན་དེའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བྲལ་བའི་ཐོབ་པའི་སྒོ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ།

未证悟集圣谛之前就要证悟灭圣谛，未证悟灭圣谛之前就要证悟道圣谛，若有人这样说，就应该告诉他不要这样说。为什么呢？未证悟苦圣谛之前就证悟集圣谛是不可能的，没有这样的机会，如前所说到'这是不可能的'为止。'这是可能的'也如前所说。
居士，譬如有人这样说：'我不踏在楼房或大楼房的地基上就要踏在墙上，不踏在墙上就要踏在横梁上，不踏在横梁上就要踏在屋顶上'，就应该告诉他不要这样说。为什么呢？如'楼房'等详细所说。
居士给孤独食所问的那样，也有一位比丘如是问，譬喻的差别是：'某位比丘这样说：我不登上四级台阶的第一级就要登上第二级，不登上第二级就要登上第三级乃至第四级'，就应该告诉他不要这样说。
具寿阿难也如是问，譬喻的差别是：'阿难，譬如有人这样说：我要在四根横木的梯子上，不踏第一根横木就要踏第二根横木'乃至'登上殿顶'，就应该告诉他不要这样说，如是详说。
同样，'阿难，若有人这样说：我未证悟苦圣谛之前'乃至'这是不可能的'，如是详说。这就是这三部经。
'若对苦无有怀疑'等详说，是说如果不承认一起证悟诸谛，那么如何解释经文？
'佛'是指无学法，这些也是道，未证悟道谛就不应该对此无有怀疑。或者说，说'苦'时也包含了'集'，说'佛'时也包含了灭和道二者，因为佛是断除和智慧的区分。
其中'怀疑'和'疑惑'是同义词，如'长寿'和'长久住世'一样。因此确定苦谛时其他谛也必定确定。
不是的，因为说的是不再生起和必定断除的意思。证知苦时不会再生起怀疑，这是在大忍位时，因为已得不生法性。那时也必定断除，因此与经无相违。
如前所说'这些是六地'是指未至定地和殊胜静虑地。
'如两个盗贼的驱逐和关门'是说无间道以断除烦恼盗贼的得而驱逐，解脱道则以如是作为而关闭离系得之门。

། གལ་ཏེ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཉིས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གཉིས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ཡུལ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་ སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་སྔར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དོན་མེད་པ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ལ། ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཞིང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཛིན་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀུན་དུ སྦྱོར་བའི་རིས་དགུ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་དགུ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་འདོན་ཏོ། །མ་ཡིན་ཏེ་བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འགལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་ལ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་རིས་ནི་གཙོར་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེར་བརྗོད་ པ་ནི།རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གྱིས་བྱས་པ་ལས་རྒྱལ་པོས་བྱས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མ་མཐོང་བ་རྣམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ སྐད་ཅིག་མ་ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ།།ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་མཐོང་བས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །མཐོང་བ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་དེས་སོ། ། མ་མཐོང་བ་དེ་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི ཤེས་པས་བཟོད་པ་མ་མཐོང་བ་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།བདེན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཀྱི། མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་མ་མཐོང་ནས་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་མ་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེར་བཤད་པ་ནི་དཔེར་ན་ཉག་མ་གཅིག་མ་བརྔས་པས་ཞིང་མ་བརྔས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡིན་ པས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།

如果说是无间道第二，苦法智忍的无间道第二是苦类智忍，同样地，苦类智忍的无间道第二是集法智忍。其余的也应当如此说。
所谓'不会对同一所缘生起断除怀疑的智慧'是指无间道所缘的欲界苦等。由此会如何呢？后来不会确定为'已完全了知苦'，因为缘于彼境的智慧先前未生起。这样教示也将成为无意义。这首先是合理的。
佛陀也说了苦法智和苦类智，因此必定二者都应存在。
如果说'由诸忍断除烦恼'，是说如果诸忍断除烦恼而诸智不断，诸智仅仅是持有彼离系得，那么这就与论中所说的'九品结'相违。论中这样说：'九品结，即四种法智所断、四种类智所断和修所断。'
所谓'不是的，因为诸忍是智的眷属'是说没有相违。诸忍成为智的眷属，因此称忍所断的结品为智所断，修所断的结品则主要是智所断。
对此举例说：'如同王的眷属所作被称为王所作一样。'
所谓'为见未见真谛'是指为见未见的四圣谛，故称见道。除了道类智外，其余十五刹那是见道。
所谓'为修习如所见'是指道类智忍以道类智所见而修习如所见。
所谓'见已见不是吗'是指第十六刹那。
若问未见的是什么，说'道类智忍'，道类智忍缘除自身外其余随类智分的道。不能缘自身，因为相违。
如果说后来随顺智见到那些未见的忍，'因为真实'等广说。正因为如此说'因为未见真谛'，而不是说'为见未见'。
正因为如此说'未见一刹那就不是见真谛'。
世间的比喻说：'如同未割一根草就是未割田地一样。'
所谓'因为是果'是说道类智是预流果所摄，因此因为是果，如同一来果等，确定是修道。

།ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེ་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་དང་། རྣམ་ པ་བཅུ་དྲུག་ཞེས་བྱ་བ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ནས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིའི་བར་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ལམ་སྔ་མ་རྣམ་པར་ ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུགས་པའི་ལམ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ནར་ཞུགས་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་གཏོང་གི་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཞུགས་པའི་ ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བཞིན་དུ། རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་བཟོད་པ་འམ་ཤེས་པ་འང་རུང་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཞིའི་གཉེན་པོ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མོ་ཞེས་སྔར་མཛོད་ཀྱི་གནས་ལྔ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤངས་པ་ཡང་ དག་པར་འཛིན་པ་དེའི་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་ལམ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེས་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཡིན་ཏེ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཕན་ཆད་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ཀྱང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལྟར་ཡིན་ན་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བདུན་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྒྱད་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་པ་སྟེ། བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་མོ། ། མཐོང་བ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་ཉིད་དོ་ཞེས་མི་བྱའི། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བར་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཟོད་པ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་བར་མར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན ནོ།།ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ལམ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་སྟེ། ད་ནི་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པར་དེ་ལྟར་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་དད་པས་ནུས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ན་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་དཔྱོད་པ་དག་གིས་མངོན་པར་དགའ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན། རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ། དངོས་པོའི་བྱེད་པ་པོའོ། །དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།

所谓'为获得八智和十六行相'是指在随道智时获得八智和十六行相，即四法智和四随智，以及所谓的十六行相，从苦的四行相到道的四行相，如同其他修道一样。在见道中唯获得等分的智和行相。因此，随道智唯是修道。
'因前道损坏'是指入道损坏之义。如同一来果和不还果的果道一样，唯在修道中舍弃入道，而在见道中则不然，在随道智中舍弃入道，因此也唯是修道。
所谓'因为是相续'是指此随道智如同其他修道一样是相续的，而在见道中无论是忍或智都没有相续，因此随道智也是修道。
若随道智是修道，为何不从中退失？为此说'不退失是因为正持见所断的断'，意思是正持见所断的断，如前在《俱舍论》第五品中已说'对治基础是解脱道'。唯随道智正持见所断诸法的断，从此不退失。
若从果道退失，则将从预流果也退失，然而从彼不退失。正因如此'是见道'是因为彼正持见所断的断。
'非也，因为将有过度推论'是指随道智以后的修道也将成为见道，因为彼也正持见所断的断。若如是，则一来果等也将成为见道。
问：'为何七智是见道？'是想着第八随道智非是，那七智是四法智和三随智。不是因为见未圆满，为见未见真谛而说诸智即是见道，那么为何？因为是见道的间隔，因为是两忍之间的间隔，故彼七智也是见道。
现在将详细解说'如何是圣道生起的补特伽罗等'。道有三种：见道、修道和无学道，现在将详细说明如何安立补特伽罗于此三道中。
其中首先详说'见道的自性'。钝根者因信而生起功能，故住于彼十五刹那时称为随信行。利根者因观察而生起欢喜，故称为随法行。随行故为随行，是事物的作者。随信而行故为随信行。

།དེ་ལ་འདི་ཡོད་པས་ན་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །སྔོན་གཞན་ལས་ཡིད་ཆེས་པས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་ མཐོང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་སྟེ།བདེན་པ་མཐོང་ན་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སམ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་འབྲང་བ་སྟེ།སྔོན་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ལྔའི་བར་དུ་སྤངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན། དེ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་འབྲས་བུ་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དག་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན། གཉིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའི་ཆེད་དུ་སྟེ། དཔེར་ན་པགས་པའི་ཕྱིར་གུང་གསོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་དང པོ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གོང་རོལ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པས་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ན།མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་བ་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བཟོད་པས་གཞོམ་མིན་སྒོམ་ཁོ་ནས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པའོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡན་ཆད་ནས་གཞན་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དད་པ་དང་ཤེས་རབ་ལྷག་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་པ་ལྷག་པས་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དད་པས་མོས་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ལ་ཤེས་རབ་མེད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ལ་ཤེས་རབ་ལྷག་པས་མཐོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་དད་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ལྔའི་བར་བཅོམ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་ཀྱང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་གང་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་ཐོབ པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་སྤངས་ཀྱང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱ་ལ། ཕྱིར་མི་ འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར། འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་གྱི། །ལམ་ཐོབ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་གོང་མ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་ བ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་ལ།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཐོབ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །གང་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ལས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཐུག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་སྟེ།དེ་དག་ལ་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于有此，故为随信行者。以前从他处生起信解而随顺义理之故，此说是在见真谛之前，若见真谛则是自己现证。随法行者亦如是，即由随顺法故为随法行者。由于此人有此，或由具随法行之性质故为随法行者，因为以前唯由自己随顺经等法十二分教之义理故。
虽是断除五种之间，'之间'之词，即是断除一、二、三、四五种，如是说为入初果者，譬如具足一切系缚者。第二，断除至第九。'第二'即是为第二，譬如说为'为皮而杀'。
不能最初即得阿罗汉果，即是在得不还果之前不能得阿罗汉果。为何？说'因为见道不能断修所断'，若阿罗汉果是由断除有顶修所断而成，则见道不可能断除修所断诸法，因为经中说'非忍所坏唯修断'故。
又因为先前不可能离有顶贪，即是在先前凡夫阶段，不可能以世间道离有顶贪。无有对治有顶的世间道，因为世间道是由上地近分所摄，而彼以上再无其他故。
由信慧增胜而区分胜解与见，即是由信增胜而区分故为信胜解，并非是彼无慧，由慧增胜而以见区分故为见至，并非是彼无信。
由说断除五种之间故，为何断除五种却唯说第十六心为预流果等，广说。
关于'乃至为殊胜'，为何殊胜而精进？说'为得果'。如是于其他果亦当配合，即是一来果与不还果。为何先前以世间道断除七种、八种，于第十六心说为一来，而不说为入不还果？因为'得果为殊胜果之道，无得'等。
如是虽离欲界贪，乃至离无所有处贪，于第十六心唯说为不还，而不说为入阿罗汉果，因为'得果为殊胜果'等广说。
某者离三禅贪而依下地，即是依无所有等乃至二禅中任一，因为彼等无乐根故。

།དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཞིག་སྟེ། གོང་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཟག་ པ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེའི་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དེའི་གོང་བསམ་གཏན་བཞི་པའམ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་དེ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ནི་ས་འཕོས་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་བཏང་ལ།དེས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མངོན་དུ་མ་བྱས་པས་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་གཉི་ག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ན། འཕགས་པ་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པར་གསུངས་ཏེ། བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མི་ལྡན་གྱི་འཕགས་པ་ནི་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ནང་དུ་བྲིས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་གཞག་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་བདེན་པའི་དབང པོ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ལས་དང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་གང་ ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དང་པོ་ཁོ་ནར་ལམ་ཆེན་པོར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ནི་དཔེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་དཔེའི་རྣམ་པའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། རྣམ་པ་འདིས་དཔེ་གཞན་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་བརྒྱུད་པས་སྤེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་བརྒྱུད་པས་སྤེལ་ ཞིང་ཕན་བཏགས་པས་དེས་ན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་དག་ལ་ཚད་དེ་བུངས་གླགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་རྩ་ནས་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ནི་རྩ་བ་དང་ ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆུང་བའི་དུར་བྱིད་ཐུན་གཅིག་གིས་སྐྱོན་མང་པོ་འབྱིན་པ་དང་འདྲ་ཞིང་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མས་མུན་པ་ཆེན་པོ་འཇོམས་པ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ནས་སྐྱེ་བ་བདུན་ཡོད་པས་ན་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ནི་རབ་ཏུའོ།།དེ་ལྟར་མ་ཐོགས་ན་ཞེས་འབྱུང་བས་ཐམས་ཅད་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་བའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་དེར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དེ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ལམ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་དང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །བརྒྱད་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ལུགས་ལས་བཟློག་སྟེ་བགྲངས་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཐ་དད་པའི རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ནི། ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཟད་པར་བྱས་པ་ཡང་། གལ་ཏེ་ཕྱིས་འཕགས་ པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ན།དེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ།

那是唯一生于欲界者，因为上界没有见道。他必定现证殊胜果位的无漏第三禅地之道。若非如此，生于其上者，即生于第四禅或无色界的圣者，将不具足乐根。他以转生上界而舍弃有漏第三禅，又未现证无漏禅，则应具足有漏和无漏两种乐根，然而经中明确宣说生于上界的圣者必定具足乐根：'乐根与第四禅及生于无色界的凡夫不相应，但与圣者相应'。
有些人说：'虽然这段文字写在《广释》中，但似乎不是确立的观点，因为经中说'有些人说'。圣者具足真谛根这种说法，仅是就世间而言。'
如是，首先已经解说了多分离欲者和离欲者的决定趣入补特伽罗的建立。'最初不可能是大道'是说初学者的相续被烦恼所染污，正因为如此，才说'生起大道'等。'这是譬喻的形相'意思是这是譬喻的分类。因此这样说明以此方式也应说其他譬喻，若非如此，就应说'这是譬喻'。
'无始轮回相续增长'是说无始轮回相续增长并互相影响，所以称为'大'，因为这些是有量可度的。'从根本断除那些烦恼'意思是断除得，因为烦恼依赖于得，所以得与根本相顺。如同小毒药一剂能除多病，又如刹那明灯能破大暗。
其中最多有七次生故称为极七返，'极'字意为'最'。由于经中说'若不如此'，表明并非一切都是必然的，正因为如此，经中说'一切中最劣'。'从此解脱'意思是从该道趣向涅槃。
'得初道故'中，初道即见道。'也是第八'是说从阿罗汉开始逆数，在八种补特伽罗中，为现证预流果而趣入的随信行者和随法行者是第八。若说'为得初果故'，则多分离欲者等，以世间道断除六品烦恼者，若后来现证圣道，那时他是一来者，他也将成为预流者。

།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་དང་པོ་ ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་འདི་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནས་བཟུང་ སྟེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཞུགས་པ་དང་འབྲས་བུའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ལམ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ལམ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའོ། །བརྒྱད་པས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཁོ་ན་ཐོབ་ཀྱི། འབྲས་བུའི་ ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ནས་ཐོབ་ཀྱི། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་འམ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བརྒྱད་པས་ནི་ མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། བརྒྱད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདབ་མ་བདུན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། གཟུགས་འགོག་པ་ དང་།གཟུགས་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།ཚུལ་འདིས་ནི་གནས་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །འདབ་མ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། བདུན་ཚན་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཤིང་དེ་ལ་ལོ་མ་བདུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེ་དང་པོ་ནི་གསུང་རབ་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་ པར་རོ།།གལ་ཏེ་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་རེ་རེ་སྲིད་པ་བདུན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ན། འོ་ན་གང་མདོ་ལས་གང་ཟག་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ། འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་འགྲོ་བའམ་མིའི་འགྲོ་བར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་ པའོ།།འོན་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟག་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དགོངས་པ་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གོང་དུ་འཕོ་བ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་ལྷག་པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།དེ་འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་འཕོ་གཞན་སྲིད་རྩེ་མོར་འགྲོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་ བ་གཅིག་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་འགྲོ་བའམ།མིའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མདོ་འམ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གང་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གླེངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སོ་སོར་ལན་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།

同样地，以世间道从欲界离贪者也是在第十六心成为不还果，而非预流果。那么这也是第一果，因此若成为预流果者，这也是不应理的。
说'获得一切果'等，其中具有获得预流果等一切果的性质，故称为获得一切果。从此以后，由获得果故称为预流果。
关于'由获得入圣道和果道'，入圣道是具有十五刹那的特征。果道是道后得智。第八圣者仅获得预流道，而未得果道。
关于'由获得见道和修道'，见道是十五刹那。修道是道后得智，这也唯有预流果者获得，而信随行者或法随行者第八圣者则不得。
'由现证一切预流果'是指也见到道后得智忍的刹那，因此唯有彼者是预流果，而第八圣者则不是。
'如精通七处和七叶'是如说比丘精通七处。怎样呢？若问：'诸比丘，如何是比丘精通七处？'答：'如实了知色，如实了知色集、色灭、趣向色灭之道、色味、过患及出离。'同样也应说受、想、诸行及诸识。
以此方式将成为精通三十五处。虽有数百叶，因为七数相应，故称彼树为七叶。第一个譬喻是经典所成立，第二个是世间所共知，这是差别。
若天与人各有七次结生，那么与经中所说'具足见解之补特伽罗'等如何不相违？'一趣中'是指不于天趣或人趣成就第八有。若按字面理解，中有也是欲界，因此'一趣中'这是确定有所密意。
如是也广说'乃至有顶上升'，上升者于一切处死有，以一趣相续而成就其他殊胜生，如说：'跳越半跳一切处，死有余至有顶行。'
因此说'是依欲界而说'，于一趣即欲界天趣或人趣中不成就第八有，而于色界和无色界则不然。对此有何经教或理证能证知？从何处能了知'是依欲界而说'？经中并未明说是依欲界而说。即前文所说'于天与人中各七返'。

།འདི་སྐད་དུ་ལྷ་རྣམས་དང་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་གཟུགས་པའི་ཕྱིར་འོད་སྲུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་ཡང་སོ་སོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལྷ་མ་ཡིན་ན་ལྷ་དང་མི་དག་ཏུ་ལན་ བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་གསུང་བར་འགྱུར་གྱི།ལྷ་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་མི་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་ཞེས་གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདོད་པའི་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མདོ་འམ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མདོའི་དོན་ཁོང་དུ་མ་ ཆུད་ནས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ།གང་དུ་འཕགས་པ་ལ་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཁོ་ནར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་བཀག་པར་འཐད་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་ནི་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་གསུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།དེ་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་བཀག་པར་མི་རིགས་སོ། །ལམ་དེ་ནི་དེ་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གིས་ན་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱིས་གདོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་འདྲ་ཞིང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་ གོམ་པ་བདུན་པས་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཔེར་ན་སྦྲུལ་གོམ་པ་བདུན་པས་ཟིན་པ་ནི་གོམ་པ་བདུན་བོར་ནས་གདོན་མི་ཟ་བར་འཆིའི་ཕན་ཆད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཚུན་ཆད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དུག་གི་རིགས་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རིམས་ཉིན་བཞི་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཉི་མ་བཞི་ཞིག་ རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཀྱི།སྔར་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། རིམས་ཀྱི་རིགས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་གིས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ལ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་ལམ་གྱི་རིགས་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ མངོན་པ་མི་འགྲུབ་ཅིང་ཚུ་རོལ་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་གཉིས་ཡོད་དོ། །གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་ནི་འདོད་ཆགས་ གཉིས་པོ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་།རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། གཏི་མུག་གོ། །བར་སྐབས་སུ་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བར་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དང་ཚུ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བར་སྐབས་སུ་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་སྲིད་དུ་སྲིད་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ལས་འདིས་དེ་སྲིད་དུ་སྲིད་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་དེ་ནི་དེ་སྲིད་དུ་སྲིད་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཏེ། སྲིད་པ བདུན་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བསྟན་པ་ནུབ་ནའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པར་མི་རུང་སྟེ། འོ་ན་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་དགེ་སློང་གི་ མཚན་མ་ཡང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་དེའི་རང་བཞིན་དང་མཐུན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་རྟགས་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གནས་གཞན་གྱི་མཚན་མས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་དག་ནི་ ལོག་པར་ལྟ་བའི་དབང་གིས་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་དག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是说诸天等这句话广说。如此与说一切有部的观点相违，为了论师建立论典，广说'诸迦叶众'等。即使按照说一切有部的观点也应了知是各别的。若是非天，则应只说'于天人中七返'，而不会说'于诸天中七返，于诸人中七返'。
对于'考虑到欲界业而说'这句话，有人问道:'有什么经典或理论可以证明这一点?'这是因为没有理解经典的含义而如此说的。如果认为在圣者'最多七返'的说法中否定第八有是合理的，那么在色界和无色界中也没有说'最多七返'，因为是针对预流果者而说的。
因此，不应该认为这段经文否定了不还果的第八有。'其道如是'这句话是说，由于在那么长时间内必定成熟相续，所以不会产生第八有，其性质就是如此。
'如被第七步蛇咬'这句话是说，比如被蛇第七步咬到的人，走了七步之后必定会死，不会更多也不会更少，那种毒性就是如此。'如四日热病'是指某种热病会发作四天，不会更早也不会更晚，那种热病就是这样。同样地，圣道一旦生起就不会产生第八有，这种道的性质就是如此。
'因为剩余'这句话是说什么呢？是说不会实现第八有，但也还未在此世获得涅槃。'二种顺下分'是指对欲界的贪欲和嗔恚，因为未离欲界贪故有这两种。'五种顺上分'是指两种贪——色界贪和无色界贪，以及掉举、我慢和愚痴。
'中间现前圣道而不般涅槃'这句话中的'中间'是指中途和此世的意思。为什么在中间现前圣道后不般涅槃呢？为此说道'因为增长了要经历那么多有的业力'，此业会使其经历那么多有，所以称为使其经历那么多有的业，即经历七有之业的意思。
'若无佛出世'是说如果佛法灭尽的话。证得阿罗汉果者不适合住在家中，那么他是什么呢？是比丘。怎么说呢？说'法尔得比丘相'。'法尔'是指与无学道的自性相应，使其具有比丘标志的就是其自性。'其他人说是以其他处的标志'这句话，这种说法不可取，因为他们由于邪见而从事非正法的行为。

།ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གཞོལ་བ་ཡིན་ཏེ། རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་རྣམས་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་འཁོར་ཞིང་སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེར་འགྲོ་བའི་ལས་མི་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བསགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞེ་ན། རྒྱུད་དོ། །བསགས་པ་ནི་སྔོན་བྱས་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འགྲུབ་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པས་དེ་ཡང་མ་སྨིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུད ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་བསགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།བཤད་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་བསྒོས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་བསམ་པ་དག་ པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བ་དག་པ་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་གོ། །བསམ་པ་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལམ་ཤེས་ནས་དད་པའོ། །ངན་འགྲོར་ངེས་ན་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བཟོད་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ན། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་བསྒོས་པ་མི་དགེ་བ་བསགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕྱེད་འོག་མས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕྱེད་གོང་མས་དམ་བཅས་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱི་དཔེ གཉིས་བསྟན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཞོལ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་རྣམས་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་ བདུན་འཁོར་ཞིང་སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གང་ཕན་ཆད་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ཕན་ཆད་སྡུག་བསྔལ་མེད་དེ། ཐ་མའི་སྐད་ཅིག་ལས་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་གཞན་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ མཐའ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟག་པ་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པའི་གགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་གགས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བསལ་ བ་ནི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དེའི་གགས་རྣམ་པར་གཅོད་པ་སྟེ།སེལ་བའི་རྟོག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན། མདུན་ཁང་གཏིབས་ལ་ནམ་མཁའ་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ནམ་མཁའ་བྱེད་པ་ནི་གགས་སེལ་བ་ཡིན་གྱི་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མདུན་ ཁང་ནམ་མཁའི་གགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གཞན་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྒྱུད་སྨིན་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པའམ། དེ་ལས་གཞན་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྐྱེས་པའོ། །མ་ངེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་བྱ་བ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རེས་འགའ་ནི་འདི་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། རེས་འགའ་ནི་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་དག་ཏུ་ཡིན་པས་མི་བརྗོད་དོ།

所谓'非堕落法者'，经中说是预流果者。非堕落法者，必定趋向圆满菩提，最多七返，于天人中七次往返后便能终结痛苦，如是广说。
'不造作往彼之业故'是指不造作往恶趣之业的意思。因为已使所积业的异熟果报不相应。何者？相续。积集是指往昔所造，使彼蕴相续的异熟果报不相应，故其亦未成熟，因此非堕落法者。
又为何相续与往恶趣之业所积异熟果报不相应？答：具力善根是无漏，以彼等熏习蕴相续故不相应。如何熏习？故说'以清净加行及意乐门中'。其中清净加行是圣者所喜之戒律。清净意乐是对佛等了知道后生起信心。
若定生恶趣者，则连顺解脱分善根性质的忍也不能生起，更何况无漏道。为显示如何以具力善根熏习而使所积不善业异熟不相应，故说'此中所说'。下半偈依次显示上半偈所立二义之二喻。
所谓'终结痛苦'，经中说是预流果者。非堕落法者，必定趋向圆满菩提，最多七返，于天人中七次往返后便能终结痛苦，所说将成就之苦之边际是什么？
'彼后无苦'是指不被其他有所摄。故如是配合有余依苦。彼后无苦，即无最后刹那所生之其他苦。正因如此，故说'断绝轮回苦'之语词，因为不再结生他世故。或者苦边际即是涅槃。
涅槃是常，如何能作？故说'为除彼得之障碍故'。得涅槃之障碍是烦恼之得，有彼则不生涅槃之得故。除彼即通过对治门中断除其障碍，以遮遣分别说作涅槃。
对此之喻即'如以虚空除前厅遮蔽'。作虚空是除障碍，非生起，因为前厅是虚空之障碍故。此中亦同。
'虽有其他'是指成熟相续之凡夫，即获得顺解脱分凡夫或生起其他顺决择分者。'不定故'是因为不知其作用故，因为依缘故，有时于此即般涅槃，有时于第八有中，故不说。

།རྣམ་གསུམ་རྣམ་བཞི་ལས་གྲོལ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པས་ སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་གསུམ་སྤངས་པ་ནི་ཚེ་གསུམ་དུ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་བཞི་སྤངས་པ་ནི་གཉིས་སུ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།འདི་ནི་འདིར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ནང་དུ་གཉིས་ཤིག་སྨོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་སྐྱེ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་དབང་པོ་ཐོབ་པ་མེད་པར་ནི་དེ་སྤངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན མོངས་པ་སྤངས་པ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་དེའི་གཉེན་པོ་དབང་པོ་ཐོབ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ནང་དུ་མ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཚི་གཉིས་དང་གསུམ་སྨོས་པར་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་དེ་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པའི་ ཆ་གསུམ་མམ་བཞི་སྤངས་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བ་གཉིས་སམ་གསུམ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཆེས་ཉུང་ངུར་ཡང་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིའམ་བར་མ་དོའམ། སྐྱེ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཉུང་བ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་གོང་མའི་སྐལ་ བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གོང་མ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཚེ་གཉིས་གསུམ་དུ་རིགས་ནས་རིགས་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་སྐྱེ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་བས་ རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་རིགས་ནས་རིགས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།བར་ཆད་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་གཅིག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདའ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ལ་གེགས་བྱ་བར་ནུས་ན། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་མི་འདའ་བས་དེའི་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པ་གཅིག་པུས་གེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པས་མཇུག་ཐོགས་སུ་གདོན་མི་ཟ་བར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ལས་ཤེ་ན་མདོ་ལས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་གསུམ་ ལུས་པའོ།།དེའི་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་སྤོངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ལུས་པ་ཡིན་ཏེ། མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་པ་ཆ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉེས་ཆ་ནི་ཉེས་པའི་ཆ་ཤས་ཏེ། རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདིའི་རྣམ་པ་གཅིག་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདིའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་ལ་གེགས་བྱ་བར་ནུས་ལ།རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་གེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཁམས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་ནས་ འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་གྱི།ཡང་དེར་མི་སྐྱེ་ལ། རྣམ་པ་དགུ་པ་དེ་ཡང་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་ས་ལས་འདའ་བས་འབྲས་བུ་ལ་གེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།

'从三种和四种中解脱'这句话详细解释如下：入流者通过修习，在应断除的烦恼中断除三分烦恼，即是三生中从一个善趣转生到另一个善趣的安立。断除四分烦恼，即是两生中从一个善趣转生到另一个善趣的安立。这里应当如理运用。
颂文中所说的'两者'是指断除烦恼和转生。为什么呢？因为说'入流者后来断除烦恼'，若无获得对治的根性，就不可能断除烦恼。仅仅提到断除烦恼，就已经说明获得了对治的根性，因此颂文中就不再提及。
如此，也不应该提到两生和三生，因为仅仅提到断除烦恼就已经说明了这点。如果有人说：'断除三分或四分烦恼的人必定还剩余两生或三生才能证悟'，为此说'也可能更少'，即可能在今生、中阴或转生后就证入涅槃。
说明转生少的原因是'具有上位根机'，即入流者具有从一来果乃至阿罗汉果的上位根机。因此提到他的转生，是为了确定他在两三生中从一个善趣转生到另一个善趣，因为若缺少任何一个因缘，就不认为是从一个善趣转生到另一个善趣。
若问'为何不是因为断除五分烦恼'，这是就当前讨论的从一个善趣转生到另一个善趣而言。因此说'断除那个'。为什么呢？因为说'由于他的一分'，就像一来者不超越欲界一样。
一来者超越欲界，因此他的一分烦恼也能障碍证果。而一来者不超越欲界，所以第六分烦恼alone不能构成障碍。因此断除五分烦恼后必定立即成为一来者，所以不称为从一个善趣转生到另一个善趣。
关于'由于减轻贪、嗔、痴'这句经文，出自何处？出自经典。如何说呢？经中说：'由于断除三种结缚，由于减轻贪、嗔、痴，成为一来者。'
'因为还剩余微细的分'是指还剩余三分微细烦恼。因为已经断除了粗重和中等的分，所以剩余微细的分，即未断除的部分。
'断尽七分和八分过失'中的过失分是指过失的部分，具有七分和八分的特征。
关于'如何以这一分'的详细解释：为何这第九分能够障碍证果，而从一个善趣转生到另一个善趣的一分却不能如此障碍呢？因为要超越界。因为他断除第九分后就完全超越欲界，不再转生其中，而第九分与业一起感受果报，因此由于超越异熟果和等流果的地，所以能够障碍证果。

། གོང་དུ་ལས་རྣམས་ནི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་གེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ། །འཐོབ་པ་ལས་གེགས་ཤིན་ཏུ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལས་རྣམས ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ། ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་པའི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་ན་ཡིན་ཏེ།མ་སྤངས་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྲིད་དུ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེས་པའམ། བར་ཆད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་ གསུམ་མམ་བཞི་ལས་གྲོལ་ཡང་།དེ་སྲིད་དུ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་ཀྱང་དེ་སྲིད་དུ་བར་ཆད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་ བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གདོན་མི་ཟ་བར་སྔོན་གཉིས་སམ་གསུམ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མཐར་གྱིས་པ་དག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་གཉིས་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། མཐར་གྱིས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་གསུམ་སྤངས་ཏེ་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་བསྡོམས་པ ལས་མདོ་ལས་དེ་སྐད་དུ་འབྱུང་སྟེ།སྔོན་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་རྙེད་པས་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་དང་། །འདུ་བྱེད་མེད་ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདི་ལ་བར་མ་དོ་དང་སྐྱེས་ནས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་འདུ་ བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པས་ན།བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་འདུ་བྱེད་པ་དང་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ གཞན་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ན་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །འདུ་བྱེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ན། འདུ་བྱེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །འདི་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ན།འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་ འབྱོར་པ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།གང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་འདི་ལ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པས་ན། དེ་ལམ་ངང་གིས་ འབྱུང་བའོ།།མངོན་པར་བརྩོན་ཞིང་བརྩོན་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པས་མངོན་པ་བརྩོན་པ་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའོ། །ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་སྨོས་སོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།

前面已经说过诸业为了障碍三种情况而存在，即所说的'对于获得忍位、不还果和阿罗汉果，极为障碍'。此处是与烦恼相结合，因此说'如诸业'等。
所说'由于一生隔绝其涅槃'是指已断除七种或八种烦恼的一来果者，其涅槃由一生隔绝。'由一种烦恼隔绝'是指如果已断除八种烦恼的情况；若未断除，则是'由一生隔绝涅槃'等。
所说'直至如此时并非从一种姓转生到另一种姓，也非一间隔'是指虽然以前通过世间道解脱三种或四种烦恼，但直至如此时并非从一种姓转生到另一种姓，即使断尽七种或八种烦恼也不是一间隔，因为未获得对治它们的无漏根。因此说'直至未现前殊胜果位之道'。
'顺下分五种'等广说。'必定已先断二或三'是指离贪者和渐次者相应次第，即离贪者已断除对欲界的贪欲和嗔恚二种，渐次者已断除身见、戒禁取见和疑三种，共成五种。因此经中总结所断而说：'由先前所断得离系故，说断五顺下分'。
'彼为中生行及无行般涅槃'中的'彼'指不还果。此中有中阴般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃和无行般涅槃，故说'中生行及无行般涅槃'。同样应当配合生般涅槃、有行般涅槃和无行般涅槃。
若问此中如何配合其他语词，即应配合'般涅槃'之声词。如何配合？此中生已般涅槃故名生般涅槃，有行般涅槃故名有行般涅槃，无行般涅槃故名无行般涅槃。
'由精进及道自然生起之故'是指由瑜伽师精进之故及道自然生起之故。何者是精进的瑜伽师？即发起精进者。如何是道自然生起？由无功用现前之故。此瑜伽师由具有道自然生起故，是道自然生起者。
既是精进且勤奋，又是道自然生起，故为精进及道自然生起。道自然生起即是道自然生起，由有二种涅槃故说'有余依涅槃'。
'彼亦'等广说中，生般涅槃彼亦由无余依涅槃而般涅槃。

།ཡང་གི་སྒྲས་ནི། དཔེར་ན་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་སྟོན་ཏོ།།མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རབ་ཀྱི་མཐའ་བའི་བསམ་ གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་ལ།དེ་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ན་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བདག་དང་གཞན་དུ་སེམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་པར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤེ་ན། མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་ པ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གྲུབ་བོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་ལས་ བཟློག་པའོ།།མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མི་བརྩོན་པར་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ། བདེན་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་ནི་འདུས་བྱས་ལ་དམིགས་པའོ། །དེས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བའོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེའོ། །དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕགས་ པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གཉིས་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།མཚན་ཉིད་འདི་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མདོ་ལས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་སྔར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ལས་ཤེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་གཙོ་བོ་བཞིན་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།བར་མ་དོ་དང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་ ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ངང་གིས་འབྱུང་བས་ན་ངང་གིས་འབྱུང་བ་སྟེ། ལམ་གང་ཞིག་སྔོན་གོམས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་འབད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའོ། །བཟློག་པ་ནི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །འབད་པ་མེད་པ་དང་འབད་པ་ཐོབ་ པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འབད་པ་མེད་པར་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

以'又'字表示，如中阴涅槃一样。
说'不是的，因为那时对舍弃寿命无有自在的缘故'，即对前面所说'那是由无余依涅槃'的说法并非如此。为什么呢？因为那时对舍弃寿命无有自在的缘故。
若问为何无有自在？因为获得第四禅究竟者对舍弃寿命有自在，而且他们只在人间出生，在其他地方则不然。他在色界中不会对自他起分别心。
'有行般涅槃'是指以精进方式般涅槃，因此称为有行般涅槃。
若问如何是有行？说'因为有精进和道不自然生起的缘故'，即瑜伽行者以精进努力而有精进的缘故。
关于'道不自然生起的缘故'，正因为如此而成立有行般涅槃。
'无行'是与上述相反。
关于'因为无精进和道不自然生起的缘故'，有些人说是因为无精进和道不自然生起。其他人说'因为精进道不自然生起的缘故'是指不用精进而道自然生起，故为无行般涅槃。
还有人说'因为以缘有为法和无为法的道般涅槃'，即按顺序分别是有行般涅槃和无行般涅槃。缘三谛之道是缘有为法，以此般涅槃即是有行般涅槃。
缘灭谛是缘无为法，以此般涅槃即是无行般涅槃。
说'这是不合理的，因为会有过度推论的过失'，是因为所有圣者都以缘有为和无为法而般涅槃，这样就只会有两种补特伽罗，认为这个特征不是共同的。
关于'经中说无行般涅槃先生起'，是相对于有行般涅槃而言。
'正是如此'是指如经中所说。为什么呢？因为如殊胜者先说，如中阴和生般涅槃一样。
又，如何知道无行般涅槃比有行般涅槃殊胜呢？因此详细说'道的自然生起和非自然生起'。自然生起即是自然生起，指由于先前的修习特殊性而无需努力生起的道。相反则是非自然生起。
关于'以无功用和有功用获得的方式'，说'无功用'是为了成立无行的缘故。

།ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་འབད་པས་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྔར་ཡིན་པར་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གཉིས་ལ་གོ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི།ལམ་ཆེས་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་། ཆེས་ཆེ་བ་དང་ཕྲ་རྒྱས་ཆེས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་གོང་རོལ་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བསྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བསམ་གཏན་སྤེལ་ བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་བསྲེ་བས་བསམ་གཏན་བསྲེས་པའོ། །གནས་གཙང་མར་སྐྱེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་སྤེལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིར་གྱུར་པ་གང་གིས་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་ནི་འོག་མིན་དུ་སོང་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ། དེའི་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་ཞིག་གནས་གཙང་མར་མ་ཞུགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འཕར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གནས་དང་པོ་དང་ཐ་མར་སྐྱེ་བས་བར་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་འཕར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ འགའ་ཙམ་ཡང་རྒལ་ཏེ།འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་མང་པོ་ཡང་ངོ་། །ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་པོ་ཡིན་ལ། བདག་གིས་སེམས་ཅན་འདི་དག་སྤྲུལ་ལོ་སྙམ་དུ་སེམས་ ཤིང་།དང་པོ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ནི་བདག་གི་སྤྲུལ་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །འཕགས་པ་དག་ནི་རང་དབང་བ་ཡིན་པས་སུ་ལ་ཡང་རག་མི་ལས་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཙོ་བོ་གཅིག་པའི་གནས་སུ་མི་སྐྱེ་འོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རོ་མྱངས་པས་ཚངས་རིས་ནས་བཟུང་སྟེ། བར་མེད་པར་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ལན་རེ་རེ་སྐྱེས་ཤིང་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་ཞུགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེའི་འོག་དང་དེར་གཏན་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་དེའི་འོག་གི་ སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་མི་འོང་ལ་འཕོས་ནས་གོང་དུ་སྐྱེས་ནས་འཆི་འཕོས་པའི་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འོང་བའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་ན་ནི་འདིའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་གནས་འོག་མ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་བ་འབའ་ ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།མཉམ་པར་འགྲོ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་མི་འཇུག་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་བ་མ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་གཙང་མ་རྣམས་སུ་མི་འཇུག་པའོ། །འདི་ནི་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ན། གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་མི་འཇུག་པ་ཁོ་ནར་གཟུགས་མེད་པར་རིམ་གྱིས་སྐྱེའོ། །སྔ་མ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བར་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། རིགས་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པས་སོ། །ཡིད་ཆེས པའི་ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བར་འདོད་ནས་འོག་མིན་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ནི་ཕན་ཆད་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་ཡིན་ནོ།

道路不是自然产生的，因为是通过努力获得的方式而作意修行所成就的缘故。因此如是，有作意般涅槃是先前应理的。如果是这样，无作意和生般涅槃二者有什么差别呢，因为这两者都是道路自然产生的缘故。为此说'生般涅槃是道路更为自然产生，更为广大和随眠更为微小'，这两者的差别就是如此。
'向上游'是指向上行的意思。'于所生处即般涅槃'是指初禅等，那么是什么呢？是在其之前般涅槃。'从因和果的方面有两种'如是而生。'修习禅定'是指混合禅定的意思，修习禅定是通过有漏和无漏相混而混合禅定。
生于净居天是修习禅定的果报的缘故，作为人时修习禅定者，往生色究竟后般涅槃，因为其上无有生处的缘故。若未入净居天而般涅槃者即是有顶为究竟，因为其上无有生处的缘故。'跳越'是指因为不经过色界中间处所而生于初处和后处，故称为跳越。
'超越某些处所而入色究竟'中，'也'字表示也可以是多处。'因为是见处'是指他这样想：'我是这些众生的化现者，我化现这些众生'，最初出生者也这样想：'这是我的化现'。圣者是自在的，不依赖任何人，他们不生于一主宰处。
'于一切处死没'如是而生，这是因为根钝的缘故。从初禅等贪著禅味，从梵众天开始，无间断地于其他一切处各生一次，直至入色究竟而般涅槃。'因为不再来其下及彼处'是指此人不来其下生处，迁往上生后也不再来所死没的生处。
如果在彼处成就第二次生，则此人的不还果不圆满，因为不仅仅是不往下生处而已，也不能以平等行而有殊胜行。'决定不入净居天'是指因为未修习第四禅修习，故不入净居天。'这是修习止'是指因此不入净居天而次第生于无色界。
'前者是修习观'是指前面所说到色究竟为究竟者。关于'中间'，怎么可以呢？因为不违背正理。为了要断除违背可信教证，而说'色究竟和有顶为究竟是因为无有更上进处的缘故'。暂且，这些是往生色界的缘故，是五种不还。

།གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་འགྲོ་རྣམ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ འོང་བ་ལྔ་ལས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་དོ། །དེ་དག་ ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནས་དྲུག་པ་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་བར་རོ།།དཔེ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞོགས་མ་ཆུང་ངུའི་མེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞོགས་མ་ཆུང་ངུའི་མེ་མངོན་པར་འགྲུབ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དང་། དཔེར་ ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མམ།ཐོང་ལྕགས་མེ་ཀུན་དུ་འབར་བར་རབ་ཏུ་བསྲེགས་པ་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བས་བརྒྱབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གྱེན་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དང་། དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་དེ་ཉིད་གྱེན་དུ་ཡར་ནས་ས་ལ་མ་ལྷུང་བ་ཁོ་ནར་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་གསུམ་པོ་ཐམས་ ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོ་དང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་དང་གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ཏེ།རེ་རེ་ཞིང་མྱུར་བ་དང་མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དགུར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དགུར་བཤད་པའོ།།དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་བསྡུས་པ་དེ་དག་གིའོ། །རེ་ཞིག་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་སོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ སྲིད་པ་བར་མ་སྟེ།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ བསགས་པའི་ཕྱིར་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ཏེ།རེ་ཞིག་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་ འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གསུམ་ཚན་བར་མ་ དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།གསུམ་ཚན་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་གོང་མ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་ དང་།དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཀྱང་དེ་འདྲའོ། །གསུམ་ཚན་ཐ་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསུམ་ཚན་གོང་དུ་འཕོ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ལྟ་སྟེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ལྟར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དང་དབང་པོ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། ལས སྐྱེ་བ་ཆེས་མང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོ་རྣམ་པ་དགུའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་མ་སྨོས་པ་ནི་ཁྱབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུམ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་མ་ཡིན་ནོ།

'其余是四种无色界众生'这句话是指除了五种不还果中的中阴般涅槃以外的众生。正因为如此，依据出生后般涅槃等差别而分为四种。在无色界中因为没有中阴身的存在，所以没有中阴般涅槃。
所说的六种不还果是从中阴般涅槃到第六种往生无色界的不还果。
'以三种譬喻'是指小火苗等，譬如小火苗在燃烧时就会熄灭，又如铁块或铁器被火烧得通红时用铁锤敲打时火星向上飞溅而熄灭，又如铁块的火星向上飞溅尚未落地就熄灭一样。
或者说'所有三种'是指中阴、出生后般涅槃和上流般涅槃，每一种都有速得、非速得和经长时间般涅槃的差别，因此不还果成为九种。
'三种不还果'是指依据这些差别而说的九种不还果。
'这九种'是指如前所说，依据这些差别而归纳的那些。
'首先三种'是指中阴、出生后般涅槃和上流般涅槃。
'现起'是指中阴身，因为积累了现起感受的业，所以是中阴般涅槃。因为积累了生后感受的业，所以是出生后般涅槃。因为积累了其他时候感受的业，所以是上流般涅槃。首先这三种差别是由业的差别而产生的。
依次由于烦恼习气小、中、大的缘故，正是由这些差别的烦恼而产生的。
依次由于根器利、中、钝的缘故，正是由这些差别的根器而产生的。
正因为如此，'他们各自的差别也是相应的'，怎样呢？因此说'前两组三种'，中阴般涅槃的三种和出生后般涅槃的三种，如前所说是由烦恼和根器的差别而产生的。
怎样呢？中阴般涅槃者依次是由于烦恼小、中、大的缘故，以及根器利、中、钝的缘故。出生后般涅槃者也是如此。
'最后一组三种'是指上流般涅槃的三种，这是由于其他时候感受的业的差别而有差异。'也'字表示也是由烦恼和根器的差别而产生的。正是如此，依次由于烦恼小、中、大的缘故，以及根器大、中、小的缘故。
由于其他时候感受的业也产生差别，因为要感受更多的生命。
'他们是由九种烦恼和根器的缘故而称为不还果'这句话中没有提到业，是因为不普遍的缘故，前两组三种的差别不是由业的差别而产生的。

།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་ པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དགུ་ཡིན་ན།འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དགེ་སློང་དག་ངས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་མདོ་དེ་ལས་སོ། །བདུན་གང་ཞེ་ན། བར་མ་དོར་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་དང་གོང་དུ་འཕོ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར། གོང་དུ་འཕོ་བ་མ་ཕྱེ་བར། །ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཉིས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ལ། གསུམ་པ་ནི་མ་ཕྱེ་བར་བསྟན་ཞེ་ན། དེ་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་ མང་བས་མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འཁྲུག་པར་འགྱུར་ཏེ་འོང་བས་སོ། །དེ་ནི་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དང་མ་སྤེལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁམས་གཅིག་དང་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཕར་བ་ལ་སོགས་པར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་པོས་ཕྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་མ་ཕྱེ་བའོ། ། ཆོས་མངོན་པ་ལས་ནི་ཕྱེ་ནས་བཤད་དེ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཞེས བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དག་སྟེ།ལས་དམ་པ་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པ་མ་ཡིན་པ་མི་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པ་སྟེ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་མི་འཇུག་གོ། །ཕྱིར་འོང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའི་འོག་གམ། དེར་གཏན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་འདི་གཞན་ལ་ནི་མེད པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་མེད་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལྷའི་འགྲོ་བ་ནས་མིའི་འགྲོ་བར་འོང་བ་ དེའི་ཕྱིར།འདི་དག་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་ལའོ། །སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ ལེན་པ་དང་འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ཆང་འཐུང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མི་དགེ་བ་ལ་ཕལ་ཆེར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་ལ་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་ཡང་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་འདིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་ གི་སྐབས་ཡིན་གྱི།སློབ་པ་གཞན་དག་གི་སྐབས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་འདི་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།

如果烦恼和根的差别有九种不还果,那么经中广说:'比丘们,我将宣说七种圣者趣向和无取般涅槃'。七种是什么呢?三种中般涅槃,三种生般涅槃和上流。因此,'未分别上流'等广说。
为什么分别说二种不还果,而不分别说第三种呢?因为分类太多所以不分别,会造成混乱。因为有修习禅定和未修习禅定的差别,趣向一界或二界的差别,以及跳升等的差别,由于分类太多所以不分别。阿毗达磨中则分别说明,因为以相分别。
其他有学道不是指预流果和一来果。生、趣、后有是同义词。'彼等'是指不还果,只行善妙业是因为不作杀生等,不行不善非妙是因为不行非梵行等。若以不善心行非梵行等是不善,彼等离贪故断不善,只行善妙不行非妙。
'无有还来'是指不再来到所生处或下处的意思。如上所说其他圣者没有,是指预流果和一来果没有。因为这两种虽不作杀生等,但仍行非梵行等,所以行善业和不善业,从天趣来人趣,因此这些无有决定的圣者性。
所以说'于其他'是指预流果和一来果。五种恶是指杀生、不与取、欲邪行、妄语和饮酒。'多分断除烦恼不善'中,'多分'是指断除一切见断和欲界修断的一部分。
'无有决定'是指不像预流果和一来果有其他方式,而是因为得到永不作一切恶的律仪,断除三界一切见断不善,断除欲界九品修断,所以他们是决定的圣者。
此经是不还果的内容,不是其他有学的内容。问:'寿尽不还果也有这些差别吗?'是指中般涅槃等差别。

།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ ཆ་དང་པོ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའམ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས།ཚེ་གཉིས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སྐྱོན་མང་བ་ལ། ཡང་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བས་སྐྱོ་བ་མང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །བདག་ནི་ ཐ་མར་ཉམས་ན་ལྷ་གང་འོག་མིན་ཞེས།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་འཕགས་པ་ཡང་ཁམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཅིང་། མི་དག་ཏུ་འོངས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ། དེས་ བདག་ཉིད་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཅིང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །བདག་ནི་ཐ་མར་ཉམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིར་གྱུར་པའི་ཐ་མ་སྟེ། ཚེའི་མཐར་རོ། །ཉམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་སྟེ། མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདོད་པར་ཚེ་ཡོངས་གྱུར་པའི་འཕགས། ཁམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མེད། ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་དང་། མདོ་དེ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། འགལ་བ་མེད་དེ། ཆོས་མངོན་པ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་དགའ་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འཆི་ལྟས་བྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།སྨད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་དགོངས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རམ། འདི་ཆ་ཆུང་བར་འགྱུར་བར་འོང་ངོ་སྙམ་སྟེ། ངོ་ཚ་བ་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་མ་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་རྣམས་ཆེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་མཐུན་པའི་ གནས་སྐབས་སོ།།ཁ་ཅིག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཡིན་ཡང་རྟེན་མི་མཐུན་པས་ཡོན་ཏན་དག་ལས་ཉམས་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་སྨིན་པ་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པའི་རྒྱུའོ། ། ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གཉི་ག་ཡང་རེ་རེའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །ལམ་འདྲིས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལམ་ལ་འདྲིས པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར།སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་བར་མ་ དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདའ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འདིས་ཉོན་མོངས་པ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤངས་པའོ།།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་ལ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ གསུམ་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ཁམས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ཡང་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་གནས་པས་མི་ ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མའི་གནས་སྐབས་ན་ཞན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོར་བཞི་པ་སྤེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་པས་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓寿命圆满的不还果，是指在第一阶段获得预流果或一来果后，在第二世获得不还果。由于欲界过患众多，被轮回之苦所逼而生起厌离，因此在此处般涅槃。
'我最后若退失，则生色究竟天'这句话如何成立？在欲界寿命圆满的圣者也会往生他界，他在天界成为预流果，来到人间后般涅槃，这表明他寿命圆满后也会往生色界。
关于'我最后若退失'中，'最后'指人身的最后，即寿命终点。'退失'指未得阿罗汉果，因未获得而退失称为退失。
因此，若说'欲界寿命圆满的圣者不往生他界'的经文与此经相违。毗婆沙师说：'无相违，因为不了解阿毗达磨之故。'
所谓'是真正欢喜'，是指他因死相现前而厌离痛苦，应当真正欢喜，而非应当诽谤。世尊或因无有密意，或想此将成为小事，为断除惭愧而未加阻止。
因诸根极为成熟，及获得殊胜所依故。其中，极为成熟是指同类果增长的殊胜。殊胜所依是指与现前道相应的状态。
有些利根者虽然利根，但因所依不相应而显现退失功德。对此，有人说殊胜所依是不退失的因，诸根极为成熟是不转根的因。
其他人说两者都是各自的因。
又为何'未离贪欲的有学'指预流果和一来果？因为'由于道不熟练而不能现前'，由于此因，未离贪欲的有学不能中般涅槃。
又因随眠非极微细，由于其随眠非极微细之故，也不能中般涅槃。经中说'因为难以超越欲界'。
此处'断除不善及无记烦恼'指断除欲界不善法和色无色界无记法。
'获得二或三沙门果'指一来果者应得不还果和阿罗汉果这两种沙门果，预流果者应得一来果、不还果和阿罗汉果这三种沙门果。
'超越三界'指离三界贪。'住中有者不能'是指因中有状态羸弱且不长住故。
'首先修习第四'是因为这是最容易成就的。

།དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་རྟེན་གྱིས་རྒྱས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། སྤྲོ་བ་འཕེལ་ ལས་སུ་རུང་བ།།ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་སླ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་སྟེ། ལམ་སླ་བ་དེ་དག་གི་ནང་ན་ བསམ་གཏན་བཞི་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ།།སྤེལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་སྟེ། མེ་ཏོག་ཕྲེང་སྤེལ་མ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལྟ་ བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ།།ཉོན་མོངས་པས་འཇིག་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐག་ བསྲིངས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།སྤེལ་མ་བསྒོམས་པས་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་སྦྱིན་པ་བསལ་བར་འགྱུར་རོ། །དགྲ་ བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་མི་སྲིད་པས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་སྟེ།བསྒོམ་པ་དེའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་ནི་སེམས་གསུམ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེའི་ནུས་པ་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ ལ་ནི་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །སེམས་དགུ་དང་། སེམས་བཅུ་གཉིས་དང་། བཅོ་ལྔ་ཡང་དེ་ལྟར་བརྩི་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྲིད་པ་མི་འཕེན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་པས་གནས་གཙང་མའི་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི་བཙུན་པ་ དཔལ་ལེན་ཏེ།གནས་གཙང་མ་དང་པོ་རྒྱུ་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་ལྷག་པ་ཡིན་པ་ནས་ལྔ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་གཙང་མ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དད་པ་ལ་ སོགས་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་རྩཝ་སྦམ་གྱི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པ་ལྔར་བྱས་ཏེ།ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའི་རིམ་པས་རྣམ་པ་ལྔར་དབྱེའོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་གཙང་མ་ལྔ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཙང་མ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་གནས་གཙང་མའོ། །ཕྱིར་མི་ འོང་བ་གང་ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པའམ་མཐོང་བས་ཐོབ་པའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་དེས་ནི་སེམས་མེད་པས་ལུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འགོག་པ་དེ་ལས་ལངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འགགས་སུ་ཟིན་ ཀྱང་དེ་ཐོབ་པའི་དབང་གིས་འགོག་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

由于现前证得依处广大的殊胜，增长欢喜而堪能。这是一切中最为堪能，因为是一切中最胜妙的轻安乐。
在诸易道中最为殊胜，易道即是四禅，在这些易道中，第四禅最为殊胜。
'交错'是指相混合，如同花环交错一般。两个刹那由于无间隔故如道，即是有漏和无漏。第三如解脱道，即是无漏。
又因烦恼所坏，'又'字表示也因为生于净居天，以及为了现法乐住。由于修习交错禅定，延长与味着相应的三摩地而不退失。
如是则能遮止烦恼相续的等无间缘。利根阿罗汉因为不可能再生及退失，唯为现法乐住。钝根者唯不可能再生，也为现法乐住。
'小、中'等广说，此修习分为五种：小、中、大、极大、最极大。初者现前三心，即是此补特伽罗能力仅止于此，下同。
第二者六心，即无漏、有漏、无漏，又无漏、有漏、无漏。九心、十二心、十五心亦当如是计数。
其中有漏者，无漏是对治故不能引生有。如是因为有五种因，果亦有五种，故净居天生处唯有五种。
尊者胜授说：'因为信等根增上'，净居天初处是信根增上，乃至第五是慧根，故有五净居天。
所说'信等根增上'并非如此。那又如何？信等五根皆如束薪般分为五种：小、中、大、极大、最极大。
因此净居天唯有五处，净居天是清净不还者的住处。'某些不还者'是指信解者或见至者。
'如涅槃'是指如同涅槃因一切法入息灭性故为寂静，灭尽定亦因违背心心所法运行故为寂静，故如涅槃。
'依身而生'是说此法无心故依身而生，'从灭定起'虽已灭却，由得彼力故称得灭定。

།ཐོབ་པ་དང་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཞི་བ་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཐོབ་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཀྱེ་མ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་གསུངས་པ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་ཞུས་པ། བཙུན་པ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོན་གནས་སུ ཞིག་མཆིས་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་ཡོན་གནས་ནི་གཉིས་ཏེ། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའོ། །ཁྱིམ་བདག་དེ་ལ་སློབ་པ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །མི་སློབ་པ་ནི་དགུའོ། །སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་ པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ནས།དེ་བཞིན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་བར་དང་། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། བར་ མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ན།གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་ཏེ། དེ་དག་ནི་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུངས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མི་སློབ་པ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་ཞེས བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སྤོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དེ་དག་གི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་སློབ་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། བསླབ་པའི་ འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་དང་གཞན་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསླབ་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ལ།བྲལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པས་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་སློབ་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མ་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཆེ་ལོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་གཞན་གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། གཞན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞིབ་ཏུ་དབྱེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྩི་བའི་ཐབས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི ཕྱིར་དང་པོར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབང་པོ་དང་།ས་དང་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དང་པོར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བགྲང་སྟེ། དེའི་བྱེ་བྲག་བགྲངས་ན་ཇི་ལྟར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དབང་པོ་ལ་ སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་ལྟར།གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྒྲེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སའི་བྱེ་བྲག་གི་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པར་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བའི་བར་རོ།།རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུངས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མ་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ནོ།།གནས་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།

通过证得和智慧而现前证悟的人们所现前证悟，即获得了前所未得的具有识的寂静身，因此是通过证得而现前证悟。'啊，灭尽定'等词是通过智慧而现前证悟。
经中所说的十八种有学，即世尊对长者无依施食所说：'尊者，世间有何种应供养者？'世尊回答说：'长者，应供养者有二种：有学和无学。长者，其中有学有十八种，无学有九种。何为十八种有学？从为现前证得预流果而入，乃至为现前证得阿罗汉果而入，随信行者，随法行者，信解者，见至者，家家者，一间者，中般涅槃者，乃至上流者，这些即是十八种有学。'
何为九种无学？退法者，思法者，护法者，住不动者，能胜解者，不动法者，不退法者，慧解脱者，俱分解脱者，这些即是九种无学。
所说的三种无漏学，即增上戒学、增上心学、增上慧学，以及断道所摄的离系果。由此建立其差别的诸有学，即是有学的差别和所学果的差别的意思。其差别又是如何？即与其他不同。因此建立十八种有学。
灭尽定非断道自性故非学处，非离系自性故亦非学处之果，因此具有灭尽定者未说为有学之差别。
这是暂时对诸不还者的大略分类。如何分类？即往色界的五种，往无色界的四种，以及现法般涅槃等。
若细分，为显示论师数算之方法，首先对中般涅槃的根、地、种性等差别作详细阐述。首先数中般涅槃，数其差别，如同中般涅槃以根等差别而有区分，乃至上流亦同理。
地的差别基础，即以四禅差别，从初禅中般涅槃乃至第四禅般涅槃。种性差别有六种，即退法者、思法者、护法者、住不动者、能胜解者、不动法者。处所差别有十六种，即梵众天等。

།ས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འཆིང་བ་ མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་གཅིག་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས། རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་གཞན་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་ནི་སྔར་གྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་བཅས་ཏེ། བསམ་གཏན་ དང་པོའི་དགུ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་དག་ནི་གང་ཟག་དགུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཟག་དགུ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསམ་ གཏན་བཞི་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་དགུ་ཡིན་ཏེ། དགུ་ཚན་བཞི་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །བསམ་གཏན་བཞིའི་དགུ་པའི་རྣམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་སྨོས་ ཏེ།དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ན། འདིར་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་བར་མ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་གཅིག་ན་རིགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་ཀྱི་གནས་ ནའོ།།རིགས་དང་རིགས་ལ་གང་ཟག་དགུ་དགུའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རང་གི་བསམ་གཏན་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རང་གི་བསམ་གཏན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའིའོ། །འདིའི་རང་གི་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཚངས་རིས་སོ། །དགུ་ ཚན་དྲུག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རིགས་དྲུག་ཚན་དགུ་གཟུང་བས་དགུ་ཚན་དྲུག་སྟེ། གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གཞན་བཅུ་དྲུག་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་ཆེན་ནི་གནས་གཞན་མ་ཡིན་ལ། གནས་གཞན་ཡིན་ན་ ཡང་།དེར་འཕགས་པ་མི་སྐྱེ་བས་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་གོ། །དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་བརྒྱད་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སུམ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ། །དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སུམ་འགྱུར་དུ་བྱས་ན། བར་མ་དོར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།བསམ་གཏན་འོག་མའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བསམ་གཏན་འོག་མ་སྟེ་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གོང་མ་སྟེ། གཉིས་པ་ ནས་བཞི་པའི་བར་གྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཉམ་པར་བརྩིས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན། དགུ་དགུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མི་འདྲ་བར་བརྩིས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དགུར་བརྩིས་ན་ནི།ད་ལྟ་ན་མི་འདྲ་བར་བརྩིས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་རྣམ་པ་དགུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་ འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱེས་ནས་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་གནས་གཞན་དང་། རིགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདིར་གོང་དུ་ འཕོ་བ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གཟུང་གི་།གཟུགས་མེད་པ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于以地和离贪的差别而有三十六这一说法，如何理解呢？首先，从欲界离贪而具有色界一切系缚的一种，以及从初禅一分离贪乃至从八分离贪为止的其他八种，这些加上前述具一切系缚者，共为初禅的九种。
同样，从初禅离贪而具二禅一切系缚乃至从八分离贪为止，这些是九种补特伽罗。
同样，从二禅九分离贪而具三禅一切系缚，以及从三禅八分离贪为止，这些也是九种补特伽罗。从三禅九分离贪而具四禅一切系缚，以及从四禅八分离贪为止，这些也是九种。四个九组即成三十六。
未说从四禅第九分离贪，因为那是具无色界一切系缚，是趣向无色界，而此处是讲趣向色界的情况，因为是与中有相关。
在一处有六种这一说法是指梵众天处。种种各有九种补特伽罗。如何理解呢？从具一切系缚乃至从自己禅定八分这样说。'自己禅定'是指初禅。这里的'自己'是指初禅梵众天。
关于'六个九组'，是指六种各九组，总计为五十四。'十六个五十四组'是指取其他十六处。大梵天不是其他处，虽是其他处，但圣者不生彼处，故为十六个五十四组。这些总计为八百六十四。
又以根的差别成三倍是指八百六十四。以根的差别成三倍后，中有般涅槃者成为二千五百九十二。
关于'下禅'等广说，从下禅即从初禅至第三禅的九分离贪者，即是具上禅即从二禅至四禅的一切系缚。为什么呢？因为平等计数的缘故。为使四禅中也成为九九之故。若不如此则成为不等计数。
若以断九种烦恼的差别而计数九种，则现在成为不等计数，因为四禅中无九分。从其九分离贪者是趣向无色界。
乃至往上行者亦同此理，即对生已、有行、无行、往上行等，也要如前那样配合其他处、种类、离贪、根的差别。此处是指趣向色界的往上行者，不是趣向无色界者。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན། རྣམ་པ་དགུ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་བགྲངས་ཏེ། དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལྔའི་དབྱེ་བ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་དང་།གོང་དུ་འཕོ་བའོ། །ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་རྩ་དྲུག་ཅུ་ཡིན་ཏེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལྔ་འགྱུར་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་འདིས་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་སྐྱེ་བ་ལས་རྣམ་པ་བཞི་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲིད་ པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགུ་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དེ་ནི་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །འདི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིས་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཏེ། འདིའི་རྡོ་རྗེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདིས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ བརྒྱད་ཀྱི་བར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲིད་པའི་ དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤིང་སཱ་ལ་འདི་དག་ཀྱང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་བསྙེན་གནས་ལ་ཉེ་བར་གནས་ན།དེ་དག་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཞན་ནས་གསུངས་པ་ལྟར། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་འཇོམས་སྲིད་པ་ཞིག་སྟེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་དོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་དགུ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པས་སོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་མི་ལྕོགས་པ་ མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྡུག་བསྔལ་ དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའམ།རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་རྟོག་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ དང་།ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ།

正因为如此，在此第四禅中，不计算从第九种相中离贪欲者，因为那是趣向无色界者。因此这样区分趣向色界的五种不还果，即：中有般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、无行般涅槃和上流。总计不还果有一万二千九百六十人，即中有般涅槃二千五百九十二人的五倍。
依照所说的这个方式，应当了知趣向无色界的不还果除中有般涅槃外的区分，因为无色界的生有仅有四种。所谓'灭尽有顶八品者是阿罗汉向'，意思是说灭尽有顶八种相，因为阿罗汉果紧随其后。
若问'第九无间道'是什么？应当结合上下文理解为'是阿罗汉向'，因为在解脱道中获得阿罗汉果。'此即金刚喻'是指断除有顶烦恼第九品的无间道。因其如同金刚故称金刚喻。因此说'因为能摧毁一切随眠'。如同金刚能摧毁一切，此三昧也能摧毁一切随眠，这就是它与金刚相似之处。
'并非因为已断而说此能摧毁一切'是因为先前已断除有顶八品。那么为何说能摧毁一切随眠呢？因此说'是能摧毁一切'，意思是就有之力而言。如同世尊就有之力而说'这些娑罗树若持守八关斋戒，也将获得福德'，金刚喻也可能摧毁一切，因为在一切无间道中最为殊胜，是就有之力而说。
'金刚喻有多种差别'是说依第九地获得阿罗汉果。'未至定所摄'是说当依未至定离有顶贪时，金刚喻为未至定所摄。
'缘有顶苦集'等广说是依未至定缘有顶苦集等或因等诸相思惟时，与随觉苦集诸相相应的八种。由于与慧相应的差别而成八种，即与苦的四相和集的四相相应。

།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ བཞིའོ།།འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་སྟེ། གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྲོལ་ བར་བྱེད་པ་ནའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་དེ་བཞིན་དུ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་ དམིགས་པའི་བར་དུ་བཞི་སྟེ།འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་རེ་རེའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པས་ས་བརྒྱད་པོ་རེ་རེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་བཞིའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ། གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་མང་དུ་མི་བགྲང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་གཉེན་པོའི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་ མེད་པས་རིལ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་སོ།།དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དང་། རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དང་། དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་སྟེ། ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ ནི།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའི་སྒོ་ནས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས། དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་ཤེས་ པའི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། བརྒྱད་ཚན་གཉིས་ཏེ་བཅུ་དྲུག་དང་། བཞི་ཚན་དགུ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་རེ རེ་ཞིང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ།བསམ་གཏན་དག་ནི་ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། གོང་མ་དང་། འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'灭谛和道谛的法智品九种和相应八种'是指：对灭谛的法智品四种和相应四种，对道谛的法智品四种和相应四种。
所谓'对灭谛的随智品和相应的初禅灭谛所缘四种'是指：当从有顶解脱时，缘初禅地灭谛的四种。
同样，所谓'乃至缘有顶灭谛四种'是指：如何呢？对灭谛的随智品和相应的第二禅灭谛所缘四种，如是乃至有顶灭谛所缘四种。从法智品开始，每一地的灭谛所缘，未至定所摄的四种四种。
所谓'对道谛的随智品相应四种'是指：当缘彼而离有顶贪时。
又为何金刚喻道随智品相应仅四种，而不像缘灭谛的智品相应金刚喻那样，对治所缘的道随智品相应多种呢？
为此说'因为缘尽随智品分'，因为是互为因故。随智品分的道是对治体性无差别，故唯缘总体。
所谓'彼等因智品和所缘差别而有别'是指：以智品差别而有别、以行相差别而有别、以所缘差别而有别。
以智品差别而有别是：通过法智品和随智品相应门，因为有'灭谛和道谛的法智品相应八种'等文故。
以行相差别而有别是：通过苦等智品相应门，因为有'苦集随智品'等文故。
以所缘差别而有别是：因为有顶等差别故。如说'缘有顶苦集'等，及'如是初禅灭谛所缘四种乃至有顶灭谛所缘四种'等，以及'因为缘尽随智品分'等。
如是，金刚喻以智品和所缘差别而有别者共五十二种。
如何计算呢？两个八组为十六，九个四组为三十六，合计五十二。
所谓'如未至定所摄'等广说：如前所说行相的未至定所摄金刚喻五十二种一样，殊胜禅、初禅、第二禅、第三禅、第四禅所摄的金刚喻各有五十二种，因为诸禅是遍观，缘上地和下地。

།གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་ལམ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེས་བསྡུས་པ་མི་བསམ་མོ། །དེ་དག་ན་ཆོས་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ནའོ། ། ཆོས་ཤེས་པ་ས་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བརྒྱད་མེད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་ཉིད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བཅུ་དྲུག་མེད་དོ། ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་མེད་དོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་མེད་དོ། །འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་སྔར་བཤད་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་དག་ན་གྲངས་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། ཉི་ཤུ་བཞི་དང་། ཉི་ཤུ ཡོད་དོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་ཅེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་ དྲུག་དོར་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཅུ་དྲུག་དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བླ་ལྷག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]དོར་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་བོར་ནས་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ས་གཞན་གྱི་འགོག་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལྟར་ས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་མ་ཡིན་ཞེ་ ན།ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་ལུས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་པ་ཁོ་ནའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་ས་འོག་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ས་འོག་མ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མ་དམིགས་པར་དེའི་འགོག་ པ་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ངེས་པས་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་མི་དགག་སྟེ། བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དགུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། གཉེན་པོ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ས འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པར་བསྟན་ཏེ།གང་ཞིག་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་དེ་ནི་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དོ།

详细阐述'按照数目'是什么意思。如何理解呢？空无边处所摄的有二十八。识无边处所摄的有二十四。无所有处所摄的有二十。有顶处由于没有道本身，所以不思维其所摄。
由于在那些处没有法智的缘故，是指在空无边处所摄的金刚喻定那些处。因为法智是第六地的缘故。为什么呢？没有八种金刚喻定。因为随智不缘下地的灭，这是说在那些处本身没有的缘故。为什么呢？空无边处所摄没有十六种金刚喻定。识无边处所摄没有二十种。无所有处所摄没有二十四种。
与灭随智相应的行相和前述的八种。在那些处按照数目分别有二十八、二十四和二十。
怎样算作有二十八呢？在五十二种金刚喻定中，去除与灭智和道法智行相相应的八种，以及缘第四禅灭的与灭随智行相相应的十六种，就成为二十八。
如何理解呢？空无边处所摄缘有顶苦和集的与苦集随智行相相应的八种，以及缘空无边处等灭的与灭随智行相相应的十六种，和与道随智行相相应的四种，因为缘随智分所摄的遍尽的缘故。
因此这样，由于智的行相和所缘的差别而有区别，所以是二十八。同样，识无边处所摄是去除缘空无边处灭的余者后为二十四。同样，无所有处所摄是去除缘识无边处灭后为二十。
又为什么只缘其他地的灭，而不像有顶的苦和集那样缘其他地的苦和集呢？因为已离下地贪的缘故，其中有顶的八种行相是余留的。
又为什么只缘自地和上地的灭，而不像禅那那样缘下地呢？因为不缘下地苦就无法缘其灭。苦也都是有漏的，而'无色根本善，行境非下漏'，这也是确定的，这是原因。
由于禅那是遍观察的缘故不会遮止，如将说'禅那善所缘九种'。'缘下地对治是有的'是指金刚喻定，因为彼对治互为因的缘故。
这表明禅那所摄的一切遍知都缘下地对治，而空无边处等所摄则是缘自地和上地对治。

།གང་དག་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལྟར་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་དག་ལས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ཚན་གཅིག་བོར་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཉེན་པོ་ལ་ དམིགས་པ།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བར་དུ་བཞི་སྟེ། ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་བསྣན་པས་ད་ལྟར་ན་བརྒྱད་ཅུར་ འགྱུར་རོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པ་དག་ཀྱང་རེ་རེ་ཞིང་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཞི་བཅུ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལ་བཅུ་གཉིས་བསྣན་ན་བཞི་བཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་བཤད་པ་དག་ལ་བརྒྱད་དང་བཞིས་བསྣན་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་རང་དང་གོང་མའི་ས་པའི་གཉེན་ པོ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་བཤད་ཀྱི།ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལ། ས་འོག་མའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ས་དགུ་པ་ནི་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ མཆེད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་ནི་མ་བསྟན་པས་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་འདི་ནི།བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཆེས་མང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ལ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱད་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལས་ཤེ་ན། དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་དང་པོར་ཡོད་པ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་ཐོག་མར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་སྐད་དུ། ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པས་རྡོ་རྗེའི་སོར་གདུབ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་གཞན་ཡང་ ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་མོད་ཀྱི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཟད་པ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果有人认为随后了知道谛的智慧如同随后了知灭谛的智慧一样，是缘于每一地的对治，那么按照他们的观点，在缘于八种禅定和无色定地的对治中，除去缘于有顶地对治的四种，就成为二十八种。如何呢？由无间定所摄的缘于初禅对治，与随后了知道谛智慧的行相相应的四种，乃至缘于无所有处对治，与随后了知道谛智慧的行相相应的四种，加上这二十八种到五十二种，现在就成为八十种。
乃至第四禅所摄的也是如此，是说殊胜禅定、初禅、二禅、三禅、第四禅所摄的每一种都是八十种。依次为四十等，详细说来，如何计算呢？金刚喻定二十八种加上十二种就成为四十种。同样，如前所说的加上八种和四种就成为三十二种和二十四种。
又为什么说无色定只缘于自地和上地的对治，而不缘于下地的对治呢？因为在一切方面都说要超越色想等，而从下地对治的角度来说，是缘于其违品的缘故。那么说有缘于下地对治，因为彼此互为因，这如何解释呢？这是指不作特殊区分而说随顺随后了知分的九地道是缘于下地对治，而不是特别指出空无边处等所摄的缘于下地对治，所以这种缘于下地对治的方式只适用于禅定地。
又由种姓和根的差别而更多，这是如何呢？首先，与无常行相相应的金刚喻定，由种姓差别成为六种，由钝根、中根、利根的差别成为三种。其他与苦等行相相应的也同样要配合种姓和根的差别。
是尽智，为什么呢？因为最初与一切漏尽的获得同时生起，如同说最初存在的是最初一样，'最初'是这个意思。这样说：尽智是最初与一切漏尽的获得同时生起的智慧，这是省略中间词的表述，如同金刚手镯一样。其他解脱智虽然也与尽的获得同时生起，但不是与一切漏尽的获得同时生起的那些不是尽智。无生智虽然与一切漏尽的获得同时生起，但不是最初的，所以不是尽智。

།གང་གི་ཚེ་སློབ་ པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་འདིའི་ཟག་པ་ཁ་ཅིག་སྤངས་པ་ཡིན་ན།དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་སྟེ་བརྗོད་ཅེ་ན། སྤངས་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྔར་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དག་ཡང་སྐྱེ་སྟེ། འབྲས་ལས་སྔོན་ལམ་བཏང་བ་དང་། ། གཞན་ཐོབ་པ་དང་ཟད་བསྡོམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་ཕྱིར་བསླབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མི་སློབ་པ་ལ་ཡང་དབང་པོ་འཕོ་བའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་དེ། སྤེལ་བས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་འབྱུང་བའི ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་འབྲས་བུ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་སྔར་གྱི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་མིང་དོར་ནས་འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་མིང་བཏགས་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ན་དགྲ་བཅོམ་ པ་དེ་ལྟར་དབང་པོ་འཕོས་ཀྱང་སྔར་གྱི་མིང་མི་འདོར་ལ།དེའི་དབང་པོ་འཕོས་ཀྱང་སྔ་མ་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་རང་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་དོན་ཡོངས་སུ་སོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་དག་གོ། །གང་ཟག་ཟད་པ་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ནི་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ ཟག་སྔར་བཤད་པ་བདུན་ནི་སློབ་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཞུགས་པ་བཞི་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གསུམ་མོ། །རྒྱུ་གང་གིས་གང་ཟག་བདུན་པོ་དེ་དག་སློབ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་ལ་ཞེ་ན། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ལའོ། །དེ་དག་གི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་ཅི་ ཞེ་ན།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་སློབ་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བཤད་ནས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་པས་དེ་ ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བསླབ་པ་དག་ལ་སློབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བསླབ་པ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རེ་ཞིག་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བསླབ་པ་གཏོང་སྟེ། སོ་ སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཡང་བསླབ་པ་གཏོང་སྟེ། བསམ་གཏན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་སོ་ཞེའོ།

当处于有学位时已经断除了此中一些漏，那么为什么还说'与断尽一切漏的得果同时生起'呢？虽然确实已经断除，但是之前所断的诸离系得也会再生起，因为经中说：'从果退失前道，获得其他果，灭尽和合等。'关于'因为没有为获得其他果而需要修学'这一点，如果有人说：'阿罗汉也有通过根机转变而获得其他果的情况，因为经中说有殊胜增上果'，这是不对的。一来果和不还果也同样不是其他果。应当了知，所谓其他果是指舍弃前果的因缘名称而安立后果的因缘名称。阿罗汉即使根机转变也不舍弃前名，虽然根机转变，仍如前一样是阿罗汉，所以没有获得其他果。
'正因为如此'是指：因为已圆满自利，圆满自利者最适合利他。关于'应受一切有贪者供养'，有贪者是指凡夫和有学。未生漏尽智的补特伽罗称为有学，正因如此，前面所说的七种补特伽罗是有学，这是成立的。这七种是指四向三果。
如果问：由何因缘说这七种补特伽罗是有学？因此说：'因为他们具有为断尽诸漏而修学的性质'。修学什么呢？修学三学。详细来说就是增上戒等，以戒律为主的学处是增上戒学。增上心和增上慧学也同样。如果问这些本质是什么？说：是戒、定、慧的本质。
如果说：'凡夫也应该是有学，因为他们也学习戒定慧'，这是不对的。因为他们未如实了知真谛。这是针对凡夫而言。这样，在解说了增上戒学和增上心学之后，如果问增上慧学是什么？经中说：'如实通达这是苦圣谛'乃至'如实了知这是趣向灭苦之道圣谛'。凡夫没有无漏的遍知、如实了知，没有这些，也就没有无漏的戒律和禅定。因此，由于诸学处是无漏的，他们不是修学这些学处者。
又'因为舍弃学处'，首先会舍弃增上戒学，因为会舍弃别解脱戒。也会舍弃增上心学，因为会退失禅定。有些人说是因为退失暖位等定。

།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཡང་ སློབ་པ་གཏོང་སྟེ།སྡོམ་པའི་ཡན་ལག་གིས་ཤེས་རབ་ནས་དྲོ་བར་གྱུར་པས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་དང་སློབ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་མོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འཆི་བའམ། དེས་བྱ་ བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སློབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ལྷག་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བརྗོད་དོ། །བསམ་པ་ནི་བསམ་མོ། །ལམ་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ ལྟར་འགྲོ་བའི་བསམ་པ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཟ་ཞིང་།མི་འགྲོ་ཡང་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱང་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་སློབ་པ་ཉིད་དུ་ བརྗོད་དོ།།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་བཞི་ལ་ཡང་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །སློབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་སློབ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སློབ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་ཞིག་སློབ་པ་ཁོ་ན་ལྡན་པ་དེ་ནི་ སློབ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་ན།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་སྐྱེ་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྐྱེའོ། །མི་སློབ་ པ་དང་སྐྱེ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉི་ག་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉི་ག་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཡང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞུགས་ པ་དང་པོ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཞུགས་པ་དང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞུགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུ་ལ་ གནས་པ་གསུམ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་ པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་གཉིས་ཀྱང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དག་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གསུམ་ལས་ཐ་མི་དད་དོ། །འདིར་ནི་མཐར་གྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་མཇུག་ཐོགས་ སུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ལ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནའོ།།ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་གང་གི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པ་དགུ་ཟད་ པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གང་ཟག་བཞི་འམ་གསུམ་ཡིན་གྱི་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

对于增上慧学也进行修学，从戒律支分的智慧乃至暖位所摄的智慧之间的退失。阿罗汉和有学者难道不会退失吗？虽然会退失，但退失者不会死亡，也不会做不该做的事。对于退失的有学者，也具有三学中的增上戒和增上慧，因为他对于初果是不会退失的。凡夫断绝善根者，三学一切方面都不具足。
所谓圣者住于自性，是指住于无记行为的意思。众生的自性是指未入定的状态。思维即是意念。如同走在路上一样，是指如同未舍弃行走的意念，故入于道路时虽在吃饭等，虽不行走也称为在路上行走一样。由于获得并相续的缘故，虽住于自性，由于与三学的获得相续，故称为有学。
关于四种有学和无学补特伽罗的有学法是什么等等。有学无漏法等，无学者也与此相同。为何涅槃不是有学法呢？若说唯有学者具有的才称为有学法，而涅槃是共同的，故有学和凡夫二者都具有，凡夫们以世间道生起涅槃，圣者以出世间道生起。
由于无学和凡夫二者都具有的缘故。涅槃也非无学，因为有学和凡夫二者都具有的缘故。由此也排除了非择灭是有学和无学性。初入和住果四种，初入是指住于见道故与果位不同。其余入者是指一来、不还和阿罗汉果位的入者。
由于与住于三果不相异的缘故。如何呢？首先，为证得一来果而入者，与预流果不相异，也就是说就是预流果。同样，入不还果和阿罗汉果二者也与一来果和不还果不相异。如是，入果者与住于三果不相异。此处是由于次第获得的缘故，即在获得预流果之后获得一来果，在其后获得不还果时。
多分离贪者以世间道断除欲界烦恼六种，离欲贪者灭尽九种，在见道位时依次为一来果和不还果的入者，而非预流果和一来果。如是则为四种或三种补特伽罗，而非五种。

།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདས་ནས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱི་སྲིད་རྩེ་ལས། །ཆགས་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་ གཟུང་ངོ་།།དེའི་གོང་ན་འཇིག་རྟེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གོང་ན་ནི་ས་ཡོད་པ་འང་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་གཉེན་ པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་དངོས་པོ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་དངོས་པོ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དངོས་པོ་དེས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མཐུན་པ་ལྟར་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་འགྲིབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ས་གོང་མར་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་དོ། །འཇིག་རྟེན པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ས་གོང་མའི་ཉེ་བར་བསྡོགས་པའི་ལམ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རང་དང་གོང་མའི་སའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ རྣམས་ན་རེ་བྱ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདིར་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་བྱ་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པས་འཕགས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་ཡང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་ན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་ཀྱི། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའམ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་འཕོ་བར་བླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་ཞིག་ ཏུ་ཟད་དེ།སློབ་པ་ནི་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལམ་སྔ་མ་ཟད་པར་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་སྔ་མ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་ལམ་དང་། དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་གཉེན་པོའོ། །འབྲས་བུའི་ ལམ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྡུས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་བཏང་ནས་འབྲས་བུའི་ལམ་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པ་འབའ་ཞིག་འཐོབ་སྟེ། འཕེལ་བ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བཅས། །བཏང་སྟེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་དང་མི་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གོང་མ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ཏེ། དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཏང་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་དང་ལྡན་པ་བཏང་ནའོ།

关于说'分为两种'，即'修道有二种，见道称为无漏'之后。
'出世间离欲至有顶'是指唯有出世间，而非其他，应当如是确定。
关于'因为其上无世间道'，世间道包含在上地近分定中是下地的对治。有顶之上既无地，也非自地的对治。
关于'因为非自地的对治'，为何不是对治？为此说'因为会增长其烦恼'。因为会增长自地的烦恼，随眠遍行和修所断会增长。
某烦恼于某事物中增长，则该事物不能断除该烦恼，如欲界自地烦恼相顺而生。某对治能对治某烦恼时，该烦恼则不会增长，因为是其减少的因，如下地烦恼不会在上地增长。
因此，唯有出世间道能如理离有顶贪。'除有顶外'是指八地。'以世间道'是指一切地中有上地近分道的缘故。'以出世间道'是指出世间道是自地和上地的对治的缘故。
'生起两种离系得'，毗婆沙师说因为是不共事，此处事即是断除烦恼。
'以出世间'，如同由于事相同，世间圣者离贪有两种离系得，同样，以出世间离贪时也有两种离系得。
'若以圣道'是说若无世间道则无世间离系得。
关于'依止禅定转变诸根'，唯依止禅定正行转变诸根，而非依未至定或殊胜禅定，因为依彼不能转根。此处说依止禅定只是举例，说声闻依止六地转变诸根。
关于'因为已舍前道'，前道是指不还果道和直至无所有处的对治。
关于'唯得果道'，是说舍弃钝根所摄的殊胜道后，唯得利根所摄的果道，如说'舍增长及果差别，而得果'。
关于'也将不具上地烦恼的离系'，欲界以上即从初禅乃至无所有处，将不具彼地烦恼的离系。'若舍彼'是指舍弃具有上地烦恼的离系。

།ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་ངོ་། །སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། །གོང་དུ་སྐྱེས་པ་བཞིན་མི་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཕྱེད་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཞིག་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་བྲལ་བ་འཐོབ་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་གཉེན་ པོར་འགྱུར་བ་མེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་གང་ཞིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་ལས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་འཕགས་པ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྲལ་བའི་ འཐོབ་པ་ཡོད་པ་ཞིག་གོ།།ཡང་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྡུས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་གཏོང་ངོ་། །འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གོང་མ་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སའི་གོང་དུ་སྐྱེས་པས་གཏོང་བར་འགྱུར་གྱི། འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྨོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདིར་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བས་ཁས་ལེན་པ་ ལྟར་གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བས།བཏང་ལ་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ནི་ཤེས་རབ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་མེད་མི་ལྕོགས་མེད་པ་ཡི། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་བྲལ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ལས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་དང་གོང་མ་ ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གསུམ་ལས་རྒྱལ་བ་ཡན་ཆད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་གིས་ཐོབ་ལ། དེ་ན་ ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་ལ་ཚོར་བ་ཐ་དད་པ་མེད་དེ།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་དབང་པོ་རྣོན་པོ་འམ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ལ་ཐ་གིར་སེམས་པས་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། ། བསམ་གཏན་གསུམ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཉེར་བསྡོགས་དག་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཡོད་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་དག་ལས་ནི་གཉིས་ན་ཡིད་བདེ་བ་ཡོད་ལ། གསུམ་པ་ན་བདེ་བ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་སྤོང་བར་མི་ནུས་པས་ཉེར བསྡོགས་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ།དེ་ནུས་པ་ནི་དངོས་[(]བཞི་[,]གཞི་[)]ལས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །འཕགས་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་རང་གོང་ས་ལས་རྒྱལ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ས་འོག་མ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ས་འོག་མ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ནི་ས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་ཚད་དེ་ལ་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所说'也将具有那些烦恼'是指上地的烦恼。如经中所说:'从有顶之半得解脱,如生上地般不具有。'
关于'从有顶之半得解脱'的含义是:从有顶的八种行相中离贪的圣者,转变诸根时,不能以那八种行相获得世间的离系得。为什么没有呢?因为世间道不能成为有顶的对治。
以世间道从某地离贪的圣者,唯独从该地以出世间道离贪,具有世间和出世间的离系得。
又如'凡夫'的含义是:他舍弃初禅所摄的欲界烦恼离系得。圣者则不然。为什么呢?因为圣者以世间道从欲界上地离贪时,具有世间和出世间的离系得。
其中世间的欲界烦恼离系得,圣者生到初禅地以上时会舍弃,但出世间的则不会舍。虽有出世间的离系得,但也不具有那些烦恼。凡夫则不是这样,所以特别提到凡夫。
因此,如同此处虽无离系得但不具有欲界烦恼而承许一样,此补特伽罗也将如是。'舍已不具烦恼故'的含义是:这不是智慧的作用。
'从无漏无所有处,一切离贪乃至有顶'是指从下地和上地的意思。为什么呢?因为无漏法是不相应的。
'从胜三地以上'的含义是:从第三禅等离贪是以第四禅等近分地获得,彼处近分和根本定无有不同受,因为舍根无差别。
因此此处利根或钝根者欲离贪地时,唯从根本定现前最后解脱道。
如经广说:'于三禅中',近分地有舍受,而禅定根本地中,二禅有喜受,三禅有乐受。其中有些补特伽罗因钝根故不能舍根,唯从近分地现前最后解脱道,能者则从根本定现前,此中无过。
如说:'八圣者从自上地得胜。'不从下地者,因为已经离贪的缘故。
未离下地贪者不能现前彼地。由于缘真谛故,是入真谛行相者,意即十六行相即无常、苦、空、无我等。
'随所应'是指在某种程度上如是说,并非一切处皆然。

།གལ་ཏེ་ས་འོག་མ་ལ་རགས་པར་ལྟ་བ་དེའི་ཚེ་ས་གོང་མ་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཞི་བར་ལྟ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ།།མ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རགས་པར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མ་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ས་གོང་མ་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ཏེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདི་ནི་ལམ་ དང་བཅས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐ་བ་ངན་པར་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་བ་ནི་གཞིག་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དམན་པའི་ཐ་བ་ནི་ཐ་བ་ངན་པའོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པས་ན་ཐ་བའོ། །ལེན་པས་ན་ཐ་བ་ངན་པ་སྟེ། ལུས་ནང་དུ་གྱུར་པས་ ལུས་ནང་དུ་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ས་གོང་མ་ཡང་གནས་ངན་ལེན་མེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདི་ནི་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་མང་བ་ཡིན་ནོ། །རྩིག་པ་སྟུག་པོ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིག་པ་སྟུག་པོའི་ངོ་བོར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དེ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་མི འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྩིག་པ་ལ་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་རྩིག་པ་ཡོད་ན་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་དེས་ནོན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ས་འོག་མ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་འདས་ཀྱི་སྲིད་རྩེ་ ལས།།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནས་བཟུང་བ་ནི་ཞར་བྱུང་སྟེ། དེ་ཟད་ཐོབ་དང་ཟད་པ་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། གལ་ཏེ་མི་གཡོ་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེ་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས། དེ་ཚེ་དེ་མི་སློབ་དགྲ་བཅོམ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་བཤད་ལ། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ འདི་འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཟད་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་ཡང་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ སྐྱེས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེའོ། །དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་ནི་དྲི་མེད་ལམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ནི་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡིན་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་དང་བཅས་པ་དེ་སྙེད་ཁོ་ན་དག་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འདི་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་རྫས་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་སུ་འཁོར་བའི་ངལ་བ་བསལ་བས་ན་དགེ་སྦྱོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果对下地粗重地观察时，则对上地相反地观察为寂静，对其他也应当如是说。因此，与彼相反即是寂静、殊胜和出离相。
关于'因不寂静故粗重观'，如何是不寂静呢？为此说'以极大造作故'。虽然上地也是有道的造作，但此是有道极大造作。
关于'因非殊胜故观为劣恶'，劣是难以破坏。低劣的劣是劣恶。或者，此中有苦故为劣，执取故为劣恶，因为是身内故执取身内。
如何非殊胜呢？为此说'因随眠极多故成为不顺'。随眠即是身心不堪能性，是随顺烦恼的意思。虽然上地也非无随眠，但此是随眠极多。
'如厚墙'是指如厚墙的体性。'以此故不能出离彼地'是指以彼地自身不能出离彼地。
关于'如墙不能出离'，譬如有墙时，因为虚空方位被遮蔽故无出离，如是以彼自身不能出离彼地。
关于'与彼相反'，因寂静故，以极小造作故。因殊胜故，以随眠极少故不成不顺。因出离故，以彼能出离下地故。
关于'附带内容已完'，从'出世有顶'开始是附带内容，在'得尽智及尽智'之后，本应说'若从不动尽智，不生智慧'，但却说了'尔时彼成无学阿罗汉'，此后才出现此内容。
尽智之后生起不生智，不生智即是了知无所作。
关于'因可能退失'，此说明因有烦恼生起的机会故不生不生智。因为若生起则不可能退失。
'此于一切阿罗汉'是指无学正见，因为此如尽智般生于一切阿罗汉。
关于'沙门性是无垢道'，沙门性是八十九无间道，沙门果是等数解脱道及无为沙门果。
因此如是，此等沙门果是五蕴、无为及六事。
'成为沙门'即是成为寂静的意思。因此说'从断除烦恼的角度'。其他人说因除去界、趣、生处轮回的疲劳故为沙门。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་གཏན་དུ་ཞི་བར་མི་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་དོན་དམ་པའི་དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པའི་འཕྲོ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེས་པ་གཏན་མ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོ་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་རོ།།དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བར་ལམ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་ བུ་ཡིན་ཏེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་བརྒྱད་དོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་དགུ་ཚན་དགུའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་སྤངས་པ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་འབྲས་བུ་བཞི་གསུངས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་འབྲས བུ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དགུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེད་དུ་གཏང་ནས་སྐོང་བ་ནི་ཁ་སྐོང་བ་སྟེ། ཁ་ཉེ་བར་བསྐང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱ་མི་དགོས་ཏེ་མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དགོངས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་མང་མོ་ཞིག་ཡོད་མོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་བཞིར་ གཞག་པ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞུགས་པ་དང་འབྲས་བུའི་ལམ་བཏང་བ་དང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ལམ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་ པ་བསྡོམས་པ་ན་སྔར་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་པ་བརྒྱད་ཅིག་ཅར་དུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བར་དང་དེ་ བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་འཐོབ་ཅེ་ན། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་འདི་དག་ལྔ་ཆར་མེད་ དེ།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དང་པོ་གསུམ་མེད་ཀྱི། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པ་གཉིས་ནི་ཡོད་དེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕལ་ཆེར་དང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་མེད་དེ།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འབྲས་བུའི་ལམ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་ནི་འདི་སྐད་དུ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཆེས་མང་བ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཡང་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུའིའོ།

关于'凡夫因为不能永远寂静，所以不是真正的沙门'这句话，凡夫虽然能够离开欲贪乃至无所有处定，但不是真正的沙门，因为还有过失的余习，因为过失没有完全寂静。
所说的这些在经中说为四种，即从预流果乃至阿罗汉果。
关于'因为是其等流果和士用果'这句话，'其'是指沙门道，解脱道是无间道的等流果和士用果，因为依次与彼相似，以及由彼力而生。
这些是沙门果中的有为法。怎样呢？见道有八种解脱道及随后智。修道有九组九品。
断除那些烦恼是沙门道的无为果。
如此，'那么'是说如果这些有八十九种。
'需要补充佛陀所说'是指因为除了他所说的四果之外另有八十九果的缘故。
特意补充称为补充，即是补充的意思。
不需要补充，因为经中所说是有密意的。这里是什么密意呢？虽有众多果位，但安立为四果是因为有五种原因。
关于'因为舍弃了入道和获得果位道'这句话，是因为舍弃了入道，即不具足；因为获得果位道，即具足。
关于'因为获得一切的一个得'这句话，是指当总集诸断时，获得一个包含先前诸断离系得的果。
关于'同时获得八智'这句话，是指四法智和四随智，即从苦法智到道法智，以及同样的四种随智。
如何获得十六行相呢？所说的'无常等'，是指无常、苦、空、无我等。
初果向不具足这五种因，因为住于见道。二果、三果、四果向虽无前三种，但具足获得八智和获得十六行相两种，因为住于修道。
已离大部分欲贪和欲界贪的二果向和三果向都不具足一切，因为住于见道。
如此说到：'这一切唯在果位道中有，因为摄属修道'。
关于'以世间道所得的两种果'是指一来果和不还果。
其中广说'彼等'是指这些是无漏道果中断除较多的，并非仅是世间道果，因为也包含见道果的断除。因此，这些是沙门道果。
'一切的'是指见道果和修道果。

།ཐོབ་པ་དེའི་འབྲས་ བུར་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེའི་འབྲས་བུར་ བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མི་གསུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མཐར་གྱིས་པ་དང་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་བསྲབས་པ་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ལ་བདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས་ལ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ནས་སྤངས་ ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེ་ན་ནི་གསུངས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་ པ་དེ་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་བརྒྱད་འདྲ་བ་དག་སྐྱེ་ལ།དེ་དག་གིས་དེའི་སྤངས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཕོ་བྲང་འཁོར་བའི་རྫས་ཡིན་ཡང་རྒྱལ་པོའི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་གང་གིས་བསགས་པ་དེའི་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འབྲས་ལས་ཉམས་ལ་འཆི་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལྟར་ འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་ནི་འཆི་བ་མེད་དོ། །ཚངས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཚངས་པའི་ཚུལ་ཏེ། དེས་ནི་ཚངས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་འདིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞི་བར་འགྱུར་བས་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ འདིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བས་ཚངས་པ་སྟེ།ཞི་བ་དང་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་དགེ་སྦྱོང་ཉིད་ཚངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚངས་པའི་ཚུལ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེར་བརྗོད་པའོ།།དེའི་འཁོར་ལོ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འབྲེལ་པ་གང་གི་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེས་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མྱུར་བར་འགྲོ་ཕྱིར་རྩིབས་སོགས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩིབས་ ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོར་བ་ དང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱབ་མ་འདོར་ཞིང་མདུན་མ་ལ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་འདོར་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ནི་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་འདོར་ ཞིང་།ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདོར་བ་དང་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་ལོ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ནི་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པར་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

获得一次来果和不来果的所得，是为了获得一个所摄的果。正因为如此，经中详细说道：因为见道和修道的一切果的所得，获得一个所摄的果。因此经中详细说道：'什么是一来果'。若不如此则不会宣说，因为渐次和多分离贪者已经断除了三种结。贪、嗔、痴变薄是因为仅剩余那么多。
关于'断除五种顺下分结'，除了欲贪和嗔恚结外，我见等三种结已经由预流果者断除。即使不生起离系得，所说也将成为无意义。关于'无漏离系得'，如说：'世间离贪圣，离系得二种。'因此对于世间道所断的果，生起八种相似的无漏离系得，它们能持守其所断。就像王宫的物品虽是轮回之物，但若盖上国王印玺，就不能说是收集者所有，与此相似。
'以其力'是指以无漏离系得之力。关于'退失者不死'，这里认为所持是这样的，如说：'退失果者无有死'等。若不如此，则如同世间离贪者会死亡，但退失者是不会死的。梵行即是梵法，因为由此成为梵天。
关于'为断烦恼'，譬如因为能平息罪恶不善法而成为沙门，同样地，因为能断除罪恶不善法而成为梵天。由于说明了平息和断除的特征，所以沙门即是梵天。'具足无上梵行'是指具足无漏无上之道。'彼称为梵天'是作为比喻而说的。
关于'此为其轮'中的关系是什么，为此说'因为由彼转故'。'因速行故轮辐等'是指因为速行等和因为轮辐等的意思。这表明见道与轮宝相顺，如同轮宝速行，见道也因十五刹那现证谛理而速行。
关于'舍取'，如同轮宝舍后进前，见道也是舍无间道而以现前方式趣入解脱道。或者说，因为舍苦等境而趣入集等境，所以是舍取。与轮相顺是因为非一时见谛。

།མ་རྒྱལ་བ་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་བ་རྣལ་དུ་འགོད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། འཁོར་ལོ་རིན་ པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཚུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་དེ་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པ་མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ལ། རྒྱལ་བ་དག་ནི་རྣལ་དུ་འགོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལས་ནི་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྣལ་དུ་འགོད་དོ།།འཕར་བ་དང་འབབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། འཁོར་ལོ་དང་ཆོས་མཐུན་ནོ། །འཕར་བ་ནི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པ་ལ་ལྟ་བའོ།།འབབ་པ་ནི་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ལྟ་བའོ། །མྱུར་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་དང་དྲན་པ་རྣམས་ནི་རྩིབས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རག་ལས་ཏེ། འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩིབས་ལ་སོགས་ པ་དང་འདྲའོ།།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་རྣམས་ལྟེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མུ་ཁྱུད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་རང་གི་འདོད་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ལུང་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་གི་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་འཕགས་པ་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་སྐྱེས་ནས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ས་བླ་བའི་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་སོ་ཞེས་སྒྲ་འབྱིན་དབྱངས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དགས་ཀྱི་གནས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་བསྐོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ།ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྐོར་བ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཉིས་པའོ། ། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པའོ། །བཟླས་པ་རེ་རེ་མིག་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མིག་གོ། །ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི བློ་སྟེ།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། ། གལ་ཏེ་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ལན་བཅུ་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་གསུངས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡིན་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། གསུམ ཚན་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གསུམ་ཚན་དུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་སོ། །གཉིས་དང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་བསྟན་ པ་དང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཁྱེད་ལ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་ཡིས། དེ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་ བུའོ།

关于'使未胜者获胜，并使已胜者安住'这句话，如何理解呢？这与珍贵的法轮相似，就像法轮能使未征服的城镇等获得征服，并使已征服的安住一样。同样地，无间道能通过切断我见等烦恼的所得，使未降伏的烦恼获得降伏；解脱道则通过与烦恼的离系所得同时生起，使已降伏的安住。
关于'上升和下降'这句话，如何理解呢？这与法轮相符。上升是指向上行，即观察上界的苦等。下降是指观察欲界的行为。通过迅速行进等来说明这种情况。
正见、正思维、正精进、正念等如同车轮的辐条，这是依赖于戒律而进行的，因为它们如同辐条等一样起着引导作用。
正语、正业、正命如同车轮的轮毂，这是因为正见等依赖于它们而运行，戒律是其根本原因。
禅定如同车轮的轮圈，这是因为它能摄持正见等。
关于'从何处得知见道是法轮'这句话，是问这是自己的观点还是来自经典。这并非自己的观点。如何得知呢？如经中所说'对圣者憍陈如等'等。
'由此生起'是因为经中所说。如何说呢？如经广说：'地上的夜叉们宣告说：具寿憍陈如已了知诸法'等。
如经广说：'世尊在波罗奈仙人堕处鹿野苑中三转十二行相法轮'。如何是三转等呢？'此是苦'是第一转，'此应遍知'是第二转，'此已遍知'是第三转，这就是三转。
关于'每次转起眼等'，无漏智慧因为直接趣入所以称为眼，因为无疑故称为智，因为是真实义故称为明，是清净的智慧。对于集等也应当如此说明。
说'对每一谛都相同'是指三转十二行相。如何呢？即'此是苦圣谛'，'此应遍知'，'此已遍知'。
如果每一谛都如此三转十二行相，那么就应该是十二转四十八相，为什么说是三转十二行相呢？虽然确实如此，但因为在三数和十二数上有相符之处，所以说是三转十二行相。
关于'显示通达二法和七处'，是如同显示二法和通达七处。如经中说：'我为你们说二法，你们要善听，谨记在心，我将为你们解说。什么是二法？即眼与色等乃至意与法。'

།དེ་བཞིན་དུ་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་ནི་གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། གཟུགས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཕུང་པོ་རེ་རེའི་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་ དུ།འདིར་ཡང་གསུམ་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་སོ། །བཟླས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་པ་འདི་དག་གིས་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ ན།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདས་པ་འདི་དག་གིས་གྲངས་བཞིན་དུ་ཡང་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །འོ་ན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ལ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན།མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་མཐའ་དག་ལ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཟླས་པ་དང་པོས་མཐོང་བའི་ལམ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་བཟླས་པ་དང་རྣམ་བཞི་ཡིན་གྱི། ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་བ་ནི་མ་ཡིན་པས་འདི་ ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་རྣམ་པར་གཞག་།དེ་ལྟ་བས་ན་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་ཡིན། ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ཡིན་པར་རུང་གིས་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ སྟེ།བསྟན་པའི་ཆོས་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། འབྲས་བུའི་ཆོས་དང་། གཞུང་ལ་ཡང་དོན་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་བཟླས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་ནི་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གསུམ་པའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གཏད་པའི་ ཕྱིར་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བསྐོར་བར་གྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྐོར་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དེ།ཡང་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པས་ལན་གསུམ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། བཟླས་པ་རེ་རེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལམ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གདུལ་བའི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་སོ།

同样地，讲述通达七处的方法，即如实了知色法。如实了知色法的生起、色法的灭尽、趣向色法灭尽之道、色法的过患、出离、过失。受、想、行、识亦复如是。如同由于二法相顺故说为二，由于每一蕴通达七处相顺故说为通达七处一样，此处也由于三法和十二法相顺的缘故，说为三转和十二相。经中所说的这些转，依次表示见道、修道和无学道。
怎样表示呢？'此是苦圣谛'表示见道；'应当遍知'等表示修道；'已遍知'等表示无学道。若是如此，广说为：如果这样，以上述内容依次表示见道、修道和无学道。那么，就不仅仅是见道三转，也不仅是十二相，而是什么呢？是见道、修道和无学道的全部。为什么呢？因为第一转说明见道，所以是一转四相，而不是三转十二相周转，这怎么能安立为法轮呢？
因此，经中所说相状的法门，既是法轮，也是三转十二相，但不是见道。法有三种：教法、修法和果法。经典也是假名安立，如说'胜义空性法门'。由于谛理三转故，从'苦'到'道'是第一转，从'应遍知'到'应修'是第二转，从'已遍知'到'已修'是第三转。
由于成为三种相故，从'苦'到'道'是第一相，相即是能取相。'应遍知'等是第二相，'已遍知'等是第三相。如是，因为对每一谛安立三相，故成为十二相。
如何成立法门周转？为此说'转是令他相续了解，为使通达义理'，意思是使理解苦等诸谛。或者说一切圣道，即见道、修道和无学道的自性。因此如是法轮三转，成就十二相，由于三转摄集三次，每一转生起眼等故。
如何是道法轮？为此说'为入所化相续故'。

།ཇི་ལྟར་དེ་བསྐོར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཞན གྱི་རྒྱུད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ནི་འཕགས་པ་ཀཽཎྜི་ནྱའི་རྒྱུད་ལའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྐོར་བར་རྩོམ་པས་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དང་པོར་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྩོམ་པའི་སྒྲའི་དབང་གིས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ གྲུབ་པོ།།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུའི་སྐབས་ཡིན་པས་ཡང་ཁམས་གང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང་དཔྱད་པར་བྱའོ། །འདོད་པར་གསུམ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་རྣམས་སོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པ་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་གསུམ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་ བྲལ་བས་ཐོབ་པས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པས་དེ་གཉིས་ཐོབ་པར་མི་རུང་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་ཐོབ་ སྟེ།འདོད་པ་འམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས། །ཆགས་བྲལ་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་ བས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ།མཐོང་བའི་ལམ་ཁམས་གོང་མ་ལ་བརྟེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེར་སྐྱེས་པ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པོ། །རེ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་ གཟུགས་མེད་པས་བདག་མེད་པ་སྟོན་པའི་སྒྲ་མེད་ལ།གཞན་གྱི་སྒྲ་མེད་པར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་འོག་མ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དང་པོར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ལ་བརྟེན་པར་མི་རིགས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེན་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། འབད་པས་བདེ་བ་རྣམས་ ཀྱང་ཚེ་ཐུང་བའི་ཕྱིར་དང་།ནད་མེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། གཉེན་བཤེས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་མང་བ་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་གཞན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་གནས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ནི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚེ་ཤིན་ཏུ་རིང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་སྐྱོ་བ་མེད་པས་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་སྐྱོན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།འདིར་རྩོམ་ཞིང་དེར་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགས་ཀྱང་དེར་རྩོམ་པར་མ་གསུངས་སོ། །རྩོམ་པ་ནི་རྩོམ་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ཐབས་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་ འདོད་པས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་དྲུག་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་མི་སློབ་པ་དགུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་དང་།གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ཀྱང་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ནང་དུ་འདུ་བས་ཆོས་མངོན་པའི་ལུགས་ལས་དྲུག་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་སོ། །འདི་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།

如何转动法轮呢？说'于他相续'，即于他相续是指圣者憍陈如的相续。为生起见道而开始转动故称为转，即是初转之义。由于开始之声的力量，故成立见道是法轮之说。
由于是沙门果位的场合，故'于何界'等广说，此亦当观察。'于欲界得三'是指预流果、一来果、不还果。'于余处则不'是指色界和无色界，因为唯有住于欲界才能获得三果。'二果'是指预流果和一来果。
由于未离欲界贪而获得，故生于色界和无色界者不应获得彼二果，因为已离欲界贪故。不还果如同阿罗汉果一样，虽已离欲界贪亦可获得，因为经中说：'由离欲界或上界贪，入第三果'。
为何不许彼于色界和无色界获得呢？为此说'上界无见道'。由先行离贪而以见道获得不还果，而上界不依止见道，故生于彼处者不得不还果。
且说'于无色界'，无色界中无以无色显示无我之声，无他声亦无生起正见。'由不缘下界故'，生于无色界者不缘欲界，而欲界所行苦为首先应见，故不应依止彼见道。
'由贪著定境谛故'，于欲界中，由苦受多故，以勤求所得乐亦寿命短故，以及有离无病、受用、亲友等故，有多生。而于无色界则由相反方式而有异生。
其后，诸异生由贪著定乐故，以及寿命极长故，如是不生厌离。色界中无引导圣道之厌离，故无见道。经中亦说'由见过患而离贪'。
'于此开始于彼究竟'，未说任何非圣者于彼开始。开始即是开始，谓开始趣向涅槃之方便。
欲说阿罗汉诸分类故说'如是'，因此说'阿罗汉亦有分类耶'。'许有六种阿罗汉'，经中虽说九种无学，其中不退法者、慧解脱者、俱分解脱者亦摄入不动法者中，故依阿毗达磨传统安立为六种。此中由有退失法之自性故为退法者。

།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཡོད་པས་ན་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།འདི་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ལ་གནས་པ་དེ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་ན། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་གཞན་དུ་གནས་པ་ལ་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་གོང་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་པར་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ནུས་པ་ནི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ། །དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་ན་མི་གཡོ་བ་སྟེ། འདི་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ ཕྱིར་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།དགྲ་བཅོམ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས། །ལྔ་ནི་དད་པས་མོས་ལས་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལས། དྲུག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་གྱི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ནི་དུས་དང་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དུས་དང་སྦྱོར་བ་ནི་དུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེ་སྐྱེ་བ་ཡུལ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་དུས་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕངས་པ་ནི་མིག་གཅིག་པའི་མིག་བཞིན་དུ་ལྷུར་བླངས་ནས་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕངས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྗེས་ སུ་བསྲུང་བ་ཡིན་ནོ།།དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་རྟེན་མཐུ་ཆུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་དགུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གང་རུང་རུང་གི་ཚེ་གང་རུང་རུང་ དུ་གང་རུང་རུང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དུས་གཞན་གྱི་བར་དང་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ན་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པ་དང་མི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །རིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ན་རེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོའི་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་ སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ས་བོན་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ས་བོན་དེའི་འཇུག་པ་རྙེད་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་ པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་མི་དཔྱད་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འོག་ན་རིགས་གཞན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྦྱངས་པ་ ལས་གྱུར་པ་མེད་དོ།

同样地，由于此处有死亡之法，故为具有死亡之法者。由于此处有守护所住解脱之法，故为具有随后守护之法者。在其他处所不动者，是指安住于上位时，由于无有具足退失因缘之力，故不能动摇，因为无有退失之故。通达并了知不动解脱，具有福分与能力者，即是具有通达福分者。由于诸根锐利之故为不动者，因为此不能动摇，故为具有不动之法者。
关于'在六种阿罗汉中，五种由信解而生'之说，第六种是由慧解脱而生，此为义理之解释。
经中说'时与相应'。心解脱是离时相应，所谓时相应是时之相应，因为其生起依赖于处所、补特伽罗和资具之时故。珍惜是如独眼人之眼般恒常守护，因为珍惜即是恒常守护。
关于'依赖于时'，时是指资具等。又如何是彼等解脱时相应？因此说'此等现前三昧'，因为其所依力量微弱之故。
'不能动摇'是指由烦恼和随烦恼，因此说'从不退失的角度'。'随意'是指现前三昧，于此任何时、任何处、任何人皆能现前三昧。
'因为其他时间间隔和永久解脱'，因为其他时间间隔解脱故为时解脱，因为永久解脱故为非时相应解脱。
关于'从可能退失和不可能退失的角度'，从可能退失的角度，因为其他时间间隔解脱故称为时解脱；从不可能退失的角度，因为永久解脱故称为非时相应解脱。
有些说'从最初即其种性'。若问何为种性？毗婆沙师说是善根，由其差别而有此差别。经部师则说是心的种子体性之力，具有退失法者在凡夫位时亦有种子，故称为具退失法种性者，在无学位时得此种子的运行，故称为具退失法者。
对于具有死亡之法等，也应当如是了知。
关于'有些从最初即是具有死亡之法种性'，若问为何不观察具有退失法者，因为下无其他种性，故彼无由修习所成。

།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་པོ་ཉིད་ནས་དེའི་རིགས་ཅན་དང་དབང་པོ་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཐོབ་ནས་རིམ་གྱིས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ གྱི་བར་འཐོབ་སྟེ།རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ན་ནི། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ཁོ་ན་ཁོངས་སུ་འདུས་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་དག་ལས་གཞན་ལྔ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ལྔ་པ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་ བའི་ཕྱིར།འཆི་བར་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡང་རེ་རེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ ཆོས་ཅན་ནི་འཆི་བར་སེམས་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་གྱི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནས་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་བར་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་དགོས་སོ།།མ་བསྲུངས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་ལ་གནས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་མ་བསྲུངས་ན་ཉམས་ པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་གྱི་གནས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འཕེལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ པ་མེད་ན་སྟེ།གལ་ཏེ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྐྱེན་ཆུང་ངུས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྐྱེན་ལྔ་དང་རྒྱུ་ལྔས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། སྨྲ་ བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན།རྩོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། རིང་དུ་རྒྱུ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ནད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡུན་རིང་པོས་ཐེབས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉི་ག་ལ་ཡང་གཉི་ག་མེད་མོད་ཀྱི། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ལུས་ལ་སྨོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆེས་མང་བ་གང་གིས་ན། བདག་ཉིད་བརླག་པར་སེམས་བསྐྱེད་པའམ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་དོགས་ པའམ།ལུས་མི་གཙང་བའི་རྫས་དུ་མ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གནས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པའམ། སྲོག་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མགྲིན་ལ་མཚོན་ཆའི་ཁ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ ལོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གསུམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་གྱི། གུས་པར་སྦྱོར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཤིན་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བར་སེམས་སོ། །བཞི་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའོ།

关于'直至成为不动法者之间也应当如是了知'这句话，从最初就是死想法者，具有此种性相及根器成熟者，获得随护法者之后，逐渐获得直至不动法者之间的果位。对于随护法者等也应当如理如是宣说。
关于此，若仅说'具退失法者是具有退失之份'这些话，则对死想法者等也会产生过失，因为他们也具有退失之份，则唯有那些具退失法者被包含在内，而非其他五种之外的法者。为了区别于彼等而说'非死想等法者'。
对于死想法者等四种法者，由于各自都具有殊胜的退失法者之相，因此不需要说'死想法者是具有死想之份，而非从随护法者乃至具证悟之份者'等。
即使不守护也具有安住于彼果位之份，随护法者若不守护则具有退失之份而不能安住，为了遮遣此义而说'不会退失'。'也不会增长'是指不会获得证悟之份。
'若无精进'是指若无勤奋，若精进则会成为具有获得之份。关于'若无具力的退失缘'，是说具退失法者等即使以微小的退失缘也会退失。
关于退失之缘，如经中所说：以何为例？以五缘五因，时解脱阿罗汉会退失。何为五？即从事业边际、从事言说、从事诤论、具有远行之加行、长期患病。
所谓'前二者'即具退失法者与死想法者。'先前'是指凡夫与有学位时。无有相续修行与恭敬修行。
虽然二者都无有二种修行，但死想法者由于极多地行持诽谤身体之行为，或者生起自我毁灭之心，或者担心退失，或者了知身体是由诸多不净物聚集而成住，无有意义而思维死亡，或者依靠不顾惜生命而获得解脱，如经中所说：'以刀抵喉，从此心得解脱'。
'第三'即随护法者，是相续修行者而非恭敬修行者，彼认为应当极为守护心解脱。'第四'即不动法者。

།དེ་ནི་གུས་པར་ སྦྱོར་བ་ཡིན་གྱི།རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་གནས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་གྱི། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྐྱེན་སྟོབས་ཆུང་བ་གང་རུང་རུང་གིས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ། མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ན་འཕེལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་བཏང་སྙོམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མང་ བ་ཡིན་ནོ།།རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དབང་པོས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། སྦྱོར་བས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ ཆོས་ཅན་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ།རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་བར་དུ་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རུང་ངོ་། །གང་དག་གི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་ པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། འདི་དག་གི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་དྲུག་སྟེ། འདི་ཁོ་ན་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། འཆི་ བར་སེམས་པ་དང་།དབང་པོ་འཕོ་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ནའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། འཆི་བར་སེམས་པ་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ན་ཚེ་རབས་གཞན་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པས་དབང་པོ་ རྣམས་ཆེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པས་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་མེད་པས་རྗེས་སུ་ བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མེད་དོ།།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་མེད་དེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཆི་བར་སེམས་པ་དང་མཐུན་པའི་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་གདོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པས་རྟོགས་པའི་སྐལ་ བ་ཅན་ཡང་མེད་དོ།།གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་འཆི་བར་སེམས་པ་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པས་དེ་ན་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྔ་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ཡོད་པར་འགྲུབ་ཅེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་ལ། དེ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་པས་སོ། །རང་གི་རིགས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ནི་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ལྟར་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ།།ལྷག་མ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ལས་སོ། །རིགས་དང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ།རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་བརྟན་པར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་དང་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སློབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་དང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་ རྒྱུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་གིས་འབྲས་བུ་དང་པོ་གང་ཡིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་ བུའམ།ལྷག་མ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་གང་གིས་དང་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།

这是恭敬修行者，而非经常修行者。他是具有即使不守护也能安住的根机者，不会因任何微弱的退失因缘而退失，但若无精进也不会增长，多是处于舍心而行。
具证悟根机者与不动法者二者的差别是由根器所致，而非由修行所致，因为二者都是经常修行者和恭敬修行者。
若如是，即使是具退失法者也不一定会退失，乃至具证悟根机者也不一定会证悟，那么三界中应当有六种阿罗汉。
如经中广说'必定会退失'等，若不如是，则这些'具退失法者'之名就成颠倒，因为'法'字是表示自性之义。
依他们所说，欲界中有六种，因为唯有此处有退失、起死念及根器转变的可能。
'彼二处'是指色界和无色界。'无退失、无起死念、无根器转变'是因为彼处由于从其他生世已熟习，诸根极为成熟，且获得殊胜所依，故无退失；既无退失，则无具退失法者。
正因为无退失，故无需守护，因此也无具守护法者。
也无具起死念法者，因为无退失的因缘生起，无与起死念相应的厌离，无对自他的损害。
因无根器转变，故无具证悟根机者。
住不动者与不动法者不依赖于退失、起死念及根器转变，故彼处应当仅有此二者。
若五种是从果位退失，那么如何成立色界和无色界有住不动者？因为必定无退失，且彼处无具力的退失因缘。
'不从自类退失'是说具退失法者的种性，不像具起死念法者的种性那样是由修习所成，因此无退失。
从其余则会退失，即从修习所成者。
关于'不从第一种性退失'，其原因是'由有学和无学道使之坚固'，意思是安立法为坚固及坚固之义。
'有学'是指不从第一种性退失。其原因是'由世间和出世间道'使之坚固。
'由何获得初果'是指预流果、一来果或不还果。'从其余则会退失'是说，某者从非初果者会退失。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་དང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཉིས་པའམ་གསུམ་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་དྲུག་དང་བདུན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། སོ་ན་གནས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། དབང་པོ་འཕོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་སློབ པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སླར་འོང་བ་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སླར་འོང་བའོ། །གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་སུ་སླར་འོངས་པའོ། ། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་སུ་སླར་འོངས་པའོ། །གང་གི་རིགས་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ནས་བརྩམས་པ་དག་གོ། །དེ་སློབ་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས པ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་ཀྱི་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དབང་པོ་སྦྱངས་པས་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཐོབ་པ་དེ་སློབ་པར་གྱུར་ཅིང་རིགས་དེ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའི་རིགས་ནས་ འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཀྱི་བར་ལ་མི་གནས་སོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཁོ་ན་ལ་གནས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་རིགས་གཞན་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ནའོ། །རིགས་ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དེ་ནི་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པའི་རིགས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་དབང་པོ་སྦྱངས་པས་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་གྱིས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ དང་མ་བྲལ་བ་དང་།འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་བདག་གི་གཞི་ལས་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་བདག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་ བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཀུན་དུ་འབྱུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ལྟ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གཞི་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ།།འོ་ན་མེད་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་རྫས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་དག་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ། གཙང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། རྟག་པའི་རྣམ་ པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེད་པ་པོ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོའོ། །ཚོར་བ་པོ་ནི་འབྲས་བུའི་ཟ་བ་པོའོ།

正因为如此，不会从预流果退失。这是因为它一定是第一次，而不是第二次或第三次。
应当知道依次是五种、六种、七种。其中，应防护类有五种：住于原位而般涅槃、根性转变、退失后成为有学、退失性类再来、思惟死亡性类再来。
住位不动类有六种：即前述五种加上应防护类再来。
具证悟机缘类有七种：即前述六种加上住位不动类再来。
所谓'何者为第一类'是从有学位开始。'成为有学'是指从阿罗汉果退失，这只适用于此类，而不适用于其他修习所成。
若具证悟机缘类的退失性者通过根性修习而获得，成为有学后又从此类退失，则不会逆序住于从住位不动类乃至思惟死亡性类之间，而是唯独安住于退失性类。
若非如此，即若住于其他类，由于已获得殊胜类别，因为此类胜过退失类，所以从阿罗汉果退失者必定也会从根性修习所得退失。
为何说不会从初果退失？对于渐次证得者、未离贪者、已离欲贪者，他们不会从预流果、一来果、不还果退失。
因为见断烦恼无有所依，即无有所依，因为是缘于如实遍计所执的缘故。
这些是依于我执而转，即见断烦恼是依于我而生起。为何如此？因为以身见为根本，如是见断烦恼是由我见力而生起，如说'世间诸异见皆以身见为基'。
彼我亦无，因无所依故不退失。若谓缘于无，是因为我体性不存在。
因为缘于谛，即于苦等谛执为常等。
是颠倒所缘，即于苦身缘为我故。
非如是烦恼为何？修断烦恼如贪等，亦于不净等事，执为净、乐、常等相，故是颠倒所缘。
造作者即善不善业的作者。感受者即果报的领受者。

།དེའི་གཞི་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། བདག་ཏུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ལྟ་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་རྟོག་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་ནི་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པར་ཆགས་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པས་གཞི་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞེ་སྡང་ ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་སོ་སོར་ངེས་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་བདག་གམ་བདག་གིས་ སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་གཞི་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་སོ་སོར་ངེས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་ཡང་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དྲན་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པ་ཉམས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་ གྱི་འདུ་ཤེས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དྲན་པ་ཉམས་པས་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་འབྱུང་གི་ངེས་པར་རྟོག་པ་ལས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།ངེས་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ངེས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།འདི་ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གཞུང་འཛུགས་པར་མཛད་པའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ནི་སྤངས་ཀྱང་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སླར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྲིད་ པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སློབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཚིག་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུངས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཉིས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པ་སྲིད་ཅིང་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ལྷག་མ་དང་བཅས་པས་བག་ཡོད་པ་གསུངས་ཀྱི་མི་སློབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པས་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བར་མ་གསུངས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ འདི་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ།སློབ་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་སླར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་བཀའ་སྩལ་པར་གྱུར་ཏོ། །མི་སློབ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ ཉམས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པས་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །སློབ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་དགའ་བོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཁོ་ན་ལ་བར་ཆད་བྱེད་ཀྱི། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་མེད་དོ།

所谓'进入其基础'详细解释为：因为对于所执著为我的事物产生常见和断见的分别。同样也应当对其他的进行阐述。所谓'贪欲、嗔恨、我慢'等详细解释为：贪欲是对令人喜爱的自性色等本身不增添而以贪著的形式趣入，故称为有基础。对嗔恨等也应当如是阐述。
所谓'见所断法中无我等相'是指：在见所断法中，丝毫没有我和我所相的确定基础，如经中所说'我与我所皆空'。所谓'因此称为无基础'是指没有确定的基础的意思。论师又说'圣者'等。
关于'失念'，失念是染污的念。'如绳见蛇'是指，譬如由于失念而对绳产生蛇的认知，而非由确定分别。'于不确定分别'是指诸见以确定分别的形式趣入。
所谓'即便从阿罗汉果也无退失'是考虑到不仅仅是从见所断的断除中无有退失。'此即是正理'是论师建立教义。如何理解这一点呢？如经中说：'诸比丘，以圣慧所断者，是为断除。'意思是说明非圣者虽断却非断除，因为会再生起。
阿罗汉果不可能是世间道所摄，因为世间道无有有顶的对治。'我说学人应当谨慎'这段经文是'阿罗汉果无退失'的第二个教证。学人因为可能以世间道获得果位，所以可能从二果退失，且其烦恼还有余，故说谨慎。无学者因已断尽一切烦恼，且不以世间道得果，故无退失，因此未说其应当谨慎。
毗婆沙师们说这是有必要的：学人虽然离欲至无所有处，但若退失则会转生色界，因此世尊对他们开示应当谨慎。无学者即便退失也无有再受生的机会，故未说应当谨慎。这与将要解释的正理相违且有疑问，故不承许。学人有退失，因为是以世间道获得且有余。
为了遣除其他人认为阿罗汉也应当谨慎的想法，因为在其他经中说利养恭敬是障碍，所以广说'阿难，某些阿罗汉'等。利养恭敬只能障碍现法乐住，而不能障碍阿罗汉果，故无需谨慎。

།འདིས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་སྡེ་ལས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ་ཞེས་རང་གི་སྒྲ་ཁོ་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་པ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའོ། །སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་མི་གཡོ་བའོ། །དེ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་ཁྱད་ པར་དུ་བྱས་པས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དུས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རོ་མྱང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། ཕངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པའོ། །རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་དུས་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། འདུས་མ བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་དུས་གཞན་དུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དུས་དང་ སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དག་གིས་ཡང་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་པས་ན། ལྷག་པའི་སེམས་ལས་འབྱུང་བའོ། །དབང་ ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པའི་འཇིགས་པས་བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པ་དེ་ནི་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། གང་ཞིག་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཞིག་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གང་ཞིག་ཡོན་ཏན་དེ་ཙམ་ལ་གནས་པ་དེ་ལས་མ་བསྲུངས་ཀྱང་མི་གཡོ་བ་དེ་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པའོ། །གང་ཞིག་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གོང་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཏེ། ། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལས་བཟློག་སྟེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་སྨོས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། །མི གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པས་འདྲི་བའོ།།ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ལ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་སྦྱངས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནག་ཚོགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གནག་ཚོགས་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་ན། དེ་ལ་ལན་གདབ་པར་རྩོམ་པའོ། །སློབ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །མཚོན་གྱིས་ འདེབས་པར་བྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགྲིན་པ་ལ་མཚོན་གྱིས་འདེབས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདིས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅུ་ཚན་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལན་གཉིས་ སུ་སྨོས་པར་འགྱུར་ཏེ།མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

由此广说名为'不动心解脱'。经中仅以自身的声音说道'不从阿罗汉果退失'而作开示。
若问何为'时分解脱者有'之义，即是从解脱退失。心解脱有二种：时分解脱与不动解脱。其中以'不动'作为差别，说明从时分心解脱退失。
'因为在时中现前'是指在某个时候现前之义。其他人说'因为是应品尝'，若问此义为何，即是说也称为'珍贵'。
'阿罗汉果之解脱'是指阿罗汉果即是解脱。'因为永远相随'是指由获得的方式永远相随，故不应是时分解脱，因为无为解脱永远不会现前。
又因为不是所希求的，故也非珍贵，即是因为永远相随故不是所希求。若说因为在其他时相随故是时分解脱，因为退失者所希求故是珍贵。
因此广说'若从阿罗汉果退失'。因存在于增上心，故从增上心而生。'因为失去力量'是指无力现前之义。
同样也应配合于有死想等，即是由于三摩地退失的恐惧而想死者，即是有死想者。
稍微守护功德差别者，即是有守护者。安住于仅此功德而不守护亦不动摇者，即是不从安住处动摇者。
证悟功德差别更上者，即是具证悟根器者。'证悟'即是'生起'之义。
相对于不退失法者而说退失法者，是因为这些出现于经中。
问不退失法者、不从安住处动摇者与不动法者有何差别，因为都无退失而问。
不退失法者非由修习所成，不动法者是由修习所成，即是获得根器修习之义。
广说'具寿黑众'，即是若毗婆沙师具寿黑众说从阿罗汉果退失，对此开始作答。
出现'成为有学'。'以刀刺'是指以刀刺喉之义。
'因为不顾身命'是指由此因之义。
'为何仅从彼十数'等广说，即是阿罗汉果说两次，是不变之义。

།ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ནི་གང་དུ་ཡང་མ་གསུངས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དུས་དང་སྦྱོར་བ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་སོ། །ཁས་བླངས་ནས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྡུས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡང་འདིས་ཅི་ཞིག ཤེས་པར་བྱས་ཤིང་བསྟན་པ་ཡིན།རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། གཞན་ཡང་སྟེ་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ནུས་སོ། །འོན་ཏེ་བསྐྱེད་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་གཞན་ཆེས་ ཤིན་ཏུ་འོས་པ་ཡིན་ཏེ།དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འོ་ན་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་དེ་དང་ལྡན་པས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ནད་མེད་པ་དང་། ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དུས་ལ་ལྟོས་སོ། །རེ་ཞིག་མདོ་ལས་དགྲ་བཅོམ་ པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།།ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གནས་གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སོ། །མ་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་སོ།།དེ་སྤངས་པ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་མི་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཚང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མ་ཚང་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མ་ཚང་བར་ གོ་གང་ཞིག་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྐྱེན་ཇི་སྙེད་ཅིག་གིས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་གྲགས་པ་དེ་དག་མ་ཚང་ན་དེ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཚང་བ་དག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དེ།ཉོན་མོངས་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་དུ། ས་ནི་བསྲེགས་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །ལྗོན་ཤིང་བཅད་ལས་སླར་འདིར་ཡལ་ག་སྐྱེ་འགྱུར་ལ། །ཆུ་ཀླུང་རྣམས་ནི་ཆུ་སྐམས་གྱུར་ནས་ཆུ་འབྲུག་གི་།ཤེས་རབ་རལ་ གྲིས་བཅད་པའི་སྐྱོན་རྣམས་འབྱུང་མི་འགྱུར།།ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་འམ་དེའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་འགལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།

又有两种阿罗汉果，因此说'一种是应当生起的'这样的差别语，若有人这样说的话，阿罗汉果是应当生起的这样的说法在任何经典中都未曾说过。那么是什么呢？说是'应当现证'。因此，我认为在心解脱的时候，相应的阿罗汉果并非阿罗汉果。承许后也应当说，若说钝根所摄的阿罗汉果是应当生起的，那么这又说明了什么呢？
首先，如果说明了'应当生起是有能力的'这一点，那么其他即利根所摄的阿罗汉果也是有能力的。如果说明了'应当生起是适宜的'这一点，那么其他更加适宜，即利根所摄的阿罗汉果。那么'时解脱阿罗汉'应当如何解释呢？如果解脱相应时间是阿罗汉果的话，那么具有此者称为时解脱阿罗汉是合理的，这是其含义。
'三摩地现前是依赖时间的'是说，因为他的有漏和无漏三摩地都依赖于无病、地方等特征的时间。首先，经中说不会从阿罗汉果退失的就是这样的。由于阿毗达磨中也说明不会从阿罗汉果退失，所以说'阿毗达磨中也'广说。'以三处'是说以三种因。'未断'是说随其所得。'已断'是说不生起其所得。'显现'是说住于境的实体性。其中'非如理'是说烦恼的意思，因为随顺欲贪。
若想：'如果这样的是从圆满因生起的'，这样的烦恼是从圆满因生起的，而不圆满因的烦恼仅从境的力量生起，这样的想法是不合理的。因此说'因不圆满时何者能生'，如果众多因缘中凡是所说能产生果的那些不圆满，就不能产生，比如眼、色、光明、作意不圆满就不能产生眼识。
因此阿罗汉果不会退失，因为已断除一切烦恼随眠。如此说道：'大地烧尽仍会再生长，树木砍伐此处枝复生，河流干涸龙仍降甘霖，智慧剑斩诸过不复生。'所说'如是'是说与此相似或此本性，即与烦恼种子相违者。

།གང་གིས་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར།རང་གི་རྟེན་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྩ་བ་ནས་འདོན་པ་ཡིན་ལ་ས་བོན་མེད་པས་རྒྱུད་ལ་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་འཐོབ་པོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་མེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་མ་སྐྱེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་རྩད་ནས་འདོན་པའོ། །དེའི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སོལ་བའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུའི་ལན་གདབ་དགོས་ཞེས་བྱ་བ ལ།དེ་ལས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་སྐྱེ་བར་བཤད་ལ། དེ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ལ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་ལན་གདབ་དགོས་སོ། ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་སོ་སྙམ་པའི་ཚིག་དེ་ལ་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་དེ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཞེས་བྱ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་སྨྲ་བ་དག་སེམས་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་བའི་གོ་སྐབས་འདི་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་སྨྲ་བས་གཞན་ལས་དེ་ནི་ དགྲ་བཅོམ་པའི་སྟོབས་ཡིན་པར་ཡང་གསུངས་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྨྲས་ཏེ།མདོ་ལས་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་བསིལ་བར་གྱུར་ཅིང་། བསལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །སློབ་པའི་གནས་ སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ལ་རེས་འགའ་ཞིག་དྲན་པ་ཉམས་པ་ལས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ནི་དེ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་དབེན་པ་ལ་ གཞོལ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་སྟོབས་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། སློབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་དབེན་པ་ལ་ གཞོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལས་བསིལ་བར་གྱུར་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཟག་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་བསིལ་བར་གྱུར་ཅིང་། བསལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་སྲིད་དུ་སྤྱོད་པ་ལེགས་པར་ མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པའི་རིགས་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། མི་སློབ་པའི་རིགས་དག་ནི་སློབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དབང་པོ་སྦྱངས་པས་རིགས་འཕོ་བར་བཤད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་པོ་འཕོ་བར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་མཐོང་བ་ལ་ནི་འཕོ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྦྱོར་བ་མི་སྲིད པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་།བྱ་བ་གཞན་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ན་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་གཞན་ལ་ཞུགས་པ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'何以故成为永不生起烦恼的法性'这句话，是因为通过无漏道转依的缘故，从自身所依处完全拔除烦恼种子，由于无种子，相续中获得所断烦恼永不生起的法性。
关于'如何会退失'这句话，由于无种子则决定不会生起任何烦恼，而烦恼不生起时也不存在退失。
'若未生起'是指完全拔除烦恼种子。'其种子的法性'是指烦恼种子的自性之义。
关于'需要回答如炭堆的问题'，经中说唯阿罗汉会生起罪恶不善分别念，而这在未从阿罗汉果退失者中也是不可能的。因此，主张无从阿罗汉果退失者需要对此作出回答。
为显示此义，经中广说'从何处'等。对于'认为是就学者而说'这句话，为了回答，主张有退失者说'经中明确指出唯是阿罗汉'。
若问如何，则广说'长久以来'等。为了断除主张无退失者说'心趣向寂静'乃至'趣入涅槃'是指有学的机会，主张有退失者又说'在他处也说这是阿罗汉力'。
经中广说'长久以来'等。又因为在该经中说'已成清凉，已得清净'，故显示唯是阿罗汉。
'因为是就有学阶段而说故无过失'是指百中偶尔由失念而生起罪恶不善分别念。
若问：岂不是说'经中明确指出唯是阿罗汉，因为说长久以来心趣向寂静'等吗？'长久以来'等并非阿罗汉的标识，因为承许阿罗汉力是殊胜具足，而有学者也有心趣向寂静等。
漏处法是属欲界，依于从彼等得清凉而说'于一切漏处法已成清凉、已得清净'。'乃至未善了知行为'是指乞食等行为。
因此是就有学阶段而说。'彼等是前行'是指有学种姓是以凡夫为前行，无学种姓是以有学为前行。
说有学、无学补特伽罗由根器清净而转种姓，若尔，则一切住见道、修道、无学道者皆应转根。因此又说'见道中无转'。
'因为加行不可能'是指由于速疾前进及专注其他事业故无暇，专注其他事业是指趣入现证谛理。

།ལ་ལ་ནི་དད་པས་མོས་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་མི་སློབ་ པ་དབང་པོ་འཕོ་བ་ནི་མ་བཤད་དེ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཀུན་དགའ་བོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེ་ལས་སོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའོ།།དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་སྟེ་འདྲི་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་མངའི་གཞན་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པ་ནི་མི་མངའ་སྟེ།གདུལ་བྱའི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་གྱ་ནོམ་པ་རྣམས་བརྙེས་ཀྱང་མངོན་དུ་མི་མཛད་དོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ལས་ཉམས་པ་སྟེ། བྱ་བ་གཞན་ལ་གཡེངས་པ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་ཉེ་བར་སྤྱད་ པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཅི་ཞིག་འབྲེལ་ཞེ་ན། སྔར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྨྲ་བས་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་གཡོ་བའོ་ ཞེས་སྨྲས་པས་སོ།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་ཁོ་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་དབང་པོ་རྣོ་ བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་གང་སྨྲས་ པའོ།།ཇི་ལྟར་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འདོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དག་ལ་ནི་འགའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། འགའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་།།ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་ལ། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡིད་བརྟན་པའི་གནས་སུ་བཤད་པས། ཡང་གང་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ།།དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་ན་ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་མི་གནས་པའོ། །ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གསལ་བ་དང་ཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ དོན་གཅིག་པའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། ཚངས་སྤྱོད་འདི་ལ་ལེགས་སྤྱད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་འགྱུར་རོ། །རྩལ་པོ་ཆེ་དྲེད་པ་རྡེག་ མི་འཆའ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྩལ་པོ་ཆེ་དྲེད་ཀྱང་མཐུས་བདག་ཉིད་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རྡེག་འཆའ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་ཤེ་ན། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་[(]བརྟེན་[,]བརྟན་[)]པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཉི་ག་ལ་གནས་པས་ སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།

有些是在以信仰胜解的阶段，这是指在修道位的意思。此处未说无学位根性转变，因为前面已经说过了。
经中如是广说：'阿难，我说即使阿罗汉也会被利养恭敬所障碍'，这是出自那部经。现法乐住增上心所生是指四禅定。
因为是利根，认为不可能退失而问：'如何是不动法者'等广说。诸佛唯有从受用退失，而无从已得和未得退失，因为在调伏所化众生时，虽得殊胜法但不现前。
不动法者有彼等，是指从受用退失，因为散乱于其他事务而不现前禅定等。因为未得殊胜补特伽罗之法，是指因为未得佛和独觉相续中所具有的功德。
而其他阿罗汉也有从所得退失，其中'也'字是指也有从未得和受用退失。
一切无漏解脱是不动的，这与什么相关呢？因为前面说退失，所以说不时解脱的无漏解脱是不动的。
如果一切无漏解脱都是不动，为何只安立一个为不动法者？因此说'如何安立为不动法者已如是说过'，即由于利根故，对现法乐住不退失者安立为不动法者。
说'不应诽难'是指依经而说：'如何不动法者会从现法乐住退失'。
为何不应诽难？因为一切阿罗汉的心解脱都是不动，所以是不动，不承认从彼退失，而禅定则有些会退失，有些不会退失，因此这不应诽难。
从离三界贪而退失，由于有烦恼故必定会受生，梵行也说是可靠处，所以问'若有从阿罗汉果退失'。
说'彼无'是指不再受生。若有烦恼如何不受生？如是说'从果退者无死'，即退失后不久住。
'小'是指不明显和微弱的同义。
若非如此，梵行将不可靠，即若从阿罗汉性退失也会受生，则'于此梵行善修'等将不可靠。
如大力士虽疲倦也不会倒下，是指譬如大力士虽疲倦，因以力护持自身故不会倒下，与此相似。
如何极为熟习？说'由学无学道而坚固'，是想以二者皆住故。

།མཐོང་བས་ཐོས་པ་རེ་རེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ལམ་གཉི་གས་བརྟན་པོར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ ལའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་གྱིས་འཕོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དབང་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་འཕོ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཆུང་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་བས་ཆེས་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ནས་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིགས་དྲུག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་རྣམས་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ ཡང་དོར་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོས་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །འཕགས་པའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་དབང་པོ་འཕོ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དག་ནི་སྔར་བཀག་ཟིན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་དབང་པོ་རྣམས་ཆེས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །མི་སློབས་དགུ་ལ་བརྟེན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུས་དགུས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་དྲུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་དེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའོ། །འབྲས་ བུའི་ལམ་ཁོ་ན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཙམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་མེད་པའི་སས་བསྡུས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་མེད་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། ། སངས་རྒྱས་གཉིས་ནི་མི་གཡོ་བའི་བྱེ་བྲག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། དེ་ལ་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཆུང་ངུའི ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམ་པ་དགུའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཡིན་པས་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་བར་རོ། །དང་པོ་ཉིད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་གཞན་ གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པས།གཞན་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས་ཕྱིས་དོན་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་དོན་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དད་པས་མོས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པ་ལྷག་པ་ དང་།ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དད་པས་མོས་པ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་དད་པས་མོས་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་དད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ལྷག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ནི་ལུས་ཀྱིས་ མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་གི་དབང་ པོ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'见道和闻道各一'，是因为这不是由两种道所稳固的，因为是在学习阶段。所谓'加行道在一切处唯一'，是指对于不动解脱和见道所得。
详述'有漏道无转根'是因为想要说明无漏根的转根，因为圣道即使是最小的也比世间道更为明显。因此圣者的根性只能通过出世间道转变。
所谓'其他情况则不然，因为不可能退失'，欲界六种天众不是这样，为什么呢？因为对于厌倦广大境界者，不可能从所缘对象退失。
另外，利根者获得果位，因此无有退失。圣者生于色界和无色界的转根和退失已在前面否定。如何否定？因为在其他时期修习使诸根更加成熟，以及获得殊胜所依。
所谓'依于九种无学'，是因为被九种无学果所摄。所谓'六种有学'，是依据存在状态而说，即被六种不还果所摄。
所谓'若仅得果道'，是指仅以离欲界贪所摄。无色界所摄的不还果是不存在的，因为彼处无见道，无见道是因为不缘欲界。
所谓'二佛唯是不动种类'，是指不动法者以根性小、中、大的差别分为三种，其中中等和上等即是独觉和圆满正觉二者。
所谓'以下下等等九种根性差别'，是指退法者为下下根，乃至世尊为上上根。
详述'从最初'，是指在最初凡夫阶段不依赖他人，听闻念住等法后随后修习诸义，因为依止思维和修习。
在凡夫阶段以法随行自己随顺菩提分等法并修习诸义，因为依止思维和修习。如是，由加行而成信随行和法随行。
所谓'以信解和慧增上门'，是指以信解增上和慧增上。因为信解增上，信解者是钝根性；同样，因为慧增上，见至者是利根性，其信解是具有增上慧者。
所谓'由等至而成身证'，是指钝根和利根获得灭尽定者无差别地以身体直证似涅槃之法，因为以身体现证，故由等至而安立，而非由根性和加行安立。

།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཙམ་ལ་ལྟོས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་གིས་བསམ་གཏན་དག་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ལུས་དང་སེམས་དག་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་ དོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྫས་སུ་ནི་དེ་དག་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དད་པས་མོས་ པ་དང་།མཐོང་བས་ཐོབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ནི་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་ གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་མོད་ཀྱི།སླར་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དབྱེ་སྟེ། དེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་མཚུངས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྟུལ་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྟུལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས་སོ། །རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ གྱི་རིགས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།ཆོས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྐབས་སུ་བབ་པས་དེ་མ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ནས་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལྔ་ཡིན་ནོ། །སྔར་བཤད་པ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རིགས་ དང་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ཞིང་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་བཅོ་ལྔ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་བདུན་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་བཅོ་ལྔ་བཅོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་རེ་རེ་ཡང་བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ན་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་གཅིག་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་པ་ནས་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་ པ་གཅིག་སྤངས་པ་ནས་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པའི་བར་ཏེ།དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ན་དགུ་ཚན་བརྒྱད་ལ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པས་བསྣན་ན་ བདུན་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདིར་མི་བརྩི་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་གྱི་ སྒོ་ནས་ནི་དགུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་སྟེ།རྟེན་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གླིང་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་ན་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷའི་རིས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ སྟེ།དེའི་གོང་ན་མཐོང་བའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མེད་དོ། །དབང་པོ་དང་རིགས་དང་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡོམས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་སྡུད་པའོ།

所谓'从解脱中以智慧解脱'是指不同于时解脱和非时解脱，因为仅仅依靠解脱而建立智慧解脱的缘故。关于'从等持和解脱中'，由于获得灭尽定，从解脱障碍中解脱。解脱障碍即是解脱障碍，也就是由于身心不堪能而不能生起禅定的状态。由于获得阿罗汉解脱而从烦恼障碍分中解脱，因此从等持解脱中建立从两分中解脱。
所谓'实际上这些是六种'，是指由身证包含在信解和见至两种之中，从两分解脱包含在时解脱和非时解脱两种之中，因此实际上是六种。其中'随信行者从根门中有三种'是指虽然随信行者是钝根，但又可以分为小和大的差别，虽然同为钝根，但有极钝和更极钝的差别。
'从种性门中有五种'是指除了不动法者的种性，因为这属于随法行者的范畴所以未提及。怎样呢？从退法种性到应时解种性这五种。前面所说的三种每一种都有种性的差别，这样从种性和根门来说是十五种。
同样，这十五种每一种从道的角度也都是十五种。'安住于七智'是指随道智是修道的缘故。这些从道门中每一种都是十五种。从离贪的角度每一种都是七十三种。
怎样呢？欲界中具足一切束缚为一种，从断除欲界一品到断除九品，同样从断除无所有处一品到断除九品，这些在欲界、四禅和三无色界中八个九品共七十二种，加上具足欲界一切束缚则为七十三种。
此处不计算从有顶离贪，因为在见道之前不存在以世间道从有顶离贪的缘故。或者是从一分离贪。'从所依门中有九种'是指每一种，所依是指生死的意思。
怎样呢？'三洲'是指除北俱卢洲，因为那里没有道的缘故。'生于六天众'是指生于欲界六天众，因为在此之上没有见道，所以没有随信行者。'从根、种性、道、离贪和所依门中总结'等广说是对此作总结。

།གང་ཟག་གཞན་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་དེ་བཞིན་ དུ་བརྩི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་དང་རིགས་དང་ལམ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩིས་པ་བཞིན་དུ་བརྩི་བར་བྱའོ། །ཅི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་ དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་ལ་དད་པས་མོས་པ་དང་།དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ལ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་ རབ་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་ལོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པས་ན། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ། །རྣམ་ པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དེ།གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གང་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་གང་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔའོ། །མི་འཕྲོགས་ཆོས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་དད་པས་མོས་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ལས་སོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་ པོའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་འབྲས་བུའི་མཐར་གནས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ བ་ན་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་དབང་པོ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སློབ་པའི་འབྲས་བུའི་མཐར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་གྱི། ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དད་པས་ མོས་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མེད་དོ། །མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་དབང་པོ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། །སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དབང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ འབྲས་བུ་མེད་པར་སློབ་པ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པར་མི་སློབ་པ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

'其他补特伽罗也应当如是计数'是指随法行者，如同随信行者从根、种姓、道、离贪、所依等方面来计数一样来计数。
'如是'是指随法行者、见至、不时解脱者，由于利根的缘故，没有种姓的差别；而信解者和时解脱者，由于钝根的缘故，则有种姓的差别。
关于'以慧力和定力'，以慧解脱烦恼障，以定力解脱解脱障。烦恼本身即为障碍，故称烦恼障。解脱们的障碍即为解脱障。
解脱有八种，即'有色观诸色'等。解脱障是什么呢？即是不能生起诸解脱，也就是身心不堪能性。
'此中若断五烦恼'是指五种顺下分结。'具不动法'是指具有不退失法。
信解预流果的身证不还果者仅从果位而言。由于钝根的缘故，从根门不圆满；由于无灭尽定的缘故，从定门也不圆满；由于住于有学果位的究竟，从果位门则是圆满的。
'见至未离贪者唯从根'是说由于利根的缘故，仅从根门圆满，由于未离贪的缘故，从定和果位门则不圆满。
'见至非身证不还果者从果位和根'是说由于利根及住于有学果位究竟的缘故，从根门和果位门圆满，由于未身证的缘故，从定门则不圆满。
'身证信解者从果位和定'是说由于钝根的缘故，从根门不圆满。
'身证见至者从果位、根和定'是说由于利根、得灭尽定及得一切有学果的缘故。
'唯从定及从定根圆满性是无有的'是说因为无有预流果者能入灭尽定，因为无有无学果即无无学果的圆满性，所以未建立无学果的圆满性为圆满。
'慧解脱不时解脱者唯从根'是说由于无灭尽定的缘故，从定门则不圆满。

།གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད དོ།།སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ལྟ་བུའོ། །མདོར་བྱས་པ་ལས་གོ་བཟློག་ནས་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་སྡེབ་པ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་གང་གིས་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་ སྤོང་བ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ནི་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ནི་ཐོག་མ་སྟེ། དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་ གྲོལ་བར་སྐྱེའོ།།གལ་ཏེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྨྲས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་འདི་ཙམ་ཞིག་སྨྲས་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་འོག་རོལ་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ སྒྲིབ་པ་ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བར་སྐྱེ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་འགྱུར་ན།དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ལས་གཞན་པའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་ ཏེ།དེའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པ་གཞན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་ པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་སྔ་རོལ་གྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཐག་རིང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མཆོག་དག་ལས་འདི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་དྲི་བའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་དང་ཤུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་བསྟན པའོ།།ཇི་ལྟར་འདི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། །ལམ་དེ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཚོལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལམ་ནི་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

所谓'从二分获得解脱'广泛出现，是由于钝根的缘故，不是从根门而言，也不是从获得灭尽定而言。'从二分获得解脱不系时'等，是由于利根的缘故以及获得灭尽定的缘故，由这两者圆满。
加行道是指其后无间道生起，如法胜位。本论与摄略论相反而说，是为了与偈颂相应。
无间道是指能断除障碍，即苦法智忍等。'从所断障碍中获得解脱'中，无间道所断障碍即是所断障碍。从中获得解脱，即是从无间道所断障碍中获得解脱的意思。
'最初生起'中，最初即是开始，如苦等法智。它从苦法智忍所断障碍中获得解脱而生。
假如不说'最初'而只说'解脱道是从所断障碍中获得解脱'，那么苦法智之后的无间道等一切都将成为从所断障碍中获得解脱而生的解脱道。这是不应理的，因为无间道等也将成为解脱道，且将无有殊胜道的过失。因此，说'最初生起'是善说。
'殊胜道是异于彼等诸道'是指异于加行、无间、解脱道。道类智是相续，除其第一刹那外，其余是殊胜道。
修道中其他相续的解脱智也应如是说，如尽智等。同样，除阿罗汉现法乐住及证得殊胜功德的三道外皆是如此。
若问：如果加行道是其后生起无间道者，那么法胜位之前的道应如何称呼？虽然也是加行道，但彼与法胜位的差别在于远离。
为了详细解释名词而问：为何说'道'？因为是涅槃之道。'道'与'路'是同义词。
若问：此如何是涅槃之道？故说'从此至彼而行'，即从此道往涅槃而行。'以此寻求涅槃'即是追求涅槃的意思。
道即是寻求的体性。若问：解脱道和殊胜道如何是道？答：因为从彼等不往涅槃。

།སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ཁོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་ནུས་ཀྱི། །རྣམ་པར གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་དང་འདྲ་བ་དང་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་སྤངས་པའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་དམིགས་པ་དང་ རྣམ་པ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེས་ཆེ་བ་ནི་རྒྱུ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ལམ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལམ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཉིད་ཡིན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་གོང་ན་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ལམ་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཀྱང་ལམ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་སླ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སླ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ས་དང་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དག་གི་ལམ་རྣམས་སླ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ། ཡན་ལག་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ནི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའོ། །ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞི གནས་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་དག་གིས་འབད་མི་དགོས་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དག་གི་ལམ་ནི་ལམ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དག་ནི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ལམ་ནི་འབད་མི་དགོས་ པར་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཆུ་ལ་གཟིངས་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལམ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་དག་ལས་གཞན་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབད་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལམ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐང་ལ་གཟིངས་བཞིན་ནོ། །འབད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ན་ ཡན་ལག་གིས་ཟིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ནི་ཞི་གནས་ཆུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་ལྷག་མཐོང་ཆུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། ། ས་དགུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་རེ་རེ་ཞིང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ལམ་འདི་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་ཡོད་པས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བའོ། །བུལ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། འདིས་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་འདི་གང་ཟག་མོང་རྟུལ་པོ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླུན་པོ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མོང་རྟུལ་བ་ཡང་ གང་ཞིག་ཅེ་ན།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ནི་འདི་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་གོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ དང་།སེམས་དང་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་གོ།

仅通过加行道和无间道才能断除烦恼，而不是通过解脱道和胜进道，因为烦恼已经断除了，应当如是思维。
关于'因为与彼相似及更为殊胜'这句话，彼等与断除之道相似，因为分类、所缘和行相相似的缘故。更为殊胜是因为因更广大的缘故。因此彼等也是道。彼等也是道，因为能使人逐渐向上进步。
如此则会失去胜进道的本质，因为其上无道。对此说道：'因为趣入无余蕴'。因为从彼等道趣入无余依涅槃界，所以这两者也是道。'成办涅槃'的意思是说，因为由此成办涅槃。
同样，易行道也有两种，即钝根易行道和利根易行道。如何安立彼等呢？从地和根的角度。为了说明这一点，说'禅定诸道易'等。
由支分所摄持，止观平等，'由支分所摄持'即是支分所摄持。支分所摄持即是止观平等，如是安立词句。因为不需努力而自然生起，所以禅定之道是易行道。禅定是由支分所摄持且止观平等。
因此，其道是不需努力而自然生起的，如同水上之筏。因此，这是易行道。除禅定根本定之外的无漏道，因为需要努力才能生起，所以是难行道，如同陆地之筏。需要努力生起是因为彼处无支分摄持，且止观微弱。
未至定和殊胜禅定之道止少，无色定中观少。一切皆为定支所摄持。
由九地差别分为两种，其中每一种又由根的差别分为两种，因此说'此道亦有二'等广说。此道有钝知，故名钝知。钝即是小的意思。
现知即是智慧，因为趣向现前而了知，故名现知。或者说此补特伽罗钝根，即是愚钝的意思。何为钝根？即是根钝之人，应知利知与此相反。
四念住是身、受、心、法念住。四正断是为断已生恶不善法、为不生未生恶不善法、为生未生善法、为住已生善法。四神足是欲、勤、心、观三摩地。

།དབང་པོ་ལྔ་ནི་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དག་གོ། །སྟོབས་ལྔ་ནི་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་དག་གོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་ དྲན་པ་དང་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་གོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ དང་།འཚོ་བ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །མ་རིག་པ་མ་ལུས་པར་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་མ་རིག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཟད་པ་ཤེས་པས་རང་གི་དོན་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་རང་གི་དོན་ཡང་བྱར་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དང་མཐུན་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དང་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དང་མཐུན་ པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་དང་མཐུན་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྫས་སུ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་བཅུ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་ པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་སྟེ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མེད་པས་རྫས་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཤེས་རབ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་ བྱ་བ་འབྱུང་བས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་འཇོག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །རྩོལ་བར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ རྐང་པ་ཏིང་འཛིན་ཏོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་ པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་པ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རྫས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་བཞི་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གིས་ བསྡུས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ དང་།ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་དྲན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དྲན་པའི་རྫས་གཅིག་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་སྟོབས་རྣམས་མིང་གིས་སྨོས་ཤིང་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་རྫས་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དག་གིས་མ་བསྡུས་པ་དག་ནི་ ལྷག་མར་ལུས་པས་དགའ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་།བཏང་སྙོམས་དང་། རྟོག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་དག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཅུ་ཡིན་ནོ།

五根是信根、精进根、念根、定根和慧根。五力是信力、精进力、念力、定力和慧力。七觉支是念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支和舍觉支。八正道支是正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念和正定。
所谓'依补特伽罗差别'，是指声闻、独觉和圆满佛，因此说'声闻菩提'等。由于断尽无明，即断除三界无明，故二者都是菩提。
此外，关于这两者'自利'的广说，由于通过尽智了知已完成自利。如何呢？如经中广说:'我已遍知苦'等。由无生智了知自利亦无可作，如何呢？如说'无复遍知'等。
'与彼相应故'中，与彼相应之事即是与彼相应。'与彼相应故'即是说'由是彼之聚'的意思。
'实物为十'是某些论典的说法，将解释说依毗婆沙师则为十一。
'戒'是指正语、正业、正命等戒支，由于表业性质无差别故，安立为一实物体性。
'念住是慧'，如经中说'于身观身'等，故念住是以慧为体。
'正断名精进'，如经中说'为断已生恶不善法故，生欲、策励、发勤精进'。
'神足是定'，如经中说'修习欲定断行成就之神足'。
因此，四念住、择法觉支所摄及正见道支所摄者，唯是慧性，故为一实物。四正断、精进觉支所摄及正精进道支所摄者，唯是精进性。四神足、定觉支所摄及正定道支所摄者，唯是定性。念觉支和正念是唯念性，故为一念实物。
如上所说诸根和力，为五实物。未被信、精进、念、定、慧所摄的其余法，即是喜、轻安、舍、思维和戒支，如是为十。

།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སུ་མཚུངས་པར་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ལུས་ཀྱི་ལས་ཁོ་ན་ཡིན་པས་རྫས་གཅིག་ཡིན་ལ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་བཞི་ཆར ཡང་ངག་གི་ལས་ཡིན་པས་རྫས་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཙོ་བོ་སྨོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཙོ་བོ་ནི་གང་དུ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞན་དག་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་དག་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་སྨོས་ཀྱི། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ནི་མ་ཟད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང ཟག་པ་མེད་པར་ཅི་རིགས་པར་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ གྱི་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རབ་ཏུ་འཇོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་དང་། རེས་འགའ་འཇུག་པ་དང་། རེས་འགའ་ངེས་པར་འབྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇུག་པ་དང་འགལ་བ་དག་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཤད་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ནི་ཡོན་ཏན་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཡོན་ཏན་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ འབྱོར་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པ་ནི་རྐང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་རྒོལ་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདུན་པ་དང་སེམས་ལྷག་པའི་ཕྱིར་བཅུ་གཅིག་ལ་འདུན་པ་དང་། སེམས་བསྣན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ནི་ལྷག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་ལ། དཔྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་གི་ནང དུ་འདུས་སོ།།འདུན་པ་དང་སེམས་ནི་སྔར་བཤད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དག་གི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་མི་ནུས་སོ། །མདོ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། གལ་ཏེ་འདིས་རྫུ་འཕྲུལ་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བར་རྫུ་འཕྲུལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནའོ། །ཇི་ལྟར་མདོ་ལས་འགལ་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ ཁྱེད་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲར་བཤད་ཀྱི།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར། །མང་པོར་གྱུར་ཅིང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རུང་གི་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྐང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་དངོས་པོའི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲར་བཤད་ཀྱི།འདིས་རྫུ་འཕྲུལ་པས་ན་ཞེས་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུའོ། །སྟོབས་རྣམས་ནི་ཆེན་པོའོ།

'身业和语业各自不同'是指不相混杂的意思。毗婆沙师们说：虽然同样都是无表色，但它们的性质并不混杂。比如，不杀生等三戒都是身业，所以是一体；不妄语等四戒都是语业，所以是一体。
所说的'主要'是指，由于它的力量使其他也得以安住，并非没有其他。念住的主要是智慧，因此提到智慧，但念住不仅仅是智慧。那么是什么呢？还包括信、精进、禅定、喜、轻安、舍、寻等。
有漏和无漏的修习功德，根据情况是从闻、思、修所生的一切都是念住。提到'修习所生'是为了区别于生得的信等。同样地，对于正断、神足等也应如此说明。
'安立'是指执持、时而趣入、时而决择的意思，将会解释为：使随顺善法和违背不善法趣入。
说'它是一切功德修习的所依'是指它是基础的意思。如此，神通是功德成就，因此将说明：由此而生的神足是禅定，一切功德成就都依赖于禅定。
有些人主张：神通只是禅定，而欲、精进、心、观是足。按照这些论敌的说法，由于欲和心是多余的，在十一项上加上欲和心，菩提分法就会变成十三项。精进和智慧两者并非多余，因为精进包含在正断中，观察的本质是智慧，所以包含在念住中。
欲和心无法包含在前述的菩提分法中。也与经典相违，如果说'由此而神通'就意味着神通只是禅定的话。怎样与经典相违呢？经中说：'比丘们，我为你们显示神通'，这是说明禅定的果为神通，而不是说禅定本身。
怎样呢？'一变多，多变一，显现与隐没'等。这只能用于禅定的果，而不能用于禅定本身。所以说神通只是禅定，欲等是足是不成立的。依据事物的作用，将神通的果也称为神通，而不是依据'由此而神通'的能作。
'以小大的差别'中，诸根是小，诸力是大。

།རྫི་བ་དང་རྫི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་ པོ་རྣམས་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་རྫི་སྟེ།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་གཏེར་བརྐོ་བ་བཞིན་ནོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཇོམས་པའོ། །ལས་དང་པོའི་གནས་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དག་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ ན།དྲོ་བར་འགྱུར་བ་དག་ན་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་དག་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རྩེ་མོ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པར་མི་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཟོད་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་སྟེ།འདི་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་སྐབས་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྟེན་ཡིན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དབང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དག་ལ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེའི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དག་ལ་དབང་ཐོབ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་འདྲེན་པས་དབང་ བྱེད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་དེའི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་མི་བརྫི་ཞེ་ན། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གཞན་དག་གིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གཞན་དག་གིས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར། ཆོས་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་མྱུར་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔས་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་དེ་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དེ། གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་རྣམས་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དག་གི་སྔ་རོལ་དུ་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔར་བདུན་བཤད་ལ་ཕྱིས་ནི་བརྒྱད་བཤད་དོ། །གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་གྲངས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཤད་པར་ འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ནི་གོ་རིམས་མ་ཉམས་པ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་ནི་སྔར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་བཤད་ལ། ཕྱིས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་མཐོང་བའི་ལམ་བཤད་པས་གོ་རིམས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་གཡེང་བར་འཕྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་མང་ཞིང་བྱེ་བྲག་མང་བ་སྟེ། དེ་ལ་གཡེང་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །བློ་འདི་དག་ལ་ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་གཡེང་བར་འཕྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་གཡེང་བར་འཕྲོ་བ་སྟེ་དེ་རྣམས་སོ། །ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དྲན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་དྲན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'因为有压制和无压制'这句话，诸根由于其违品普遍生起而被压制，因为不被其违品所压制故称为力。诸根的次第如同挖宝一样。'遍行'是指完全摧毁。
'在初业阶段'这句话详细阐述，是为了观察身、受、心、法的自性。为了增长精进，对于所获得的，分别安立正确的安住，这是其义。
如何呢？在暖位时获得殊胜，因为首先获得顺决择分法。因为趋入不退失的善根，故在顶位时是四神足。关于'在顶位时是四神足'，因为顶位趋入不退失的善根所摄的忍，因为这是它们的趋入。彼时的诸三昧是神通的所依，故安立神足。
关于'在忍位时是诸根，因为获得自在'，如何呢？因此说'从不退失的角度'，因为在彼时的信等不会退失，故在忍位获得自在，以出世间道引导而得自在。
'因为不被诸烦恼所压制'是指彼时的信等不被诸烦恼所压制，故称为诸力。如何不被压制呢？因为其后将生起苦法智忍。
'因为不被其他世间法所压制'，或者说在胜法位时，因为不被其他世间法所压制，故信等称为诸力。
'因为接近菩提'是指接近漏尽智与无生智的意思。'因为它迅速行进'是指以十五刹那现证三界的苦等谛，故其迅速行进。
若修道时是菩提分，为何在道分之前说呢？因此说'为了依数字次第'，先说七后说八。'依数字次第'是为了要按照数字的次第来说明。
关于'其他则是不失次第'，前面先说菩提分和修道，后说道分和见道，故次第错乱。
'散乱于多种境'是指色等境众多且差别众多，散乱即是分散。此等心具有散乱于多种境的本性，故称为散乱于多种境。
'依于执著'是指依于贪欲的意思。关于'诸忆念分别'，与忆念相应的分别即是忆念分别，意思是分别忆念所经历的境。

།དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་འཕེལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།དགོས་པ་བཞི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བ་དང་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དག་གི་རྗེས་ལ་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐག་བསྲིངས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྦྱོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྗེས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཕྱེའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་པོར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་གང་གི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉི་ག་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལའོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཁུངས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི འགྱུར་བས།ཇི་ལྟར་དེར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ནས་བཟུང་ནས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དག་ཡོད་དོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་གྱི།མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ནས་བཟུང་ནས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་ ཀ་ལ་ཡང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། གཉི་ག་ལ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དག་ཡོད་དོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ།།ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ ལག་ལམ་ཡན་ལག་།ཟག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ཁོ་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་རྣམ་གཉིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་བསྒོམ་པ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལམ་གྱི་ཡན་ ལག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།ཡོད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་ཐོབ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཞན་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ།

由于其力量而正确增长精进这句话，是指由四念住的力量的意思。
为了成就四种需要这句话，如同所说的'为了断除已生起的罪恶不善法'等所说的那样，如前所述。
其后'为了修习三摩地'这句话，是因为在正确安住之后，以与品味相应的三摩地延长时间而修习三摩地。因此在其后为了修习三摩地而详细宣说神足，如是在一切处都要结合语境。
'成为出世间法之主'这句话，应当了知是因为能引导彼等而成为主。
所谓'彼等'，是指当诸根从违品中决定获胜并现前时，称为力，彼等的违品即是不信等。
'二者皆有道支'这句话是指见道和修道。
'如是'这句话是指详细阐述其根据。
因为在见道中修道不能圆满，如何在彼处以修道所摄的七觉支修习圆满，因此从见道开始有道支。如前所说的念住等也在修道中圆满，而在见道中则不然。
在见道中修道不应圆满，因此应知从见道开始有道支。如是则在见道和修道二者中都有道支。
若问'复次比丘'等有何含义，则二者都有道支。'是四圣谛的标帜'这句话是显示见道。
'如所证道而趣入'是指修道。'如所证道'即是'如所得道'的意思。'趣入'是指涅槃。因此应当承许二者都有八支圣道。
关于'觉支道支无漏'，唯是无漏，但并非唯彼等是无漏，因为经中说'其余二种'。因为这二者安立于修道和见道中，由于是有顶的对治，所以在修道中安立觉支，因此是无漏。
正因为如此，虽然一切都是菩提分，但唯彼等称为觉支，因为是有顶的对治，且接近菩提。
道支安立于见道中，因为见道唯一是无漏，所以彼等也是无漏。
虽然也有世间的正见等，为何说唯无漏者是道支呢？虽然确实有，但彼等不得称为圣道，因为会增长烦恼，所以不会有道支的过失。
其他菩提分则是有漏和无漏。

། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཏེ། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཐམས་ཅད་ཅེས བྱ་བ་ལ།དེ་ན་ནི་དགའ་བ་ཡང་ཡོད་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲང་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་མངོན་དུ་བྱེད་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་ཐོབ་པའི་སེམས་ནི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ན་དགའ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ས་འོག་མའི་དོགས་པ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་དོགས་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་རྣམས་ན་དགའ་ བ་མེད་དོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ན་ནི་དགའ་བ་དང་རྟོག་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ མེད་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ།།བསམ་གཏན་བར་ན་ཡང་། དེ་གཉིས་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དག་ན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྲིད་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་པ་ ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བ་སྟེ།དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དད་པའོ། །སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཆོས་གང་ལས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། འདི་ན་སེམས་ཅན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པའོ། །འཕགས་པ་ དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་།ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་བོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མང་དུ་བཤད་ལ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཆོས་སུ་བཤད་པ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པས། འདིར་ གང་ལ་ཆོས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་སོ།།ཆོས་བདེན་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིད་ཆེས་པ་སྡུག་ བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དག་ཁོ་ནས་ཆོས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ལམ་གྱི་ཆོས་སུ་མ་བཤད་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ལ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདེན་པ་གསུམ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དད་པའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་བཅས་ཏེ་བཞི་ཡིན་ནོ།

所谓'这些'是指念住等直至诸力，由见道、修道和无学道所摄的是无漏的。由暖等所摄的是有漏的。
关于'初禅中一切'，在彼处有喜，因有寻故亦有正思维。
关于'近分定需以力引导'，依彼而离下地贪欲，故近分定以大精进现前，而易得之心则生喜，因此彼等中无喜。又因下地有怖畏故，即是说有退失之怖畏，因此彼等中亦无喜。
第二禅中因无寻故无正思维。关于'第三禅和第四禅中除喜和思维'，因经中说'离彼喜贪'故无喜觉支，因无寻故亦无正思维。
关于'中间禅亦除此二者'，即除喜和正思维二者，因彼处无此二者故。
关于'彼二中无无漏道'，欲界和有顶中依次因不等持故及不明显故无无漏道。其他人说因是有之根本故彼等中无无漏道。
戒之清净即是净戒，彼即是无漏戒。'于法之信解'即是通达后之信解。于佛和法亦应如是了知。
'现证苦、集、灭'等广说。于何法中？即于彼等苦等中。如何？即于此等唯是苦等，此中无众生，如是确信即是于法之信解。
圣者所喜之戒即是正语、业边及命之自性，获得信解。
善等诸法广说，而于皈依中唯说涅槃为法，生疑故问此中意趣何法。
关于'法即三谛'等，此中诸信解以是佛性故，以是确信之自性故，应知唯苦等法中所确信之苦、集、灭即是法。
关于'是独觉和菩萨之道'，为何不说佛和僧之道法？因为已安立为佛和僧道之体性，故于彼等之信解是于佛和僧之信解，而非于法之信解。
因此现证四谛皆得法之信解，因为如前所说三谛和道谛一分是法故。
关于'由信基之差别'，由信境等所缘之差别而安立信解为三种，加上戒之信解共为四种。

།བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ནས་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དད་པས་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཅེས་རིམ་པ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གོ་རིམས་བཟློག་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་ལངས་ནས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ལངས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨན་པ་དང་སྨིན་དང་ནད་གཡོག་ལྟ་ བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ནད་པ་ནད་དང་བྲལ་བ་ནི་སྨན་པ་ལས་མཐོང་བ་ཉིད་དང་། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་དང་སྨན་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་ཤེས་ནས་དང་པོར་སྨན་པ་ལ་དད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་སྨན་ལ་དད་ལ། དེ་ནས་ནད་གཡོག་ལ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྨན་པ་ ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ནི་སྨན་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་སེལ་བས་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྨན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ནི་ནད་ གཡོག་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོམས་པ་དང་རྗེས་སུ་སྟོན་པས་ཕན་ཚུན་རིམ་གྲོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་བས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དག་ལའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ ཡང་དེས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐ་མ་བཞི་པར་བཤད་ཅིང་མཐར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དང་བར་གྱུར་པའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་ནི་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་འདོན་ཏེ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ནད་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། སྨན་པ་དང་སྨན་དང་ནད་གཡོག་དང་ནད་མེད་པའི་གོ་རིམས་དང་མཐུན་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཐ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་དང་ལམ་གྲོགས་དང་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ ཡིན་ནོ།།ཆོས་ནི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ནི་ལམ་གྲོགས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ནི་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པ་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཐ་མར་བཞི་པར་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིན་ ཅེ་ན།འཕགས་པ་བཞེད་ཅིང་མཉེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། མི་སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་ཏེ། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་བར་དང་ལྡན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མཚུངས་བཞིན་དུ།མི་སློབ་པ་ཁོ་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་བཤད་ལ། མི་སློབ་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར། བཅིངས་ཕྱིར་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ། ། རྣམ་གྲོལ་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

理解诸真谛的真实本性而生起信心，这就是智信。以智慧如实了悟真实本性，以信心生起确信。
经中说道：'对佛、法、僧的智信，以及圣者欢喜的戒律'，难道不是按这样的次第出现的吗？为何在阿毗达磨中次第相反呢？因此说'起身如何'等广说。
又为何这样起身如何现前呢？为此说'因为如同医生、药物和看护人'。病人要脱离疾病，首先要见到医生，了解医术，知道药物的确切运用，首先对医生生起信心。之后对药物生起信心，然后对看护人生起信心。同样地，
在此世尊如同医生，如经中所说：'无上的拔除痛苦的医生'。法如同药物，因为法是教导者，能够消除烦恼病而获得无病，故如同药物。僧众如同看护人，因为为了获得涅槃无病而教导开示，彼此互相照顾。
'因为是由净信心所作'中，殊胜的净信是对佛等生起的。清净戒也是由此所作，为显示此义，作为第四项最后宣说。
'这是如是清净的修行'中，有些人读作'如是趣入'，即'如是趣入者'。世尊是正等觉佛陀，他的教法律是善说，他的声闻僧众是善趣入，这样的修行就是圣者欢喜的净戒。
又'因为如同无病'中是什么意思呢？是说与医生、药物、看护人和无病的次第相应，清净戒作为最后解说。又如同导师、道路、道友和乘骑，这是什么意思呢？这是它们的次第。
世尊如同导师，法如同道路，僧众如同道友，圣者欢喜的净戒如同乘骑，因为戒是所依，依止于此而必定出离轮回，故作为第四项最后解说。
什么是'圣者欢喜'的含义呢？就是圣者所愿乐喜悦的含义。
'有学具足八支'广说，如经中所说：'有学具足从有学正见乃至有学正定的八支'。无学具足十支，即从无学正见乃至无学解脱和无学正智。
'为何对有学'等，是说虽然有学和无学都同样具足正解脱和解脱智见，但只说无学具足这些，而不说非无学，这是什么原因呢？因此说'因为束缚故，有学支中未说解脱'。

།གལ་ཏེ་སློབ་པ་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཆིང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་གྲོལ་བས་ནི་གྲོལ་བ་ཞེས་མི བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདག་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་དེ་འདི་ལ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་དང་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་ནི་དེ་སོ་སོ་རང་ གི་ཤེས་པའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་གིས་སོ། །རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེ་ཁོ་ན་ལ་དེ་སྨོས་པ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ན་མི་སློབ་པ་ལའོ། །དེ་སྨོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྨོས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྨོས་པའོ། །རིགས་དང་ལྡན་པ་ནི་རིགས་པ་ལས་མ་འདས པའོ།།མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྟན་པའོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པ་དགུ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །སེམས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་ཆགས་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །མ་རིག་པ་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ ཡོད་པ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་ཡང་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་མོས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་གང་མདོ་ལས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ནི་མོས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་མོས་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོར་བརྗོད། མདོ་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ དག་པ་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་འདུན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་ཅེས་མང་པོའི་ཚིག་སྨོས་པ་ནི་དེ་དག་མང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་མདོ་འདི་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་དག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གཙོ་བོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི། རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།དེའི་གཙོ་བོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་གསུམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མར་གྱི་ཉིང་ཁུ་དང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཤེས་པ་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པའི་ ཤེས་པ་གང་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །མ་འོངས་པ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཐ་དད་ཅི་ཞིག་ཡོད། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དྲི་བ་དང་ མཐུན་པར་ལན་འདེབས་པའི་ཕྱིར།ཅི་འདས་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མ་འོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།




若问：有学者不是也已经从见所断和修所断的某些烦恼中解脱了吗？为此说'仅从系缚的一部分解脱不称为解脱'。因此，解脱是解脱者认为'我已解脱'的认知，而此人并无此认知。
'以解脱和各别自证'中，解脱各别自证即是对解脱的各别自证。解脱和对解脱的各别自证即是解脱和对解脱的各别自证二者，即以解脱和对解脱的各别自证。'区分'是指建立的意思。
'唯于彼处说此是合理'中，'唯于彼处'是指无学。'说此'是指说正解脱和正智。'合理'是指不违正理。
'说为无学支'是指宣说为无学支。'诸支是有为故'是指，如其他九支一样，正解脱也是如此。
'心解脱和慧解脱'中，因离贪欲的执著故为心解脱。因离无明的执著故为慧解脱。因此，由于有两种所断，故说为二种。
'此即应视为解脱蕴'中，'此'是指无学胜解。因为无为不适合作为蕴义，所以无为解脱不是解脱蕴。
那么，经中说解脱蕴异于胜解，为何毗婆沙师们说唯胜解是解脱蕴？为显示此经而说'虎子菩萨们，何为清净解脱最胜'等，乃至'欲、精进、勤、出离、降伏'等广说。说'虎子菩萨们'用复数是因为他们众多。
因为此经中显示戒、定、见、解脱清净最胜。'解脱最胜清净'中，解脱清净即是解脱清净，其最胜是精进。如是此中解脱、清净、最胜是三个问题。因此解脱不仅仅是胜解。
若问是什么？则广说'由真实智'等。心无垢性即是无漏性，与之无别，如净酥油。
问：既然正见异于智且安立为无学支，那么什么是正智？广说'无学心将生'等。
问：未来和将生有何差别？若说仅说'将生'就能理解，则不然。因为是随顺问题而答，即随顺'是过去等'等问题而说'未来'。由于未来中也有正在生起和非正在生起，所以说'将生'。

།སེམས་སྨོས་པ་ནི་ གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སེམས་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་དེ་དཔེ་ཙམ་ཞིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ཟད་དོ། །འོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་ དེ་ཇི་ལྟར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་དག་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྟན་བཅོས་ལས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བརྟག་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ཉིད་ལས་ཏེ། དེ་སྐྱེ་བའི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ནི་དེ་དང་མི་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་མ་གྲོལ་བ་ལ་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་མི་འགལ་ཏེ། རྒྱུད་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བས། དེའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེ་བའི དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །ད་ལྟར་བ་ནི་རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་ པའི་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འགོག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནས་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་དེའི་སྒྲིབ་པ་མི་སྤོང་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བཞིན་པ་དང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཁམས་གསུམ་པོ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ནས་འབྱུང་ཞེ་ན། མདོ་དག་ལས་སོ། ། དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་སྤངས་པའི་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ། འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་སོ། །འདོད་ཆགས་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་སྤངས་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་གཞི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་གང་གིས་ཡིད་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་ པའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གིས་སྤོང་འགྱུར་བ། ཀུན་གྱི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་མུ་བཞི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ། ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱའོ།

由于心是主要的，不仅是心，从心所生起的诸法也将获得解脱。或者那只是一个比喻而已。那么，所谓不会再生的，是指金刚喻定之后不会再生的和世间的，他们如何获得解脱呢？他们也将获得解脱，因为生的障碍是相同的。
所说的'必定会生起的唯有那些'是指：论中说，唯有那些趋向未来生起的才会获得解脱。因为那些解脱是容易观察的。'世间的从何处获得解脱'这样的问题出现了。'从生的障碍本身'是指：从烦恼障本身，因为那是生起的障碍。
'那与此不同'详细解释为：未解脱者的善法与烦恼的得不相违，因为相续与之相应。无学者的相续已经完全远离烦恼的得，因此从他相续中生起的善法不与烦恼的得同时生起，所以在无学者相续中生起的，即使是世间的，也说明从烦恼的得本身解脱。
将要灭的是现在的。现在的是指依靠衰老和无常的作用而将要灭的，因为趋向于灭。'ni'这个词是为了确定唯有将要灭的，因为如果将要灭的道不能断除其障碍，那么正在生起的如何能正在解脱并且立即获得解脱。
所说的'解脱是无为'是指断除烦恼的无为。关于'三界生起'，从何处生起呢？从诸经中。这正说明'断界'等详细内容。'无为即是界'是指无为和三界没有任何差别。因为无为的解脱即是三界，为了说明这点。
其中说'贪欲完全尽除即离贪'，断除三界贪欲即是离贪界。'除贪欲之外'是指，除贪欲外断除三界一切烦恼即是断界。'除烦恼之外'是指，断除三界一切能生结缚的基础即是灭界。
'以何事生厌'是指以何道。唯有通过苦谛和集谛的忍智才能生起厌离，因为缘于能生厌离的事。'其他则不能'是指，通过灭谛和道谛的忍智则不能，因为缘于最胜欢喜的事。
'以何断除，一切将离贪'是指，以苦、集、灭、道的一切忍智断除烦恼。如此则有四句，如何呢？有生起厌离但未离贪的，有离贪但未生起厌离的，有二者都是的，有二者都不是的。

།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཟོད་པ དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་ཡིད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ངེས་པར་ལས་འཇུག་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་སྟེ། སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་ཡིད་འབྱུང་བར་ནི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་ན་ གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་བ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་གཉི་ག་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་སྟེ།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ན་མུ་དང་པོ་དང་བཞི པའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་མི་སྤོང་ན་ཞེས་བསྟན་པ་གང་ཞིག་གང་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ཞེ་ན།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཉེ་བར་དགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ ལས་ཀྱང་རུང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་བདེན་པ་རྣམས་ལྟ་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ན། ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་དང་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྔར་སྤངས་ ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཚེ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་དག་གིས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་དོ། །ཤེས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་གཏོགས་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་དེ་དག་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ སྤོང་ན་ཡིད་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ དམིགས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ལམ་དང་གང་ཟག་ བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།།གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ཟིན་ཏོ། །ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ཟིན་ཏོ།

如果对苦谛和集谛的忍和智不能断除烦恼，那就只是厌离。这是说，如果一个已离贪者确定趣入时，对苦谛和集谛的法智和忍不能断除烦恼，因为已经断除了的缘故。由于缘于令人厌离的事物，所以必定会生起厌离。
如果对灭谛和道谛的忍和智断除烦恼，那就只是离贪而不会厌离，因为缘于最为喜悦的事物。如果前者断除烦恼，就两者都是。'前者'是指对苦谛和集谛的忍和智。
怎么说呢？因为缘于令人厌离的事物所以是厌离，在断除烦恼时就是离贪。如果后者不断除烦恼，就两者都不是。'后者'是指对灭谛和道谛的忍和智。
对于已确定趣入欲界离贪者，对灭谛和道谛的法智和忍不会生起厌离，因为缘于最为喜悦的事物。也不会成为离贪，因为已经断除了的缘故。
如何对苦谛等的忍和智不断除见所断的烦恼呢？为此说'于此'等。或者，如所说'如果第一和第四种情况不断除一切烦恼'，那么是哪些不断除烦恼呢？
于此详细说明'一个离贪者'等。'于此'是为了安立义理。从欲界乃至无所有处，如果一个离贪者现证观见诸谛，以法智和忍，即以诸法智和诸法忍不断除烦恼，因为已被世间道先前断除了的缘故。
那时只是生起无漏的离系得。但以随智和忍必定断除烦恼，因为以世间道没有从有顶离贪。
详细说明'以诸智'等。修道中的加行道、解脱道和胜进道所摄的对苦谛和集谛的法智会生起厌离，但不会成为离贪，因为不是对治。
除了无间道以外，加行道等缘灭谛和道谛的那些道路两者都不是。未离贪者以修道中缘苦谛和集谛的无间道法智断除烦恼时，既会生起厌离也会成为离贪。
已离贪者以缘苦谛和集谛的无间道只会生起厌离。未离贪者以缘灭谛和道谛只会成为离贪，而已离贪者两者都不是。
此为尊者众贤所造《阿毗达磨俱舍论显宗疏》中，宣说道与补特伽罗品第六之释论。
已经完成了诸补特伽罗差别的多种安立。已经完成了通过道的差别对诸补特伽罗作多种安立。

། །། ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་དེར་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར བཟོད་པ་བརྒྱད་བཤད་ལ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བར་ཤེས་པ་བརྒྱད་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་བཤད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་གཅིག་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་ པའི་ཤེས་པ་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་དོ།།ཡང་ན་བསྟན་བཅོས་དང་འབྲེལ་བར་བརྗོད་པ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ལས་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཤེས་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། འདི་བསྟན་བཅོས་ མདོར་བསྡུས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་ཅི་བཟོད་པ་དག་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དཔྱད་དེ། འདི་སྐད་དུ་གང་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་ དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་བཟོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་འམ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་པ་འམ།དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ རོ།།ཅི་ཤེས་རབ་འགའ་ཞིག་བཟོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་ན། ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲི་མེད་བཟོད་པ་རྣམས་ཤེས་པ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དྲི་མེད་ཅེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་བཟོད་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཤེས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་པའི་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ན། བཟོད་པ་དག་ནི་ངེས་པ་མ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མ་ངེས་ཤེ་ན། དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེས་སྤངས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །འགག་པར་འགྱུར་བའི་ ལམ་གྱིས་ནི།དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར། དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བས་དེ་རྣམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ནི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི།ཤེས་པ་ལ་སྔ་མ་བདུན་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་ རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་དག་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། བྱ་བ་བྱས་པས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དག་ལ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ཟད་དོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་བདེན་པ་དག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་རྫོགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་ནི་བསམས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ལྟ བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉི་ག་།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བར་རོ།

在道的差别中也称为诸忍，也称为诸智，也称为正见，也称为正智。其中从苦法忍到道类忍之间说八忍，从苦法智到道类智之间说八智。同样也说无学正见、尽智、无生智，同样也说一补特伽罗的正见和正智为支分。
或者，与论典相关而言，论典中也称为诸忍，也称为诸智，也称为正见，也称为正智。这是论典简略的解释，因此应当观察：是否诸忍即是智？正智是否即是正见？如是说明：为何要分别说八忍、八智、正见和正智？是否有某些智慧唯是忍而非智？或唯是智而非忍？同样，是否有唯是见而非智？或唯是智而非见？
对于'是否有某些智慧唯是忍而非智'等所说，为了显示'有'而说'无漏诸忍非是智'。以'无漏'为差别，显示有漏诸忍是智。智的含义是决定义，诸忍非决定故非是智。
若问何以非决定？广说'彼所断'。'彼所断'即是忍所断。如说'将灭道能断彼障碍'，因此诸忍唯生于彼所断随眠疑随增相续中，彼等未断疑，而断疑的智慧称为智，故诸忍非是智。
为何说'彼所断'？为了显示苦法智等确实是智。若仅说'因未断随眠疑故'，则唯道类智成为智，前七智则不成为智，因为未断随眠疑故。
'彼等是正观察自性'意为是另一种决定观察的自性。'无正观察及具寻求意乐'中，尽智与无生智二者不正观察诸谛亦不观察，而是由已作所作，对如所见仅作'我已遍知苦，更无所知'等简单观察。也不以无常等行相寻求诸谛，因为已得果故。意乐即是意愿。因此彼二非是见性。
'此外余圣慧二俱'是指从苦法智到道类智。

།དེ་ནི་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ དང་།ངེས་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་གྲུབ་པོ། །རེ་ཞིག་འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ། །གཞན་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་ཡིན་གྱི་འདི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ ཅད་ཤེས་པ་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྤྱིར་བཏང་བ་ཡིན་ལ།སྤྱིར་བཏང་བ་འདིའི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་བརྩམས་པ་ནི། དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་པ་འང་ཡིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ། །འདིའི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ལྟ་བ་དང་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེས་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ ན་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ནས་འཇུག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་དེར་ཆེས་བསལ་བ་ཡིན་གྱི། ཤེས་རབ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཞེན་པ་དང་། ཀུན་ནས མནར་སེམས་པ་དང་།ཁེངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་པོ་གང་དག་གིས་ཤེ་ན། ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་ སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གིས་སོ།།རྩོམ་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྨོན་གནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ནི་འདི་དག་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། ངེས་པར་ གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་། དང་པོ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཕལ་ཆེར་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ནི་ བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཕལ་ཆེར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡང་འབྱུང་བ་ཡིན་ ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཕལ་ཆེར་བས་ཀྱང་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དཔེར་ན་བློན་པོ་རྟག་ཏུ་སྨྲ་དགོས་པ་དང་། རྗེ་བོ་རྟག་ཏུ་བཀྱོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་ རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་སོ། །གསུམ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཕྱེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ་གསུམ་ཡིན་ ནོ།།དེ་དག་ནི་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་དེ། དེ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ།

这既是进入观察，也是断除其所缘的疑惑，因此通过正确观察和确定而成就二者。暂且这是如此分别无漏智慧。'其他智'这一说法，是为了说明'并非仅仅是见'而开始的，而不是说'这不是见'。一切世间智慧都是智，这是总说，而对此总说的特殊情况是'六者亦是见'。'亦'字表示也是智。'五见'是指身见等。'世间正见'是指对因果等的如实见解。
此处要点是：世间智慧六种既是见又是智，除此之外的一切世间智慧仅是智而非见。为什么呢？因为未进入正确观察的形式。贪等烦恼相应如何不是正确观察的形式呢？因为它们大多向外趣入并随顺贪等的形式。贪等是极其远离彼（正确观察）的，而智慧则不然，贪等也不是正确观察的形式。那么是什么呢？是执著、恼害、傲慢等的形式。
'以十智'是指哪十种呢？即法智、类智、世俗智、他心智、苦智、集智、灭智、道智、尽智和无生智。此处列举是为了确定，至于死生智、宿住智等其他智都包含在这些之中。总之，'智有漏无漏'是为了确定而说的，因为没有三种分别。在这两者中，'第一是世俗'。
主要是因为执取瓶、毯、男人、女人等世俗，其中世俗是指瓶、毯、男人、女人等事物成为言说支分的。从彼而生即是世俗，因为从色等生起瓶等的认知。世间言说大多依于色等的聚合，而不依于色等的自相和共相，正因为如此才说'主要'等。
另一方面，这在暖位等时也会生起无漏所缘，那为什么说随顺言说而行呢？也是以'大多'来说明，如同说'大臣常说话'、'主人常呵责'一样。'无漏分二'中，凡是无漏智都分为法智和类智两种。如是'此二智'是指有漏和无漏二者。'为三'是指通过法智和类智的分类将无漏分为两种，再加上世俗智共为三种。这些是由所缘的差别而有区别，其中，世俗智的对境是一切。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་གཞན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དགེ་བས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་པའི་བར་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི། །འདོད་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ལ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ནི་སྤྱོད་ ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བཤད་མ་ཐག་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ དག་གི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དེ་ དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དང་པོ་སྐྱེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འཇུག་པ་དག་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་ པ་དང་པོ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་དུག་གི་མདས་བསྣུན་ཅིང་ཤི་བའི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་སྟེ། འཆི་བའི་ཚེ་རྨའི་ཕྱོགས་ཁོ་ནར་གནས་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདིའི་ཤེས་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ལ་གནས་སོ། ། གང་གི་ཕྱིར་ནངས་ཀྱི་ཕྱིས་འདིའི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁོ་ན་སྤོང་བ་དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་གནོད་པ་དང་གང་གིས་བཅིངས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཐར་བ་ལྟོགས་མོར་སེམས་པ་ན་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཟད་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ། དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ།།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སྐྱེས་པ་དག་དང་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འོན་ཏེ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་ཡིན་གྱི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་ལ་ཕ་རོལ་སེམས་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ།

所谓'这个'不是世俗智的对境，这是不存在的。正因为如此，所说的所缘是有为和无为。如此说来，其他的世俗智善巧，从苦谛智直至择灭之间也不是所知吗？是的。因为说一切法无我相为所缘，一切有为无常，一切法无我，涅槃寂静。
'法'的行境，即所说的欲苦等，上界的苦等不是行境，非择灭和虚空不是行境。
类智的行境也只是上界的苦等，刚说的不是行境。无漏智的行境不是虚空和非择灭，因为不摄于谛中。
'缘于彼等'是说缘于苦等。如何呢？缘于苦的智是苦智，其他也相同。
'唯此四种法智和类智'，如何是四种法智和类智呢？是以缘四谛的差别。'最初生起'是说尽智和无生智相续而起，是缘于四谛，最初生起的尽智和无生智是苦和集的类智。
为何不是灭和道的类智呢？因此说'以有顶蕴为苦或集的类智行相所缘'。
譬如被毒箭射中而死遍及全身，临死时只在伤口处而不在其他处，如是瑜伽师的智也只安住于所断的有顶蕴相。
因为此后只断有顶，所以从何处受害、何处束缚中解脱，思维饥渴时，随即缘于唯有顶的灭尽，那也是苦或集，因此以苦或集的行相缘于有顶。
金刚喻定后生起尽智，其后生起无生智，因此问'金刚喻'等。'彼二'是说最初生起的意思。
'若缘于苦和集'等广说，金刚喻缘四谛也是就有顶而言，因此此处无定论。正因如此，所说'若是缘于灭和道'。
如是最初是苦和集的两种类智，而不是灭和道的类智。'于四种他心智'是说他心智缘于有漏和无漏，其中缘于有漏者是世俗智性，缘于无漏者是道智、法智和类智三者的自性。

།གལ་ཏེ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ལམ་ཤེས་པ་ཡོད པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གང་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་དེ་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ།།ཟག་པ་མེད་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་ངེས་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བས་ ཐོབ་པ་མི་ཤེས་ཤིང་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པ་སྟེ།དབང་པོ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མས་གོང་མ་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་མི་ཤེས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གྲུབ་པོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་ དམིགས་པ་ཡིན་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱབ་ཀྱིས་ ཕྱོགས་པས་ཕན་ཚུན་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ།ས་དང་ནམ་མཁའ་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་འབྱུང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་མཐོང་བའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། །རིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཇི་ སྲིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དེ་ལ་སྟེ།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །བརྒྱད་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་བཞི་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཉན་ཐོས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ། །སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར བ་མི་མངའ་བར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་བར་མེད་པར་མཁྱེན་ཏེ།གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདི་ ཉིད་དོ།།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན། དེ་གཉིས་ལ་དབྱེ་བ་མ་མཐོང་བས། ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཟད་པ་ཤེས་པ་བདེན་རྣམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པས་དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་བཅུ་དྲུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ལངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་ནི་དེ་ལྟར་མི་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果除了法智和类智之外没有道智，那么是否只应该从三种他心智来说明呢？虽然是这样，但应当了知通过法智和类智了知他人无漏的心和心所，这就是道智。不是苦智和集智，这样说是为了让人知道他心智是同分所缘。无漏智不能了知有漏，这是它的定则。
'超越根'是指通过信解道所获得的见道不能了知，通过时解脱道不能了知不时解脱道，因为超越了根的缘故。'下不知上'是指不还道不能了知阿罗汉道，声闻道不能了知独觉道等等。
'法类智的方向互不相向'，正因为如此，法智和类智的随顺得以成立。他心智中法智随顺缘欲界对治，类智随顺缘色界和无色界对治。'这两者'是指他心智中的法智随顺和类智随顺二者互相背向，不能互相缘取，如同地和空一样。
'见道中没有他心智'是因为速行而无法修习，但是获得见道者通过修习可以现前他心智。'缘于彼'是指缘于见道，即修习后他心智可以缘取他人见道心。
'了知声闻见道二刹那'。'乃至于此作修习'是指对类智随顺，'于此'的意思是为了此。'第八集谛类智'是指苦谛无常等四种行相刹那和集谛等四种行相，因此称为八。'因为修习少'。声闻也是修习少，因为他们不可能有类智随顺的修习。
'无需修习'，世尊因为不需修习而一切功德现前，是心自在者，无间了知见道一切刹那，这就是以三无数劫无量资粮所积累的不可思议智慧力。
说法智和类智四种是尽智和无生智，因为未见这二者的区别，所以问'尽智和无生智有何差别'，因此广说'尽智于诸谛'等。
'如何由无漏智如是了知'是指第十六无漏智，这是确定而说的。'从彼起'等广说，无漏智不能如是了知，因为解脱无分别故。

།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལས་ལངས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་དག་སྐྱེས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་དེ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་ལས་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་ལམ་བསྒོམས་སོ།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ། ཡང་བསྒོམས་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ།འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་པ་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ ཏེ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། ཟད་དང་མི་སྐྱེ་བློ་ལྟ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་སྨོས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མཐོང་བ་དང་། རིག་པ་དང་བློ་ཞེས་འདོན་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་གཉིས་ཀྱང་བསྟན་པས།སྔར་གྱི་འཕངས་པ་ལས་དགེ་སློང་དག་གིས་ད་ལྟར་འདི་ཡང་མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་འདོན་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ལ་མཐོང་བར་སྨོས་སོ། །དཔེར་ ན་གཟུགས་མཐོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་འབྱུང་བ་འམ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི། རྗེས་སུ་དཔག་ལས་བྱུང་བའམ། ཡིད་ ཆེས་པའི་ལུང་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་མཐོང་བར་བཤད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེའི་རྗེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐོང་བ་སྨོས་པ་ནི་འགལ་བ་མེད་ཀྱི། ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་མཐོང་བ་སྨོས་པ་འགལ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ལན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་དག་ལའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ པོ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གཅིག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །བདུན་གྱི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་དང་གཞན་ གྱི་སེམས་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཆ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ ལྟོས་ནས་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ།ཇི་སྐད་བཤད་པ་བདུན་གྱི་ནི་ཆ་ཡིན་ནོ།

从无漏智中出定时生起这些分别念，因为在其后有生起的机会。这是尽智和无生智的士用果，因为世俗智是由它们的力量而获得的。因此论中由于它的差别而说明这二者的差别。'由于它的差别'是指由于世俗智士用果的差别。
其中尽智的士用果是从'我已遍知苦'乃至'我已修道'。无生智的士用果是从'我已遍知苦，更无须遍知'乃至'我已修道，更无须修'。'这二者的差别'是指尽智和无生智二者的差别，因为果的差别对于因的差别是不会混淆的。
'无漏智也如是了知'是指有些主张十六行相以外还有无漏智的人们说'无漏智也如是了知'。如果这样的话，就与'尽与无生非是见'相违。因此为了遣除矛盾而说'见'等广说，在苦法智等处将说'见、明、觉'，在其后也说这二者，由前面引申，比丘们现在也说'这也是见'，因此没有矛盾。
或者，为什么说'因为是现量行'呢？在尽智和无生智中说'见'。譬如见色是现量行，不是从比量或信言而生，同样，尽智和无生智也是现量行，不是从比量或信言而生。由于与见相顺，所以说为见。这是就后者而言说见是无矛盾的，但对于前面所说'无漏智也如是了知'的观点来说，说见是矛盾的。这就是答复。
'正因为如此'是指正因为是现量行的意思。又从何处出？从论中。'其中'是指在十智中。'世俗智是一智'是就这十智而言，依自相而言世俗智是一智。'也是一分'是指是部分，因为它是从他心智而安立的。由于能知他人有漏心心所的他心智是有漏的，所以是世俗智。
法智就十智而言是一智。'也是七分'是指苦、集、灭、道、他心、尽智、无生智等的部分。这是指它们中缘欲界苦等境的部分，因为是法智的特征。'类智亦同'是指就十智而言，依自相而言类智是一智，如前所说是七智的部分。

།དེ་ནི་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཏེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་དང་རྗེས་དང་།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདིས་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཡང་བཤད་པ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཆ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ལམ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ། ལྔའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་ པ་གཅིག་ཡིན་ལ།བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཤེས་པའོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ ལ།།དྲུག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་རེ་རེ་ཞིང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཉིད་དུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ན་མི་སློབ་པའི་ཆ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་དག་གསུམ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དག་གོ།།བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་དག་གོ། །རྒྱུ་བདུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གྲག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་ཁོ་ན་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཁོ་ན་རང་བཞིན་དང་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་དང་དེས་རྣམ་པ་བཅུར་གཞག་གོ།།རང་བཞིན་ལས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་ པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དོན་དམ་པ་འམ་དོན་དམ་པར་མི་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། ཐད་སྙད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གི་།གཉེན་པོ་དང་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཡང་དོན་དམ་པ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཁམས་གོང་མིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་དང་སྦྱར་ རོ།།ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁམས་གོང་མའི་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཡིན་པས། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།སྦྱོར་བ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སྦྱོར་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་ནི་སྦྱོར་བ་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་གཞག་གི་དམིགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བ་བྱས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

这是以上述苦等为所缘境，因为是随后了知的特征。苦智是一智，也是四智的部分，即是法智、随智、尽智和无生智中缘取苦谛的部分。由此也说明了集智和灭智，即如前所说诸智中缘取集谛和灭谛的部分。
道智是一智，也是五智的部分，即是法智、随智、尽智、无生智和他心智中缘取道谛的部分，因为是道的特征。他心智是一智，也是四智的部分，即是法智、随智、道智和世俗智中缘取心和心所的部分，即是了知他人心和心所的智慧。
尽智是一智，也是六智的部分，即是法智、随智、苦智、集智、灭智和道智，因为它们每一个都有有学和无学的区别，所以是无学的部分。无生智也应如尽智一样理解。
又为何说彼等有三，即法智、随智和世俗智。安立为十智，即前述诸智。由七因，如是广说。'如是说'的词义是表示前述方式是正确的。
有漏智和无漏智二者，依据自性和对治等因，安立为彼等十种智的体性。从自性而言是依自性。世俗智即是世俗了知。
若问如何，故说'因为不知胜义谛'。不知胜义或不能如实了知胜义即是世俗智，因为是言说的本质。因此，世俗智是从自性安立的，而非从对治和行相等安立。
又为何世俗智虽是一切法的所缘，却不是胜义智？因为是有漏的缘故。'是欲界和上界的对治'是分别与法智和随智相配。法智是欲界一切的对治，随智是上界的对治，这也是相同的。
'因为所缘无别'是说五取蕴即是苦谛和集谛，所以苦智和集智所缘无别，仅是行相有别，因为以苦和集等差别而有区别。
'因为行相和所缘有别'是说灭谛和道谛是无为法和有为法，所以彼等所缘也有差别。
'从加行而言是他心智'，即是为了了知他心而如是修习，他心智能了知心和心所。因此，它唯从加行安立，而非从所缘安立。
'从已作所作'即是已作所作的意思。因为在一切果位的最后必定生起的缘故。

།དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱ་ བ་བྱས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྦྱང་བར་བྱ་བས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཤེས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པས། དེའི་ཕྱིར་གཞན་རིལ་མ་ཡིན་པའི་གཉེན་པོ་རིལ་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁས་བླངས་པར་ གྱུར་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཞིའི་གཉེན་པོའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ ཤེས་པ་དག་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་སུན་འབྱིན་པ་ན་གཞན་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ནི་མི་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །རང་གི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་ཡིན་པ་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་གོ། །གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་མ་སྨིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་མི་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རྣོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཡུལ་ལ བྱ་བ་བྱས་ཏེ།གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་དག་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གོང་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོར་རིག་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཤེས་པས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་གོང་མའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཡུལ་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱ་བ་ཡོད་དོ། །དགྲ་ཕམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་པར་འདོད་པའི་གནས་འཇོམས་པ་བཞིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་འམ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ གྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་རུང་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡང་ཤེས་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ལས་ཤེས་པ་གང་ཞིག་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་ པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ།བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་འོག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་འོག་ནས་རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་པར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནའོ། །གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དག་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཅན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'最初'是区别于无生智，这也是从已作业而生。'是一切无漏智的因'是说先前所生的一切无漏智是其同等因，而无生智不是尽智的因，因为是劣故。
'因为是一切的对治'，欲界所摄的见断和修断的五种相的一切对治，以法智见道和修道所摄的一切已说明，因此'其他非全对治，全非对治'，为了说明这个所承许的道理，又广说'复次于修道中灭'等。修所断三界的断对治，见所断欲界的是所依对治。
灭道法智是缘无系属，因此是三界的对治。苦集智不能离贪色无色界，因为是厌患作意故。厌患此而离贪彼是不合理的。灭道法智是缘无系属故，于自境已作业，而趣入他境。其他则不然。
'非欲界后熟'，若谓灭道法智缘无系属故是色无色界对治，如是则类智也应许为欲界对治。此非如是，诸智因锐利故于自境作业而作他境业，上界有余修所断故了知为对治，类智于欲界则全无所作，因为法智已圆满作一切业故。
不同分界遍行因缘上界故，法智于所破境有所作业。如为降伏敌而摧毁其所欲住处。无论是见道所摄还是修道所摄，欲界对治类智皆完全无有，故说'一切种无'。
复次此十智中何智以六相生起？其中法智与类智是十六相，因为缘四谛故，于每一谛各有四相。'此等如下'，即无常等诸相，如下当说'实有十六相'。
世俗智具十六相亦具其他诸相。其中具十六相者是暖、顶、忍等位。具其他相者是不净观、入出息念、慈等，是具多相的世俗智。即于此因为能取一切法的自相共相等，故说等。因为能取自相及能取共相故。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་ བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་ཡིད་ཤེས་དྲི་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་ཅན་ཡིན་ནོ། ། ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། ལམ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉི་ག་ཡང་རྫས་རེ་རེ་ཞིག་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་གི ཡུལ་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡང་རྫས་རེ་རེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ལྟ་བུའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྫས་རེ་རེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའི། སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་ པོར་གྱུར་པ་དང་།ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མ་བསྒོམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ན། གལ་ཏེ་དེ་འདོད་ཆགས་ དང་བཅས་པར་འཛིན་པ་མེད་ན།ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་སྙམ་དུ་ཤེས། ཅི་སྟེ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འཛིན་ན་ནི་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གོས་དང་དྲི་མ་ནི་ཅིག་ཅར་ དུ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་གོས་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་དྲི་མ་མི་འཛིན་ལ། གང་གི་ཚེ་དྲི་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་གོས་མི་འཛིན་ནོ། །གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཏེ། འདྲེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཏེ། ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་དང་ ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་སེམས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཏེ། སེམས་དེ་ནི་འདེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ པ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ནི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉི་ག་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ བཅས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གནས་དང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདིར་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ཐོབ་པ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

以'等'这个词包括瓶子和毛毯等，瓶子和毛毯等既不是诸法的自相也不是共相。
'无垢的他心智也是如此'这句话的意思是，就像这四种智慧每一种都有四种行相一样，无漏的他心智也具有自己真谛的四种行相。
'是道智'是指通达道的智慧，也就是说是道智的一部分。
'二者都是各别实体的对境'这句话的意思是，心和心所的自相就是道等，它们的所缘境他心智也是各别实体的对境，因此虽然是自相的所缘境但说是具有四种行相，比如缘贪等的他心智。虽然贪等本身是心所的共相，但即便如此，因为是各别实体的对境，所以称为所知自相的行相，而不是共相的行相。
那么，世尊说：'如实了知有贪心为有贪心。同样，无贪心、有嗔心、无嗔心、有痴心、无痴心、收摄心、散乱心、沉没心、掉举心、小心、大心、未寂静心、寂静心、掉动心、不掉动心、未等持心、等持心、未修心、已修心、未解脱心、已解脱心。'如果不执著它为有贪，怎么会知道它是有贪？如果执著它为有贪，那么'各别实体的对境'这句话怎么不相违？
'如同不同时执著衣服和污垢'，衣服和污垢不是同时执著，当看到衣服时不执著污垢，当看到污垢时不执著衣服。'如同不同时执著衣服和污垢'这是从完全断除的角度来说的。
'有贪性有两种'等广说。相应的有贪性是从现行而言，相应、相应和俱生是同义词。具有的有贪性是从获得联系而言，因为获得、得到和具有并非不同义。
'其中'等广说，其中与贪相应的心是指任何有贪现行的心，那个心由相应的有贪和具有的有贪两种而成为有贪。除此之外的有漏无记心和世间善心是具有的有贪，因为仅仅与贪的获得同在。因此这两者都说为有贪。
如此安住，有些人说：'这里与贪相应的心是有贪，而其他有漏仅仅与获得同在的不是，贪的对治是离贪。'

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའི། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་ མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་སེམས་གང་ལ་འདོད་ཆགས་མེད་ཅིང་དེའི་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ཡོད་པར་ཟད་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འདོད་ ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལས་ནི། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་མ་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདག་གི་ལྟར་ན་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ སེམས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཛིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །འདི་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་སྐྱོན་གཞན་སྨྲས་པ་ནི། གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདོད་ ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞིང་།འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་སྒྲིབས་པ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་འདྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ། དེ་བས་ན་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀྱང་ཞེས བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བའི་སེམས་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྡུས་ཤིང་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་རྒྱུ་བ་མངོན་ པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྣམ་པར་ གཡེང་བ་ཡིན་ཞིང་།གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པར་འགྱུར་ན། གཅིག་ལ་ནི་འགལ་བ་ཉིད་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ན་ནི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ ཞེ་ན།སེམས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱས་པར་འགྲེལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་གོང་ན་གཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

又为何有些人的观点认为贪欲的对治称为离贪，而与贪欲不相应就不是离贪呢？有些人说出了这个理由：如果与贪欲不相应的心，是指某个心没有贪欲而仅有其得，这就是离贪的话，那么与其他烦恼相应，即与嗔恚等烦恼相应的也应成为离贪。为什么呢？因为那也是与贪欲不相应的缘故。
经中并未说与嗔恚等相应的是离贪，那么说的是什么呢？说的是'有嗔'、'有痴'。按照我的观点，不认为贪欲对治的心与嗔恚等不相应，而与其他烦恼相应就是离贪，因此这里没有过失。
对此论师说出了另一个过失：其他人说如果是这样的话，即若与贪欲相应是有贪，贪欲的对治是离贪，那么非其对治的无烦恼心既非有贪也非离贪，因为无覆无记和除无间道外的善法，由于与贪欲不相应故非有贪，又因为非贪欲的对治故非离贪。
什么是非其对治呢？加行道等。'等'字表示在'有嗔'、'有痴'等处也有同样的过失。因此这里'与贪欲相应'是指'贪欲增长'的意思。'也'字表示这里不仅是与贪欲相应，也应当承认有贪的心。如此则包含有漏和无烦恼的也是有贪。
摄略即是由于摄于所缘故是善，即善心摄于所缘而不离所缘，因为与不散乱相应的缘故。摄略是与睡眠相应，是因为五根的活动摄略的缘故。散乱是其他烦恼，即除与睡眠相应外的烦恼。
关于'因为与烦恼性的睡眠相应'，那个心由于与烦恼相应故是散乱，由于与睡眠相应故成为摄略，而一个心不应有相违。论中说，如果摄略是与睡眠相应，就会与论典相违。
怎么相违呢？经中说'如实了知摄略心'，详如注释所说。怎么能随后了知缘于摄略？因为欲界以上无睡眠，而随后了知也缘于色界和无色界。道智也不会缘于摄略心。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལམ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་གཉིད་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་[(]མ་ མ་[,]མ་[)]ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྔར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ དང་འགལ་བ་ཡང་མེད་དེ།ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་མ་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་དགེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ ཡིན་ལ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དགེ་བའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པས་གསུངས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་ བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་ཡོད་པའི་ལུས་ཅན་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་དག་ཡིན་ནོ། །ཆུང་ངུ་ནི་ཅུང་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དག་པའོ། །འདིར་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་རྣམ་པར་བྱང་ བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བས་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆེན་པོ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྩ་བ་དང་། རིན་དང་འཁོར་དང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་འདོད ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་གཉིས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པས་དེ་གཉིས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་གཏི་མུག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བས་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབད་ པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚེགས་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྱི་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལུགས་ལས་ཆོས་དགེ་བ་འདུས་བྱས་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དག་གིས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་ཡིན་པ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དགེ་བ་ནི་འཁོར་མང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕུང་པོ་བཞིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དག་གིས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

为什么呢？因为道智缘于道，而睡眠唯是有漏的缘故。由道所摄的心也不与睡眠相应。如前所说，摄持是因为专注于所缘，如此则无前述过失，因为它不与烦恼性的睡眠相应而摄持，也不会成为散乱。
也不违背论典，因为摄持的善心是被三界所摄及不被摄，所以成立摄持心的智是四智。缘于色界和无色界的摄持善心是随智，无漏智缘于善心，道谛所说的是道智。
所谓与懈怠相应，是因为它的本质是不精进。所谓执持是与精进相应，因为执持是精进的异名。
所谓由小清净者所依止，其中具有小清净的有身者即是小清净者。小即是少许，清净即是清净。此处认为善根是清净的，因为由自性善而清净。因此如是显示由小善根所依止。大者则与此相反故是善，这是显示由大清净者所依止。
另外，依次是因为根本、珍宝、眷属、随从、力小及力大的缘故而成为小和大。为了显示这一点，说'有烦恼者具有两种不善根'，有烦恼者因为不与贪欲、嗔恚二者相应，故与其中任一及痴不善根相应。善者则由三善根，这是因为无贪、无嗔、无痴彼此不相混。
所谓非由勤勉所成就，是因为烦恼即使不愿意也会生起。所谓由大功用所成就，是因为由正法、如理作意及修习等所成就。
有烦恼者无有获得未来相似法，这是因为教理中说获得有为善法。具有三蕴随从，是由受蕴、想蕴、行蕴。不具有识蕴随从，因为识本身作为识的眷属是不合理的。
善法眷属众多，是因为与获得未来相似法相连。具有四蕴随从，即色、受、想、行，因为禅定和无漏律仪色是随心而转。

།ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། ། དགེ་བ་དེ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཆུང་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་གཏན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཏན་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལས ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ། རྩ་བ་དང་། རིན་དང་། འཁོར་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། སྟོབས་ཆེ་ཆུང་གི་ཕྱིར་ཡང་ཆུང་ངུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒོད་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཞི་བ་ནི་དགེ་བའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཐོབ་པ་དང་བསྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་དག་གིས་མ བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་ཡང་མེད་ལ། བསྟེན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཐོབ་པ་དང་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར། དེ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འཐོབ་པ་དང་།བསྟེན་པའི་བསྒོམས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་བཞིན་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་[(]བའི་[,]བོའི་[)]རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་ལེགས་ཅན་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བས་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །ནང་དུ་ཀུན་དུ་འགོག་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།རྗེས་སུ་གཡེང་པ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འཕྲོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་རྨུགས་པ་ དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ལ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཉི་ག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྣམ་པར་གཡེང་པར་ཡང་ ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཉིད་དུ་དམ་མ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་དམ་འཆའོ། །བསྟན་བཅོས་ དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ།

又说'烦恼是力量微弱的'。若问：善法也并非力量微弱，因为一刹那的邪见能摧毁持戒等五种善蕴。答：这并非永久性的，因为还可以重新相续。正因为如此，所以说'永久性地摧毁'，因为不会从见道中退失。
因此，从根本、珍贵、眷属、随行、力量大小等方面来说，较小的是烦恼性的，较大的是善法。'因为是其对治'是指因为是掉举的对治。'不寂静'是指因为与掉举相应而是烦恼性的。寂静则是善法。'因为是其对治'是指因为是散乱的对治之意。
'因为未经获得和依止的修习'中，烦恼性的既无未来的获得，也不应当依止。'获得和依止'是指获得有为善法，如经中所说。修习是通过这两者而修习，所以是善法，这就是'以获得和依止的修习'的含义。
'因为以自性解脱和相续解脱而解脱'中，烦恼性的因为与烦恼相应，所以既不是以自性解脱而解脱，也因为生于凡夫相续中，所以不是以相续解脱而解脱。解脱是因为以这两者而解脱，所以是善法，这就是'因为以自性和相续解脱而解脱'的意思。善法因为不与烦恼相应，所以以自性解脱而解脱，又因为生于具德凡夫、有学、无学的相续中，所以以相续解脱而解脱。
'与昏沉、睡眠俱'是指与昏沉、睡眠相应。解释'与内止俱'是指不与胜观相应。解释'随散乱'是指分散。'心本身也是摄敛的'广说为：如果说与昏沉睡眠俱时称为摄敛，那么与烦恼性的睡眠相应的两者都将成立，因为以与睡眠相应而成为摄敛，又以与贪等烦恼相应而成为散乱。
未曾主张与烦恼性睡眠俱时即是散乱，这是指：与睡眠俱时，无论是烦恼性的还是非烦恼性的，都主张是摄敛的。难道不是说'将与论典相违'吗？如何呢？'如实了知心摄敛。了知之智有四种：法智、随智、世俗智和道智。'

།བསྟན་བཅོས་ དང་འགལ་བ་ནི་བླའི།མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་བཅོས་ནི་མདོའི་དབང་ཡིན་གྱི། མདོ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དབང་མ་ཡིན་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བཤད་པས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་ཉིད་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆེན་པོ་དང་རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། མཉམ་ པར་གཞག་པ་དང་།བསྒོམས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་བསྡུས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེའི་ཉེས་པ་ནི་དེའི་ཉེས་པའོ། །དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་བསྟན་པ་ནི་དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདི་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡིན་ནོ།།ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དགེ་བར་མཚུངས་ཀྱང་དམིགས་པ་ལ་ མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཤིང་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མཚུངས་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་འདི་རྣམས་མདོ་དང་འགལ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།མདོ་ལས་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་བསྡུས་པར་བཤད་ཀྱི། དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡོད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་ ཚིག་དེ་དག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ།དོན་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མདོ་ལས་སེམས་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བཞེད་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་དང་ཞུམ་པར་དོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདིར་མི་འགྱུར་གྱི།འདི་སྐད་དུ། དེའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ ཞུམ་པ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པར་དོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པ་འདིར་མི་འགྱུར་གྱི་འདི་སྐད་དུ། དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་རྒོད་པ་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཞུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཤེ་ན། སེམས་ཞུམ་པ་ནི་ལེ་ལོ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།།རྒོད་པ་ནི་རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'与论典相违是可以的，但与经典相违则不可以'这句话，论典是经典的从属，而经典不是论典的从属，不依赖于论典。
关于'特征也说为无差别'这句话，由于这一切都说为是烦恼性的，烦恼性即是无差别的特征，烦恼性是因为与诸多烦恼地法相应的缘故。
关于'摄心、执取等'这句话，'等'字所包含的是广大、不掉举、寂静、等持、修习、解脱等。
如何是它们的特征无差别呢？因为说'一切是善'，善性即是它们无差别的特征，这是因为与诸多善地法相应的缘故。
关于'为了正确显示其过失的差别'这句话，烦恼性的过失即是其过失。其过失的差别即是其过失的差别，显示它即是正确显示其过失的差别。
如此，这烦恼性的心由于与散乱相应故是散乱的，由于与懈怠相应故是沉没的等等，应当广说。
同样，关于'由正确显示善的功德差别'这句话也广说，虽然同为善，但因为对所缘专注的缘故称为摄心等等，应当说明一切这样的情况。
因此，在那里虽然烦恼性相同且善性相同，但为了正确显示它们的差别，这些词句未违背经典。
经中说与昏沉、睡眠俱起的心是摄心，而非善，因为昏沉不是遍行烦恼地法。睡眠有烦恼性的也有非烦恼性的。
这不是那些词句的含义，含义是如西方诸师所说的那样。
如果经中认为'那个心既是沉没又是掉举'的话，则当心沉没或恐惧沉没时，不应修习轻安、定、舍觉支，而应该说'那时也不是修习择法、精进、喜觉支的时候'。
为什么呢？因为沉没的心即是掉举的缘故。
同样，当心掉举或恐惧掉举时，不应修习择法、精进、喜觉支，而应该说'那时也不是修习轻安、定、舍觉支的时候'。
为什么呢？因为掉举的心即是沉没的缘故。
又怎么说毗婆沙师说'凡是沉没即是掉举'呢？因为说沉没心由于与懈怠相应故是烦恼性的，掉举由于与掉举相应故是烦恼性的。

།ལེ་ལོ་དང་རྒོད་པ་གཉིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ མ་སྨོས་པ་ནི་དྲན་པ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཉི་ག་ལ་མ་བཤད་ཀྱང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།མདོ་ལས་དྲན་པ་ནི་ཀུན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ་སོར་བསྒོམ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་སོ་སོར་བསྒོམ་པའམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་དག་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི།མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སོ་སོར་མི་འགལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པས་ནི་བྱིང་བ་དང་བྲལ་བ་འགྱུར་ལ་དེ་དང་བྲལ་བས་རྒྱུད་ཉོན་ མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་།ཕྱི་ནས་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལས་ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་ལས་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེར་རོ། །རྒོད་པ་ལྷག་པ་ནི་རྒོད་པ་ཞེས་བཤད་པས་འགལ་བ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་མདོ་ལས། སེམས་ དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་བཞེད་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འགལ་བ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་གཉིས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེ་ལོ་དང་། རྒོད་པ་གཉིས་སོ། །སེམས་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ སྟེ།ལེ་ལོ་དང་རྒོད་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། མདོ་སྡེ་པས། བསམ་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ལ་ནི་བཟློག་པ་མེད་ཀྱི། མདོའི་དགོངས་པ་ནི་ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཞུམ་པ་ཡིན་ལ་རྒོད་པ་ལྷག་པ་ནི་རྒོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་གི་རེ་སེམས་ཞུས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལའང་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ ལམ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དགྲ་ བཅོམ་པའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཀྱང་གཞན་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ན་འདི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནའོ། །ཇི་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་གཏི་མུག་དང་བཅས་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་པ་ཡིན་པས་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་གཞན་གྱི་གཏི་མུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ནི་འཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཐོབ་པ་ཡང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

懈怠和掉举二者也是烦恼大地法，因为它们在一切心中都会生起。此处未提及正念觉支，是因为正念是遍行的缘故，即使未对二心作解释也已成立，因为经中说：'我说正念是遍行的'。
'于此是否各自修习觉支'这句话的意思是指是否各自分别修习。这些是意欲修习，而非现前显现，意欲是在加行位时所缘，这并不相违。由修习觉支意欲则能离沉没，由离沉没则相续无烦恼，之后一切和合而现前。
此处详细阐述'此中懈怠增盛'，如经中广说'当心生沉没时'等。掉举增盛即是所说的掉举，并无相违。若经中说'此心既是沉没又是掉举'，则与广说'当心沉没时'相违。
'此二者也是俱起'是指懈怠和掉举二者。说'此心既是沉没又是掉举'，因为懈怠和掉举是烦恼大地法，所以俱起。经部师说：'对于有意趣的言语不应违逆，但经的意趣并非说懈怠增盛是沉没，掉举增盛是掉举'，因为经中广说'当心沉没时'。
关于所说'一切具贪心皆有贪'，云何？对此，与贪相应的心是由二种贪而有贪。其他有漏心则由相应贪而有贪。
关于'有学无漏心也将成有贪'，有学预流果向等的心，在见道和修道中必定与贪的得俱起，因为未断贪故。若说是贪的所缘，则阿罗汉有漏心也应成为有贪。阿罗汉世间心也是他人贪欲的所缘，因此也将成为有贪，但这也是不应理的。
又问'云何是有漏'，若阿罗汉世间心非贪所缘。若认为因为是遍行烦恼见、疑、无明的所缘故是有漏，如是则他心智也将成为有痴，因为阿罗汉有漏心是痴的所缘。痴也是遍行烦恼，所以阿罗汉心是他人之痴的所缘。他心智并非缘得，因为缘心心所，且得也是不相应的。

།སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སྦྱར་རོ། །འདོད་ཆགས་ གང་ལ་སེམས་དེ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ནི།སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའོ། །གང་ལ་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ནོ། །གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའོ། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞིག་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཙམ་ཞིག་ཤེས་ ཀྱི།དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་མི་ཤེས་ཏེ། རྫས་རེ་རེ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སློབ་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ནི་འཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཐོབ་པ་ཡོད་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོའི་དགོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོའི་དོན་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་དེའི་འཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཐོབ་པ་བྲལ་བ ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཀྱི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཞན་དང་། ཉེས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ སྙམ་དུ་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་དུ་བཤད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་མདོ་འདིར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ལ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེར་བཤད་དོ།།དགོངས་པ་འདིས་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དགོངས་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་དེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ལ་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་ནའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་འཛིན་པ་ན་ཞེས་བྱ བ་ནི།གཞན་གྱི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་འཛིན་པ་ནའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་སེམས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཞན་ གྱི་སེམས་རིག་པ་ཞིག་གིས་གང་གི་སེམས་འཛིན་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ།གཉི་ག་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་ སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་འམ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་ན། འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འམ། ཟག་པ་མེད་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།རྫས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་རྫོབ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'不缘于缘彼心之贪'这句话，'彼'是指他人之心。贪欲所缘之心即是缘于彼心。凡是缘于心的贪欲所缘者，即是缘于缘彼心之贪的所缘。何为此？即是知他心。'非'是对此的否定。
若问此说明何义？仅知他人之心，而不知缘于彼心之贪，因为这是各别事物的境界。因此这里详细说'具贪'，因为有学之无漏心和无学之有漏心会成为具贪，而知他心者非缘于得，也非缘于缘彼心之贪的所缘。
因此不是由具贪，那么是什么？与贪相应的心是具贪，虽有贪的获得，但与贪不相应的心是离贪，因为经义即是如此，在彼处是依离彼得而说的。
这是说依离贪等得而说，而非仅依相应而已。这是考虑到'不还于欲有、色有、无色有'等其他词句，以及由过失显示离三界贪故。
关于'岂非已说'的广说，若问在何处说？有人说'在此经中'等，若与贪不相应即是离贪，则与其他烦恼相应也应如是。
依此意趣则无过失。为何意趣？因此广说'离贪'等，'等'字包含如经中所说的摄、散等。
若非如此，则应缘于色等，即若知某色等事物有贪著。若如是则不成知他心，因为缘于色故。
缘于彼之他心执持时，即缘于他心之心执持时。'执持自性'即是执持自心之意。执持自性不应理，因为对自身作用相违故。
若问如何成为执持自性？由知他心者执持某人之心，彼亦缘于知他心者之心，此是可能的，因为二者皆是知他心故。
无漏之知他心也应缘于苦等，因此也应具空性、无相或无所有，然而并非所欲。
一切他知，即有漏或无漏。心、心所及实法自相中，'实法'是为遣除世俗，'自相'是为遣除共相。

།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་ པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དག་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི། རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་ས་འདས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་བཀག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དེ། སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཚེ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་ལ་དེས་བསྡུས་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེའི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་།དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་ བ་ཤེས་པས་མ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ལ་དེ་གཉིས་ལ་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་སོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བཀག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དྲུག་རྣམ་པར་གྲོལ་བློ། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དོན་དམ་པ་དག་ཡིན་ཡང་ ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནམ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོན་དམ་པ་སྟེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན་དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ དག་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟད་ པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་རྗེས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་ལ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་ པའི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པས་འདི་དག་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་མེད་དོ།

说'心和心所'是为了排除色等实质性的自性。
说'现在'是为了遮除过去和未来的心和心所。
说'他人相续'是为了排除自相续的心和心所。
说'具有欲界和色界'是为了遮除具有无色界的心。
这些都不是过去地的他心智的对境。
说'遮除见道'是因为住于见道时不能知他心，因为不可能有加行。
他心智是现前所成就的。
此时没有现前所成就，也没有所摄。
为什么呢？因为见道所摄的心不缘于间断的心，因为是缘于一切。
说'缘于修道'是说此时是现前所成就和所摄的意思。
为了确定如同成立'不相应于空性和无相'，因为行相和所缘不同，因为这二者是共相行相和缘无为境。
他心智是缘于所知的自相心和心所的。
为什么不是不相应于无愿呢？因为他心智缘于苦受自相时与无愿相顺。
关于'非尽智和无生智所摄'，他心智是为四智所摄，因此他心智是具有遍计和寻求意乐，因为是见的自性，这二者不是见的自性，所以不为这二者所摄。
关于'遮除无间道'，无间道因为是烦恼的对治所以是断道，他心智是解脱道，因为经中说'六种解脱慧'。其他人说也是殊胜道。
虽是胜义但依于世俗'是说，以胜义为因或胜义即是胜义，虽然尽智和无生智是胜义，但是依于世俗。
什么意思呢？除了这些中的空性和无我行相。
如何依于世俗呢？因此说'我的生已尽，不知有其他轮回'，这是按次第说的。
说'依随彼等力而假立名言'是说依于世俗，并说明无漏的理由，因为尽智和无生智的后得世俗智以如是行相趣入，所以说它们依随后生的世俗智而依于世俗，尽智和无生智虽趣入胜义但依于世俗。
空性和无我行相趣入胜义者是依于胜义本身，所以这些不为尽智和无生智所摄。

།ཅི་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བསམ་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཅི་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།།དོགས་པ་དེ་ཡང་གང་ལས་ཤེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་རྣམས་མེད་དེ། འདི་སྐད་བསྟན་ པར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་ཟག་པ་མེད་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པས་སོ། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། མི་རྟག་པ་ནི་མི་ རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཏ་སིལ་གྱི་རྐྱེན་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལ་སྦྱར་རོ། །རྐྱེན་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོར་རོ། །གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གནས་དང་གཞིའི་སྒྲ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པས་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདིའི་དོན་ནི་ཉི་འོག་པས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདིའི་དོན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་ གོ་སྐབས་ཡོད་དོ།།འདི་ནི་འབྱོར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །གཞིའི་སྒྲ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒྱུའི་ཚིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གནས་ནི་གོ་སྐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གལ་ཏེ་འདི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་ བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སོ། །ཆད་པ་དང་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་སོ། །རྒྱུ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་སོ། །མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ དང་།དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ། །འདས་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ། །ནེམ་ནུར་དང་ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སོ། །ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སོ། ། སྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སོ། །རློམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སོ། །རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གིས་སོ། །དེ་སྐད་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱས་པར འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དེའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་གྲུབ་བོ། །རྫས་སུ་ནི་བདུན་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིའི་རྫས་སུ་ཡིན་ཞིང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་ལས་རེ་རེ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是无漏呢？详细解释如下：意图是什么呢？就像解释无漏的总相十六种作意那样，是否也有一些无漏的自相呢？还是说仅仅是无漏的总相而已？
这个疑问从何而来？因为说他心智是以无漏自相为所缘。
除了十六种无漏之外没有其他的，这样说明：既然连其他无漏总相都没有，那里会有自相呢？
不相应的心，是指无漏。无常、苦等等，无常就是无常，这个词尾'ta sil'用于表示'这是'的意思。这个词尾应该同样理解用于所有处。或者说'无常'是指无常的本质。其他也应该同样理解。
'这是处所'、'这是基础'这两个也是无漏的行相。'这是处所'的意思是'有自相'。'这是基础'的意思是'有因'，因为'处所'和'基础'这两个词是'自相'和'因'的异名。
'通过正理而了知'的意思是'无颠倒地了知'。
这个含义不是如同说一切有部所说的那样。那么是什么呢？这个意思是：凡是成为无常等的，这就是'有处所'、'有基础'，也就是说'这是可能的'、'这是有机会的'、'这是具备的'。
'基础'这个词就是说，凡是这样能了知的，就是'有因'，仅仅是因的意思。'处所就是机会'是从世间共识的角度来说的。
如果这是论典的意思的话，详细解释如下：
'我和我所'是由萨迦耶见。'断见和常见'是由边执见。'无因、无作用、诽谤'是由邪见。'最胜、最上、殊胜、最妙'是由见取见。'已度、已解脱、出离'是由戒禁取见。'犹豫、疑惑、怀疑'是由疑。'贪著'是由贪欲。'嗔恨'是由嗔恚。'傲慢'是由慢。'愚痴'是由痴。
说'也不会这样出现'，是为了让人知道除了十六种之外，没有其他无漏行相。
因此，这不是它的含义，就是如前所说的：凡是能了知无常等的，这就是'有处所'、'有基础'。
如此，已经证明所有意识和他心智都是以实体自相为所缘。
'实体有七种'，是因为是四颠倒的对治，所以苦谛的四种行相是实体，而集谛、灭谛、道谛的行相中各有一种是实体。

།ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དབང་པོ་དང་བརྒྱ་བྱིན་དང་ གྲོང་ཁྱེར་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས་རྫས་སུ་བདུན་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སོ་སོར་མངོན་དུ་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གནོད་པའི་ བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་གིར་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཡོད་ན་བདག་གི་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ལ། བདག་མེད་པ་དེ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་བདག་མེད་པའོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི།རྒྱུ་ཐག་རིང་པོའི་གནས་སྐབས་སྟོན་ཏེ། དང་པོའི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལྟར་རྒྱུ་ཐག་ཉེ་བའི་གནས་ སྐབས་སྟོན་ཏེ།འདི་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བས་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུན་མ་འཆད་པའི་རྒྱུར་སྟོན་ཏེ། ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་དང་། སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འདི་ལས་རྒྱུན་ཆགས་པ་འམ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བས་ན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ ན་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བས་ནི།རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྐྱེ་བ་སྟེ། རྐྱེན་རྣམས་ཕན་ཚུན་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རྐྱེན་གཅིག་གིས་སྐྱེད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇི་བའི་གོང་བུ་དང་། ཐལ་ཞར་དང་། འཁོར་ལོ་དང་། ཐ་གུ་དང་། ཆུ་རྣམས་འདུས་པ་དཔེར་བརྗོད་ དོ།།ཕུང་པོ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མེ་གསུམ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་མེ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཚེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། ། སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ནི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། རིགས་པའོ་ཞེས བྱ་བ་ནི།འཐད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད། ། ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དགོས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྟེ། དབང་པོའི་དགའ་སྟོན་བཞིན་ནོ། །གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་ནི་སྔ་ན་མེད་པས་མི་རྟག་པར་བཤད་ལ། ད་ནི་ཞིག་ནས་མེད་པས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཁུར་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ བ་ནི།ཁུར་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

一切集谛的行相都是因的异名，例如如同帝释天、因陀罗、城毁等称谓是同义语。同样，灭谛和道谛的一切行相也都是灭和道的异名，所以实质上是七种。说一切有部诸师则说实质上有十六种行相，他们说：如同苦的行相一样，集等的一切行相也都需要各别现证，因为诸行相是慧的本体。
其中'因缘所生故无常'是指依赖因等缘的缘故，即依赖缘而生的意思。'具有损害性故苦'是指具有造作损害的本性之故。'违背我所见故空'中，若有我则成我所，'违背我见故无我'是指，凡是常即是苦，苦即是无我，由此苦谛不具我的特征，对无我执著为我即是我见，作为其对治即是无我。
'以种子法则为因'是显示远因的状态，如同最初的种子。'以种子法则'即是依照种子法则的意思。'以生起方式为集'是显示近因的状态，如同接触后生起故为集。'以关联方式为生'是显示相续不断的因，如同种子、芽、叶、茎等，从此相续或生起故为生。
'以成办义故为缘'是指从众多因等缘而生，因为诸缘互相趋向而生起的缘故，没有任何单一缘能生。因此举例说明如陶轮、陶师、转轮、绳索、水等和合。
'因蕴灭故为灭'是以阻止蕴生起的意义。'因三火息故'是指贪火、嗔火、痴火息灭的缘故。'无害故为妙'即是无苦的意思。'远离一切过患故为出'中，过患即是苦因，意为远离一切苦因。
'以趣向义故为道'是以趣向涅槃的意义。'具有理故为理'即是具有正确性的意思。'以正确成办义故为行'即是以正确趣向的意思。'极为正确超越故为出离'，如经中说：'得果者不死'。出离的作用即是出离，如同根的喜宴。
'非恒常故为无常'，前面是说因为先前无故为无常，现在是说因为坏灭无故为无常。'成为重担故'即是成为重担的意思。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གང་ཟག་དེ་འཚིར་ཞིང་གནོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་དགུར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འདོད་དགུར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདོད་དགུར་བྱེད་པའོ། །འདོད་དགུར་བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་འདོད་དགུར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་པའོ།།དོན་འདི་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་གཟུགས་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། གཟུགས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལས་འོང་བས་ན་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལས་སྐྱེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་བདག་ཉིད་དུ་རེད་ཅིང་འབྱུང་བའོ། །འཕེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འཕེལ་བ་ལྟ་བུའོ། །སོ་སོར་འབྲང་བའི་དོན་གྱིས་ རྐྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའོ།།རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ཏུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲེལ་པ་མེད་པས་འབྲེལ་བ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱི་མ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐར་པ་དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ཡིད་བརྟན་པའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ལས་གཞན་ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ངན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རིགས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་དང་མི་འགལ་བའི་དོན་གྱིས་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་དུ་འཇུག་པ་དང་མི་འགལ་ཞིང་སླུ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །འདིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་སྒྲུབ་པའོ། །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨོས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་ འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་འཐོབ་པའི་སྔར་རམ་འོག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །བདག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་ བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདུན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ ནོ།།འདིར་འདུན་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །འདུན་པ་ལས་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་རྒྱུ་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདུན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །འདུན་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ནོ། །འདུན་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ།

所谓'折磨并压迫那个痛苦的补特伽罗'是词义。'因为无法随意而为'是说，由于此处具有随意而为的性质，故为随意而为。无法随意而为即非随意而为。
此义经中亦说：'诸比丘，若色是我，则色于我自身应作损害'等广说。'以来的方式而为因'是说，由于从此而来故为因，即从此而生的意思。
'以生起的方式而为集'是说，因为从未来时中得到自性并生起。'以增长的方式而为等起'是说，譬如种子、苗芽、叶等相续增长。
'以个别追随义而为缘'是说，于生起作用中成为主要。'以随行义'是说将显示为词义。
'因无关联故灭'是说，因为与后苦无关联，且灭前苦之义。'因离有为三相'是说，因为远离生、灭、住异性。
'因善故为妙'是说，因为是为解脱胜义之善。'因是最可靠故出离'是说，因为断绝一切痛苦故为最乐，且无其他可靠之处。
'是邪道的对治道'是说，为寻求涅槃故。'是非理的对治正理'是说，因为其他似理非理故。
'以不违背涅槃城义而修行'是说，不违背且不欺诳趣入涅槃城。由此修行故为修行。
'因是一切有的对治故出离'是说，因为是欲有、色有、无色有的对治，世间的则是一分对治。
'应如所欲而说'是说，由上师所说。'因是生灭法'是说，因为于得到自性之前或之后无有，此为词义。
'因不顺故苦'是说，以行苦性故。'因离我故空'是说，因为离内作者士夫故。
'因自身非我故无我'是说，凡无常者即是苦，凡是苦者即是无我，因为无我相故。
'欲为根本'是说，就最初因而言是欲因。此处欲是爱的异名。'从欲生起'是说，就近因而言是欲因。
'欲为种类'是说，以欲为缘。'从欲等起'是说，就等无间缘而言。

།རབ་ཏུ་ སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐ་མར་འདོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་པར་འདོན་ཅིང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་པར་འདོན་མོད་ཀྱི།མདོ་ལས་བསྟན་པར་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྒྲ་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བ་རྐྱེན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་ཕྱི་ནས་འདོན་པར་བྱའོ། །ཡང་འདུན་ པར་མཚུངས་བཞིན་དུ་འདུན་པ་འདི་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ངའོ་སྙམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཡང་སྲིད་པ་ཙམ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་འདིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ལྷ་འམ། མི་ཡང་རུང་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྲེད་པ་ལ་འདུན་པའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་འཆིང་བ་ཡིན་པས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་སྟེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ ནི་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།དམྱལ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོན་དུ་ གཉེར་བའི་སྒོ་ནས་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་འདུན་པ་དེས་འཕངས་པའི་འདུན་པ་ལས་བརྒྱུད་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་འམ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཕུང་ཁྲོལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ས་བོན་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ས་བོན་གྱིས་འཕངས་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་འདུན་པ་གཉིས་པ་དེས་ལུས་དེ་ཡང་དག་པར་ འགྲུབ་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པས་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་བརྒྱུད་ནས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་འདུན་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའོ། །དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མི་ལུས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རླུང་དང་། ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ནུས་པ་ནི་བསིལ་བ་དང་། དྲོ་བ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མངར་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ཉིད་དོ། །མཐུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཏེ། གང་ལས་འབྱུང་བ་དང་། སྡུད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །བཞི་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་ལས་སོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཐ་མ་མེ་ཏོག་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐ་མ་མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ འདུན་པ་བཞི་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་མངོན་སུམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྔ་མ་གསུམ་ནི་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདུན་པ་བཞི་ནི་སྲེད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལས་ལྔ་ཚན་གཉིས་དང་བཞི་ཚན་གཉིས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དག་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།

所谓'仅仅是最后宣说生起之声'是指，在四种集谛行相中，生起行相为第三，缘行相为第四，但在经中所说的是应当后宣说生起之声，即因、集、缘、生起。
又问：既然都是欲求，这些欲求有何差别？'我执'是对身体无差别的欲求，意思是对一切蕴都追求我的实体。
'愿成'是对无差别轮回的欲求，意思是不论天人等种类，只是追求轮回而已。
'愿成如是'等广说，是对特定种类的渴爱欲求，即愿成天或人等特定种类。
结生本身即是系缚，故称结生系缚，对此的欲求即是追求。
因为不可能追求地狱的结生系缚，所以说'或者是对造作业的欲求'。
造作业即是对业的造作，对此的欲求是以'布施如是如是'等追求的方式而追求。
其中第一是苦的最初因，故为根本因。即由最初欲求引发的欲求，经过相续而成就五蕴或四蕴的生起，这是一切烦恼的根本因。
'如果实之种子'是说像根本因一样，因为从种子引发的芽等因中生起果。
第二是集，因为由此成就彼。即无差别轮回欲求的第二种欲求，由此成就彼身，如同刹那相续而生起芽等果实，譬如经相续而成就芽等果实。
第三即如前所说'愿成如是'的欲求。
'是彼类似的苦之缘'是说，对特定轮回的欲求是与彼相似的苦之缘，如追求人身不会成为其他众生身的缘。
'如身等'中的'等'字包含风、日等，它们也成为殊胜的果。功能即是冷热性。异熟即是甜酸性。力即是色等的功能差别，即从何处生起、收摄等。
第四是生起，因为唯从彼生起彼。'唯从彼'是指从对结生系缚的欲求。'生起彼'是指生起和出现结生即轮回，如同果实最后的花，譬如从最后的花生起果实。
此中第四欲求是轮回的直接因，前三是间接因。或者说四种欲求是从爱的差别中分出的两个五组和两个四组，如前所说，依次配对。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ངའོ་ སྙམ་དུ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་བྱེ་བྲག་ལྔར་འགྱུར་ཏེ།དགེ་སློང་དག་ངའོ་སྙམ་པ་ཡོད་ན། ང་འདི་ལྟ་བུའོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ང་འདི་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། ང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། ང་བཟང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། ང་ངན་ནོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱེ་བྲག་ མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལྔ་ཚན་འདི་ནི་དེ་ལྟའོ།།ལྔ་ཚན་གཉིས་པ་ནི་དེ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་འདྲ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདུན་པ་ལྔ་ཚན་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་དེ་འདྲ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ།།གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བཞི་ཚན་འདི་ནི་བཞི་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་དང་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་འཇུག་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་མ་ཞི་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ ན་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་ན་ཡོད་པ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་ བ་མ་ཡིན་ནོ།།ལམ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ངེས་པ་ཉིད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་ཁུངས་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་གི་དང་ བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་བདེའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་གི་བའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ སྟོང་པའི་རྣམ་པའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་ཡིན་ནོ། །སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པུའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་ པའོ།།འགྱུར་བར་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། དང་པོར་འབྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ལ་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་ཚིག་ནི་བློ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའི་རྒྱུའི་ཚིག་གོ།

怎么说呢？认为'我'这样无差别地执著于身体，就会产生五种轮回的差别。比丘们，如果有'我'的想法，就会生起'我是这样的'想法，'我是这种的'想法，'我不是那样的'想法，'我是好的'想法，'我是坏的'想法。
无差别地执著于身体而有这五种痛苦。第二个五组是：认为'那里会生起'，认为'那里不会生起'，认为'会变成这样'，认为'会生起这种'，认为'会生起不是那样的'。这五组欲求是无差别地对轮回的欲求。
认为'愿成为那样'，认为'愿成为这样'，认为'愿成为那种'，认为'愿成为不是那样的'，这四组是无差别地对轮回的欲求。
认为'即使成为那样又何妨'，认为'即使成为这样又何妨'，认为'即使成为不是那样又何妨'，这四组是第四结生相续的系缚欲求。
其中第一是痛苦的最初因，所以是根本因。这些应如前详细配合。
所谓'因无入而灭'是指因烦恼和生的入息止息之义。因痛苦止息而寂静，痛苦是不寂静的，这也就是生。
怎么说呢？因此比丘们如是等，详细宣说。所谓'因无上故殊胜'，不能说有上者为殊胜。
又所谓'因不退转故决定出离'，非永恒者非决定出离。
所谓'因如道故是道'，是指与道相顺故的意思。
所谓'因如实趣入故是正理'，是指非如实趣入者非正理故。
所谓'因各别决定故是修证'，各别决定即是决定涅槃，因为以此趣向彼处。
对此依据是：如所说等详细宣说。所谓'因永远出离故是出离'如前所述。
或者对于执著常、乐、我所、我见者等详细宣说：对于执著'诸行是常'见者，是无常相；对于执著'诸行是乐'见者，是苦相；对于执著'诸行是我所'见者，是空相；
对于执著'诸行是我'见者，是无我相；对于执著'诸行无因'见者，是因相；对于执著'一切因是自在天等唯一'见者，是集相；
对于执著变化见者，是生起相，即最初生起而非变化之义。或者'变化'即是喜爱，'生起'是生的异名。对于执著'有先行思维的作者'见者，是缘相，缘字是无先行思维的因字。

།ཐར་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལ་ཐོག་མ་བཞིན་དུ་ཐ་མ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་གང་དག་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱད་པ་མེད་ ཕྱིར་དང་།དབང་པོ་རྣམ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ན། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བས་སྤྱད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེའོ། །ཤེས་རབ་ གཞན་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམས་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་དུས་དང་རྫས་མཚུངས་པ་དག་གིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།།མདོ་སྡེ་པའི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པ་ནི་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱང་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཡང་ཅི་ཤེས་རབ་ཁོ་ནས་ འཛིན་པར་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཏོད་པར་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ག་ལས་ཤེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བྱ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་འམ་བརྟགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡོད་པ་སྨོས་པ་ནི་མེད་པ་ བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི་རྫས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཉེ་བར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་གཟུང་བར་བྱ་བ་སྟེ། ཚོགས་པ་ཕྱི་མ་གཏད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང བའི་ཕྱིར་རོ།རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། གཏོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ས་དང་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་རྣམས་དགེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ཟག་པ་མེད་པས་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དང་པོ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་པོར་འདོན་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་དམིགས་སོ། །དྲུག་ན་ཆོས་ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ས་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་ བསྡོགས་པ་དག་ན་མེད་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ས་དག་ན་ཡང་མེད་དོ།

关于所谓'无解脱'等，对于有些人错误地认为如同生死轮回无始一样也无终尽，为对治这种见解而说灭谛的行相。
由于无法受用境界以及诸根毁坏的缘故，为对治那些认为痛苦即是解脱的见解而说寂静的行相。
对于那些认为禅定之乐是殊胜的见解等所有内容，因为容易理解故未作详细分析。
因为智慧与其他法不相应，所以不会与诸智慧相应。所谓相应是指依处、所缘、行相、时间和事物相同而相应，这是确定的。
如此，行相是一切心和心所的所缘取相之相，这是合理的说法，这是经部宗的观点。
执取是执取的差别。若不如此，则智慧也将成为有行相，这是已成立的。
又问是否仅由智慧执取？这是指是否专注的意思。
具有所缘者能执取，这从何而知？从论典中说：'何为有所缘法？即一切心和心所。'
正因为如此，所以说其他一切有所缘法也能执取。
'一切存在皆是所取'，是指凡是实有或假有的一切都是所取。
此处说'存在'是为了遮遣'不存在'。
说'一切'是为了包含实有和世俗。
如是广说：智慧既是行相，因为是其自性；也是能取，因为有所缘；也是所取，因为是存在且是智慧的所缘。
其他有所缘者是能取和所取，后者是所观察的聚合，因为说一切法是二刹那的所缘。
不是行相，因为不是智慧的自性，且智慧唯一是行相是宗义的缘故。
无所缘的诸法唯是所取，这是指唯是所舍，不是能舍的意思。
应当说明善等差别，即善、不善、无记以及地和所依等差别。
'最初三种'是因为是有漏的缘故。
'其余是善'是因为无漏无害的缘故，即无害而行。
'因为在第一偈颂中'是指在'有漏无漏智'的偈颂中世俗智首先宣说。
'最初在一切地中'是指世俗智就其自性所缘而言，从欲界乃至有顶皆有所缘。
'法智在六地'是指见道是第六地，因为它们是有尽且具足，所以除了未至定外的近分定中没有，又因为缘于欲界，所以无色界诸地中也没有。

།དགུ་ན་རྗེས་ཤེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ རྣམས་དང་།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་ཕྱེ་བར་ས་དགུ་པའི་རྣམ་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཕྱེ་ན་ནི་ཅི་རིགས་པར་དྲུག་དང་དགུ་དག་ན་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡིད་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའོ།།གཞན་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་མེད་པའོ། །དེ་ནི་འདོད་དང་གཟུགས་རྟེན་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འདོད་པ་དང་ གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་ པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་བཞི་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ན་ཆོས་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།སེམས་ལས་བྱུང་བ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ཏུ་སོ་སོར་གཞག་སྟེ། གསུམ་ ལས་གཞན་ནི་ཆོས་སོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ལྷག་མ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་མ་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་བཞི་ཡིན་ནོ། ། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྗེས་བློ་ཕྱོགས་ཕན་ཚུན་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་བས་བསྡུས་པའོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་རྗེས་བློ་ཡི་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ ཤེས་པ་ལ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་དམིགས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ནས་དམིགས་སོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལམ་ཤེས་པས་ དམིགས་སོ།།ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡང་དགུ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པས་དེའི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དགུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'第九是随知'，是指无所对碍等观察上地的苦等所缘，第二禅等近分定和有顶地唯是有漏。
'如是六'中，'如是'一词是指未分别时与第九地的行相相应。若分别则于六地和九地中随应而有。
'他心智在禅定中'是就神通而言。
'余处则无'是指在近分定、禅定和无色定中皆无。
'此依欲界及色界'中，他心智唯依欲界和色界，但不是说唯他心智依欲界和色界。
由于经中说'上地无见道'，法智唯依欲界，但不是说唯法智依欲界。
因此说'其余依三界'。除他心智和法智外。
随知、苦智等修道所摄四智，尽智、无生智和世俗智是依三界。
'灭智唯一，即是法念住'是说由于灭与身、受、心性质不同，故缘于法念住。
他心智由受念住和心念住所摄，若问何以是法念住，是因缘于心所想的差别，因为想等是法处所摄。
虽然受也是法处所摄，但在念住中已别立，如前所说'除三余为法'。
'余四'是指，其余八智中，世俗智缘一切境故是四念住。
法智缘苦等故是四念住。随知亦同。
苦、集、道、尽智、无生智各是四念住，因为缘五蕴。
'除随知'是因为经中说'法随二智互不相缘'。
法智分所缘的智有苦智、集智、灭智、道智、尽智、无生智和他心智。
苦智和集智所缘是欲界的世俗智所摄苦和集。
随知于一切处都不是法智所缘，因为境不同。
'道随智九'中，随知分的苦等智唯缘其分的道，世俗智中上界苦集所摄唯为苦智和集智所缘。
他心智中随知分所摄为道智所缘。
道智所缘亦是九，即除世俗智。道智缘道，其所缘是九无漏智，因为它们是道的本质。

།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའང་མ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་ སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ལམ་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བློའི་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཞིའི་བཅུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བཅུ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ན།ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ལམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ལ། དབྱེ་ན་ནི་ཆོས་དང་ རྗེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་གིས་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དོ།།ལམ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡི་ནི་དགུའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ ནི་བདག་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ།ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དགུ་ལ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱས་ཏེ།ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་ཏེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་སོ། །དབྱེ་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་ པ་མ་ཡིན་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དག་གི་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་ པ་གཉིས་ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་སྟེ། ཐར་པ་དམ་པའི་དོན་ དུ་དགེ།།ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ། ལུང་མ་བསྟན་པ་བརྟན་པ་དག་།ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་ དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ཡི་ནི་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ནི་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པས་མ་བསྡུས་པས་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ དང་།དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དྲུག་སྟེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །འགོག་པ་ཤེས་ པའི་ནི་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ནི་རྟག་ཏུ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

不是世俗智，也不是有漏的他心智，因为道智缘于无漏。苦和因是两种智。关于这一点，世俗智由于属于苦和集的范畴，所以是苦智和集智的所缘，如果这样理解的话，那么他心智又如何呢？他心智的一部分也为苦和集所摄，即是有漏的部分。
说'四的十'，对此，世俗智因为是一切境界的缘故，缘于十种智，如果这样理解的话，那么他心智如何能缘十种呢？他心智为法智、类智、道智和世俗智所摄，其所缘若不分别则是十种智，若分别则法智和类智所摄的缘八种智，道智所摄的缘九种智，世俗智所摄的则是世俗智和他心智两种。
那么尽智和无生智如何能缘十种智呢？尽智和无生智是缘于'我已修道，再无可修'的法智和类智之道，因此缘于九种无漏智。缘于苦谛和集谛的尽智和无生智则是'我已遍知苦，再无可知，已断集，再无可断'，缘于为苦和集所摄的世俗智。若分别则法智所摄的不缘类智，类智所摄的不缘法智。
关于'有为法分八种'，欲界相应的法有两种：相应的和不相应的。同样，色界相应的也是两种，无色界相应的也是两种。无漏也是两种：相应的和不相应的。
关于'依善和无记的差别'，善是择灭，因为经中说'为求解脱故善'。无记是虚空和非择灭，因为经中说'无记坚固'。
关于'世俗智的所缘是一切十法'，因为经中说'世俗境是一切'。'法智缘五种'是指缘欲界苦集的相应和不相应。法智分的道谛所缘是无漏相应和不相应。缘灭谛的是有为善，无为无记不为谛所摄故非无漏智所缘。
关于'色界、无色界、无漏和六'是指相应和不相应的差别。还有无为善。'六'是指欲界、色界、无色界诸法，每一界都有相应和不相应的差别。'灭智缘一'是指它永远缘于择灭。

།ལམ་ཤེས་པའི་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དམ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་དགུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་དགུ་ཡིན་ཏེ། རེ་རེ་ཡང་ཁམས་ གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བདེན་པས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་བདེན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་གཏོགས་སོ། །དེའང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་དང་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ནོ། ཅིའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཞེ་ན། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་ནི་ཡུལ་ཅན་ལས་ཐ་དད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ ཕྱིར་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དང་རལ་གྲིའི་སོ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རེག་ཅིང་མི་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ།།ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ནི་གང་ཞིག་མ་ཚང་བས་གང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཚང་བས་དངོས་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གལ་ ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ན།འོ་ན་ཕན་ཚུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བཤད་པ་ཕན་ཚུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕན་ཚུན་གྱི་ ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་རང་གི་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། །དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འཛིན་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་གནས་པའི་མིག་སྨན་དང་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཡིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་། གང་ ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའམ་མཐོང་བ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ས་འོག་མ་དང་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་ པར་གྱི་ལམ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ས་གཅིག་པུ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་པ་དེའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཡིན་པ་དེའི་འདོད་པའི་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་སྡུག་པ་དང་ཚད་མེད་པ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ས་ཐམས་ཅད་ལས་ཅིག་ཅར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ས་འོག་མ་ལ་ཡིན་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།

所谓'道智有二种'是指：与无漏相应和不相应两种。
'欲界和色界所行以及与无漏相应诸法'是指：不相应的他心智行蕴，或因为无缘于无色界。
所谓'尽智与无生智的所缘是九法'是指：尽智与无生智的所缘是九法，因为每一个都缘于三界的苦等谛。
'除无为无记法'是指：因为它不摄于谛，且尽智与无生智是以谛为境，所以除此之外。
'彼等俱生诸法'是指：受等心所法以及彼等的得、生等法，不执取彼等自性。为何不执取自性？因为境与有境差别，境与有境是有别的，因为对自体起作用相违，如指尖不能触自身，剑刃不能自割。
诸阿毗达磨论师说：若某法缺少则某法不生，彼即是彼之缘，然诸法不因自性缺少而不生，因为自性恒有，故非缘。
若心与心所不以自性为境，则应成互为所缘。答：非互为所缘，因为所缘是一。心与心所是同一所缘，若是互为所缘，则同一所缘性将失坏。
若尔，则应执取不相应自类，因为无所缘及境有境差别。为此说'因太近故'，也不执取不相应，因为太近的缘故，如眼中的眼药及眼药棒等不能见。
经中也说一刹那中无一切法为境，如说：'无论沙门或婆罗门，无有能同时知见一切者。'
'彼缘于断'是指：无间道与解脱道依次缘于下地与上地。
加行道与胜进道的所缘也随应唯是某一地，非一切。
顺决择分加行道所摄若以欲界为所缘者，则不以色界、无色界为所缘。同样，若以色界、无色界为所缘者，则不以欲界为所缘。
如是，不净观、无量、胜处等以及厌患、殊胜所摄的所缘唯是欲界，非余界。
'若非如是'是指：若缘一切地，则应同时离一切地贪，不仅是某一下地，也应从上下诸地离贪。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།འཕགས་པ་དང་། ཟག་མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ། །ཆགས་ཅན་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། །ཆགས་ཅན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་ མེད་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་རྣམས་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་བགྲང་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆོས་ ཙམ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་ལ་རེ་རེ་འཕེལ་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བགྲང་བ་ཟིན་ཏེ། དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བགྲང་བར་བྱ་བ་ ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བཞི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་ཆོས་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ། རྗེས་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ནི་ སྔར་བགྲངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ལྷག་པར་ལྡན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་ལ། གཉིས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། དེས་ནི་གནས་སྐབས་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བས་བསྡུས་པ་རྙེད་དེ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་འདོད ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཤེས་པ་དུ་དག་ཅིག་ཐོབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་བསྟེན་པ་ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པ་དང་དབང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ ལྟར་སྐྱེས་པ་རྣམས།མ་འོངས་པ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་བཟོད་པ་དེ་ཡང་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་ན་ཡང་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་ པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་མི་འདྲ་བ་དང་བདེན་པ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་འདྲ་ བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་ཅེས་སྨྲས་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཐོབ་པ་ལྟར་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་མི་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །བཟོད་པ་རྣམས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་མེད་པས་བཟོད་པ་རྣམས་མ་སྨོས་ཏེ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་རྣམས་དཔྱོད་དོ། །རིགས་ རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་རྣམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞི་ཕན་ཚུན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བཟོད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་དེའི་རིགས་འཐོབ་ཅིང་དེའི་རྣམ་པ་བཞིའི་རིགས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

不仅是凡夫离贪者唯具一智，圣者和无漏第一刹那，具有一种贪者智。所说'贪者'这一限定词，是因为离贪者在苦法忍时具有他心智的缘故。'无漏第一刹那'是说，由于诸忍非是智的本性，故唯具世俗智一种。
第二有三种，是说苦法智本身可计为法智和苦智二种，这是因为依次是仅了知法性和以苦为所缘的缘故。'于四渐增各具一'，是说法智和苦智已经计数完毕，其后随智、集智、灭智和道智等都应计数，因此说'于四'等。
于道法智等具七智，即具世俗智、法智、随智及苦等四智。于道随智亦具彼等，因为随智和道智已先计数完毕。
若是离贪者则于一切，是说在见道十五刹那中，更具世间他心智。如此则无漏第一刹那具世俗智和他心智二种，第二具四种，如是一切应广说。道随智亦具无漏他心智，因为此时获得不还果所摄他心智的阶位，因为道随智是修道，且是离贪的缘故。
又问在何阶位获得几种智？又问，所谓'获得'是什么？即是说修习获得和得到功德，也就是善法熟习和具足功德，其性相将会解说。
如何说已生者获得未来？且说，若生苦法忍时，即获得未来同类四种忍。若生苦法智时，亦获得未来同类四种智。若生苦随忍时，亦获得未来同类智，而非不同类及缘其他谛者，如是应遍于一切。
于修道则获得智的不同品类，因此之故。为何说见道中唯获得同类智，而不如修道中获得同品和异品智？诸忍于修道中不存在，故未说忍而仅观察诸智。
所说'因未获诸种类'，意为未获得同品因的意思。如何说无常、苦、空、无我四种互为同品？因为为忍等所摄，且所缘无别故。
其中，若生苦法忍时，即获得其种类及其四种行相的种类，于苦法智亦应如是说。

།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། ཀུན་ འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་མཚུངས་པའི་སྐལ་ བ་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་པས་དེ་སྐྱེས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིགས་རྣམས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་སྐལ་བ་འདྲ་བ་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་དེའི་རྣམ་པ་རྣམས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།རྗེས་གསུམ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གཟུང་གི་ཐམས་ཅད་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་འཐོབ་ན། ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ནི་བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ ཤེས་པ་དག་གི་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་པས་དོན་བྱས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་མི་འཐོབ་པོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་ བ་ན་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་ཀྱི་གང་གིས་ན་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་ འོངས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་མངོན་པར་མི་རྟོགས་སོ།།ཟད་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་སུས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་སོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་ལ་རང་ གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྙེད་ཟིན་པ་ནི་བརྒྱའི་ཆ་ཡང་མངོན་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།དེའི་ཚེ་ཀུན་འབྱུང་ཡང་ཐམས་ཅད་སྤོངས་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེའོ། །གང་ཞིག་མ་སྤངས་ཤེ་ན། འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་ རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེ་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིགས་མང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ཡིན་ལ།ལམ་འདི་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་ན་རིགས་མང་པོའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་ཏེ། མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ མངོན་དུ་འགྱུར་ན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་ལ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེར་མི་འཐོབ་ པོ་ཞེས་ཟེར་བའོ།

如是见到苦时，唯得苦等行相，而不得缘集谛的法智等，因为种类不同及所缘不同。
复次，若现前无常等行相中的一种行相时，获得余行相的种性，此有何因？由所缘相同而有相似的机缘。
此中，若生起苦法智忍，彼即住于一切的平等机缘因性，由彼生起而得一切种性，如是于余亦当说。
于修道中，由现前一切相似机缘及不相似机缘的智及其行相，而得一切平等机缘因，故于彼将得殊胜智行相的未来。
于三随中亦有世俗，此中当取殊胜世俗智，非一切。
于法智中则无，因未完全现证诸谛故。彼于现证诸谛后得，而于法智中无完全现证诸谛，如是于色无色界所证的苦集灭法智中，不现证苦集灭，因未办所作故，于法智中不得。
道谛者，因先前未以世间道现证故。即于无始轮回中，先前以世间道现证苦集灭，以遍知、断除、现前的方式而现证，然以世俗智于道谛等行相中不现证，由此现证究竟而得未来相似。
言'未完全现证故'是指道。一切道无人能修，不能修他相续中所有，自相续中所有已得者亦不能现前百分之一。
尔时集亦非断一切，即于随集智时。何者未断？谓见灭道所断诸烦恼，故如于随道智时，于随集智时亦不从现证究竟而生。
言'彼谛见所断'即是集谛见所断的意思。
由种性众多故者，种性是具有殊胜功能的相续，此道中由声闻等种性差别而有众多种性，故种性众多。由声闻种性等差别，一切道皆不能修，即不能现前的意思，若任一现前，由任一无分别而得灭故。
言'是见道眷属故'者，世俗智是见道眷属，随道智是修道，故于彼不得。

།འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འཁོར་རམ། ལམ་གཉི་གའི་འཁོར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེའི་རྟེན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྟེན་ཁོ་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྲིད་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གོང་ན་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་དེ། དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྟེན་དག་ཀྱང་དེའི་གོང་རོལ་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ཐོབ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བར་སྔར་མ་རྙེད་པ་ལས་བདེན་པ་གསུམ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་རྙེད་པས་མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་རྙེད་ན་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་མི་བྱེད། འོན་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་རྙེད་དེ་མི་རྙེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེར་དེའི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་ཚེ་རྙེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། སྐྱེ་བོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པའི་སྒྲ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རམ། སྔར་མ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་བྱུང་བ་སྟེ། སྔར་སུས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ ཉིད་མ་བསྟན་པས་སྟོན་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་ཀྱི། མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལངས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གཞན་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་བདེན་པས་མ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡིན་པས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཐོབ་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པ་དེ་རྙེད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དེ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། ། རིགས་རྙེད་ན་རིགས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །རིགས་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རིགས་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མངོན་སུམ་དུ་འབྱུང་བར་ནུས་པའི་རྟེན་རྙེད་ན་རྟེན་དེས་སྐྱེད་པ་དེ་ཡང་རྙེད པར་འགྱུར་རོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་དེ་མི་འདོད་དེ།དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེའོ། །ས་བདུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་ པའི་ས་པ་ཡིན་ན་ས་བདུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་སྟེ།ས་བདུན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ མཐོང་བའི་ལམ་བསྡུའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ས་གསུམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ།

由于这是应当证成的缘故，所说'不是能知'仅是见道的眷属，而不是修道的眷属或二道的眷属，这是应当证成的。
关于'它是不生法'，为什么呢？因为它的所依是不生法的缘故。它唯有通过信随行和法随行的所依才可能现前，在见道之上没有它们生起的机会，因为信随行和法随行的所依在那之前就是不生法的缘故，所以它是不生法。
所说'如何是得'是考虑到'如果不现前的话'。所说'从未得而得'是指在无始轮回中从先前未得而在现证三谛后得到，故称从未得而得。
详细阐述'如何是得'：若得到生起的能力，怎么会不现前？若不现前，又怎么是得到？考虑到这不就是未得。
所说'从获得的角度'是因为在那个阶段生起它的获得，所以那时说是得到，而不是说'生起'。
所说'因为得到所以得到'是因为得到和获得的词义没有差别。
所说'这种教说是前所未有的形式'是因为离于正理或因为先前未闻而前所未有，因为先前无人为确定这个而教说这个，所以是前所未有的教说形式。
所说'以出世间道的力量'是从力量的角度获得世俗智，而不是从现前的角度，因为是出定时现前的缘故。
所说'极为殊胜'是指比其他世间的世俗智，其他是由于见谛者所见的谛所未缘的缘故而殊胜，因为是观察分别，所以极为殊胜。
若问'无有获得如何得到那个未来'，为此广说'即彼即是得到'。
所说'得种性则得从种性所生'是考虑到如同得到具有获得一样。种性是能生起它的因。从彼所生是从种性所生。
将如是宣说：若得到能现前生起的所依，则也将得到由该所依所生。
毗婆沙师们不承许这个，认为：它是见道所应得的，在修道中怎么能现前？正因为如此，安立它为不生法。
若问'是否得到七地的世俗智'，若见道是第四禅地，则得到七地的世俗智。七地是欲界、未至定、四禅和殊胜禅。'乃至'这个词包含初禅、殊胜禅、第二禅和第三禅的见道。
若见道是初禅地，则得到未来的三地世俗智，即初禅地、未至定地和欲界地。

།མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ས་པ་ཁོ་ན་ ཀླགས་ཏེ་ས་བཞི་པ་འཐོབ་པོ།།མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་ཀླགས་ཏེ་ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ས་དྲུག་པ་ཐོབ་པོ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ས་བདུན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་པ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བར་རོ། །འགོག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའམ། རང་བཞིན་གྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཡང་རུང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལྷག་མ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་འཐོབ་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཆར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རང་བདེན་རྣམ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་བདེན་པ་གང་མངོན་པར་རྟོགས་པས་འཐོབ་པ་དེའི་ནི་དེ་རང་གི་བདེན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་དམིགས་པ་ཡང་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དམིགས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། །འབད་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕུང་པོ་བཞི་དང་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་བཅས་བཅུ་ དྲུག་པ་ལས་དྲུག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །ཤེས་པ་གཉིས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ཤེས་པའོ་ཞེས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གཉིས་སུ་བརྩིའོ། །མ་འོངས་པ་དྲུག་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་མ་འོངས་པ་འཐོབ་སྟེ།ཆོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་དང་ནི་བྲལ་བས་བདུན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཁོ་ན་ལ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ན་ཡང་དེའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མི་འཐོབ་པོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་བར་དེར་རོ། །རྣམ་པ་དགུ་པ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། དེར་ཐོབ་པ དེ་ནི་ཕྱིས་བཤད་པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་དེར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་དག་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་ པ་ཤེས་པ་བདུན་ཐོབ་པོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

如果是见道时殊胜禅定地的行者，则仅修习该地而获得第四地。如果是见道时第二禅定地的行者，则修习第二禅定地而获得第五地。如果是第三禅定地的行者，则获得第六地。如果是第四禅定地的行者，则获得第七地的世俗智未来分，从第四禅定地乃至欲界所行。
所谓灭尽边际，无论是所缘念住还是自性念住，都是法念住，因为缘于灭尽，且是智慧的自性。
其余是四念住，如何理解呢？若现证苦谛则获得世俗智。所谓四念住即是身、受、心、法念住，因为缘于五蕴。
对于集谛也应如是说。所谓自谛行相，是指由现证何谛而获得，则彼为自谛。现证苦谛所获得的世俗智即是无常等行相。同样，对于集谛和灭谛也应如是说。其所缘也是该谛本身等等，因为非其所缘者不可能成为其行相。行相即是执取所缘的形式。
所谓由加行而生，意思是非由生而得。四蕴和五蕴的自性是指，随顺欲界所行者因无色故是四蕴自性；色界所行者因有禅定律仪色故是五蕴。
有贪者十六中之六，是指预流果和一来果。两种智是现在的，是指道智，即仅将道后得智计为二。获得未来六智，是指预流果和一来果获得六智，因此获得彼等未来分，意思是获得殊胜法的得。
离贪者七，是仅指十六刹那，于见道中即使离贪者也不获得他心智，因为彼是由现证而区分，且彼时无其机会。因此，于一切无间道中也不获得。修道中获得七智，是指直至断除第八品为止。不包括第九品，因为彼处所获将在后面所说的'余得八'中解释。
因此，除第九解脱道外，其他能离欲界贪的加行道等中，除他心智、尽智和无生智外，获得七智。
若是世间者等，是说若圣者以世间道断尽欲界所摄的修所断，则其世俗智是现在的。

།ཅི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཟད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ ཕྱིར་ཤེས་པ་བཞི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ ནི་མི་འཐོབ་སྟེ།དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བདུན་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་ཐོབ་སྟེ།དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ས་བདུན་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཅི་རིགས་པར་གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་དམིགས་པ་དག་ལས་ཏེ། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན རྫོབ་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མེད་དེ།ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་མི་གཡོ་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེར་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེར་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་ཅེ་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ གནས་པ་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབྱུང་གི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་འཐོབ་པའོ། །སློབ་པ་སྦྱང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ངོ་། །གཉི་གས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉི་གས རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་འཐོབ་བོ།།སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་གཉི་གས་ཀྱང་དབང་པོ་སྦྱོང་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྔར་བཤད་པ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་དུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དེ་ལྟར་ན་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་བདུན་འཐོབ་པོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་བརྒྱད་འཐོབ་པོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དག་སྦྱོང་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པ་འཐོབ་བོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དེར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དོ། །གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།འདིར་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་འདོད་དོ།

如果是以出世间而断尽，因此说'从四智'，即从苦、集、灭、道法智中任何一个是现前的，因为有贪的修道唯一是以欲界苦等为所缘故。不得他心智，因为未离贪者无有此智故。'胜七地'是说获得七智。'即彼等'是说法智、随智、苦智、集智、灭智、道智、世俗智。虽然已离欲界贪，但不得他心智，因为在无间道中遮止故。
若是世间修道，关于修道有二种：世间和出世间。其中，于七地离贪等相应时，若是世间修道则是现前世俗智。若是出世间，则'四随智'是指于苦、集、灭、道随智中任一，因为不可能同时现证一切故。'从二法智'是指缘灭和道二者，即如'于灭道法智'等方式。
'非有顶对治故'是说世俗智无有顶对治，因为无有上地近分道，而不动心解脱也是由有顶对治所分别。应知彼处是第七尽智。又为何于彼不得无生智呢？住于无间道者非不动法性，彼是时解脱者。于第九解脱道生起无生智，而非于无间道。
若不得世俗智，如何得他心智？他心智是由解脱道所摄及无漏故而得。有学修习等一切皆生起。'二者皆得世俗智'是说有贪者和离贪者二者皆于解脱道得。'于加行道即彼'是说有贪和离贪二者于修习根的加行道中，不仅如前所说得法智、随智等，也得世俗智。如是，离贪者于加行道得七智，有贪者得八智。
'因离见道故'是说若修习诸根，得预流等任一果位所摄之有为果利根，此如见道。如彼处于无间道不得世俗智，如是此处于无间道亦不得世俗智。'非对治故'是说他心智以神通为自性，由解脱道所摄故非对治，此处是说断对治。

།དེ་བཞིན་སྲིད་རྩེ་རྣམ་རྒྱལ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དབང་པོ་སྦྱོང་བ་ན་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་རུང་མ་བྲལ་ཡང་ རུང་བས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་དྲུག་འཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆོས་དང་རྗེས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་།ལམ་ཤེས་པ་དྲུག་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། བར་ཆད་མེད་ པའི་ལམ་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་མི་འཐོབ་པོ། །ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་དགུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་ ཤེས་པ་དགུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟད་པ་ཤེས་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡོན་ཏན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ། །དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞིག་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དུ་འཕོ་བ་དེའི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལ་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་བསྣན་ཏེ་བཅུ་འཐོབ་པོ།།བཤད་པའི་ལྷག་མ་ལ་བརྒྱད་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་པའི་ལྷག་མ་ནི་བཤད་པ་ལས་གཞན་མ་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་དགུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཡི་གོང་མ་ཆགས་བཅས་ཀྱི། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བདུན་འཐོབ་པོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་བདུན་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དག་ གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ས་བདུན་ལས་རྒྱལ་མངོན་ཤེས་དང་། །མི་གཡོ་ཐོབ་དང་སྤེལ་བསྒོམ་པའི། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དག་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལྷག་མ་ ཡིན་ནོ།།འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། དེའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལ་ཡང་བཅུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བཤད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཤེས་པ་བརྒྱད་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པས་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་པའི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཤེས་པ་བརྒྱད་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་ བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། སྤེལ་མར་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གང་དག་ཡིན་ པ་དེ་དག་ལ་ཤེས་པ་དགུ་འམ་བཅུ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པས་འཐོབ་སྟེ།དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་འཐོབ་པོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བསྣན་ཏེ་བཅུ་འཐོབ་པོ། །བརྒྱད་དམ་དགུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་བརྒྱད་འཐོབ་པོ།།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་དགུ་འཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་དགུའམ་བཅུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་ སྨོས་པའི་ཕྱིར་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཉིས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།

关于'如是乃至有顶胜处'这句话，就像在修习根本定时，未离贪者获得解脱道，以及无论是否离贪都在无间道中获得六种智慧那样，同样地，在有顶离贪的无间道中也唯独获得法智、类智、苦智、集智、灭智和道智这六种智慧。
不获得他心智，因为在无间道中被遮止的缘故。也不获得世俗智，因为它不是有顶的对治。在无间道中也不获得尽智和无生智。
关于'尽智有九'这句话，时解脱者在尽智时获得九种智慧，因为可能会退失，所以不包括无生智。由于将获得一切有漏功德，所以也获得世俗智。
若时解脱者转为不动性，则在其最后解脱道中加上无生智而获得十智。
关于'其余所说获得八智'这句话，其余所说是指未说明的部分。其余是指什么呢？即是指离欲界贪的第九解脱道。
为什么呢？因为经中说'其上有贪者，修道获七智'，所以第九解脱道是其余部分。
同样，离七地贪、修习神通以及间杂修习的解脱道也是其余部分。为什么呢？因为经中说'七地胜、神通及，获不动与间杂修，无间道等'。
同样，证得不动性的前八解脱道也是其余部分。这从何得知？因为经中说'在其最后解脱道中获得十智'，所以证得不动性的前八解脱道是其余部分。
一切离贪加行道和胜进道都是其余部分，因为未说明的缘故。经中广说'以获得未来八智而获得'。
关于'有学是如此'这句话，是指什么呢？是指除了尽智和无生智外，获得其他八智。
无学在修习神通等加行道、解脱道和胜进道中，'等'字包含间杂修习等。在修证神通、间杂修习的加行道、解脱道和胜进道中，时解脱者获得除无生智外的九智，不动法者加上无生智而获得十智。
关于'获得八或九智'这句话，时解脱者除了他心智和无生智外获得八智，不动法者除了他心智外获得九智，因为他心智在一切无间道中都被遮止。
由于经中未加区分地说'在神通解脱道中获得九或十智'，这样会导致在天眼通和天耳通的两种解脱道中也有此过失，因此详细说明'两种神通解脱道'。

།མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ།ཆོས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ནི་མ་འོངས་པའི་འཐོབ་པ་མེད་དེ། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་བོ། །ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་མེད་དེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་།ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ནི། སྦྱོར་བ་རྣམས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ པ་མ་འོངས་པ་དང་།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ས་པ་མེད་པས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་དང་པོའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་བར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དག་འཐོབ་པོ།།གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ཡིན་ན་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པ་གཉིས་ཁོ་ན་འཐོབ་པོ། ། མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཐོབ་སྟེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི།དེ་དག་ལ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་མེད་པའི་ལམ་ འཐོབ་པ་གཞན་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནའི་འདོད་པ་དང་།བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ལས་གཞན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ རྣམས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

由于天眼通和天耳通是无记性的，因此它们的解脱道也是无记性的，而对于无记法是没有未来得的，因为经中说'无记得俱生'。
所说的'凡夫'等详细内容是：在欲界离贪和前三禅离贪的最后解脱道上，获得未来世俗智和他心智。
为什么不说第四禅离贪呢？因为那属于空无边处所摄，而无色界中没有他心智，因为他心智是依靠色法而修成的，且属于禅定地。
关于'属于禅定地的加行和神通'等内容：在加行道、三种神通的解脱道、以及无量等功德的修证中，即加行和三种神通的解脱道，以及无量等功德的修证，在这些属于禅定地的过程中，获得未来世俗智和他心智。
为什么说'属于禅定地'？因为他心智不存在于近分地中。
这样表明：在离初禅贪时，如果是初禅的加行，则获得世俗智和他心智；如果是第二禅近分的加行，则只获得世俗智。直到离第三禅贪也是如此理解。
在离第四禅贪时，如果是第四禅本身的加行，则获得世俗智和他心智；如果是更上地的近分，则只获得世俗智。在三种神通的解脱道中也只获得这两种智。
什么是三种神通？即神足通、宿命随念智、心差别智。
为什么说'等'字？是为了表明：在解脱、胜处、遍处等功德的修证中，凡是属于禅定地的解脱道，都能获得未来世俗智和他心智，因为他心智是由根本定所摄。
所说的'除了顺决择分'是指：虽然也有属于禅定地的顺决择分，但在这些过程中不获得他心智，因为它们是见道的眷属，而且在见道中已遮止了他心智。
关于'在其他获得前所未有之道时'是指：除了凡夫的欲界和前三禅离贪的最后解脱道，以及禅定地的加行和三种神通的解脱道等之外的其他加行、无间道和解脱道所摄的内容。

།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བརྒྱད་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་བར་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་ཆད་མེད་པ་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཐོབ་ཀྱི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བར་ ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ལམ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལའོ། །ལམ་ས་གང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ས་ འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།ས་དེ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་འཐོབ་ནི་མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་དང་པོར་ས་གང་འཐོབ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པ་དང་། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ས་པ་འཐོབ་པོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཡང་དེ་ དང་འདྲ་སྟེ།དེར་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ས་པ་དང་། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ས་པ་འཐོབ་པོ། །གང་ལས་ཆགས་བྲལ་བྱ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གང་ཐོབ་པའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའོ།།སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་ཡང་ངོ་། །དེའི་ས་པ་དང་ས་འོག་མའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པའམ།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ན་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ས་གང་ལས། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ལམ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ས་པ་དང་།འོག་མ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་བར་ཐོབ་པ་བཞིན་ནམ། དཔེར་ན། གང་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྙེད་པ་དེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ དག་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བས་ས་ཐམས་ཅད་པའི་ཡོན་ཏན་ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་པོས་ནི་དེའི་ས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ ལ།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཟད་པ་ཤེས་ལ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ན་ཐོས་པ་དང་ བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ས་ཐམས་ཅད་པ་དག་འཐོབ་པོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།

那么这是什么呢？从欲界离贪的无间道和解脱道八种，同样从第三禅、第四禅离贪的无间道和解脱道，以及上地近分的加行道，从三无色界离贪，在这些道中唯获得世俗智，而不得他心智，因为在近分、无间道和无色界中已遮止他心智。
又'于何道中'等广说，是指现证世间和出世间道。'何地'是指未至定等地。'最初得地'是指以离贪方式获得初禅等，获得彼地的未来世俗智。
如何呢？若依未至定以世间道离欲界贪而得初禅，则得未至定地和初禅地的世俗智。同样，若依第二禅近分最初得地，则得第二禅地和其近分地的世俗智。乃至有顶亦复如是，于彼亦得有顶地和其近分地的世俗智。
'为离何贪'是指为了从何地离贪。'所得'是指所获得的道。'有二种'是指世间和出世间。'加行道等'是指四种道。得彼地及下地的无漏智。
如何呢？例如，为了从识无边处离贪，现前修习无所有处近分所摄的世间道，或现前修习识无边处的无漏道时，为了从识无边处自地离贪而现前修习彼道，以及获得无所有处地，得彼地及下至未至定地的功德，如同从欲界离贪得初禅者，得初禅地和未至定所摄的功德一样。
如是乃至从有顶离贪，将获得一切地的无漏功德。第一个'又'字表明不仅是彼地，还得其他地。第二个'又'字表明不仅是出世间，还有世间。
关于'尽智中有漏亦'，'亦'字表示无漏亦然。获得阿罗汉果时，得到闻所成、思所成、修所成，以及不净观、入出息念等一切地的功德。'等'字包含胜处、遍处等。

།སྤྲོག་མ་ཐག་པ་བཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་དཔེར་ན་སྤྲོག་མ་ཐག་པ་གཞུངས་ཏེ་བཅིངས་པ་ཐག་པ་བཅད་དེ་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སྤྲོག་མ་དང་ཆོས་མཚུངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་བཅད་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སློབ་ པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ།ཆེར་སྦྱངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དབུགས་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ཕྱིན་པ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཏགས་པའོ། །རང་གི་སེམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྷག་པའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཉིད་དོ། །རང་གི་སེམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི། རང་གི་སེམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདྲ་བ་དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་འབུལ་བ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་སྲིད་ཆེན་པོ་ཐོབ་ན་ཡུལ་རྣམས་འབུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་ པ་འབུལ་གྱིས་བསུ་བ་བཞིན་ནོ།།ཡུལ་ལས་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་ཡུལ་རྣམས་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ཡུལ་གྱིས་ཡུལ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་དང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་འོངས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཇི་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་ བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མ་འོངས་པ་ཐོབ་བམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་རྙེད་ཟིན་པ་མི་འཐོབ་པོ། །གང་ཞིག་རྙེད་དེ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་ཡང་རྙེད་པ་དེ་ཡང་མི་འཐོབ་བོ། །གང་སྔོན་མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་པ་དེ་འཐོབ་པོ། །འཁོར་བར་མ་འདྲིས་པར་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། དེ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་ན།དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འཐོབ་སྟེ། འབད་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྙེད་པའི་ལམ་ནི་འབད་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྙེད་པའི་ལམ་ནི་འབད་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེས་འཕངས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་འཐོབ་ ཀྱི།སྔོན་རྙེད་པ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བསྒོམས་ཤིང་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚར་ཅིག་དགའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཤིན་ཏུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་མི་འཐོབ་པོ། །འཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་གྲངས་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྙེད་པའི་འཐོབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གང་ཡང་རུང་བ་གོམས་པས་ཡོན་ཏན་གང་ཡང་རུང་བ་འཐོབ་པའོ།།རྙེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་རྙེད་པའི་ཐོབ་པའོ། །བསྟེན་པའི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྟེན་པ་ནི་ཆོས་ཐོབ་ཟིན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །བསྟེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་བསྟེན་པའི་ཐོབ་པའོ། །གཉེན་པོའི་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཉེན་པོ་ནི་ལམ་སྟེ།གཉེན་པོ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་གཉེན་པོའི་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་རྟོགས་པ་ལས་ལུས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ ལུས་བསྒོམ་པ་དང་སེམས་བསྒོམ་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པ་ནི་དགེ་སློང་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ལུས་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐག་བསྲིང་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པའོ།

关于'断除绳索'的广说，就像绳索被系紧后切断而得到解脱一样。同样地，与绳索性质相似的第九无间道金刚喻定，切断烦恼的得，从而获得所说的功德，如不净观等无学相续中所具有的功德，从获得的角度来说就像得到解脱一样。这就是所谓'极为修习者获得'的意思。
'如得解脱'是因为解脱是有情的法性，所以是比喻说法。
关于'在自心中获得大王位'，殊胜的王位就是大王位。其本质就是大王位性。在自心中获得大王位，是指在自心中获得大王位性，因为获得了对自心的自在。
关于'为一切善法的获得所迎接'，是指这样的瑜伽士被不净观等功德一切善法的获得如同供养般迎接，就像获得大王位时诸地方进贡一样，以衣服装饰等供品来迎接。
关于'诸地方'的说明，是以地方表示地方，如此说明说话者和一切地方都来了。
关于'所获得的'，禅定等现前，是否都获得未来得呢？这是不存在的。已经获得的不再获得。已获得后退失而再获得的也不获得。从未获得而获得的才获得。在轮回中未曾熟悉的无漏法及与之相应的法，若现前，则获得与之相似的殊胜未来得，因为是通过努力而现前的。
如是所获得的道是通过努力现前，由此所引发的力量具足，因此获得未来得。先前所获得的无需努力即可现前，因为已经修习获得。因为没有新奇欢喜，且极易现前，所以不获得未来得。
获得有四种，列举数目是为了确定。
'获得之得'是指通过熟习任何功德而获得任何功德。因为获得本身就是得，所以称为获得之得。
关于'依止之得'，依止是指现前已获得的法。因为依止本身就是得，所以称为依止之得。
关于'对治之得'，对治是指道，因为对治本身就是得，所以称为对治之得。这是如同通过了知身等的身等对治而称为身修等，同样其他有漏法也是如此。
如此，身修、心修、戒修称为比丘。怎样是身修呢？如经中广说：'身离贪欲、离渴爱、离修习'。有些人说身的对治是从第四禅离贪的。其他人说是断除色贪的无间道。
关于'远离之得'，因为远离本身就是得，所以称为远离之得。

།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ གཅོད་པ་སྟེ།ཐག་བསྲིང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྙེད་པའི་འཐོབ་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉི་གའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་བསྟེན་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པ་ཐོབ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ མེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ།།གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བ་འཐོབ་པ་དག་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དགེ་བ་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཐོབ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོ་གཉིས་ཡིན་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་ནི་ཐོབ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉིས་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་གཉིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉིས་ཏེ་ཕྱི་མ་གཉིས་སོ།།སྡོམ་པའི་འཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་འཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྡོམ་པ་ཉིད་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་སྡོམ་པའི་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་དབང་པོའི་སྡོམ་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་སྦས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་འཐོབ་པའོ། །དེ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་ བསྲིང་བ་སྟེ།འདི་སྐད་དུ། ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་དང་། སྤུ་དང་། སོ་དང་། སེན་མོ་དང་། རྡུལ་དང་། དྲི་མ་དང་། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་རུས་པ་དང་། རྒྱུས་པ་དང་། རྩ་དང་། མཁལ་མ་དང་། མཆིན་པ་དང་། གློ་བ་དང་། རྒྱུ་མ་དང་། གཉེ་མ་དང་། ཕོ་བ་དང་། ལོང་ཀ་དང་ལྒོང་པ་དང་། བཤང་བ་དང་། མཆི་མ་ དང་།རྔུལ་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་དང་། རྐང་དང་། ཆུ་སེར་དང་། གཞུངས་པ་དང་། ཚིལ་དང་། བད་ཀན་དང་། རྣག་དང་། ཁྲག་དང་། ཀླད་པ་དང་། ཀླད་རྒྱས་དང་། གཅིན་ཡོད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་དང་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །དེ་ལ་དབང་ པོ་སྡོམ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཉེན་པོའི་ཐོབ་པ་གྲུབ་ན།རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐག་བསྲིང་བའི་ཐོབ་པར་གྲུབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཉེན་པོའི་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་ འགལ་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པས་སོ། །གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་བཤད་དེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཀྱང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།སྟོབས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདྲེས་པ་ནི་འདུས་པའོ། །མ་འདྲེས་པ་ནི་འདྲེས་པ་མེད་པ་སྟེ། ཟླ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་ལ་མ་འདྲེས་ པའི་གང་ཟག་གིས་ཡིན་པས་ན་མ་འདྲེས་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་འདྲེས་པའོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་གང་དག་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པའོ། །གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པ་བཅུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན་ དགེ་སློང་དག་གནས་ནི་གནས་སུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

这是断除烦恼的获得，即所谓的远离之意。未来诸法的一种，即所谓的得获。现在诸法的两种，即所谓的得获和随得。如是广说，因为得获和随得无差别而说，是有漏无漏诸善有为法的。对治和远离的获得二者，因为无差别而说，是有漏烦恼和非烦恼诸法的，因此如是有漏善法的获得有四种：因为是善有为法故有前二种，因为是有漏故有后二种。因此如是彼等有四种获得。无漏诸法有二种，即前二种。烦恼和无记诸法有二种，即后二种。
关于律仪获得和毁坏获得，律仪即是获得，故称律仪获得，即是根律仪念和正知自性。此六根极调伏、极隐藏、极守护、极摄持、极修习，于后世将成熟为安乐，如是而说。毁坏即是获得，故称毁坏获得。即是远离缘身烦恼，如是说道：'此身有发、毛、齿、爪、尘垢、皮、肉、骨、筋、脉、肾、肝、肺、肠、胃、膀胱、大便、泪、汗、唾、涕、脓、血、脑、脑膜、小便'等。
这些按次第包含在对治和远离获得之中。其中根律仪获得是念和正知自性，故成立为对治获得，那么毁坏获得如何成立为远离获得呢？如是彼是缘身烦恼远离之相。彼亦不违为对治获得，因为以智慧毁坏身故。所说一切补特伽罗，即声闻、独觉、正等觉于尽智刹那获得功德，因说'尽智亦有漏'故。
关于十力等广说，力等乃至大悲，彼等称为十八不共法。关于不共，共即和合，不共即无和合，意为无伴。此等因为是不共补特伽罗所有故称不共，因此应说唯属彼非他者为不共。关于'知处非处十'，处非处智力是什么呢？比丘们，如实善知处为处。

།གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་དེ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ནུས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངེས་པ་དེ་ ལ་འདི་ནི་གནོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུ་འདི་ལས་འབྱུང་ངོ་།།འདི་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་སྙམ་པའི་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྲིད་པའོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བསྟན་པས་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་བསྟན་པར་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་གཉི་ག་བསྟན་ཞེ་ན། འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི། གནས་མཁྱེན་པས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པར་སྟོན་ལ། གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པས་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྨྲ་བ་དགག་པར་སྟོན་པས་གཉི་ག་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ། །གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པ་བཅུ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །འདུས་མ་ བྱས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་ཆར་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ནི་ལྔ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་དགེ་བའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་ལྟར་བྱས་ན་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །ལས་འབྲས་ལ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན པ་དང་།ཉུང་བ་དང་མང་བ་ཉིད་དང་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་ གཏོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །བསམ་གཏན་སོགས། དབང་པོ་མོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་སོགས་ཏེ།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་དང་། མོས་པ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་སོགས། དབང་པོ་མོས་པ་དང་སྟེ་དེ་དག་ལའོ། ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ནི་བཞིའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་། ཐོབ་པ་དང ཐབས་དང་ཕན་འདོགས་པ་དང་།རོ་མྱང་བ་དང་དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཉམས་པ་དང་གནས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དག་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ།འདི་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་ པ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ།

如来亲自广说'非处即是非处，如实了知'这一教法。对一切法的自性、功能、因果决定性，了知'此必定从此因生起，此不会生起'的无碍智慧。'处'即是可能性，'非处'即是不可能性。以处和非处中任一来说明，难道不是也就说明了另一个吗？为何要说明两者呢？虽然确实如此，但通过了知'处'来显示遮遣无因论，通过了知'非处'来显示遮遣不相应因论，所以两者都要阐明。
关于'处非处智有十'，如何理解呢？如是，由于处和非处遍及一切法，故包括有为法和无为法。其中有为法分为八类，即三界以及有漏无漏相应和不相应的差别。无为法分为两类，即善法和无记法的差别。其中世俗智的所缘是全部十种。法智的所缘是五种，即欲界所行、无漏相应、不相应以及善无为法。同样，类智等的境界也应当如理如是分别，这样处非处智即是十智。
关于'业果有八'，业和异熟智力是指对善不善业的异熟、少与多、决定与不决定等义理的无碍智慧。业和异熟是三界法的相应和不相应，这些都摄属于苦谛和集谛，因此除去灭智和道智。其中世俗智缘三界的业和异熟。法智缘属欲界的对象。类智缘属色界和无色界的对象。苦智、集智、尽智和无生智也随应缘属欲界和色界的善不善心心所法。
关于'禅定等、根及胜解'的广说，凡是在初禅中所具有的即是禅定等，这些是解脱、三摩地和等至。禅定等、诸根和诸胜解即是'禅定等、根及胜解'，即是关于这些的智慧。其中禅定有四种，解脱有八种，三摩地是空性等，等至是灭尽定、无想定和四无色定。对于这些禅定等的自性、获得、方便、利益、味著、清净、无漏、退失、安住、殊胜和顺决择分等义理的无碍智慧，即是禅定、三摩地、等至智力。这是除去灭智的九智。如何理解呢？这些禅定等总的来说是世间和出世间道的自性，这些又各自以相应和不相应的差别分为两类。

།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ལམ་ལ་དམིགས་པའོ།།ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པའོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་ པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་གང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།།དེ་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདིར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པས་ཆོས་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ།།མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལེགས་པ་འཐོབ་པའི་ནུས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས་མཁྱེན་པ་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ པ་ནི་དམན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དག་ལ་འདོད་པ་སྟེ།འདོད་པ་དང་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །མོས་པ་དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ།།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཁམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གོམས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །དེ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཡང་ཁམས་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ། དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་དགུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གོམས་པས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ པའི་བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །ལམ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ལམ་ནི་མང་སྟེ། དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ནས་ལྷར་འགྲོ་བ་དང་། འགོག་པར་འགྲོ་བའི་བར་རོ། །འདིས་དམྱལ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པས་ན།དམྱལ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ་རྒྱུའོ། །འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ། བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིས་འགོག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལམ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྲོ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ནི་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ།།འབྱུང་བ་ནི་འདིར་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་ནི་བྲལ་བའོ། །འདི་ལ་དེར་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ལ་མཁྱེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ།

关于这些，世俗智是一切道的所缘。法智是缘取欲界对治。随智是缘取色界和无色界对治。苦智和集智是缘取有漏道。道智是缘取无漏。尽智和无生智是缘取有漏和无漏。他心智是缘取相应道。
关于根胜劣智力，信等诸根中所谓胜即是主要，所谓劣即是非主要，即小中大的差别，以及有漏无漏的差别，对此无碍的智慧即是根胜劣智力。此亦因诸根是有漏和无漏，故应广说为九智。此中也有属于欲界的诸根，故法智缘苦和集，这是特殊之处。总之，对众生获得善的三种能力无碍了知，即是根胜劣智力。
关于种种胜解智力，种种胜解即是对劣和妙的欲求，欲求和胜解是同义词。无碍了知众生的种种欲求，即是种种胜解智力。此胜解也是有漏和无漏，如前所说是九智。
关于种种界智力，其中界是众生的宿习习气，即是殊胜的心心所。自性也是界，因为了知自性即是了知诸法的体性差别。对于它们有漏无漏的差别和界的差别，应配九智。总之，了知众生宿习成就的意乐、随眠以及诸法种种自性的智慧，即是种种界智力。
关于诸道，其中道很多，从往地狱道乃至往天道和往灭道。由此成就地狱等，故是往地狱道等因。往灭道即为获得离系故由此成就灭。道略说即是往集起身见和往灭身见。其中身见即是五取蕴。生起在此是指其生起。身见灭即是离系。此有往彼之性质故是往身见灭。
遍趣即是道，故称遍趣道。对此了知即是遍趣道智力。这样说明：对成就一切生和灭尽生的诸法无碍了知，即是遍趣道智力。

།དེ་ལ་གཅིག་གི་ཚིག་ནི ལམ་གྱི་རིགས་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ།དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དང་། མི་དང་ལྷ་དང་ཐར་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལམ་དག་ནི་མང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་གཟུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་འགོག་པ་སྟེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བདག་དང་གཞན་དག་གི་སྐྱེ་བ་འདས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དྲན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་ཐོགས་ པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཤི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།།ཟད་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དེ། གཞན་གྱི་སེམས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ།།འོན་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པ། ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཐབས་དང་བཅས་པ་གཟུང་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཤེས་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། །དེའི་ཐབས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྔོན་ གནས་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བའི་སྟོབས།།བསམ་གཏན་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དག་ཁོ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི། ས་རྣམས་ཀུན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྟོབས་ལྷག་མ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པ་ཡོད་དོ།།བློ་གསལ་བའི་ཕྱིར་འཛམ་བུའི་གླིང་པ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་སྟོབས་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་མི་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིའོ། །ཐོགས་ མི་མངའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་ཕྱིར་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་འདོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའོ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་དེ་སླར་བཏང་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་ ཕྱིར་བཏང་བའོ།།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་མཐོང་བས་ཕྱིར་བཏང་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་གཟིགས་ཤིང་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ངོ་། །འདི་ནི་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་ཐོགས་པའི་དཔེར་བརྗོད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་མ་ཤེས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འཆི་འཕོ་བའི་མཐའ་མ་ཤེས་པ་བསྡུའོ།།སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོབས་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་ཁྱད་པར་ཏེ། གང་ལ་སྟོབས་དེ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། རྟེན་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའོ།།བརྟེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །གཞན་དག་ཚིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་ན་རེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚིགས་དང་ཚིགས་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་བཞིན་དུ་སྐུའི་སྟོབས་མི་འདོད་ན་སྟེ། མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བཟོད་ པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་ན་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཀླུ་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཀོད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་ཀླུ་མདུད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཀླུ་མདུད་པ་ནི་ཀླུ་སྦྲེལ་བའོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ལྟ་ བུ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་གཟེར་བུས་བཏབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

关于这一点，'一'的词义是依据道的种类而言，地狱、畜生、饿鬼、人、天以及解脱道等，道的种类是众多的。如果将道与果一起理解的话，道的果即是灭谛，因为是离系果的缘故。'二'是世俗智，这是其自性。
其特征是：对于自他过去生生世世相续的忆念无碍智慧，是宿住随念智力。对于众生未来世结生相续无碍智慧，是死生智力。
关于'漏尽六或十'，如果漏尽智力是以漏尽为所缘，那么就是六种智的自性，除了他心智、苦智、集智和道智。如果是就漏尽及其相应的方便而言，那就是十种智。如说：'对于漏尽及其方便无碍智慧，是漏尽智力'。
'宿住、死生力在禅定中'是说唯有在禅定中才有神通所依的三摩地。'余在一切地'中，欲界如何有余力呢？有其一分世俗智。由于慧根明利，佛陀出世于阎浮提，诸力以佛为所依，故一切都以阎浮提男身为所依。
'非他力'是指非声闻或独觉的力。'无碍'是指遍入一切的意思。'放还欲出家者'是指想要出家的人。欲出家即是想要出家。将想要出家的人放还，即是放还欲出家者。因未见解脱分善根而放还，即是未出家的意思。世尊则见而令其出家。这是说明他人智慧有障碍的例子。
'不知生等边际'中的'等'字包含不知死有边际。'无爱子力'是力的特殊名称，具此力者即称为无爱子。
世尊的圆满有二：所依圆满即色身，能依圆满即力等功德。'他说节节'中，有人说佛世尊的身体并非全身都具有无爱子力，而是在每一节骨节中都有。若非如此，则无法容受无量智力，'若非如此'是指若不如意身般承认身力，则无法容受无量智力，即不能成为能容受的体性。
因说'在节节'，故广说骨节特征为龙结。诸佛的骨节如龙结，龙结即龙的缠结。诸独觉的骨节如连环，转轮王的骨节如钉接。

།གླང་ཆེན་སོགས། བདུན་ཅུ་གླགས་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་པ་དང་། སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཚན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་། རབ་གནོན་དང་། ཡན་ ལག་མཆོག་དང་།སྟོབས་མཆོག་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དང་བདུན་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་ནི་བཅུས་གླགས་པའམ། བཅུ་པས་ལྷག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་པ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་ཐ་མལ་པ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་གཅིག་གི་སྟོབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་ལྟར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མཁྱེན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སྐུ་དང་འཚམ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་དང་ཐུགས་ནི་ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་བསད་པའི་ གླང་པོ་ཆེ་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་བོས་ར་བ་དང་འོབས་བདུན་ཟློ་བ་དེར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོབས་ཐམས་ཅད་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདུན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་བཤད་པ་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་སྟོབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀྱེ་ མ་ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་འདི་ན་ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་སོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་འམ་ལྷ་འམ་བདུད་དམ་ཚངས་པའང་རུང་འགའ་ཡང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་རྒོལ་ཞིང་གླེང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ངས་ རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་།འཇིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་གནས་ཏེ། ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞལ་གྱིས་འཆེ་ཞིང་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོགས་པ་འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་དང་པོའོ། ། ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་འདི་ན་ཟག་པ་འདི་དག་མ་ཟད་དོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་ན་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འདི་ན་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དུ་གསུངས་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུ་དང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀྱེ་མ་ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་ འདྲ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམ་པ་བཅུར་ཕྱེ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་དང་། ས་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདིར་ཡང་དེ་ ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་ནས་ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་དང་ས་བཅུ་གཅིག་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ངས་གང་དག་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།འདིར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ།

所谓'大象等七种力量'，即是大象等，指普通大象、香象、大香象、降伏象、最胜肢象、最胜力象和无爱子象等七种。其力量是十倍递增。如何递增呢？如普通大象，即平常大象十头之力，相当于一头香象之力，如是广说。
如论师所说'越大越合理'，若不如此，则无法容纳无边智慧。为何如此？因为依身之力应与身相称，身与意互相契合之故。否则，提婆达多所杀之象以足趾掘开七重壕沟围墙之事便不应理，此为其因。
'此为触处'是说一切力量皆属触处。此又分二种：大种及所造色。因此说'大种差别'，而非所造色。'异于七种'是说，前述柔软等性质之外，以其他为因所生之色即是力量。
如经中所说：'啊！对于我现证正等觉，于此，无有沙门、婆罗门、天、魔、梵天等任何人能如法诘难说'此等法未现证正等觉'，我未见有如是正当理由。由于我未见此理由，故获得安乐，无所怖畏，获得无畏而住，自在宣说大众之主，转梵轮，于众中正当宣说狮子吼，此为第一无畏。'
'啊！对于我诸漏已尽，于此，无有能说'此等诸漏未尽'者'，如前所说。'于此，我为声闻说障碍法者，若行彼等实不能成障碍'，如前所说。
'于此，我为声闻说出离道，为究竟灭苦而出离，非为作苦边际而出离'，如前所说沙门、婆罗门等，此为第四无畏。
所谓'如处非处智力'，即处非处智力摄于十智及一切地，如'啊！于我现证正等觉'，此无畏亦复如是，当如是分为十种法而配合。
'漏尽智力'，即彼摄于六智或十智，及十一地，如'啊！于我诸漏已尽'之无畏亦复如是。此中亦当如是分别诸法，配于六智或十智及第十一地。
业自作智力，除灭道智外，摄于八智及一切地，如'我为声闻说障碍法'亦复如是，此中亦当如是分别诸法而配合。

།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུ་འམ་དགུ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་བར་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ དུ་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་དོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པའི་ལམ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡང་དག་པའི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་མི་འཇིགས་པ་ནི་མི་སྐྲག་པ་ཡིན་ལ་འདི་དག་གིས་ཀྱང་མི་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་ཤེས་པ་རྣམས་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་ དཔོན་གྱི་ཤེས་པས་བྱས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་པར་རུང་གི་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།མི་འཇིགས་པ་ནི་མི་སྐྲག་པ་ཡིན་ལ་མི་སྐྲག་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྲག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་ཤེས་པ་ལས་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་བརྫི་བའི་རྒྱུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ལམ་མཁྱེན་པ་ནི་སྟོབས་ ཡིན་ལ།མི་ཞུམ་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པ་དེ་ལྟར་ན་སྟོབས་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་གཞན་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་ལྟར་ན་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྟོབས་ནི་དཔའ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། མི་འཇིགས་པ་ནི་བརྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་ བྱ་བ་ཐ་དད་དེ།སྟོབས་ཀྱི་དོན་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་སྒྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། །མི་འཇིགས་པའི་དོན་ནི་མི་ཞུམ་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ལས་གཞག་པ་དག་གོ། །འཁོར་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གྱི་ཁྱད་ པར་ལས་སོ།།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དོན་བཞེད་པ་ཐུགས་རྗེ་སྟེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ། འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པ། འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ ཅིང་ཉན་ཐོས་དེ་དག་དེ་ལ་ཉན་པར་བྱེད།རྣ་བ་གཏོད་པར་བྱེད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་མི་འགལ་བར་བྱེད་ན། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐུགས་དགྱེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན།ཐུགས་ཡ་ཡ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། འདི་ནི་གང་དག་འཕགས་པ་སྟེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པས་དེ་དག་བསྟེན་ན། ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་དགེ་སློང་དག་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཟློག་སྟེ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་དེ་ལ་ཉན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར། མི་བཟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འཚིག་པ་ཡང་མི་མངའ། ཐུགས་མ་རངས པ་ཡང་མི་མངའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་དག་འདི་ན་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

知晓一切趋向之道的力量是十种或九种智慧，以及我对声闻们所说的一切地中所具有的出离之道，这种无畏也应当如此理解。这些有四种：前二者说明其自身的智慧和断除圆满，后二者说明利他圆满，为遮止非正道，为开示正道。
若问：为何智慧本身即是无畏？毗婆沙师们说：无畏即是不惧怕，由于这些也能令人不惧怕，所以诸智即是无畏。阿阇黎说：由智慧所生可以是无畏，但智慧本身则不是。因为无畏是不惧怕，不惧怕即是远离恐惧，这是由智慧而来，所以智慧本身并非无畏。
无碍道智是力，不怯懦的因是无畏。如同不被他人所胜即是力，如同胜过他人即是无畏。其他人说：力即是勇猛，无畏即是坚定。这二者的作用不同，力的意义是成办所欲之事，无畏的意义是不怯懦。
所谓念住，是由菩提分所摄的诸住。'由众会差别'即是由众会的特殊性。'如经中所说'即是：'诸比丘，大师具悲心、大悲心、欲利益，对声闻们说法：这是对你们有益，这是令你们安乐，这是对你们有益且安乐。'
那些声闻对此听闻、谛听、以求知之心专注、如法修行、不违背师教，如来对此既不欢喜，也不愉悦，也不感到舒适，如来对此只是具念正知而住于舍。这是第一念住，适合对随从圣者的人们宣说。
复次，诸比丘，大师具悲心等如前所说。相反，那些声闻不听闻等如前所说。如来对此既不生嗔恨，也不不悦，也无忿怒，也无不满。如来对此只是具念正知而住于舍，这是第二念住。复次，诸比丘，此处大师具悲心等如前所说。

།ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལ་ཉན་པར་བྱེད་རྣ་བ་གཏོད་ པར་བྱེད་ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད།སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་མི་འགལ་བར་བྱེད་ལ། ཁ་ཅིག་ཉན་པར་མི་བྱེད་རྣ་བ་གཏོད་པར་མི་བྱེད་པ་ནས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་འགལ་བའི་བར་དུ་བྱེད་ན། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དགྱེས་པར་མི་འགྱུར།ཡིད་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཐུགས་ཡ་ཡ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར། མི་བཟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འཚིག་པ་ཡང་མི་མངའི། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། འདི་ནི་གང་དག་སྟེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པ་དེ་དག་བསྟེན་ན་ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་། དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བདག་ཉིད་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་བདག་ཉིད་དང་ཤེས་བཞིན གྱི་བདག་ཉིད་དེ།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཉན་ཐོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་གི་བག་ཆགས་ཀྱང་སྤངས་ཀྱི། གཞན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། གང་སྔར་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱད་པ་དེའི་དེས་བྱས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་གཡོ་བ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནུས་ པའི་ཁྱད་པར་ནི་བག་ཆགས་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ རབ་ཏུ་འབྱུང་བས་སོ།།དེ་ཁོ་ན་ལ་དེ་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་སྟོན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེ་བ་ངོ་མཚར་བའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའམ། ཟག་ པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྲུབ་ལ། སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྙིང་རྗེ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོའི་སྒྲ་སྦྱར་བ བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ནི། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་མེད་ན་ཤེས་རབ་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་མི་གཏོང་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་མི་ལེན་ ཅིང་བཟོད་པ་མི་སྒོམ་མོ།།དེ་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་མེད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱང་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པ་ཆེ་ བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་ལ།ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དམིགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།

有些声闻对此专心听闻、谛听、安住于遍知心、如法修行、不违背佛陀教法，有些则不听闻、不谛听乃至违背佛陀教法。对此如来不会欢喜，也不会愉悦，也不会感到舒适，也不会生嗔恼，也不会不堪忍受，也不会发怒，如来对此只是具念正知而住于舍。这是第三念住，即当圣者依止时应对众生随顺宣说的念住。
所谓'具念正知自性三'，即是具念性和正知性，如说'具念正知而住于舍'。
所说'声闻也'等广说，是为了断除烦恼而思维。'为断除俱有习气'是说世尊已断除贪欲、嗔恚等习气，而其他声闻则未断。什么是习气？即先前所造作烦恼所产生的身语动作变化的特殊功能即是习气。
又'声闻是谁所属'是说声闻属于佛世尊，而不属于其他。为什么呢？因为一切声闻都是依佛世尊而出家的。
'唯于彼不生'是说唯于声闻所属的导师不生。'彼'是指不生起愉悦等稀有之事。'若非如此'是说若非如悲心一样是无嗔的本性，或是无漏的自性。
'不能缘一切有情，也不能如悲心一样具有三苦行相'是思维如同缘欲界有情一样，这也应当如是。也不具有三苦行相，那么是什么呢？只具有苦苦行相，如同悲心一样。无漏智也不如是趣入，因此大悲是世俗智的自性。
为显示'大'字的意义，故说'为何'等。'为圆满广大福德智慧资粮'是说广大果必须以广大因为先导。其中广大福德资粮即布施、持戒、忍辱波罗蜜多。
智慧即般若波罗蜜多。精进和禅定波罗蜜多二者是两种性质，因为说'无禅定则无智慧'。无精进则不能布施、不能正受持戒、不能修忍辱。
如是精进随顺福德资粮分。同样，无精进则无智慧，故也随顺广大智慧资粮分。'通达三苦故'显示以行相广大而为广大，'缘三界有情故'显示以所缘广大而为广大。

།འདྲ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཆེས་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་དེ་བས་ཆེས་ཆེ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དང་རིམ་ཆེས་ཀྱིས་རིམ་པ་ལྡོག་པའོ།།ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེས་སྙིང་རྗེ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་དེས་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ལ། ཁྱད་པར་མ་མཐོང་ནས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ། །ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བར་བྱ་བའོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྙིང་རྗེ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། །སྡུག་བསྔལ་གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ནི་ཁམས་གཅིག་གི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྙིང་རྗེ་ནི་བསམ་གཏན་ བཞིའི་ས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཤད་དོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འཇིག་ རྟེན་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་བསྡུའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་ལ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འཐོབ་པ་སྟེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་ཉམ་ང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་བསྐྱབ་པར་མི་ནུས་སོ། །མི་འདྲ་བ་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་རྗེ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཐུགས་རྗེ་མཛད་ལ།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེ། མནར་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་ རོལ་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ།།ཚོགས་ནི་ཚོགས་སོ། །ཡང་ན་འདིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པས་ན་ཚོགས་སོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དག་པར་སྡུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ནམ། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་རྒྱུའོ། །དེ་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་རྒྱུ་ཐུགས་ རྗེ་ཆེན་པོ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུན་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་། ཐུང་ངུར་འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པ་ཡིན་པ་ན་སྐུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་ཡིན་པ་ན་སྐུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པར་ འགྱུར་བའོ།།དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཐ་དད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྒྱལ་རིགས་བཀུར་བ་དེའི་ཚེ་རྒྱལ་རིགས་འབྱུང་ལ། གང་གི་ཚེ་བྲམ་ཟེ་བཀུར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་བྲམ་ཟེར་རོ།

'为了同样趋入'这句话是表明依靠殊胜的差别而成为大的。'最大即是因为没有比它更大'这句话是指对此极其和次第的次第逆转。
就像悲悯使人生起悲悯那样，由此也是如此的这两者，因为未见差别而问'有什么可区分的'。'可区分'即是可分别。
'因为是无嗔和无痴的本性'这句话是说：悲悯是无嗔的本性，大悲是无痴的本性。'因为是一种和三种苦的行相'这句话是说：悲悯是一种苦的行相，大悲是三种苦的行相。
'因为缘一界和三界的有情'这句话是说：悲悯是缘一界有情，大悲是缘三界有情。
关于'地'等，悲悯是属于四禅地。这里未作别说未至定和殊胜禅是属于初禅的范畴。大悲是属于第四禅地。
关于'声闻等'，'等'字包含世间人和独觉。
'因为以离欲界贪和有顶贪而获得'这句话是说：悲悯是以离欲界贪而获得，大悲是以离有顶贪而获得，即是尽智和力等四种。
'不能救护和能救护'这句话是说：悲悯不仅仅是声闻等对苦恼有情的怜悯而已，他们也不能从那些苦中救护。
'因为对不同和相同都生起悲悯'这句话是说：悲悯只对苦恼者生起悲悯，大悲则对一切有情，即如对无间狱众生那样，对有顶天众生也是如此。
'以往昔福德智慧资粮圆满'是指以成佛之前的福德资粮和智慧资粮圆满。资粮即是积聚。或者说，由此集聚一切成佛因善行，故称资粮。'等'字是表示完全包含的词尾。
'法身圆满'是说：法身是无漏法之相续或所依转依。'行世间利益'是说：世间利益是增上生和决定胜的因。成办此即是行利益，因为诸佛以大悲心作为利他的因是相同的。
'如其时'是与一切相连。怎样呢？'因为极长寿和短寿'这句话是说：如此当众生寿八万岁时，佛寿也是八万岁，当众生寿百岁时，佛寿也成为百岁。
'如其时刹帝利种姓和婆罗门种姓的差别'是说：当世间尊重刹帝利时则出生为刹帝利，当尊重婆罗门时则为婆罗门。

།དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འོད་སྲུངས་དང་ཤཱཀྱ་ལ་སོགས་པ་གདུང་ཐ་དད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ན། རུས་གང་ཆེས་མཆོད་པར་འོས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་དེའི་གདུང་དུ་འབྱུང་བའོ། །དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐུ་བོང་ཚོད་ཆུང་བ་དང་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཐ་དད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ན་བོང་ཚོད་ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐུ་བོང་ཚོད་ཆུང་ལ། གང་གི་ཚེ་བོང་ཚོད་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐུ་བོང་ཚོད་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པོ འདི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་བཤད་པ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ལ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པས་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དོན་སྤྱོད་པས་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་སྨོས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་བསྡུས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་སྨོས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་གོམས་པའོ། །ཡུན་རིང་པོར་གོམས་ཀྱང་བར་དང་བཅས་པ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པར་བྱ་དཀའ་བས་སོ། །རེས་འགའ་གུས པར་མ་བྱས་པར་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གུས་པར་བྱས་ཏེ།གོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ངན་སོང་གསུམ་དང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་དུ་ཐར་བར་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་ལས་ཐར་བར་མཛད་པ་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། འཁོར་ བ་ལས་ཐར་བར་མཛད་པ་སྟེ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཐེག་པ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པར་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་དགོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་བདེ་འགྲོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིར་འབྱེད་པའོ།།མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མ་འབད་པར་མཁྱེན་པ་ནི་བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཏན་ཏུ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་སྤྲུལ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྱིའི་ཡུལ་སྔོན་མེད་པ་འབྱིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་ནི་རྡོ་ལ་སོགས་པ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མཛད་པའོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་ གནས་པར་མཛད་པའོ།།དེ་དག་ལ་མངའ་བ་ཉིད་ནི་བཞེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ། །མངའ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།

随着时代的变迁，迦叶和释迦等不同种姓，是在世间何时某个种姓最应受到尊敬时，就出生于那个种姓。随着时代的变迁，身量大小不同，是在世间何时身量应该小时，身量就小，何时身量不应该小时，身量就不小。
所谓'仅此三种'，是指刚才所说的诸佛平等性的原因：因圆满、果圆满和利益圆满。由往昔福德和智慧成就表明因圆满，由法身圆满表明果圆满，由利益众生表明利益圆满。
关于'修习一切福德智慧资粮'，其中提到福德，是指相应地包含布施等五种波罗蜜多。提到智慧，则专指般若波罗蜜多。'长期修习'是指在三无数劫中修习。虽然长期修习但可能有间断，因此说'无间断'，因为无间断是难行的。有时也会不恭敬修习，因此说'恭敬修习'。
'圆满地使其永远解脱三恶趣和轮回苦'，是指使其解脱三恶趣的利益圆满有三种，加上使其解脱轮回，共成四种。或者说'圆满地安置于三乘和善趣'，是指安置于三乘各一种圆满共三种，加上安置善趣，共成四种。
'智慧圆满也有四种'，是指果圆满的四种，对每一善趣也同样分为四种。'无师自知'是指自己证得圆满菩提的意思。'一切智'是指通达一切自相共相的意思。'一切种智'是指完全通达一切自相共相的意思。'无功用智'是指仅凭意愿就能通达的意思。
'断除一切烦恼'是指断除三界所有见断和修断的烦恼。'永断'是指从不退失的意思。'连同习气断除'是指无有余习的意思。'断除禅定和等至障'是指从二障中解脱的意思。
'境界化现、转变和加持自在圆满'中，化现是指显现前所未有的一般境界。转变是指将石头等转变为黄金等事物。加持是指使其长久安住。对这些的自在即是随意而行。自在圆满即是自在的圆满。寿命舍弃和加持的自在圆满即是寿命舍弃和加持的自在圆满。

། བསྒྲིབས་པ་ལ་གཤེགས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ལ་མྱུར་དུ་གཤེགས་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆུང་ངུར་མང་པོ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇུག་པར་མཛད་པ་ནི་བསྒྲིབས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ལ་མྱུར་དུ་གཤེགས་པ་དང་། ཆུང་ངུར་མང་པོ་འཇུག་པར་མཛད པའོ།།དེ་དག་ལ་མངའ་བ་ནི་བཞེད་པ་དགུར་མཛད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡ་མཚན་གྱི་ཆོས་ནར་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནར་མ་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་གཤེགས་པ་ན་མཐོན་དམན་མཉམ་པར་འགྱུར་ ཏེ།མཐོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམའ་བར་འགྱུར་ལ་དམའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོན་པོར་འགྱུར་རོ། །ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མིག་འཐོབ་པོ། །འོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བ་འཐོབ་པོ། །སྨྱོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲན་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་ འབྱུང་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་རྫོགས་པ་དང་། ཡུལ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་མཚན་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཙུག་ཏོར་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་ བུ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཅུའོ། །སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཡང་རུང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དང་བསྟོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཁོ་ནས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་ དུ།ཚོགས་ནི་བསགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་བླ་མེད་དང་། །འགྲོ་བའི་དོན་ཉིད་མཛད་པ་ཉིད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བསམ་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དུ་མར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་སྐུ་ཚེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་ན།དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསུངས་པ་དང་མཁྱེན་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམས་དང་མཐུ་ དང་ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུ་དང་ཕན་འདོགས་པའོ།།མཐའ་ཡས་པ་ནི་གྲངས་དང་མཐུ་མཐས་གཏུགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཛད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། བརྙེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་ ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྨན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཆོས་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གུས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དག་ན་ཡོད་པ་ནི་ལྷའོ། ། འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མྱུར་བ་དང་། མཐའ་བཟང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་ས་བོན་ཆུང་ངུ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འབྱོར་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མྱུར་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མཐའ་བཟང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

前往有障碍处，前往虚空中，迅速前往极远处，以及进入众多微尘中，即是前往有障碍处、虚空中、迅速前往极远处以及进入众多微尘中。
对这些具有自在力即是九种意愿，这就是圆满。种种稀有常法圆满是指自然生起的意思。诸佛世尊行走时高低变为平等，高处变为低处，低处变为高处。盲人获得眼睛，聋人获得耳朵，疯人获得记忆，这就是法性，一切详细内容应当如经中所说般理解。
相好圆满是指明显圆满，因为住于境界中而显示大士本性的标志，即是三十二相。妙好圆满是指能显明大士本性的妙好，即是指如铜色指甲等八十种好相。力圆满是指具有无爱子的力量。世尊舍利坚如金刚是因为不可分离。
如是这些是略说，即是略说诸佛的殊胜本性。怎样呢？任何善男子生起净信，对佛世尊赞叹和将要赞叹的一切，都是通过这三种圆满，如说：'因为积集资粮难，无上佛法以及利益众生事业，应当思维诸佛。'
如果寿命无量劫等广说，此说：如果佛世尊加持寿命三次二无数劫，如是则显示宣说和了知佛的殊胜本性。
暂且如是等广说，功德、智慧、威力和利益即是功德、智慧、威力和利益。无边是因为数量和力量无有边际。稀有是因为除诸佛外他处无有，因为难行，因为难得。
此即是大宝，因为利益一切众生，是彼等珍宝的来源。不恭敬佛及其法即是不恭敬的意思。天即是天中所有即是天。
非无果报、悦意、殊胜、迅速、善终故者，其中虽是小善根但非无果报，因为必定生起果报。悦意果报是因为所欲求的异熟果报。殊胜果报是因为成为天等富贵之因及果报众多。迅速果报是因为现世即可感受。善终果报是因为成为涅槃之因。

།ཇི་སྐད་བཤད་པ་འདི། ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་དག་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདིས་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་ན་རྒྱལ་བ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སྡིག་ཆོས་ལས་ང་རྒྱལ་དེས་ན། །ཉེར་སོང་ང་ནི་རྒྱལ་བ་ ཡིན།།ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གདུལ་བ་འདུལ་བས་རྣམ་འདྲེན་ནོ། །བྱ་བས་ན་བྱ་བ་སྟེ། མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སྣ་ཚོགས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སློབ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སློབ་མ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིགས་ལ་དགོངས་ ནས་བརྗོད་དོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་རོ། །དེ་ལ་སློབ་མ་དང་ཐུན་མོང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་དག་བསྡུའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་སྨད་འཚོང་མ་དང་ཟློས་གར་མཁན་དང་། གཡོན་ཅན་དང་ཆང་འཚོང་ལ་ སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་དག་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དྲན་ནས།རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]་ འགྱུར་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་སེམས་ཤིང་བསམས་ནས་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ངམ་ང་རྒྱལ་ལམ།སེར་སྣ་འམ། ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུད་ལ་སོར་མོའི་ཕྲེང་ བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱོན་འདི་ནི་མེད་དེ། ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ་གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་གཏན་དབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་དགོས་པ་ཆེས་བརླིང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ སུ་མཛད་དེ།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དབྱུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུས་རེ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །འདིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་མི་ནུས་པས་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མ་ལངས་པ་དེས། བདག་མཐོང་ནས་འདིའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །འདིའི་ཞེ་སྡང་དང་འདིའི་ང་རྒྱལ་དང་། འདིའི་བག་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། ། བསམ་གཏན་མཐའ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡིན་ཏེ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如前所说的这些，能够了知的是所谓'胜者'的广泛含义。由于能胜过烦恼及习气，故称为胜者。如世尊所说：'我胜过罪恶法，故我名为胜者。'
由于调伏所化众生故为导师。所谓事业，即供养等诸事。所谓种种，即是行于欲界、色界、无色界。甘露果位即是涅槃。
如经中广说'与声闻共同'。诸佛世尊一切法虽因清净诸根差别而清净故为无上，然与声闻共同。与凡夫共同。此是就不共功德类而言。
'随应'即是随其所应。其中与声闻共同者，即无烦恼、愿智、无碍解。与凡夫不共者，即五神通等。
'遍处等'之'等'字，即摄空性、无相、无愿三昧及其他诸三昧。
如经中广说'某些阿罗汉'，即此中某些阿罗汉忆念妓女、舞者、奸诈者、酒商等生中，自他烦恼生起之不悦果报相续，暂时于有贪心相续中所生诸烦恼亦是不悦果报。思维离贪心相续中所生者将成何等状况，如是思惟观察已，如何令他人不生起缘此之贪欲、嗔恨或我慢或悭吝或嫉妒等任何烦恼，即生起如是体性之智。
世尊于持指鬘等相续中生起烦恼，如何说世尊住于无烦恼？此过不存在，具大悲者为欲永断他人烦恼者，有时因极重大利益故，对烦恼生起保持舍心，因具证悟根器故。声闻则因离意乐及习气智故不能永断一切种烦恼，故暂时断除。
此中见所断护持不能，故说贪等。不令烦恼即是不生烦恼之意。
'知世俗'即是缘他相续修所断未来境，如是趣入之无漏智是不存在的。
彼未从无烦恼三昧起定时，思维'见我已此人将生贪欲，此人将生嗔恨、此人将生我慢、此人将生放逸'，如是随其所欲，从彼三昧起定后亦如是随顺而行。
'禅定最后'即是第四禅地，因违苦因及为诸易行道中最胜故。是不动法性者，因趣入遣除他相续烦恼故。

། དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མ་ཡིན་པའོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཚེ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཞིར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཇི་ལྟར་མ འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གཞི་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་གཞི་མེད་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཁམས་དང་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བཟློག་པར་མི་ནུས་སོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ས་དང་རྒྱུད་དང་རྟེན་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་རང་དང་འོག་མའི་སའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་དམན་ཞིང་དམན་པའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་ཞི་གནས་ལྷག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའོ། །གཟུགས་མེད པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ།།འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་པ་གང་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་ལ། རྒྱུས་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དཔེ་ ནི་ཞིང་ས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཞིང་སས་འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུས་ས་བོན་དང་།ས་བོན་གྱིས་འབྲས་བུ་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྨོན་པ་སྔར་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོད་པ་སྔར་བཏང་སྟེ། སྨོན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ཙམ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདི་དག་གི་དམིགས་པ་དང་། ས་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་བྱ་བ་ལ། བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སའི་བྱེ་བྲག་དང་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཐོགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པར་མི་ནུས་པས་ན་ཐོགས་མེད་དེ། ཐོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་བྱ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད པའི་ཤེས་པ་སྟེ།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ངག་གི་སྦྱོར་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། རྟགས་དང་དུས་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིགས་པ་ཐགས་ཐོགས་མེད། མངོན་བརྗོད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ།རིགས་པ་ནི་དོན་དང་འབྲེལ་པའོ། །ཐགས་ཐོགས་མེད་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་དེ་བརྗོད་པ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་རིགས་པ་ཐགས་ཐོགས་མེད། མངོན་བརྗོད་ཉིད་དོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤེས་ པ་ཉིད་དོ།།འདི་ནི་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་པའི་བདག་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།

所说'并非其他阿罗汉'是指并非时解脱者。'从自相续中也'是指在退失时由于无有三摩地自在的缘故。'有所依'是指修所断的贪欲等。
若问如何缘未来烦恼？为此说'如是入于愿他人烦恼不生'。若问为何唯缘有依烦恼？为此广说'无依烦恼'等。
无依烦恼是见所断，因为萨迦耶见等缘一切界地，故不能遮止。'愿智亦复如是'是指如前所说无烦恼自性、地、相续、所依，愿智亦复如是，其特殊之处是'一切所缘'，因为愿智能缘一切。
'愿智不能现知无色界'是因为愿智属第四禅地，应当了知神通缘自地及下地境，愿智亦如神通。
关于'从同类因及行为差别'，同类因是指低劣与低劣。行为是指住于殊胜止观三摩地。从无色界死生于欲界、色界是从同类因差别。从此处死生于无色界是从行为差别。如是以果推因，以因推果。
此中'譬如田地'是指如同以田地了知果实，以果实了知种子，以种子了知果实，此中亦复如是。'先发愿'是指先作意，'愿'即是'作意'之义。为遮太过故说'凡是彼三摩地所缘'。
关于'此等所缘、地、自性差别'，以'差别'字分别配合所缘差别、地差别、自性差别。'无碍'是指不能障碍，即无障碍之义。
法无碍解是于名、句、文无碍。此三能持所知解故称为法。义无碍解是于诸法胜义无碍智，即以自相共相了知之义。词无碍解是于语言运用无碍，即了知语法、时态、作用等运用之义。
'理趣无碍宣说'中，理趣是与义相应。无碍是无障碍。宣说即是说，其体性即是理趣无碍宣说性。总之，法无碍解与义无碍解二者即是了知世俗谛与胜义谛。此是瑜伽师暂时圆满自利。

།གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དྲི་བ་དང་བརྩད་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་སྤང་བ་ཤེས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་དབང་བ་གསལ་བར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་གསལ་བར་བྱའོ།།གསལ་བ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། མི་བརྗེད་པའོ་ཞེས་པ་དགུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་ངག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།ལམ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ལམ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ངག་དང་ལམ་གཉིས་ ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངག་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནའོ།།ལམ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ནའོ། །ལམ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་བཟུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལན་ན་ནི་ ཤེས་པ་བཅུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པ་བཅུའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དག་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རང་བཞིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་འཇུག་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ཆད་ན་མིང་གི་ ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།མིང་གི་ཚོགས་བཀག་པ་ཁོ་ནས་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་བཀག་པ་སྟེ། ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ཆད་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མེད་དེ། ངག་ཀུན་ནས་སློང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཚིག་ དང་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཡི་གེ་སྟེ་མིང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་འོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིའོ། །དེ་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྡུགས་པ་མེད་པའོ།།ཕོ་དང་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་ནིང་དང་བྱེད་པ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཚིག་གཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚིག་ནི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་ ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་འདི་རིམ་པ་ཡིན་པས་སོ།།ཚིག་ངེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དཔེར་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་པས་ན་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྩིས་ཡིན་ནོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སྒྲ་རིག་པའོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་རིག་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ རྣམས་ན་རེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཁོ་ན་དེ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

利他圆满是精通于教导确定词的各别正确了知，以及精通于各别正确了知辩才，能够确立问难与断除。
关于禅定自在明显之无碍，即是明显禅定自在，明显禅定自在。何为明显？即是不忘失。所谓九种，即是首先缘于语言者，由缘于苦与集的缘故，是苦智、集智、灭智、无生智、法智、类智、世俗智等。
缘于道者，其性质是灭智、无生智、法智、类智、道智、他心智、世俗智。由缘于语言与道二者任一的缘故。关于语言所缘，是在欲界与初禅中。缘于道者，乃至有顶。所说之道，是摄持有漏与无漏之道。
若一切法皆具足，则为十智。即是任何法都必定成为十智之境。其余世俗，即是法与确定词的各别正确了知，是缘于名身等和语言自相为境，故为世俗智性质。
无漏智不以自相行相或苦的一分而转，那么如何？由于以总相趣入五取蕴，因此彼等非无漏智体性。
由于上界无名身的缘故，此说明无色界中无法的各别正确了知。仅遮止名身即遮止句身与字身，因为彼此不相混淆的缘故。
由于上界无分别的缘故，即是第二禅等及殊胜禅定中无确定词的各别正确了知，因为无发起语言的分别的缘故。
所谓'从假立'，即是从假立论典中。所谓'如是说'，即是将要解说的内容。
所谓'句与字'，由此明显句故为字，即是名。所谓'彼之义'，即是句与字的。所谓'彼之一'，即是义的。所谓'于彼无碍'，即是于句与字等。所谓'无碍智'，即是无迟钝。
所谓'阳性阴性等语词差别'中，'等'字摄收中性与作者等。依据句一性等而有的语词即是语词差别。
所谓'此即是彼等之次第成立'，因为如前广说句与字等即是次第故。
所谓'词的确定即是确定词'，乃至'譬如云何？譬如色即是可色'等。所谓'随次第'，即是如何？法的各别正确了知的修习是算数。义的各别正确了知是佛语。确定词的各别正确了知是声明。辩才的各别正确了知是因明。
毗婆沙师们说，唯是佛语，因为唯有此法行者能生起彼故。

།གང་ལ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཆར་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གཅིག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཚང་བར་ནི་དེ་ཐོབ་མེད། །ཅེས་བྱ་ བ་ནི་འགས་ཀྱང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དག་མ་ཚང་བར་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་དེ་དག་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཉིད་དེ།ངག་ནི་འདོད་དང་དང་པོ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྐྱེད་ནས་འཐོབ་ཀྱི།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའོ། །དེའི་སྟོབས་ ཀྱིས་འཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།དེ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་ གྱིས་བསྡུས་པས་དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།འཕེལ་བའི་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་ནི་ས་ཀུན་གྱིས་མཐུན་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཀུན་གྱིས་ཉེ་བར་གཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་མཐུན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ།།དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བར་རོ། །འདི་ལ་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འཕེལ་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མུ་བཞི་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་ བཞི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཀྱི་མཐའ་ཡང་རྣམ་པའི་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་དེའི་མངས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བ་དག་དང་། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཡང་ངོ་། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིས་སྤྲུལ་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་འབྱོར་པར་བྱེད་པས་ན། རྫུ་འཕྲུལ་ ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཏེ། སྤྲུལ་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །ལྷའི་རྣ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་ནི་ལྷའི་རྣ་བའི་ ཤེས་པ་སྟེ།དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་དང་རྨོངས་པ་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་ནི་རིམ་པ་སྟེ། རེས་འགའ་ཆགས་སོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ལ། རེས་འགའ་སྡང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ པ་ལ་སོགས་པའོ།།སྔོན་གྱི་གནས་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་ཀྱི་དྲན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པའོ། །འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དག་གོ། །དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པ་སྟེ།འདི་ནི་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པར་བཤད་དོ། །ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའོ། །དེའི་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་རོ། །ལྔ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མ་མ་ གཏོགས་པའོ།

凡是有其一者，必定具足四种无碍解，这是因为是同一道果的缘故。'不圆满则不能获得'，意思是任何人都不能以不圆满的方式获得无碍解。'以究竟禅定力获得'，意思是这些并非由究竟禅定所摄，因为经中说'语在欲界及初禅'。
无烦恼等功德，是在生起第四究竟禅后获得，而非其他情况。关于'即彼究竟'，即是指异于无烦恼等的修习所生第四禅大中之大。'以其力获得'是指以究竟力。
这不是第四禅地所摄，因为彼处无寻思，且以有寻思的心激发故。无烦恼等功德为究竟禅所摄，故称为其自性。'增长究竟'意思是思维非一切。'彼为一切地随顺'意思是为一切地所摄持。
'不相顺'是指从无想无想处至无所有处。从识无边处开始，乃至欲界。'此中有究竟圆满故'意思是此中有增长究竟。'如四句'意思是如同四句有四种，究竟也是相的究竟圆满。
'除佛以外'是指声闻或独觉是修习所生。'因为是一切法自在'意思是诸法随其支配。
关于'神通等是凡夫等和'中的'和'字，是指与声闻等。神足通境智现证神通意思是，由此成就变化和空中行走，故称神足，即三摩地。神足境是神足境界，即变化和空中行走。神足境智是神足境界智，现证即是亲证。
天耳意思是依止天耳的智慧称为天耳智，现证即是亲证。心差别智是了知心的差别，即知他人的贪心、嗔心和痴心。或者差别是次第，即有时知是贪，有时知是嗔等。
宿住是宿处。宿住随念是忆念宿住，与之相应的智慧是宿住随念智。死生是死亡和出生。了知彼等是死生智，这是在天眼神通中说的。诸漏尽是漏尽。其智是漏尽智，现证神通是对每一项的连接词。'五是与凡夫共同'意思是除最后一项。

།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་གྱི། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟག་པ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བཏང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདི་ལྟར་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལ་ཤེས་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་ མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ལྔས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ།ཆོས་དང་རྗེས་དང་འགོག་པ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དག་གོ། །འོན་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པར་ ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་ཟད་པར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའོ།།རེ་ཞིག་གསུམ་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་སྟེ། གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ལ་སྟེགས་བཅས་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐར་ གྱིས་སྔོན་གྱི་གནས་གཞན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གཞན་དག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་དྲན་པ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པའི་ཁམས་སམ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོད་ཀྱི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དག་ནི་ཁམས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་འམ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཁོ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ ཡིན་ན།འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ།

'如同沙门果'是指，就像沙门果是由有为解脱道所摄，神通也是如此，而非无间道。因为他心智在无间道中被遮止，若舍弃断尽烦恼的无间道，则将导致阿罗汉也无神通的过失。因此，神通是由解脱道所摄。
'四是世俗智'是指，如此三种神通的所缘唯是色法，而宿住随念神通缘于过去际，无漏智则不如是。
'于心是五智'是指，他心智因为是有漏和无漏的缘故，为五智所摄。如前所说，他心智是一智，也是四智的一部分。
除了尽智、无生智、苦智、集智、灭智等，因为依次是如同他心智的自性、是自相一分的所缘、是心心所的所缘，所以显然是尽智等。
'如所说漏尽智力'是指，若漏尽智缘于灭，则是六智，即法智、类智、灭智、尽智、无生智和世俗智。若是漏尽相续所摄，则是十智。
'同样应知此是遍一切地'是指，如同漏尽智力遍一切地，漏尽智神通也应知是遍一切地。
'五神通是四禅地所摄'是指，除漏尽神通外。
'首先三种在无色界中没有，因为缘于色'是指神通、天眼、天耳三种神通，这三种是缘于色法。无色界中无有缘色法者，因为已离色想。
'因为是依色而成就'是指，由色门而成就，即由缘色之道而成就的意思。
'次第忆念前生住处'是指，因为次第由自身忆念其他生存状态时，在欲界中修习时，无色界者不缘欲界。
'因为缘于处所、时间等'是指，处所、时间等或在欲界或在色界中有，而在无色界中则没有。无色界定不缘下界或不缘色法。
那么，禅定近分和第一无色定近分中也应有神通，因为是缘色境。此说不然，因为唯有具足定支者才能作为神通所依，而此在无色界近分中是没有的，所以彼处无神通。

།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ན་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་པས་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པར་ནུས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བཤད་པའམ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སྟེགས་བཅས་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་ཡང་གཏོད་དེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།བདག་གི་ལུས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་སེམས་ནི་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ཡང་ལུས་འདྲ་བ་འདི་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་སེམས་ཀྱང་འདི་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་འདི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་སོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ལ་མཚན་མ་ཉེ་བར་གཟུང་བ་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ འགག་པ་གནས་སྐབས་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་དང་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།སྐད་ཅིག་མ་བར་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པས་གནས་སྐབས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དྲན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་ནའོ། །གནས་གཙང་མ་པ་རྣམས་འདིར་ འོང་བ་ནི་མེད་དེ།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་གནས་གཙང་མའི་ལྷ་རྣམས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཐོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། །ཐོས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། །མཐོང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ ལ་བརྟེན་ནས་འདིར་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་ནས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་དོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་ དེས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་མི་འཛིན་ཏེ།ས་གོང་མ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་མ་ཐག་པ་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གཟུགས་མེད་པ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་པ་མ་ཡིན་ པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་མི་དྲན་ན་འོ་ན་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་གཟུགས་དག་གམ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྔོན་གནས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ། བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྫུ་འཕྲུལ་དང་།ལྷའི་རྣ་བ་དང་། མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤང་བ་དང་སྒྲ་དང་སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རྣ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་སྒྲ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ལྷའི་མིག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཚུལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་མི་བརྗོད་དོ།།འདི་དག་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པ་རྙེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དྲིས་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི། འདྲིས་ པའམ་མ་འདྲིས་པའང་རུང་སྟེ་སྦྱོར་བ་ཁོ་ནས་ཡིན་ནོ།།མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅན་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲིས་པ་དང་། མ་འདྲིས་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།

如此说来，那些就不会有漏尽通吗？不是这样的，因为一切地的智能缘取漏尽智。
现在解说神通的修习方法。或者，如何依托色法而修成他心通呢？为此广说'欲知他人心者'等。
同样也观察他人，即观察：我这样的身体有这样的心，他人也有这样的身体，因此他的心也应该是这样。以这种修习方式，在神通成就后，不必依托色法就能知道他人之心。
'欲忆念宿住者'等文随后出现。'取相'即是确定心的形相之意。'其后'是指对最初取相的心之后所发生的其他状态首先作意。
因为不可能作意刹那无间，所以说'其他状态'。
问：如何忆念净居天？答：如果是经历过的可以忆念。净居天人不来此处，因为是不还果。'因闻而经历'是说：曾听说净居天是如此这般。
经历有两种：由闻而经历和由见而经历。
'依他相续而生起'是说，从无色界死后转生到此处的人，生起禅定后想要忆念宿住，就要依靠他人的相续而生起。
宿住随念智是属于禅定所摄，因此不能缘取无色界的心，因为是上地法。
对他人相续中刚灭的意识取相等，应当如是配合。
'其他'是指不是从无色界死后转生的人，他们是依自相续而生起。
如果说不能忆念无色界，那么经中世尊说'若色界或无色界的一切前世住处都能随念其相'，这又作何解释？
有人说是通过无误的推理而知。其他人说，仅凭意愿就能遍知，因为经中说'诸佛的智慧境界不可思议'。
'神通等'是指神通、天耳通、天眼通的修习方法，依次是作意轻举、声音和光明。天耳通的修习是作意声音。天眼通的修习是作意光明。
'住于戒'等，在俱舍论第六品中广说断除烦恼的方法，因此不说漏尽通的修习方法。
'如何获得这些'是就获得而提问，现前则不论熟练与否都要依靠修习。'不熟练者以修习'是指以前未曾生起的特殊神通。'一切也由修习生起'是指熟练和不熟练的生起，即现前。

།མངོན་ པར་ཤེས་པ་གང་ཞིག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དུ་མ་ཞིག་ཡིན།ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པའོ་ཞེ་ན། གསུམ་པ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།སྒྲ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་ནི་སྒྲ་ནི་རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་གལ་ཏེ་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན།ལྷའི་མིག་གིས་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་འམ། དེ་དང་ལྡན་པར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདིའི་ལན་གྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེས་མི་ཤེས་ཀྱི་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གིས་ཤེ་ན། ལྷའི་མིག་གིས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །ལྷག་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ གནས་དང་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ།།རེ་ཞིག་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ་རག་མོད། ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་དག་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ནི། མིག་དང་ རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་ལྷག་རྣམས་དགེ། །ཅེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པར་གྲུབ། མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་དག་ནི་ བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་མེད་དོ།།རྟེན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར། རྟེན་གྱི་དབང་གིས་བརྟེན་པ་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པར་བཤད་དོ། །དེའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་ པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནོ།།ཡང་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་ས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་དེ་ལ ཡོད་པའི་བསྟན་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་བས་བྱས་པ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་སྟེ། དགེ་བ་བཞི་ནི་མང་བ་ཡིན་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་ཡིན་པས་སོ། །ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བ་དང་།ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ཞེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།

如果问：某些神通是多种念住，一切都是智慧的本性，因为是神通所以称为神通。对此，出现了'第三念住三'等文句。
如果问：'缘于心和心所'是什么意思？心的异名神通不是身念住的本性。耳根和神通眼是缘于色法，所以是身念住的本性。
由于说'缘于色法'，因此详细说明神变所缘是外四处。'除声'是指声音因为是断续的所以不能变化。那么如何了知死亡和转生？如果说天眼神通是缘于色法，那么天眼如何能知道语言和意的恶行、善行，或与之相应而非色处本性的事物呢？
为了回答这个问题说'那不是由它所知'，是由什么所知？是由天眼。那又是什么？是神通的眷属等。'那'指的是语言和意的恶行等以及行蕴的一部分。'其余'指的是宿住和漏尽神通。
首先，随念宿住因为缘于色、心和心所，所以是四念住的自性。但漏尽神通如何是念住呢？如果说因为缘于灭而成为法念住，那么缘于灭的部分只是法念住，而漏尽相续的部分则是四念住，因此没有矛盾。
关于它们善等的差别：'天眼耳神通，无记余为善'。如果是与眼识和耳识相应的智慧，那么如何成为第四禅地所摄？因为与眼识和耳识相应的智慧不存在于第二禅等地。
'依所依'等广说：'五于四禅中'，依所依力，所依的天眼和天耳神通也说是第四禅地所摄。'它的所依'是指神通的所依。
或者'由无间道力'是说：虽然与眼识和耳识相应的那些本性是初禅地解脱道的智慧，但由第二、第三、第四禅地无间道的力量而成为第二禅等地所摄，因为它是在第二禅等地的无间道之后生起的。
'主要'是指神变等是善法所以是主要，依此而说是主要。'大多'是指数量多的意思，因为善法有四个较多，无记只有两个。
'智的现证'是指：宿住智现证、死生智现证、漏尽智现证，应当分别配对。'其他则不是'是指天耳、神变和他心通等神通。

།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ནི། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ནི་བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པས་ནི་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་གྱི་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་ པས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་རིག་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་མི་སློབ་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་དང་།མི་སློབ་པའི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་ཞེས་གསུངས་ལ། རིག་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཡིན་ རིག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཁོ་ན་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་འདི་དག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །སློབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འོ། །མི་འདོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་མ་ རིག་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལངས་པར་གྱུར་པ་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་ནོ། །སེམས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་ འཕྲུལ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་ནོ་ཞེ་འགྲས་པ་དང་བར་མ་རྣམས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངེས་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དག་ཡིན་ནོ། །མི་འཕྲུལ་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཀུན་བརྗོད་པ་དག་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཟག་པ་ ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མི་འཕྲུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་སྨན་དང་གསང་སྔགས་དག་གིས་ཀྱང་འགྲུབ་སྟེ། གན་དྷར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་སྔགས་གང་གིས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཅིང་། སྨན་གྱི་ཁྱད་པར་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་བསྐུས་པ་གང་གིས་ནམ་མཁའ་ལ་ འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྲག་གོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཀུན་བརྗོད་པ་ཡང་མཚན་མ་དང་གསང་སྔགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བྱེད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་མི་འཕྲུལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་མཆོག་ཡིན་ནོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། འདིས་འབྱོར་པར་བྱེད་པས་སོ། །འབྱོར་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་བཞིན་དུ་མགྱོགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་སྟེ། དུས་དེ་ཙམ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འདི་ནས་བཞེད་པའི་ཡུལ་འོག་མིན་དུ་བྱོན་ཏེ།མཐུ་འདི་ཉན་ཐོས་ལ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཡིད་མགྱོགས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡུལ་ཐག་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ཡང་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།།མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མོས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ལུས་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་སོ།

'次第'是指通过忆念宿住，能遣除对过去边际的愚痴。通过了知死亡和转生，能遣除对中际的愚痴。通过了知漏尽，能遣除对未来边际的愚痴，即不知此后是否还有其他生存。
杜藏尊者说：通过死亡和转生的神通，能遣除对未来边际的愚痴；通过漏尽神通，能遣除对中际的愚痴。
若问：如何知道仅这三种神通就是三明？是这样的：经中说'无学宿住随念智明、无学死生智明、无学漏尽智明'。三明的建立也是如此，即此经中说'是三藏者，是三明者'。
漏尽现证唯是无学明，这是自性使然。'彼'是就相续而言，非就自性。正因如此，所以说'彼二者非学非无学'，因为有漏故。
'此等神通'是指宿住随念和死生智神通。'有学'是指不还果。'岂不'是说岂不承认。
'又为无明所胜'是指起时为修所断无明所胜。
'次第'是指神足神通是神变神通；了知心差别是记说神通；漏尽神通是教诫神通。其余中间的等等是词义神通。
'因不惑乱'是说神变和记说外道也有，但漏尽智则不然，因为不惑乱是不共的。神变通过药物和咒语也能成就，如有名为乾闼婆的咒语能使人飞行，传说涂抹手脚的特殊药物也能使人飞行。
他心记说也能通过相和咒语等来做到。如实教诫则无法以其他方式做到，所以是不惑乱的，因为若无烦恼的灭尽则不会生起。因此教诫神通是最殊胜的。
神变是三摩地，因为能成办。'成办'是成就的意思。
'如意迅速时'中，意行是缘取，世尊在那么短的时间内从此处到达所欲之处色究竟天。声闻没有这种能力，唯有诸佛才有意速通。
因此等等，由于仅凭发心就能前往极远之处，故佛世尊具有不可思议的威力。
由胜解所生是胜解的果，迅速行走是使身体到达。

།མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཐག་རིང་བ་ལ་ཉེ་བར་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་ལས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་ནི་ བསམ་གཏན་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི། །ཕྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྤྲུལ་པར་ མི་བྱེད་དེ།སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །སྒྲའི་སྤྲུལ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ འདོད་པའི་ཁམས་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡང་བདག་གི་ལུས་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཡང་།འདོད་པར་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ པའི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་ནི་མཐའ་ཡས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དྲི་དང་རོ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཁོ་ན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ན། ཇི་ལྟར་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་སྤྲུལ་པ་ན་དྲི་དང་རོ་དག་ དང་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའོ།།གོས་དང་རྒྱན་བཞིན་དུ་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བའི་ཕྱིར་གོས་དང་རྒྱན་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ དང་འབྲེལ་པ་གཟུགས་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དྲི་དང་རོ་དག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་དག་ཀྱང་བཞི་དང་ལྔར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འབྲས་ བུ་བཞི་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པའི་ས་པ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་ལྔ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་དག་གོ། །འགྲོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པར་འགྲོ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉིད་དུ་འགྲོའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སར་འགྲོ་བར་མི་ནུས་ཏེ།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སར་འགྲོ་བར་མི་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་རྙེད་བསམ་གཏན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ བསམ་གཏན་རྙེད་ཅེ་ན།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་སྐྱེ་བས་སོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གོང་མ་ པས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་སྨྲར་འཇུག་སྟེ།ཡན་ཆད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从胜解而生的是对远处作近处胜解的缘故，世尊说诸禅修者的禅定境界是不可思议的。
变化有两种：欲界所行和色界所行，无色界中无所行，因为彼处无色故。
属欲界的变化是外在的，即不变化内在处，因为将会出现本无的有情。声的变化是不存在的，因为相续断绝的缘故。
'与自身和他身相连'是指与自身相连和与他身相连。
'如是'是指如同欲界中与自身和他身相连一样，属色界的也是与自身和他身相连两种。
'此为四种变化'是指欲界所生的。'色界中亦同'是指色界所生的也是属欲界和属色界的与自身相连和与他身相连。
'为八种'是指欲界所生的四种和色界所生的四种，共八种。
'总之'是指详细则无量。
'如何不具香味'是指若色界所生者在欲界中仅变化四处，那么当变化与自身相连时如何不具香味。
'如衣饰般不具'是指如同因不计为有情故衣饰与自身相连者不具，如是变化亦不具。
'他人说变化二处'是指仅变化与自身相连的色处和触处，因此不具香味。
'如是第三禅和第四禅地者亦配四和五'，如何配？第三禅果有四：欲界、初禅、二禅和三禅地。第四禅果有五：欲界、初禅、二禅、三禅和四禅地。
'从行走方面也殊胜'是指欲界所行变化为禅定地等果，依次可至二禅、三禅、四禅，初禅果仅能至初禅。
初禅果变化不能至三禅地，如同二禅果变化不能至三禅地等亦同。
'如所得禅那'是指如何得禅那？解说为离贪和生得。
'住于等持果'中，等持果是变化心，因为是解脱道的自性，或因为是神通果。
上地者则以初禅地者令说，因为二禅以上诸地中无发起表业的有寻有伺心故。

།ཇི་ལྟར་འདི་སྨྲར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། སྤྲུལ་པའི་སེམས་འགགས་ཤིང་ སྨྲར་འཇུག་པའི་སེམས་སྐྱེས་ནས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་འགགས་པས་སྤྲུལ་པ་འགགས་ཏེ།སེམས་དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྨྲར་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གཞན་འཇུག་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་ནས་དུས་ཕྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། དེས་སྤྲུལ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས། ཕྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྨྲར་འཇུག་གོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པས་ སྤྲུལ་པ་མི་སྣང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་གྱི་བསམ་པའི་རྒྱུད་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱའོ། །དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། །དེ་སྨྲར་གཞུག་གོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སྔར་སེམས་ལ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་གཉིས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཅི་གསོན་ པོ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲིའོ།།འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའི་མོས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དང་པོར་དུ་མས་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོ་སྒྲུབ་ན་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མང་པོས་སྤྲུལ་པ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་དང་བཅས་པ་གཅིག་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ལ།མངོན་པར་ཤེས་པ་བྱང་ནས་ནི་སེམས་གཅིག་གི་དུས་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པས་ཡང་ཅི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བསྒོམ་ལས་སྐྱེས་པ་ ལུང་མ་བསྟན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་གོང་མར་སྐྱེས་པས་ས་འོག་མ་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེས་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རེས་འགའ་གཞན་ལ་ཐོ་བཙམས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྤྲུལ་ པར་བྱེད་ལ།རེས་འགའ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བལྟ་བར་བྱ་བའོ། །དེ་དག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྟ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་དང་། སྐྱེ་བས་བྱས་པའི་སྤྲུལ་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པ་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །ག་ལས་ཤེ་ན། སྒྲ་མེད་པའི་གཟུགས་ ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ན་སྒྲ་མེད་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་མིང་གི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་ཡིན་གྱི། རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་ལ། སྤྲུལ་པ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་མེད་དོ།།སྤྲུལ་པ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་སྤྲུལ་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འམ། སེམས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ་སེམས་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་ པར་བྱེད་ན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པ་དེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་སྐྱེས་ པ་སྟེ།རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པར་བཤད་དོ། །དབང་པོ་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །དབང་པོའི་རྟེན་ ཙམ་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ།རས་ཁྲ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་པོ་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

如果问'如何使其说话'是什么意思？当幻化心灭去，而生起使说话的心，由于幻化心灭去故幻化也灭去。因为这两种心不能同时存在，所以问'如何使其说话'。
'加持后为令他入故'是说，以幻化心造作幻化。之后后时显现加持心，以此加持幻化，后来显现发起表业的心而使其说话。
这里有人说：如果显现加持心时幻化心不显现，为何幻化不会消失？对此回答：随顺前行的意乐相续，造作幻化。应当加持它。应当使它说话。如是先前已安立于心中。
因为在两种情况下都可能有加持，所以问'是否仅对活着的'等。'以尊者大迦叶的加持'是说以尊者大迦叶的胜解之意。
'最初多成一'等广说是：最初修习时，以多个幻化心创造一个具有所依的幻化，在神通纯熟后则不是一心的时候。
幻化心有修所成和生得两种，所以又广说'是否一切幻化心'等。
'修所生是无记'是说，因为生于上地而显现下地的幻化心，所以是无记，应当如是理解。
'生得有三种'是说，如鬼等有时为了恐吓他人而变化形体，有时为了利益等，应当如是观察。
'彼等所作'广说是：由见等所作和生得所作的幻化，与自他相续相关联的是第九处。为什么？因为是无声的色处。
因为彼处有无声的色处如眼等，所以从名称上说是第九处，而不是从实体上说。声因为无相续故不能幻化，幻化因为无心故也没有意处和法处。
幻化无心这一点从何而知？论中说：应当说幻化是有心还是无心？答：说是无心。
如果也幻化诸根，由于诸根被计为有情，如何会出现本无的有情？因此说'因为与诸根无别'，那四处幻化是与眼等根不相离而生，因为与自身相关故。因此说是第九处。
'诸根不能幻化'是说，因为是异熟生和长养所成故，幻化不应是异熟和长养所成。仅是根之所依是幻化，如彩画。正因为如此，所以说'诸根不能幻化'。

།དཔེར་ན་ང་ལས་ནུ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ནི་ལྷའི་དང་འདྲ་བས་ལྷའི་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ནི་བསམ་གཏན་ས་པའི་གཟུགས་དང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ལྷའི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ལྷའི་དབང་འདྲ་བའི་ལྷའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷའི་མིག་ནི་ཤ་དང་པགས་པ་དང་རུས་པ་དང་ཁྲག་དང་མ་ འབྲེལ་ཞིང་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ལྷའི་མིག་གམ་རྣ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལྟ་བ་དང་ཉན་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞར་བ་དང་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞར་བ་ནི་གང་རུང་ ཅིག་མ་ཚང་བའོ།།ལོང་བ་ནི་ཡོ་བའོ། །ལྷའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྷའི་མིག་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བསྡུ་སྟེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་ལྷ་དང་ཀླུ་རྣམས་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གང་རྟོག་དང་རིག་སྔགས་ཀྱི་བྱས་པ་འང་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་མི་དགེ་བ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །དམྱལ་བ་པས་ནི་དང་པོར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་ སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བ་དྲན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ཀྱང་དང་པོའི་ཁོ་ན་ཤེས་སོ། །ཇི་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་མཉེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་ནི་གང་གི་ཚེ་ཚོར་བ་དྲག་པོ་གནད་ཐམས་ཅད་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་གནོད་པ་དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ ཀྱང་མི་དྲན་ན།སྔོན་གྱི་གནས་སམ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་གོ་ག་ལ་འགྱུར། འགྲོ་བ་གཞན་ན་གནས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་དང་མི་དང་ལྷའི་འགྲོ་བ་ལ་གནས་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་རྟག་ཏུ་ཤེས་སོ། ། རེ་ཞིག་དུད་འགྲོས་ནི་ཤེས་སོ། །ཀླུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡི་དགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བདག་གིས་མཐུན་དང་མི་མཐུན་པས། །ལོངས་སྤྱོད་དག་ནི་གང་བསགས་པ། །དེ་དག་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དེ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བསྟེན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་སྐྱེ་བ་དྲན་པ་དག་ནི མཐོང་བ་ཉིད་དོ།།ལྷས་ཀྱང་དྲན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དྲང་སྲོང་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བཞུགས་གྱུར་ཅིང་། །བདག་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་ཡི། །རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་དེ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ ལྟ་བུའོ།།མི་ལ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་བཀག་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་། རིག་སྔགས་དང་། སྨན་དང་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དང་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་སྟེ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། ལས་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ།

例如，'如同我的业力和中有众生'这句话是显示由业力所生的神变。'如同菩萨、转轮王和珍宝居士等'这些是由于与天界相似而称为天界。如是这二者是属于禅定地的清净色，因此它们确实是天界的，而不是与天界权力相似的天界。
正因为如此，所说天眼是不与肉、皮、骨、血相连而清净的色法。天眼或天耳是无与伦比的，这是说它们是从见和闻的方面而成就的，因此恒常具有识。
由于没有斜视、盲等，所谓斜视是缺少某一个，盲是弯曲。'天耳等四种'中的'等'字包括天眼、宿命通、他心智，这些都是生得。
是欲界天和龙众以及色界众的，而不是无色界众的，因为彼处无色法。生得的他心智有善、不善和无记三种。所谓'分别和咒术所作的也'那也是三种。其中唯欲界有不善，其他则没有。修所得的他心智不仅是善的。
'地狱众最初知道'是说地狱众从一出生就能以宿命智忆念前一世，而不能知道其他。以他心智也只知道最初的。'直到被苦受折磨'是说当他们被剧烈的、刺破一切要害的感受所害时，连自己也记不得，更何况能知道宿命或他人之心？
'其他众生恒常能知'是说处于饿鬼、旁生、人和天道的众生，他们常常能以宿命通和他心智来了知。首先，旁生能知，如龙等。饿鬼也能知，如说：'我以顺违因缘所积聚的受用，都成为他人的受用，我等只有遭受痛苦。'
人能忆念不生，天也能忆念，如说：'仙人众所说法，法王安住时，令我生欢喜的王舍城园林就是这个。'同样也说'从何处死后往生何处'等。
'人无生得'是说一切神通等。否定生得就表明有离贪所得、分别、咒术、药物和业力所作的，这将会解释。'他们的这些是从特殊业力所生'是怎样呢？'有三种'等广说，宿命通不仅是修所得果，那是什么呢？有三种：如前所说的修所得果、生得即天等的，以及业力所生如菩萨等的。

།སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་བདུན་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ། ། ཤེས་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཟད་པ་ཤེས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཐོབ་བོ་ ཞེས་སྤྱིར་བཤད་ལ།དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དང་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་སྐབས་ཁོ་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱས་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ།།དེ་ནས་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པས་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཁོ་ན་བཤད་ཀྱི། རང་བཞིན་གཞན་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ ཀྱིས་གཏི་མུག་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་ལ།ད་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བསམ་གཏན་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཙོ་བོ་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་མོད་ཀྱི། ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་སྔར་མ་བརྗོད་དོ། །བདེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་བསྟན་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་དག་ནི་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བསམ་གཏན་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་བསམ་ གཏན་ནི་འབྲས་བུའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་ནི་རྒྱུའོ། །དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་པས་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགེ་བ་གཡེང་ བ་ཡང་ཡོད་པས་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་སྨོས་པ་ནི་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རྗེས་འབྲང་བཅས་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཚོལ་ན་ནི། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འཁོར་དང་ བཅས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་ན། དེ་ནི་ངེས་པར་མ་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདྲིའོ། ། དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

这是由阿阇黎刚巴贝所造的《阿毗达磨俱舍论注释·随相论》中第七品智品注释。
已经讲述完诸智。由于这些都依靠禅定和无色界而生起，为了显示其关联，所以说'已经讲述完智品中智的自性功德'。
在灭尽智时，诸佛世尊不共法中的力等功德，以及与声闻共有的宿命智、无碍解等功德，与凡夫共有的神通、禅定、无色定等功德都将获得，这是总的说明。这些功德有的是智的自性，有的是其他自性。
其中，从力等直至神通等属于智自性的功德，已在智品中讲述完毕。其中'智有漏无漏'等，是从广说智的角度而言。此后由于与智相关，只讲述了智的自性功德，而未讲述其他自性，即禅定等自性。
或者说，已经广说了无痴的自性，现在将要讲述无贪和无嗔的自性——禅定和无色定。
首先从禅定开始讲述，因为它是主要的。为什么是主要的呢？因此说'因为是一切功德的所依'。虽然无色定也是功德的所依，但因为'五在四禅中'的缘故，它不是一切功德的所依，所以未先说它。
而且在乐之后生起的缘故，讲述无色定也符合生起的次第。
'禅定有二种'是指因禅和果禅的区分。因此说'以生起和等至禅定的差别'。其中，生起禅定是果，等至禅定是因。
'善一境性'是等至禅定的共同特征。由于也有染污和无记的一境心，所以说'善'。由于也有善散乱，所以说'一境性'。
'心一境性是禅定'中未提及心所，是因为心是主要的。'因为是三摩地自性'是说诸禅定都是专注一境的自性。
'连同眷属为五蕴'，如果要寻求等至禅定的自性，其自性即是善一境性，因为诸禅定是三摩地自性。如果要说明包含眷属，则是五蕴自性，因为有随行色法。
当说'善心一境性是禅定'时，这个定义不够明确，因此问'什么是一境性？'答：'即缘一境'，意思是专注一个对境。

།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་རྩེ་གཅིག་པ་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། །དེས་ན་སེམས་དམིགས་པ་གཅིག་པ་སྟེ། མ་གཡེངས་ཤིང་མཉམ་པར་གཞག་པ་དག་ཁོ་ན ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་གྱི།ཆོས་གཞན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ནི་སེམས་དག་ལས་གཞན་མེད་དེ། སེམས་ནི་གཡེངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །སེམས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ ལས་རང་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམས་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཡིན་གྱི། གང་གིས་དེ་དག་རྩེ་གཅིག་ པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པས་དེ་དག་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་གྱི་སེམས་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ ནམ་མ་ཡིན།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དོན་མེད་དོ། །དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་གཉིས་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་གཉིས་པ་ནི་སེམས་སྔ་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་སེམས་དང་པོའི་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཁོ་ན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་ཞིག་སེམས་ལྟར་ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཏིང་འཛིན་རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐ་དད་པ་གོམས་པའམ། གཞན་ཞིག་ལས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཁོ་ན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་དག་ཀྱང་དམིགས་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་མེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་སྔ་མ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཕྱི་མ་སེམས་སྔ་མའི་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་གཉིས་པ་སེམས་དང་པོའི་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བར་བྱེད་ཀྱི། སྟོབས་ཆུང་བས་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ སྟོབས་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པར་ནུས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ལ་བསམ་གཏན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

如此说'那么'这一广说是：如果专注一境即是缘一境性的话，则心是缘一境性，唯有不散乱而等持者是三摩地，而非其他心所法，因为彼缘一境性即是除心之外别无他法，心将成为散乱性故。
'唯心'这一广说中，诸心趣入一所缘时，于自身并无作用，因为将成无有散乱之过失故。因此如同散乱一样，诸心的缘一境性也非从自性而生，所以不是唯有诸心是三摩地，而是使彼等专注一境的法是三摩地。
'彼即是专注性'是说由具足三摩地而使彼等心成为专注，故唯由三摩地而心专注，而非诸心。
'由于是刹那性故，一切心是否专注'是说一切心唯是专注，因为是刹那性故是所缘而无有迁移故。因此于心通达三摩地无有意义。因为将成一切善心皆是等持性之过失。
'若是第二彼即不散乱'是说第二心由与前心相应的三摩地力，不散乱于第一心的所缘，故无此过失。
'相应中三摩地无意义'是说第一心与三摩地相应者，于彼三摩地无意义，因为于彼不作作用故。
'唯于何者是三摩地'这一广说中，如心一样由三摩地力而遍计前后是缘一境性者，于三摩地则无有其他三摩地。因此于诸三摩地中，应当承许由异于三摩地的串习或其他而成专注性。
唯由串习等何者成为三摩地专注性，由彼诸心也成为缘一境，故异体的三摩地无意义。
'由于三摩地是多地故'是说若由前心相应的三摩地力，后心不散乱于前心的所缘。如是由于三摩地是多地故，将成一切心皆是专注性。
'非也，由于三摩地力微弱故'是说不成一切心皆是专注性。为何？由于三摩地力微弱故。具足三摩地力者能使第二心不散乱于第一心的所缘，而力微弱者则不能，一切三摩地也非力量相等，因此虽三摩地是多地，然不成一切心皆是专注性。
由于说能入善心心所相续流者唯三摩地是禅定，故非一切。
'唯心专注即是三摩地'是说非异体。'如是'是说因为。'增上心学'这一广说是：经中说四禅是增上心学与心清净的主要。

།དེའི་ཕྱིར་རྩེ་གཅིག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ལ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ཇི་ལྟར་མདོ་ཉིད་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་དང་། ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི གཙོ་བོ་ཡང་སེམས་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།མ་ཡིན་ཏེ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བསམ་གཏན་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་ཀྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཉི་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཉི་མ་ཞེས་བྱའི་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་སྟེ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཉའ་སྦྲེལ་བ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའོ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བས་ན་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གིས་མཉམ་པར་ངང་གིས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་ཡིན་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རོ་མྱང་བ་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཡིན་ཞེ་ན། ལོག་པར་ངེས་པར་ སེམས་པའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ངེས་པར་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། དེ་དང་མཐུན་པ་མཚན་ཉིད་མང་པོ་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་དེའི་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་རུལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དཔེར་ན་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་མ་ཡིན་པ་དེའི་རིགས་དང་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ས་བོན་རུལ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ས་བོན་གྱི་རིགས་ཉིད་ཉམས་པ་ས་བོན་དང་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ས་བོན་རུལ་བའོ་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ མི་དགེ་བ་དག་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་པར་བྱས་ནས་སེམས་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་ དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་དུ་བ་དང་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་ཡོད་པས་ཞེས་སྨོས་པས་མེ་ཡང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། མེ་མེད་ན་དུ་བ་མི་འབྱུང་བས་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་དཔྱོད་པ་སྨོས་པས་རྟོག་པ་ ཡང་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，唯有专注一境的心才是三摩地。譬如增上戒学唯是戒律，而非其他；增上慧学唯是智慧，而非其他。
又如经中所说的'清净戒律之主'、'清净见解之主'、'清净解脱之主'，这些都不离戒律、见解和解脱本身。同样，'清净心之主'也不离心的本质，这是从经中可以理解的。
如此说来，如果禅定是三摩地的本质，那么一切三摩地都将成为禅定。由于三摩地存在于多个地位，善、染污和无记的三摩地也都将成为禅定。
并非如此，'具有殊胜'等广说，是指具有殊胜的三摩地才被命名为禅定，而不是仅仅指三摩地。因此，并非一切三摩地都成为禅定。
'如同太阳'是说，唯有具有殊胜光明的才称为太阳，而萤火虫等则不是。
'因为自然双运'是说，双运即是相应的意思。如同牛轭相连一样称为双运。由于自然双运而生起，即是止观平等自然生起的意思。
双运自然生起的事物即是双运自然趣入性，这就是原因。
如果说善心专注一境性即是禅定，那么具有染污贪著的如何成为禅定呢？'因为颠倒思维'，即是说如此颠倒思维，意思是说错误地分别。
若说'将有太过之失'，即是说一切烦恼都因为颠倒思维而成为禅定。
并非如此，'唯于与彼相顺'等广说。没有太过之失，因为与彼相顺、具有多种相同特征而无不同的染污禅定，被假立彼名。
'如同腐败种子'是说，譬如石头等非种子，与其种类和特征极不相似的任何事物都不称为腐败种子。那么是什么呢？唯有种子类别本身衰败、与种子相似的，才被命名为腐败种子。
'不善禅定也曾宣说'是指由贪欲缠缚而作意、思维、极为思维等广说。因此没有太过之失的过患。
'善禅定'是说明主要的部分。
'为共同观察故，如烟与火'是说，譬如说'此处有烟'时也说明了火，因为无火则无烟，为共同观察之故。同样，说到寻时也说到伺，因为是共同观察之故。

།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རྟོག་པ་མེད་པར་དཔྱོད་པ་ཡོད་པས་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པ་མེད་པར་དོགས་པ་བསུ་ནས། རྟོག་པ་མེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་ པའི་དཔྱོད་པ་མེད་པས་རྟོག་པ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་ཏེ། མེ་ལ་དུ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དེ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དེ་རྣམ་བཞི། ། ཞེས་བྱ་བའོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དབེན་པ་ནི་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར བྱེད་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅུང་ཟད་སེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཙམ་སེར་བ་ལ་ཅུང་ ཟད་སེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པ་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་མེད་ནའོ། །དེ་དག་གིས་སྡོམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་འབྱུང་བ་མེད་ པར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།འབྱུང་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དག་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཡོད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་དག་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པའི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་ པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ།ཁམས་གསུམ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་འབྱུང་བ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་གཞན་གྱི་ས་པའི་འབྱུང་བ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ དག་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འབྱུང་ལ།འབྱུང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་འདི་ནི་མེད་དོ། །དཔེ་དང་དངོས་པོ་ལ་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་དེ་དགག་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྙོམ་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ དེ།འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་ས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་འབྱུང་བ་གཞན་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་དགག་པར་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ ལ་གཟུགས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་ལུས་ཀྱང་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོག་པའོ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མཐའ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་བོང་ཚོད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ། གཟུགས་མཐའ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བོང་ཚོད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། ཆུའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆུའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར་མི་སྣང་བ་དག་ལ་ཡང གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

由于殊胜禅定中有无分别的观察，故对是否有同时观察产生疑虑，因此广说'无分别'等。在殊胜禅定中因为没有与喜乐相应的观察，所以无分别。因此，与喜乐观察相应的观察对于分别是不会混淆的，如同烟对于火一样。
'他们的生处已经说过'是指'无色界中无处所，生处由业成四种'。'因为无随行色'是指因为无禅定和无漏律仪的意思。'分别'是指离贪，远离是指从下地离贪的道，因为这能分别，所以称为分别。'将离贪'是指将背离的意思。
'如稍黄'是指就像稍微发黄称为稍黄一样，即使有少许色法也称为无色。'若无彼等如何'是指若无身语。'彼等成为律仪'是指成为身语律仪。在无色界中无四大种，故所造色也不应理，因为无依赖四大种的所造色运行。
'若如无漏律仪'是指譬如虽无无漏四大种，但有无漏律仪所造色，同样，虽无有漏四大种，但应有身语律仪自性所造色存在于无色界中。'非也，因为有有漏四大种'是指无漏律仪是因为无无漏四大种，且不属于三界，故以其四大种为因而生起，并非不依赖四大种。
因此，在无色界中，身语律仪不依赖他地的不相应四大种而生起，也不是不依赖四大种，所以这种想法是不存在的。因为比喻与事物不相似。'于定中亦说遮止彼'是指在无色定中也无律仪生起，因为无四大种。已说明他地律仪不以其他四大种为因而生起。
由于经中说'完全超越色想'，故说遮止彼，如是则于生处和等至中遮止色法。'若谓亦有身'是指躯体。'亦有色根'是指眼等。'如何许彼等有少许色'是指因为有一切色法。
'若谓因体量小'是指若说不是因为有一切色法而说有少许色，而是因为体量小，则如'水生'等广说，对于如水生般不显现者也应成为无色。

།གལ་ཏེ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་གཟུགས་དང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་ཚད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། སྲིད་པ་བར་མ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དང་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་རང་ བཞིན་གྱི་རི་དག་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ལས་ཆེས་དང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་བ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་ཆེས་དང་བ་གཞན་མེད་དེ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སྲིད་པ་བར་མ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས ཆེས་དང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དབྱེ་བས་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་དགོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཆེས་དང་བས་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་གྱི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ ནི་ས་འོག་མ་པའི་མིག་གིས་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དབང་ པོས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཛིན་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་དང་པོས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་གཟུགས་མི་འཛིན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ།ས་གོང་མ་པའི་གཟུགས་ཆེས་དང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གང་ལས་དེ་དག་ གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད།།གལ་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་རྒྱལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་པ་ནི་ཚད་མ་ ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལའོ། །འདོད་པ་དེ་ནི་ལུང་ངམ་དེ་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་རྟོགས་ན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་མ་མཐོང་ཞིང་ལུང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཚེ་དང་དྲོད་གཉིས་འདྲེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།མདོ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་། དྲོད་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཚེ་ཡོད་ དང་དྲོད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།འདམ་བུའི་ཤོག་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མདོ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དཔེར་ན་འདམ་བུའི་ཤོག་གཉིས་གནམ་དུ་འགྲེང་བར་འགྱུར་ལ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ཅིང་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ནས་འདུག་པ་དེ་ལས་འགའ་ཞིག་གིས་ཅིག་ཤོས་བསལ་ ན་ཅིག་ཤོས་འགྱེལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་པ་བསལ་ན་ཅིག་ཤོས་འགྱེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ཅིང་བསྟེན་ནས་གནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

如果说'由于清净的缘故'是指：假设由于色法清净的缘故，它们有一些色法存在，而不是因为量小的缘故，那么中有和色界众生也会有过失，因为他们由于清净的缘故，即使是金刚性质的山也能无碍通过，因此他们也应成为无色。
所谓'没有比这更清净的'是指：欲界的色法不如色界的清净，色界的不如无色界的清净，再没有比这更清净的了。因此，只有那些无色界众生才是无色的，而中有和色界众生则不是。如果这样说，那么只有有顶天才应成为无色界，而空无边处等三处则不是，因为没有比它更清净的色法。
为什么呢？因为'如同定的差别殊胜一样，生处也有差别'。就像空无边处等定有极为殊胜的差别一样，他们的生处差别也必须承认。因此，只有有顶天的色法最为清净而成为无色，而空无边处等其余三处则不是。
如果认为无色界的色法因为不被下地的眼根所见而是清净的，所以只有它们是无色的，而中有等则不是。'色界的色法也是'等广说：初禅地的根不能见二禅等地，如是乃至三禅地的根不能见四禅地的色法，因为上地的色法更为清净。如此，那与说它们是无色而色界众生不是的差别在哪里？
所谓'如果说两者的名称是符合意义的'是指欲界和色界，以欲妙功德来区分的是欲界，以色法来区分的是色界。'无色界则不是'是说无色界的名称不符合意义。那么是什么呢？如果说是随意安立的，那么'这有什么道理'中，道理即是量，这是比量。对于'两者的名称是符合意义的，无色界则不是'这一说法。
如果这种主张是从教证或比量中了知的，那么并未见到无色界有色法的比量，而所执持的教证即'如果寿和暖二者相混'等广说：经中说：'具寿大迦叶，寿与暖这两法是相混的。'因此，彼处应有寿也有暖。
关于'两根芦苇'等，经中说：'具寿舍利子，譬如两根芦苇竖立于空中，它们互相依靠，互相依止而住，如果有人拿走其中之一，另一个就会倒下。拿走第二个，另一个也会倒下。具寿舍利子，同样地，名与色也是互相依止而住。'如是广说。

།མིང་ཡོད་པས་གདོན་མི་ཟ་ བར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།གཟུགས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མིང་འབའ་ཞིག་གནས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ སྐད་ཅིག་མ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་ལས་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ།གཟུགས་ལ་དམིགས་པ། གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་གནས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ཞིང་། དགེ་སློང་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་གཟུགས་ལས་གཞན་དང་། ཚོར་བ་ལས་གཞན་དང་། འདུ་ཤེས་ལས་གཞན་དང་། འདུ་བྱེད་ ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བ་འམ།འོང་བ་འམ་སྐྱེ་བར་སྨྲའོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ངག་དེ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། ལུང་དེ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་གཟུགས་མི་འགྲུབ་སྟེ། ལུང་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལས་སོ།།འདིར་དགོངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་འདིས། །གང་ཚེ་ལུས་འདི་འདོད་བྱེད་ཅིང་། །བོར་ནས་དེ་ཚེ་འདུག་པ་ནི། །སེམས་མེད་ཇི་ལྟར་ཤིང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ལུས་ཀྱང་མེད་ན་ལུས་འཇིག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་ཡོད་མོད་ཀྱི། ལུས་འཇིག་པར་མངོན་པ་ནི་མེད་དོ། །གང་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་དག་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་ ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཏེ།གཉི་ག་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་ཉིད་སྲིད་ན། གཟུགས་མེད་པ་ན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་འདི་ལ་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་ན་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འདིར་སྐྱེ་བ་ནི་འོང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། །ཅི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། ། དེ་བཀག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་བཀག་པའོ། །འོན་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་མེད་ན་དེ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི། གསུམ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲའོ།།གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་དྲོད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།མདོའི་ཚིག་འདིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཐམས་ཅད་མེད་ན་དེ་བཀག་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པས་ན་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ་ ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྱིའི་དྲོ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚེ་མེད་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

由于有名，无色界中必定会有色，因为不依靠色而单独存在名是不可能的。缘起经中说'以识为缘的名色'。其中，在无色界结生刹那时有识，以其为缘有名，这也必定是同时的，因为经中说'以识为缘的名色'。'异于行等'详细出现，经中广说：'诸比丘，识趣向于色，缘于色，依止于色而住。'又广说：'诸比丘，若有人说：我离开色、受、想、行而识能来去生起，此言仅是空谈而已。'从此经文也不能成立无色界有色，因为经文本身需要观察。'从一切'是指欲界、色界、无色界中。
此处所诠释的意趣是：'寿、暖及与识，舍此身躯时，倒卧如木无心识。'由此说明仅是针对欲界而说的。无色界既无身体，何来身体毁坏？色界虽有色，但无明显的身体毁坏。又说名色互相依止，显然也是针对欲界和色界而说，因为二者俱有时才可能互相依止，而无色界中只有心和心所互相依止，因为无色的缘故。
又说'以识为缘的名色'，是说此名色有识为缘，故称为以识为缘的名色。因为无色界的识只是名的缘，而非色的缘。'破斥识的来去'是说从前世通过中有相续而生于此世为来，如是从此世生于他世为去。'是否一切'指色、受、想、行等。'破斥'是指破斥识的来去。'或某一'是指色等之中任何一个。我等说若一切都无则为破斥，若有三者则是识的来去。
若说'因无差别而说故不应观察'，是说经中'具寿大腹，所谓寿'乃至广说'识趣向色而住'，是无差别而说。从'此经文是针对欲界和色界所说'乃至'若一切都无则为破斥'未作差别，因无差别而说故不应观察者，若如是则成太过。云何太过？'外热'等，即非有情数者也将不会无寿而生。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེར་ནི་ཚེ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ འདྲེས་སོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་མཛད་དོ།།ཕྱིའི་གཟུགས་ཤིང་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མིང་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་མིང་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་གཟུགས་ ཕན་ཚུན་བསྟེན་ནས་གནས་སོ་ཞེས་མ་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་མིང་ལྟར་གཟུགས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བཟུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ བཞི་ཁྱད་པར་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཟས་བཞི་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཟས་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཟས་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་འདི་ལ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་འདི་ཡོད་སྙམ་ན། ལྷ་ལས་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ ན་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། ། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དག་ལས་གཟུགས་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གཟུགས་ཡོད་ཕན་ཚུན་རང་གི་གཟུགས་གདོན་མི་ཟ་བར་འདུ་ཤེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བས། དེར་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །དེ དག་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་།གཟུགས་རྣམས་ལས་འདས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཡོད་ན་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གཟུགས་ མེད་པར་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ས་འོག་མ་པ་ནི་རགས་པ་ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་རགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་ པ་ཞི་བ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཟ་བའི་ལྷ་ལས་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་འོག་མའི་ས་པའི་ཁམ་གྱི་ཟས་རགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་ཀྱི། དེའི་ས་པ་ཕྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ ས་འོག་མ་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་གསུམ་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ས་གོང་མ་ལ་ལྟོས་ནས་རགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ ཏེ་རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་འོག་མ་པའི་གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གསུངས་ན་ནི།དེ་ལྟ་ཡིན་ན། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད། དེ་དག་ནི་ས་འོག་མ་པའི་གཟུགས་ལྟར་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།

为什么呢？因为说无差别的缘故。在那里说'寿命和有情的计数混杂'，并未作差别。外在的色法如树木、墙壁等非有情所计数的也应成依名，因为说无差别的缘故。在那里并未说'名和有情所计数的色法互相依止而住'。因此，如同名一样，色法也说无差别，所以应成摄取一切。
关于'如同四识住'这广说的内容：如同四识住说无差别，因此认为无色界有色法一样。由于说四食，应成无色界和色界如同欲界也有段食。为什么呢？因为说无差别的缘故。如是说：'四食能令有情安住，利益求有者。'因为说无差别，所以如同触等，段食也应成一切处都有。
如果认为'四食令有情安住'这一总说有特殊除外，如'超越诸天'等广说：若如是，则无色界也不应成有色。为什么呢？因为有特殊除外。显示特殊除外即广说：'无色界是从诸色出离。'
若无色定和生有色法，则必定会互相认知自己的色法，因此不能超越色想，也不能从色法出离，不能超越色法。有色法则生于彼处者不应称为无色，因此应知彼处无色。
属于无色界的色法是下地粗色，无色界所行是细色。因此依据粗色而说'无色界是从诸色出离'。如广说'无色解脱寂静'等。若如是，则段食也相同。'超越食段食天'是依下界地的粗段食而说，非彼地细段食。
若认为从下地粗色出离故称无色界，则初禅等也应成无色，因为初禅是从欲界粗色出离，乃至第四禅是从第三禅粗色出离，应成无色。若说相对上地是粗，则唯有有顶才是无色。
若说虽有自地色法，但从下地色出离故说无色界出离，若如是，为何不说从受等出离？因为如同从下地色出离一样，彼等也从受等出离。

།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྡུའོ། །གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་འོག་ མ་པའི་གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་ཤེས་ཀྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རུང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ལས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཟད་པར་ལས་ འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།རྣམ་པ་སྨོས་པ་ནི་ནང་གི་འམ་ཕྱིའི་འམ་རགས་པ་འམ་ཕྲ་བ་འམ་དམན་པ་འམ་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་གཟུགས་མ་ལུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ནི་མ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ ན།འོ་ན་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། མདོ་ལས་ང་ནི་སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་འབྱུང་བར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་སོ།།འདོད་པའི་སྲིད་པའམ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པའམ། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་སྲིད་པའམ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པའམ། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཀྱི། ས་དང་ཁམས་གོང་མའི་སྲིད་ པས་ས་དང་ཁམས་འོག་མའི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་དང་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལྟར་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་རྣམས་ས་འོག་མར་ཡང་སླར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་གསུངས་པ་ལ་ནི་དེ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་གཞན་ རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་མེད་ན་དེ་དག་འཆི་འཕོ་ཞིང་ཁམས་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་གཟུགས་རྒྱུན་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་ གཟུགས་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་འཁོར་བ་ཕུང་པོ་རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་ནི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ། གཟུགས་དང་མཐུན་པའི་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉིད་གནས་ལ།དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་འཆི་ལྟས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་སྔར་འགགས་པ་ལས་གཟུགས་སྐྱེ་སྟེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཁས་ བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱུན་མ་ལུས་པར་བཅད་པ་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་འགའ་ཡང་མེད་པས་ཡང་དེ་འབྱུང་བར་ཐལ་བ་མེད་དོ།

以'等'字包含想蕴、行蕴和识蕴。并非说如从色解脱一样从受等解脱。因此，不应理解为'由于从下地的色解脱而成为无色'，那么是什么呢？是由于从一切种类的色解脱而成就。正因如此，广说'超越一切色相'。说'相'是为了包含内、外、粗、细、劣、胜等一切色法，超越这一切色相。因为在定与生中都无一切色法。
'非从受等相'是说在无色定与生中有不苦不乐受的缘故。'等'字包含乃至识。因此说'从诸色解脱'，而未说从受等解脱。
若无色界是从色解脱，则应有以有而从有解脱的过失，若如是则与经相违。经中说：'我不说以有而从有出离。'因此广说'非说以有从有解脱'。
欲有、色有或无色有本身不能从欲有、色有或无色有本身解脱，故如是说。并非因为上地界的有不能从下地界的有解脱。
'由于非一切处及定解脱'，其中色有非从一切解脱，如色有不同于欲有那样不从无色有解脱，无色有也不同于色有那样不从欲有和无色有解脱。色有也非永远从欲有解脱，因为世间离贪者也会退回下地。
关于'于诸禅'等广说中，对于无色界中未说色相，除了无色之外不能理解其他原因，因此成立无色界中无色。
现在'云何'等广说是：若无色界中无色，则彼等命终生于下界时，色相续断者之色不应再生。阿罗汉轮回蕴相续断者亦应生起。
'色从心生'中，生于无色界者，与色相应的心相续仍在，这就是他们的死相。因此，由先前与色共行的心相续为缘，从先前已灭的异熟因生色，因为承许等流因可以是过去和现在。阿罗汉完全断除相续者因无业和烦恼，故无蕴生起的任何缘，因此无有生起之过。

།རེ་ཞིག་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་འཆི་འཕོ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་འོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པའོ། །དེས་བསྒོས་པ་ནི་གཟུགས་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ནུས་པ་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུད་ལ་རྙེད་པ་ཡིན་པས་སེམས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་དེ་ལས་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ ལ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་རྒྱུ་ས་བོན་སྲེད་པ་མེད་པས་ཡང་དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་དུ་ཐལ་བ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་གནས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེར་ནི་རིས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ གི་རྒྱུད་གཟུགས་ལ་སྲེད་པ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ཕོའི་རྟགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་ན་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དམིགས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙོམ་དུ་མོས་པའི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པས་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་དེའི་ས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ལ་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་ཡང་དག་པར་གནས སོ།།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་མོས་པའི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པས་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་མཚན་མ་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་མོས། ཡང་དག་པར་ཤེས། སྦྱོར་བ་ དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ལངས་པས་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དམིགས་སོ།།ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྟ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མཐའ་ཡས་པ་ལས་དེས་དབེན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མོས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་མིང་བཏགས་སོ།།འདུ་ཤེས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལྟ་བུར་དེ་གནས་སོ། །དེ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བདུན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་གསལ་བ་མ་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་པོ་དག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྟེ།འདུ་ཤེས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་རྒྱུ་ཅིས་དེར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བློ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རྒྱུར་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་བཤད་དེ། སྦྱོར་བའི་དབང་ གིས་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་མིང་བཏགས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལུས་སུ་དཀྲི་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱས་པར་དཀྲི་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདུན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཞེ་ན། རོ་མྱང་ལྡན་དང་དག་པ་དང་། །ཟག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这是毗婆沙师的观点。依照经部的观点，由于其异熟因所熏习的心得以生起，'其'是指从无色界死亡转生者。异熟因即是能引发的思。由其熏习是为了生起色法，为了在其中建立功能。其生起即是在相续中获得，故说由心生起获得，即由其异熟因所熏习的心得以生起，而不是从色法生起色法。阿罗汉则因为没有能作为异熟习气生起获得之因的爱取种子，所以不会有再生相续的过失。
如何安住已如前说，即'于彼类及命，亦依心相续'等，以及'其相续离色贪'等已经说过。'三'是指无色界，因为与'无色'相连，所以用阳性词尾表示。'如是相应故'是说在相应时缘于虚空等，在其他时则随应也缘于其他法。
由于成就'虚空无边'胜解相应，为了从色解脱，瑜伽行者于其地的诸蕴中如实安住虚空想。由于成就'识无边'胜解相应，即识无边处，缘取清净的六识聚相而作意、思惟、了知为识。由于成就此相应，从彼出定后随应也缘于其他法。
由于成就'无所有'舍相应，于广大无边的见解中生起远离彼的无所有处想的胜解。因此依相应力安立名称。
由于想微弱，因为活动不明显，故为非想非非想处，其安住如同无想。它不像七种等至那样想明显，也不像无想定、无想及灭尽定那样完全无想，因此称为非想非非想处。
于彼处也如是相应，岂不是由此门不应理吗？为此说'若于彼亦如是'等。为何彼等如是执彼处？'彼等'即等至者。'于彼'即于非想非非想处，为何于想与无想生起非想非非想的认知？因为想微弱，这就是所应说的原因，依相应力安立异名。
处是为了摄身及广大摄持而称为处。如何七种是三种？说'有味相应、清净及无漏'。'无漏是没有的'是因为想低劣的缘故。

།བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་ལྡན་ཡང་། ཅིའི་ཕྱིར་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བཤད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ དམིགས་པ་དང་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཁོ་ན་བཤད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ནི་སྲེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་སེམས་སྦྲེལ་བར་མི་བྱེད་དེ། རོ་མྱང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འདྲ་བར་ དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ནི། དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་རོ་ མྱོང་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལས་ནི་ལངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་ལས་ལངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པ་ལྡན་པ་སྟེ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁོ་ན་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་གྱི།།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞི་གནས་སུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དག་གང་ན་རྒྱུ་བ་རགས་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེར་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གཞག་ན། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བ་ཞན་པས་དེ་དག་ལ་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་སྲིད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤས་ཆེ་བ་དེ་དག་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་འགའ་ཡང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ལ་ནི་ཡན་ལག་གི་སྒྲར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ དག་ཏུ་ཡན་ལག་རྣམ་པར་མ་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ས་གང་དག་ཏུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཚར་ཕྱིན་པ་འགག་པ་དེ་ཁོ་ནར་ཡན་ལག་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོར་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་འགག་གོ། །གཉིས་པར་ནི་ རྟོག་པ་དང་།དཔྱོད་པ་དག་གོ། །གསུམ་པར་ནི་དགའ་བའོ། །བཞི་པར་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་འགག་གོ། །དེ་ཡན་ཆད་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡང་ཚར་ཕྱིན་པར་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། འདིས་བསམ་གཏན་ དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཞི་པའི་བར་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཡན་ལག་སྟེ།མཚོན་པར་བྱེད་མངོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ས་དང་མཐུན་པས་ན་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་ན་ཡན་ ལག་གི་སྒྲ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཡན་ལག་ལྟར་ཚོགས་དག་ལ་འཇུག་སྟེ།འདི་དག་ཕན་ཚུན་ཚོགས་ཡིན་པས་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་སོ།།ཡན་ལག་བཞི་པའི་དམག་ཡན་ལག་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟ་བར་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་བསམ་གཏན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདིར་ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ།།ས་དེ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགའ་བ་ལ་གཏོད་པ་མེད་པའོ།།དྲན་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་མི་བརྗེད་པ་སྟེ། ཐག་མི་རིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡོངས་ སུ་དག་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།ས་འོག་མའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོན་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དེ་དེ་དག་བཤད་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་པའོ།

虽然禅定与其他烦恼相应，为什么说只有与味着相应的烦恼是染污，而与其他烦恼相应的不是呢？因为诸禅定是由所缘相系而分别的缘故，所以只说与有相应的。其他烦恼不像贪爱那样与所缘相系，因为是以味着的方式趣入，并且像三摩地一样对所缘详细观察的缘故。
世间善法称为清净，是因为不与烦恼垢相应，并且具足无贪等善法的缘故。所谓'味着'是指味着清净。'从彼起'是指从清净起。'以何味着'是指与味着相应，即于彼等入定。
唯有禅定具足支分，无色定则不具足，为什么呢？有人说因为寂止一味的缘故。凡是粗重活动之处，即安立为支分。而无色定中因寂止殊胜的缘故，彼等一切心心所都活动微弱，故不可能安立支分。在三摩地为主的彼等中，其他任何心所都不是主要的。一者也不适合称为支分。因此无色定中不安立支分。
其他人说，在何地中心所究竟灭尽，即于彼处安立支分。在初禅中苦和忧灭。在第二禅中寻和伺灭。在第三禅中喜灭。在第四禅中乐根灭。此上再无任何心所究竟还灭。
什么是支分的含义？由此显明初禅乃至第四禅故为支分，即是标示、显现的意思。或者支分的含义是随顺义，彼等随顺自地故为支分。或者支分一词如同祭祀支分般用于聚集，此等互为聚集故为支分。
三摩地既是支分也是禅定。其余诸法唯是支分，即寻等。如四支军队离开支分外无他义一样，五支禅定也是如此，此中依聚集而说故无他义。毗婆沙师说因说三摩地为主要故如是说。彼等地是三摩地为主，因经中说：'当知定根即是四禅'故。
第三禅有五支，其中行舍是对第二禅地的喜无执著。念是不忘舍的因相，以不远离的方式。正知是以守护的方式。所谓'舍清净'中，舍的清净即是舍清净，因为远离下地过患故。过患即是寻、伺、喜等八种，当解说彼等。念清净与彼相同，因为远离过患故。
所谓'初禅者'，是指在初禅中的。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷག་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་རྣམས་ལྷག་པ་དང་། བཞི་པ་ ལ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལྷག་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ཏུ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་། བཞི་ཀར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་མེད་པས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གཉིས་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་པ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ན་མེད པའི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།དང་པོ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཞིང་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གང་དག་ བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གསུམ་པ་ན་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་ བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གསུམ་པ་ན་ཡང་ ཡོད་དམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་གསུམ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་ པོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ།།གཉིས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ ཆར་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་ རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན།གསུམ་པ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བའོ།

正因为如此，所谓'说'是指：第二禅具有殊胜的内心清净，第三禅具有殊胜的舍、念、正知和乐，第四禅具有殊胜的不苦不乐受。第一禅和第二禅中的喜和乐无差别，第三禅和第四禅中的舍和念无差别，四禅中的定无差别。因此说：'第一禅中存在的支分，在第二禅中是否也存在？'有四句：第一句是寻和伺，因为它们仅存在于第一禅而在第二禅中不存在。第二句是内心清净，因为它仅存在于第二禅而在第一禅中不存在。第三句是喜、乐和心一境性，因为它们在两者中都存在。第四句是除上述所说之外的诸法，即不是第一禅支也不是第二禅支的其他法。
同样，应当如此类推所有禅定支分之间的相互关系。'第一禅中存在的支分，在第三禅中是否存在？'有四句：第一句是寻、伺、喜和乐。第二句是舍、念、正知和乐。第三句是定。第四句是除上述所说之外的诸法。
'第一禅中存在的支分，在第四禅中是否也存在？'有四句：第一句是寻、伺、喜和乐。第二句是不苦不乐受、清净的舍和清净的念。第三句是定。第四句是除上述所说之外的诸法。
'第二禅中存在的支分，在第三禅中是否也存在？'有四句：第一句是内心清净、喜和乐。第二句是舍、念、正知和乐。第三句是定。第四句是除这些之外的诸法。
'第二禅中存在的支分，在第四禅中是否也存在？'有四句：第一句是内心清净、喜和乐。第二句是不苦不乐受、清净的舍和清净的念。第三句是定。第四句是除上述所说之外的诸法。
'第三禅中存在的支分，在第四禅中是否也存在？'有四句：第一句是除定之外的第三禅支分。第二句是除定之外的第四禅支分。第三句是定。第四句是除上述所说之外的诸法。
基于前三禅都有乐受的情况下提问：'为什么说第三禅中存在的乐是另一种实质？'这是认为它不同于第二禅中的乐。那么，如何说第三禅中存在的乐是另一种实质呢？因为经中说'第三禅具有舍、念、正知和乐'。'第一禅中是轻安乐'是说乐有两种：轻安乐和乐受。

།དེ་ལ་བསམ་ གཏན་དང་པོ་དང་།གཉིས་པ་དག་ཏུ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བའི་ཡང་འདི་བཤད་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བདེ་བ་ལས་རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་དོ། །འདི་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ བདེ་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ནི་ལུས་ཀྱིའམ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་གྲང་ན། གཉི་ག་ཡང་དེ་ན་མི་སྲིད་དོ། །ལུས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་ཡོད་པའི་ སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་སྟེ་དགའ་བ་ནི་ཚོར་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་ན་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་ཟིན་ལ། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་ཀྱང་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་རྫས་གཉིས་སེམས་གཅིག་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་རྣམས་གྲངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད བདེ་བ་གཉིས་སོ།།ཡན་ལག་ལྔ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་གཉིས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་ན་ནི་བསམ་གཏན་ཡན་ལག་བཞི་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་ཡན་ལག་ལྔ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་ བ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ནི་མེད་དོ། །སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ སེམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་བདེ་བ་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ལ། གསུམ་པར་སེམས་ ཀྱི་བདེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་ཆར་ན་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སེམས་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འགལ་བ་སྟོན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་ སེམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། གཙུག་ལག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། སྡེ་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་ལུས་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ཏེ། རང་གི་སྒྲས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ ཀྱི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་འདིར་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་མི་འདོད་ཀྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་ལྟར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཡང་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་ན། དེ་སྐད་དུ་ བཤད་དེ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད།བདེ་བ་ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་གསལ་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于此，在第一禅和第二禅中说明轻安乐，在第三禅中说明乐受是支分，因此第三禅的乐与第一禅、第二禅的乐是不同的实质。此处说'轻安是乐'等。对此说明原因：'因为在这两种等持禅中不具有乐根'。这是身乐还是心乐呢？两者在此都不可能。身乐是与五识俱生，而入定者不会生起眼识等，因为这些向外攀缘。心乐在此也不合理。为什么？因为经中说'喜'。此处所说的心乐即是喜。
如果认为喜是除受以外的其他法，而乐是第三禅中的悦意受，为此说'若喜是意乐'，喜不能确定与意乐分开，乐与意乐也不能同时存在，因为两种受的实质不能与一心相应。'这两者是异名'是指乐和意乐。'因为说有五支'是说，如果乐和意乐是异名，那就只能是四支而非五支，因为在每一刹那中乐和意乐二者必缺其一。
有人说'心所生的乐根是完全没有的'，意思是乐根只存在于身而不存在于心。心的悦意受是意乐根。如果乐根不是心的，那么如何在第三禅中安立乐支呢？为此详细说'在三种禅中'，第一、第二禅中轻安乐不是支分，第三禅中不是心乐，那是什么呢？说三种禅中都只是身乐作为支分。
'如经中'这是指出'无心乐根'的矛盾。怎样矛盾？因为经中说心乐也如身乐是根。'这些话是某些人增益的'指的是'心所生的'等词。怎么知道是增益而非经典原文？因为在其他部派中都说'身的'，由此知道是增益，因此不违背经典。'以身受乐'是指第三禅，因为用'身'字明说，所以知道只是身乐。
如果说'是意的身'，这里'身'字不承认是身根，那是什么？是意的身，如同六受蕴那样，在非色法上也见到'身'字的使用。因此应知是意的身。对此回答说有什么好处？应当明确地说'以意受乐'。如此，第三禅中只有身乐而无心乐。

།བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཡང་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་བས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མང་ཡང་བདེ་བ་མ་སྨོས་པ་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཚོར་བའི་བདེ་བ་མངོན་པར་འདོད་ཀྱི། ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་བདེ་བ་ཡོད་པས་ དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་བཤད་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མང་ཡང་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པས་བདེ་བ་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གསུམ་པ་ན་ཡོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ ན་ཡོད་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ལ།བདེ་བ་ཡང་མ་གསུངས་པས་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་ས་བཅོམ་པས་བདེ་བར་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནས་དེ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། སྔ་མ་གཉིས་པས་དེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ས་འོག་མའི་སྐྱོན སྤངས་པ་ལས་དེར་ལུས་དང་སེམས་དག་ཆེས་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་བཤད་ཅེ་ན། གང་གི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་ཆོས་ལྔ་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ།ཆོས་ལྔ་ནི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། ཆོས་ལྔ་པོ་གང་དག་གཅིག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ནང་རབ་ ཏུ་དང་བ་དང་།དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་འདི་ལས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གསུངས་ནས་ཡང་བདེ་བ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ དང་བདེ་བ་གཉིས་ཐ་དད་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཁོ་ན་བདེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལུས་ཀྱི་ ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ན་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་མི་རུང་སྟེ།ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་སྟེ།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལུས་མཉེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ ཡུལ་ལོ།།ལུས་ལ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།

为了说明初禅和二禅中仅有身体的乐受而无轻安乐，所以详细说明'在第四禅中'等。虽然第四禅比初禅和二禅有更多的轻安，但未说有乐受，因此初禅二禅中有感受的乐受，而无轻安乐。否则，第四禅因有轻安，应当更被安立为乐支。
'若谓与乐受相应'等，是说初禅二禅中有乐受，故说与之相应的轻安乐，而第四禅中无乐受，故虽有多轻安，但不与乐相应，所以不说为乐。
'第三禅中有'等，是说第三禅中的轻安最与乐相应，但未说有乐，这是矛盾的。
'因为被舍所破'是说第三禅的轻安虽与乐相应，但因为被舍所破而不说为乐。
'不是的，因为正是由舍而增长'是说不是这样的，因为正是由舍使第三禅中的轻安增长。
怎么知道这一点呢？'因为胜过前二者'，即因为第三禅的轻安胜过初禅二禅的轻安。
怎么知道这一点呢？因为断除了下地的过失，所以在那里身心更加调柔。
'当声闻圣者'等广说。
如何从中分别说明轻安和乐呢？经中广说：'当声闻圣者以身证得离生喜乐，圆满而住时，五法将断除，五法将圆满修习。'
什么是将圆满修习的五法？'内净、喜、轻安、乐、定，这五法将圆满修习'。
因此，从这里可见先说轻安又说乐，所以轻安和乐是不同的。
由此可知，初禅二禅中的轻安本身不是乐。
'入定时如何生起身识'是说，如果承认一切乐根都属于身，那么入定时不应该有身识，因为身识向外攀缘，且不能有两个识同时存在。
'由定差别所生'中，定差别是指第三禅，由此所生即是由定差别所生。
'轻安'是指其中的轻安，因为能使身体柔软。
'领受乐'是指乐的对境。
'遍满身故'是指遍及全身。
入定时身识的生起就是如此。

།གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་མེད་ལ་བདེ་བ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཡང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ པའི་ཕྱིར་དང་།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ལངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལངས་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་ལུས་ ཀྱི་བདེ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རེག་ བྱའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་དུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། གསུམ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མ་ཡིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མིང་ཅན་རེག་བྱ་ཁོ་ན་འཛིན་གྱི།དེའི་ས་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ལ། རེག་བྱ་དང་ལུས་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡན་ལག་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟད་པ་དང་བཅས་པ། ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་མི་རུང་བས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ གཉིས་ཡན་ལག་ཏུ་མི་བརྗོད་ཀྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན།བདེ་བ་བརྗོད་ལ། དེ་གཉིས་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་བཤད་དོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]གསུངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པར་འདོད་དོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་ཀྱི། དངོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་དང་ མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་གྱི།དངོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ཇི་སྙེད་པ་དང་། གཟུགས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་སྙེད་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་ལུས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། རེག་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་དང་འགལ་ཏེ།རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉི་ག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་ནི་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ ཡན་ལག་ལྔར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་བསྟན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པས་སོ།

如果有人说：'由于向外散乱，会导致禅定退失'，这是不对的。因为依靠其力量，禅定反而会增长。正因为如此，才详细说明'从禅定所生'。因为禅定为因的快乐在身体内生起，所以不会向外散乱，而且这种快乐与禅定相应，所以当它显现时，禅定不会退失。
如果说'当身体意识生起时会出定'，是指虽然这种身体意识与等持相应，但它本身是不等持的，因此由于等持的意识灭去，以及不等持的身体意识生起，所以会出定。
所说的'正因为如此'，是指当身体意识生起时不会出定，因为如前所说，从禅定所生的身体内在的身体快乐与禅定相应的缘故。
关于'如果欲界的身根'等广说，是指欲界的身根不是色界的轻安所说的触尘境，也不适合作为缘于彼的识的所依，因为经中说'三者都是自地所摄'。
'不是的，因为生起轻安识'的意思是，欲界的身根只能感知名为色界轻安的触尘，而不是其他同地的法，所以没有过失。
'也成为无漏'是指在无漏禅定中，触尘和身识二者也成为无漏。为什么呢？因为不应该有些支分有漏，有些支分无漏。
又问：'如何触尘和身识是支分呢？'答：不说这二者是支分，那是什么呢？是说乐，而这二者由于与乐相应，以及是乐的所缘，所以说为无漏。
由于身轻安被说为觉支，而觉支是无漏的，所以认为它们也是无漏。
如果说轻安是由于随顺觉支而说为觉支，而不是实际意义上的觉支，那么无漏性也是如此，是由于随顺无漏而说为无漏，而不是实际意义上的无漏。
如果说这与经中'凡是眼、色、眼识，乃至身、触、身识'的说法相违，因为经中说触尘和身识都是有漏的。答：不相违，因为那是针对其他的触尘和身识而说的。
关于'因为乐和喜不相遇'，是说乐受和喜受不会同时存在，因为身识和意识不会同时生起。因此不会成为五支禅。
答：不是的，因为已经说明是可能的，所以与五支的说法不相违。

།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ཡང་ སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་རིམ་གྱིས་འཇུག་གོ། །ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་སྟེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་ལྔ་པོ་རྣམ་ གྲངས་ཀྱིས་ཡོད་པས་ཡན་ལག་ལྔ་ཡིན་གྱི།ལྔ་པོ་ཅིག་ཅར་ཡོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའོ། །གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་དག་ཕན་ཚུན་བཅོམ་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་མི་སྲིད་ཅིང་། རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ས་དང་རྣམ་པ་ པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྟོས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པར་རྒྱས་པར་སྨོས་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡན་ལག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་བོར་ནས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་གསུམ་ བོར་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་ན་དགའ་བ་ཡང་མེད་པས་སོ། །ཡན་ལག་བཞི་བོར་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ན་བདེ་བ་ཡང་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་བོར་ནས་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ ཕྱིར།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་ཡོད་ཀྱང་ལྔ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་ཀྱི། འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གོང་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཐམས་ ཅད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་དེ་རྣམས་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དགོངས་པ་འདི་མི་འདོད་ན་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཕན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་ པ་དག་པས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱུ་གཞན་སྨྲས་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་དག་ཆེས་ཕན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ལེགས་པར་གནས་ཤིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ པ་ལ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཕན་པ་ཡིན་ཡང་ཡན་ལག་ཏུ་མ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་ཏུ་མ་བཤད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཡན་ལག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་ བཞི་བོར་ནས་བསམ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་བ་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་པས་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཆེས་ཕན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ སྟོན་པའོ།།སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྙེད་མངོན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བདེ་བ་རྒན་རབས་རྣམས་ཀྱིས་ཡན་ལག་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞར་ལ་བྱུང་བས་ཆོག་གོ། །རྒྱུད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་འཁྲུག་པས་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གཞོལ་བར་མ་གྱུར་པ་ལ་རྟོག་པ་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་བས་དམིགས་པ་ཆེས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི འཁྲུག་པ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་དང་བར་གནས་སོ།

'如同寻伺'是指，譬如寻伺虽然不会同时生起，但就可能性而言，说是有寻有伺，就像这样。
'如果是所应成立'是指寻伺二者是次第进入，不是同时。这是所应成立，或者说五支是以差别而存在，所以是五支，而不是五支同时存在，这是所应成立。
这是已经成立的，因为心的粗细相互抵触而生起，所以不可能同时存在。粗细依地和行相的差别而有所依待，所以乃至有顶都有寻伺，如前在《俱舍论》第二品中已广说。
因此，初禅所具有的五支，即寻、伺、喜、乐、定这些，正是从这些中舍弃二支、三支、四支而安立。其中舍弃二支而安立第二禅，因为彼处无寻伺。
舍弃三支而安立第三禅，因为彼处也无喜。舍弃四支而安立第四禅，因为彼处也无乐。
正因为如此，舍弃这些而安立其余禅定，所以初禅虽有其他心所，但只说五个为支，而想等则不是。舍弃想等而安立上地诸禅是不合理的，因为那些都是存在的。
因此在初禅中未说那些为支。或者'为何'是说，如果不承许这个意趣，就应当说其他原因。
'如果是为了利益'是说，想等不如寻等是利益，这个说其他原因是'因为念慧更有利益'。念和慧不像寻伺那样是利益，因为善住于念并如实了知时无有沉掉。
因为念慧二者虽是利益但未说为支，所以寻等不是因为利益而说为初禅支，那么是什么呢？是为了舍弃二支、三支、四支而安立第二禅等。
'有些人如此诤论'是说，如果念慧比寻伺更有利益，为何不说呢？这表明自己并不了知。
'古代诸师'等广说是：一切现观的那些都不是支，那么是什么呢？只有某些心所是支，因为古人执取五支等。
附带说到此为止。'心相续寂静而转'中，先前因寻伺的扰动而心未趣入所缘，离寻伺后于所缘更加等持，因此离开寻伺的扰动而安住清净。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་དང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ ས་དག་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་སྟེ་དེ་ནི་འདིར་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དད་པ་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ལ།ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་རྩིང་བ་ཉིད་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། ཞིབ་པའི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་གནས་སྐབས་ནི་དཔྱོད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་གཡེངས་ པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།རབ་ཏུ་ཞི་བར་རྒྱུ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བའོ། །རྫས་གཞན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།ཆོས་གཞན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། སེམས་ལ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའམ། སེམས་ ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།རྣམ་པར་བསྒྱུར་བའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་བསྒྱུར་བའི་མདོ་ལས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ དབང་པོ་དང་།དགེ་སློང་གི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མ་ལུས་པར་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནས། ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། གྲངས་བཞིན་དུ བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ ནས་གནས་ཏེ།འདིར་འདིའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་མ་ལུས་པར་འགག་པར་འགྱུར། མ་ལུས་པར་ནུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་ ལས་དགའ་བ་ཁོ་ན་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་གྱི།བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཡན་ལག་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་ལྔ་དང་གཉིས་པའི་གསུམ་དང་། གསུམ་པའི་ལྔ་དང་། བཞི་པའི་བཞིའོ། །དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་ བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འདོད་ པ་དག་ལས་དབེན་པ།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་རྙོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་སའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་མ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

毗婆沙师们说：'殊胜清净即是信。'因为殊胜清净就是信，所以称为殊胜清净信。这是为了获得第二禅而出离，对于等持地必定出离的确信生起，这就是此处所说的内净。
正因为如此，虽然信是多种善地所共有，但只在第二禅中被安立为支分。
其他论师说：'寻、伺、定都不是异体法，内净也不是异体法。'其中，心的语言粗显运作状态是寻，细微运作状态是伺，不散乱状态是定，极为寂静运行状态是内净。
若问'如何没有异体'，详细来说，心所是存在于心中的，心本身不应成为心所。不仅是其他法，存在于心中的各种状态差别也都是心所，他们如是说。
'这不是论典的宗义'是指寻等不是异体法，或者说心的状态差别是心所这样的说法。
从《转变经》中广说：'五根即是忧根、苦根、喜根、舍根。比丘如实了知已生起的忧根'，乃至'圆满成就初禅而住'。从'忧根完全灭尽'到'究竟'，'诸比丘，这就是从忧根出离。'
同样广说苦、忧、乐、舍诸根，并依次说'圆满成就第二禅、第三禅、第四禅而住'。关于舍根则说'以不作意一切相而成就无相心定，以身证而住。此时他的舍根完全灭尽、完全息灭、遍尽、究竟，这就是从舍根出离。'
因此，依据经典，唯有喜是喜受，而不是乐受。
如前所说的那些支分是：初禅五支、第二禅三支、第三禅五支、第四禅四支。
关于'无离生喜乐'，'离生'是从离而生，无喜乐。为什么？因为未离烦恼，与自地烦恼相应的缘故。
如经中所说：'远离诸欲，远离诸不善法。'
'无内净'的原因是'被烦恼污浊'，意思是被该地的烦恼所染污而不清净。

།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་རྨོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱས་པ་ལ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མེད་དོ། །དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གསུམ་པ་ལ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཡན་ལག་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བཏང་སྙོམས་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཀག་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བཞི་པ་ལ་དེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་གསུམ་པ་ཡང་དེ་བཀག་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་དེས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། ཁ་ཅིག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ལ་ཡང་དགའ་བ་དང་དད་པ་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དག་ཡན་ལག་ཏུ་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དང་པོ་དང་གསུམ་པ་དག་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པ་ཡིན་ལ། གཉིས པ་དང་བཞི་པ་དག་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་གྱི་ཚུལ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྨོས་སོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལུས་མ་རུངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་སྔ་མ་གསུམ་པོ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གཡོ་བ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་ པོ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་གཡོ་ལ།གཉིས་པ་དགའ་བས་གཡོ་ཞིང་། གསུམ་པ་བདེ་བས་གཡོ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་དེ་དག་གིས་མི་གཡོ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེ་རླུང་གིས་མི་གཡོ་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་པའི་བདེ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ན་དྲི་དང་རོ་མེད་པས་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་དོ། དེ་དག་ ནི་རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རང་གི་ས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།།སྤྲུལ་པའི་སེམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ས་གོང་མར་སྐྱེས་པ་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་འདོད་པ་དག་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་གཟུགས་དང་ སྒྲ་དང་རེག་བྱ་ལ་དམིགས་པར་འདོད་ཅིང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་འདོད་པ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དག་པ་པ་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བསྡུའོ།།ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ཅི་རིགས་པར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པར་དག་པ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ།།ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་འཆི་འཕོ་ཞིང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ དུ་སྐྱེ་བ་ནས།བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ན་ཐོབ་པའི་བར་ལྟ་བུའོ།

所谓'由具烦恼的快乐使完全迷惑'是指：由于迷惑，被具烦恼的快乐完全迷惑而失去正念和正知。由于是多种善地法，所以第三具烦恼中也没有舍心，因此它只是二支。
如果问：若无舍心，为何不遮止？因为在第四具烦恼中已遮止它，所以也可以知道在实际的第三中也遮止了它。
所谓'由烦恼成为染污'是指：由于行舍是多种善地法，所以没有清净的舍心，由于烦恼生起而使之迷惑的缘故，也没有清净的正念。
有些详细论述'轻安舍'的说法，按照那些认为在具烦恼中也有喜、信、念、知为支分的观点，第一和第三是四支，第二和第四是三支。
关于'第三禅是有过患的'中，'是'字是为了总结前面的方式，表明具有支分。乐等四种是禅定的过患，因为已断除了苦因不适之身。
关于'被寻、伺、喜、乐所'：如同前三种禅定被寻等所动摇，即初禅被寻、伺所动，第二禅被喜所动，第三禅被乐所动，而第四禅则不为这些所动，如同灯火不为风所动。
'三识身之乐'是指：彼处无香味，故无鼻识和舌识。'因无其他识聚'是指：因为无眼等识。无此则无寻伺，因为它们恒时具有寻伺。
关于'若在第二禅等中'的详细论述：在第二禅等中虽有缘取色、声、触处，及发起表业的心，因此说'对于生于彼处者'等。
'也非自地'是指：那么是什么呢？他们现前初禅地。'如变化心'是指：如同生于上地者欲变化下地的变化而现前下地的变化心，同样，生于第二禅等处欲缘色、声、触及发起表业者，现前初禅地的眼识等和发起表业。
'清净等'中的'等'字包含无漏和具烦恼。'从下地离贪或'是指：例如从欲界离贪，从初禅乃至无所有处离贪，直至有顶之间，除了顺决择分外，获得三种清净。
'从生于下地'是指：例如从有顶死没，生于无所有处，乃至生于初禅时所获得。

།དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དག་ནས་འཆི་འཕོ་བས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ལས་ཐོབ་ཀྱི།ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ཆད་གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བསམ་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི། ཉེར་བསྡོགས་ནི་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལས་འཐོབ་བོ།།དེ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ། སྐྱེ་བ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཅི་མཆོག་།གང་ལས་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དག་པ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་སྦྱོར་བ་ ལས་བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དག་པ་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་ཅིང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཉམས་པའི་ཆ་དང་ མཐུན་པ་འཐོབ་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་སྐྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དག་པ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འདོར་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ། བསམ་གཏན་དག་པ་པ་སྐྱེ་བས་འཐོབ་ལ། སྐྱེ་བས་འདོར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཞེའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པའི ཕྱིར།དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་དྲི་བ་དང་པོའི་ལན་ནི་དེ་ལྟའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་ན་ཡང་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་འཐོབ་བོ།།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་དག་པ་པ་འདོར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་མེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སྟེ། དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་འཐོབ་བོ། །དེ་དང་ལྡན་ པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་མི་སློབ་པ་འཐོབ་ལ།དབང་པོ་འཕོ་བ་ལས་ཀྱང་དད་པས་མོས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས། སྔར་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པ་ན་མི་ སློབ་པ་འཐོབ་པོ།།ངེས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཀྱང་ངེས་པར་འཇུག་པ་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མཐར་གྱིས་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཐར་གྱིས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པས་དེས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཟག་པ་མེད་པ་མི་འཐོབ་པོ།།འཕགས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་འཐོབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་བཤད་དོ། །ཉོན་ མོངས་ཅན་རྣམས་ཉམས་སྐྱེ་ཡིས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་བཏང་བ་ནི་ཡང་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་འཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་ པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དང་པོ་འཐོབ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི། དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ལས་འཐོབ་ཀྱི། ། སྐྱེ་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་འབྱུང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，从无所有处等处死亡转生到下界时也应当如是说。所谓'除有顶'是指，彼处唯从下地离贪而得，而非从下地受生而得，因为彼处以上再无其他处所。此说是就根本禅定和无色定而言，近分定则不同，离贪者也可通过修习而获得。
为何说'不同'？离贪、受生等这些词语有何殊胜之处？为何要特别强调'不同'？因为具有净定者也可通过修习获得禅定或无色定的净定，并获得顺决择分，从退失中获得顺退分。所谓'正因为如此'是指因为从退失中获得顺退分的缘故。
同样，关于'退失和受生'，如何理解？是否有通过净定退失而获得，通过退失而舍弃的情况？是否有通过受生获得净禅，通过受生舍弃的情况？
所谓'通过离梵世贪而舍弃'是指，因为从梵世离贪时，顺退分初禅与烦恼相应，故如同彼地烦恼一样舍弃。这是第一个问题的答案。
所谓'从离梵世贪而获得'是指，若从离梵世贪退失，则如同彼地烦恼一样获得顺退分。所谓'从离欲界贪而舍弃'是指，当从离欲界贪退失时舍弃净定。
同样，对于第二禅等也应当如理解说。无漏定是通过离禅定或无色定的贪欲而得，从不具者获得具有。具有者通过尽智获得无学，通过根转也唯有具足无漏信解脱者获得见至，获得先前未得者。
同样，时解脱者在证得不动时获得无学。关于'从决定入定'等广说，虽然以离贪为先，在决定入定时最初不是也获得无漏定吗？因为不能次第获得，所以不是必然的。次第者依止未至定而入决定，故不能获得根本禅定的无漏定。
圣者必定获得，如何必定获得已如是说。'诸有漏定以退生'是指，从有漏初禅离贪而舍时，又从彼离贪退失而获得。从第二禅等生于初禅时获得有漏初禅，对其他同理应当如是说。
有漏有顶唯从彼离贪退失而获得，非从受生而得。'第二禅和第三禅地'是指应当配合'净定和无漏定'来理解。从无漏不生有漏，因为极不相顺的缘故。

།ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ གཅིག་རྒལ་བ་ཡིན་པས་གསུམ་པའི་གོང་མ་ནི་མི་སྐྱེའོ།།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་རྫས་བཅུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་མཇུག་ཐོགས་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ ཐོགས་སུའོ།།དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་འོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པར་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། །རང་གི་ས་ པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་པ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བདུན་སྐྱེ་སྟེ། རང་གི་ས་པ་གསུམ་པོ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། དག་པ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པ་དག་པ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བརྒྱད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་དགུའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བཅུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བཅུ་གཅིག་གོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་པ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དག་པ་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་སྐྱེ་ན། ཟག་པ་ མེད་པ་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་འཆད་དོ། །རང་གི་ས་པའི་དག་པ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ས་གོང་མ་པའི་དག་པ་པ་འམ། ཟག་པ་མེད་པ་འམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ ཡང་མ་ཡིན་པའོ།།ས་འོག་མ་པ་ནི་དག་པ་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པས་གཟིར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའོ། །དགེ་བ་ལས་འཕོས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་ པ་ལ་སྡིག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་ན་དེ་དེའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ནམ་ཕྱེད་ཀྱི་ཚེ་སད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བློ་བསྐྱེད་ནས་ ཉལ་ན།རྒྱུན་སྔོན་གྱི་བསམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དུས་དེ་ཁོ་ནར་སད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། ས་ འོག་མ་པ་ཡང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་སྐྱེའི་གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། དག་པ་ལས་དེ་བཞིན། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་རང་དག་དང་། །ཉོན་མོངས་ཞེས་དེ་སྐད་དུའོ། །འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས ཡིན་ལ།དེ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་པ་པ་སྲིད་པ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་མཉམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་དང་གོང་ མ་དང་འོག་མའི་ས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེ་སྟེ།དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་འཕོ་ན་འགར་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ས་འོག་མ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་སྐྱེའི།ས་གོང་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于超越等至是跳跃式的，所以不会在第三禅之上生起。
其他禅定和无色定之后也应当配合十种法，这是指在第三禅、第四禅之后，以及空无边处之后。
由于其所依和所缘是下地的缘故，是说因为法智依于欲界，缘于欲界，所以在法智之后不入无色定。
自地烦恼等，是说在初禅清净之后生起七种：自地三种无漏、清净、有烦恼，以及第二禅和第三禅地的清净和无漏。
如是，在无所有处之后有八种。在第二禅之后有九种。在识无边处之后有十种。
同样，在其他禅定和无色定之后有十一种。
在无漏之后不生起有烦恼，这是因为与烦恼的运作完全相违。
此外，清净在一切之后都能生起，更何况是无漏。如是说到'清净有四种'。
自地的清净和有烦恼是指，既非自地的无漏，也非上地的清净、无漏或有烦恼。
下地只是清净，既非有烦恼，也非无漏。
为烦恼所困是指被烦恼所压制。
从善法转起是指，如同对罪见罪，那是其正见，故唯是善法而非有烦恼。
思维后广说是指，譬如若想着'我要在半夜醒来'而入睡，由于随顺前行的思维，就会在那个时候醒来，这是相似的。
无漏在有烦恼之后决不生起，是说自地也不生，下地也不生的意思。
因为是入定的时候所以如是说，是指在清净和有烦恼之后只生起自地的有烦恼，而非他地的。
如何说呢？如说'清净之后亦如是，自地烦恼亦，从烦恼生自净及烦恼'。
死时广说中，死时是指死有的阶段，那也是等持，所以可能生起清净禅定。
生于净禅所得的生得善法等持，称为清净。
其后生起自地、上地和下地的结生心有烦恼，因为以善心死亡时，不会妨碍任何结生。
从有烦恼等，是说生起下地的有烦恼，而非上地的，因为未离自地贪故。

།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་མཐུན་པའི་ངེས་ པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ།ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡོད་ཀྱི། ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་ནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་གཅིག་སྟེ། དེ་གཅིག་པུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ནའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་དག་པ་པ་གང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཀ་ཡང་ངོ་། ། འབྲེལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ས་དང་ས་འོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་ གཏོགས་པ་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་ཏོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ས་བདུན་དང་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་ པ་མེད་པ་འདོད་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །ཅུང་ཟད་ཀྱང་དགོས་པ་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དགོས་པ་མི་བསྒྲུབ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་རྩེར་འཕགས་པའི་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་ བྱ་བ་ལ་འཕགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་དེའི་ཟག་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། རང་གི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཡང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་མེད་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མེད་པས་དེར་སྐྱེས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས ལམ་འོག་མ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལས་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དེ་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཀྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐག་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྲིད་པ་སྨོས་ པས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མདོ་ལས་སྲིད་པ་ནི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་རྣམས་ནི་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲེད་པ་ནི་རང་གི་ སའི་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ། དཔེར་ན་གང་ལ་འདོད་པའི་སྲེད་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དགེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་གྱི་སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

关于有顶三种，除了殊胜分随顺以外。在有顶中，除了见道随顺的顺决择分和无漏随顺的顺决择分以外，没有殊胜分随顺，因为上面没有其他的缘故。
退分随顺是随顺烦恼生起。这并不是说从那里必定生起烦恼，对其他也应当如理而说。
在顺决择分之后只有一个，即只生起那一个，就是唯有顺决择分。其他人说殊胜分随顺也会生起。
从无漏出定时现前哪些净法呢？除了退分随顺以外的三种都是。
关于相续，是按照次第，即是按照顺序和逆序。
因为无烦恼和得定自在的缘故。无烦恼是因为是阿罗汉的缘故。得定自在是因为是不时解脱的缘故。
同样，其余诸法也在自地和下地。有漏的无所有处除有顶外依止八地。无漏依止九地。
有漏和无漏的识无边处依次依止七地和八地，乃至有漏和无漏的初禅依止欲界和初禅。
一点也不起作用，意思是一点也不成就作用。为什么呢？因为低劣的缘故。
有顶圣者的无所有，圣者是指无漏，在有顶现前无漏的无所有处，从现前中断除其漏。'是'字表示特别指出的意思。
因为自身没有和那个接近的缘故。没有无漏道就不能获得阿罗汉果，有顶也没有无漏，所以生在那里获得阿罗汉果的人现前下地的道也无过失。其中只现前无所有处地，而不是其他，因为那个最接近，因为已经熟习的缘故。
说'有'是指有漏法，因为经中说：'何为有？即是有漏法。'
诸地是被爱欲所限定的缘故。爱欲必定缘于自地的缘故。这两者所限定，如说'贪爱欲界烦恼增长者即是欲界'等。
因为会成为善法的过失，所以对无漏也不是，缘于无漏不应该是爱，因为说'非贪因所断'。对此的希求是对善法的欲求，而不是爱。

།གཟུགས་ མེད་དངོས་གཞིའི་དགེ་རྣམས་ཀྱི།།སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་གཞི་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་དག་ནི་ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དགེ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་བསྡུའོ། །ཟག་བཅས་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་འོག་མ་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དང་།དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། བསམ་གཏན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དག་ནི་དམིགས་པ་ལས་འདའ་བ་མེད་པས། ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ས་འོག་མ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཁོ་ན་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡིན་མོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྨོས་པས་ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ ཕྱིར་ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དགག་བྱའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་གཞི་བཀག་པས་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉེར་བསྡོགས་དག་ནི་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ས་འོག་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡིན་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་ པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་བར་དུའོ།།རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཞིག་སྲིད་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ཅི་རིགས་པར་སྤོང་ངོ་།།ཟག་པ་མེད་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། དངོས་གཞིས་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་དག་པས་ཀྱང་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་པ་པས་ཀྱང་མི་སྤང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རང་ཉིད་དྲི་མ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འོག་མ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དག་པ་པས་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྤོང་སྟེ། དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་མི་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར ནི་མི་རིགས་ཏེ།སྲོག་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་གཅིག་ཏུ་འཆིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་ལས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་ མོངས་པ་གང་ཞིག་དངོས་པོ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ནི་དངོས་པོ་དེ་གཞོམ་པར་མི་ནུས་ཏེ།དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམན་པས་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྤོང་བར་མི་རིགས་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོ་སྤོང་བ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

关于'无色定的善法，其所缘是有漏下地'这句话，说'根本定'是为了排除近分定，因为近分定是缘于下地的。说'善'是为了遮除与味相应的，即摄集善法和无漏法。说'有漏'是因为它缘于无漏。
所说'非下地有漏法'是因为下地是不寂静的缘故，而彼等是极其寂静的缘故。正因为如此，说是'一切方面皆已超越'，而非说禅定，因为禅定不能超越所缘，是执著的缘故。
无漏所缘不仅是自地和上地，也包括下地。这又是法智和类智随顺品二种，因此说'一切类智随顺品'。
所说'非法智随顺品'是因为缘于自己的对治，所以只有类智随顺道是它们的所缘，而非法智随顺品。
若问法智随顺品不也有些是对治吗？虽然是，但不是一切。由于无差别地说'无漏所缘'，会导致下地的灭也包含在内，因此说'也非下地灭'，因为是从所断的角度缘于彼。
广说'排除根本定，近分无间道等'，近分无间道的所缘是下地。其中，空无边处近分无间道的所缘是第四禅，乃至有顶近分无间道的所缘是无所有处。
关于'这三种'，即禅定、无色定和无漏，以及烦恼中，以何种无漏断除相应的烦恼呢？是以根本定，因为后面将明确排除'也非以近分净'。
若净法尚且不能断，何况烦恼，这是因为其本身有垢染的缘故。
关于'已离贪故非下地'，以禅定和无色定根本定清净不能断除下地烦恼，因为已经离彼贪故。未离下地贪者不能入禅定根本定。
关于'正因非其对治故，非自地'，它不应成为彼对治，因为会导致一切生命无烦恼的过失，以及为彼烦恼所系缚的缘故。如何呢？因为彼地烦恼从彼增长的缘故。任何烦恼于任何事增长，即不能摧毁彼事，如贪等烦恼本身。
关于'极殊胜故非上地'，以劣法断除殊胜法是不合理的，若不如此，则欲界也应能断除初禅，这将成过失。

།ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ བས་ན་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོའོ།།གང་གིས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་གང་གིས་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དེ་དག་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དག་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །དེ་དག་ལ་ཚོར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གཞི་དང་འདྲ་བར་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ན་དགའ་བ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ན་བདེ་བ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ན་བཏང་སྙོམས་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འབད་དེ་དྲང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་འབད དེ་དྲང་བར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ས་འོག་མ་ལས་ཡིད་བྱུང་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་མེད་པས་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན། རོ་མྱང་བ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།སྲེད་པ་དང་བཅས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་འཕགས་པའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེས་ནི་རང་གི་ས་ལས་ཀྱང་ཡིད་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པས་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་ མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དང་། འཆི་འཕོ་བའི་སེམས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བཀག་གི་།སྐྱེ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཁ་ཅིག་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།རོ་མྱང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་ པོ་ན་ལ་ལ་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡོད་ལ།ལ་ལ་ན་དཔྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མ་ཡིན་པས་དེར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་བརྗོད་དོ། །དེ་བདེ་མིན་སྡུག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་ མེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མེད་ལ།ཞི་གནས་དམན་པ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་བཅས་པས་དྲང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལམ་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་བཅས་པས་དྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་ཙམ་ཞིག་བཀག་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྟོག་མེད་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །ཡུལ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་ ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་མ་ཡིན་པས་ཡུལ་སྨོས་སོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མཚན་མའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ་འདི་ལས་ཡུལ་ཆོས་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྒྱུ་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་མཚན་མ་མེད་ པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དུས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་ལ་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

所谓'是下地的对治'，是因为由此而离下地的贪欲，所以是下地的对治。
所谓'由何而入'，是指由何近分而入彼等静虑和无色定的根本定，'现前'是其同义语。
所谓'彼等是否也是三种'，是指清净、无漏和有烦恼。
所谓'彼等中受是否也如是'，是问近分定是否如根本定一样，初静虑和第二静虑近分有喜，第三静虑近分有乐，第四静虑近分有舍。
因为是需要努力引导的缘故，所以具有舍根。因为是无功用生起的道，所以与味相应，而非需要努力引导。
因为未离下地厌离，所以无喜乐而与舍相应。因为是离贪之道，所以不与味相应。与味相应者不适合成为离贪之道。
有贪者不能断除烦恼。
所谓'初圣'等，由于具有对自地的厌离，是下地的对治，所以是无漏。
那么，《毗婆沙论》中说近分定是结生心和死心，这如何不与烦恼相应的心无结生相违而导致近分定与味相应的过失呢？
此非如是，彼等是遮止等持位的烦恼，而非生起位的烦恼。为显示此义，广说'近分心'等。
有些说'三种'，是因为有结生心和有味定。
所谓'义各异'等，近分定是入根本定的因。
所谓'无差别故'，如初静虑中有些有寻有伺，有些唯有伺，第二静虑等则不如是，故彼处未说殊胜静虑。
所谓'彼无乐不乐'，因彼处无三识身故无乐，因止观劣故有功用引导故无喜。正因如此是难道，因为是有功用引导。
所谓'仅遮寻故'，因说'无寻殊胜静虑'故。
所谓'缘此等持是无相等持'，从无相而生故名无相。
所谓'五境'，因境极能夺故，根不如是，故说境。
所谓'有为三相'，即生、老、无常。
有人说：相声是因的异名，由此有无相无因的境法，故名无相。
有人说：因离时相故，涅槃是无相，缘此的等持是无相。

།སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་སྟོང་ཉིད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བདག་མེད་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཉེ་བ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ། སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བའི་གཉེན པོ་ཡིན་ནོ།།བདེ་བའི་རྣམ་པ་ལྷག་མ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་། འགོག་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལས་གཞན་པ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །རྣམ་པ་བཅུ་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ་གཉིས་དང་།ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཞིའོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་དག་གིས་ཡིད་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ཀུན་ འབྱུང་ནི།མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དེའི་རྒྱུ་དག་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཡིད་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ཡིད་བྱུང་ལ། རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཀུན་འབྱུང་ བ་ལས་ཡིད་བྱུང་བའོ།།གཟིངས་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གཟིངས་དང་འདྲ་བ་ཡོད་པས་ན་དེ་ནི་གཟིངས་ལྟ་བུའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་གཟིངས་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་བ་དང་འབྲེལ་པས་ན། ལམ་ནི་གཟིངས་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ལ་གཟིངས་ དང་འདྲ་བ་ཡོད་པ་སྟེ་སྟོན་པ་ནི་དོར་བར་བྱས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་གཟིངས་ལ་བསྟན་ནས་ཆུ་བོ་རྒལ་བ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་དོན་བྱས་ཟིན་ཏེ་གཟིངས་འདོར་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་རྣམས་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་དེ་དག་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་ཞིང་དེ་དག་ལས་འདའ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་ བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟོང་པ་དང་།བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་འཛིན་མོད་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ལ་ཡིད་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་དག་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡང་མཚན་ ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་གཟུང་བཞིན་པ་ལས་ནི་ཡིད་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །དག་དང་དྲི་ མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།དག་པ་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དྲི་མ་མེད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ ཁྱད་པར་ཅན་དང་།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་བརྒྱད་ནའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ནི་གང་ན་ལམ་ཡོད་པ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པ་ས་གཞན་དགུ་ནའོ། །དེ་དག་དྲི་མེད་རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་མོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཡང་ཡིན་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཐད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

'空性无我即空性'这句话的意思是，由于三摩地具有无我和空性的行相，因此它是对身见的对治。因为身见有两种形态，所以无我的行相是对治我见，空性的行相是对治我所见。
'与其余乐行相相应'这句话是指，除了空性、无我行相和灭谛行相之外，与其他谛行相相应的三摩地。
'是十种行相'这句话是指，无常和苦的两种行相，以及集谛和道谛各有四种行相。
'因厌离无常、苦及其因'这句话是指，由于无常、苦及其因即集谛而生厌离。以无常和苦的行相而厌离苦谛，以因、集、生、缘的行相而厌离集谛。
'如筏'这句话是指，因为它具有如筏的性质，所以称为如筏。其本质即是如筏，因为与渡越轮回大海相关，所以道如筏。
至于'如何具有如筏的性质'，是说因为要舍弃的缘故。比如依靠筏渡河的人，并非要永住于筏，用完即可舍弃，这个道理与之相似。
'因为趣向超越彼等'这句话是指，趣向超越苦、集、道等。其本质即是趣向超越彼等，所以如此说。
这样解释：因为具有无常等行相的三摩地对苦等谛不生欢喜而趣向超越彼等，所以称为无愿。
'因与涅槃相似'这句话是指，虽以空性和无我行相了知苦谛，但并不厌离彼苦谛。为什么呢？因为与涅槃相似。空性和无我不仅是涅槃的特征，也是一切法的共相。
正如不会厌离被认知为空性和无我的涅槃一样，所以无愿三摩地不具有这些行相。
'清净无垢'中，清净是指顺决择分位，无垢是指见道位。
'世间的存在于十一地'这句话是指，存在于欲界、未至定、殊胜静虑以及八个根本定（四静虑四无色定）中。
'出世间的存在于有道之地'这句话是指，除欲界和有顶外的其他九地。
'彼等即是无漏解脱门三种'这句话是指，解脱门不应该是有漏的，解脱门而又是有漏是不合理的，正因为是解脱门的缘故。

།འདི་དག་གི་རྣམ་པར ཐར་པ་འཇུག་པས་ན་དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།སྒོ་མོ་དང་འདྲ་བ་ནི་སྒོ་སྟེ། ཐར་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐར་པའི་སྒོ་བཤད་དོ། །གང་ཞིག་གང་གི་གཙོ་བོའི་སྒོ་མོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་ དུ་གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མི་སློབ་པའི་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེའི་རྗེས་ལ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱང་སྟོང་ངོ་ཞེས་མི་ སློབ་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་ཤིང་གི་རོ་མེར་བཅུག་ནས་དེ་ཚིག་པ་དང་། ཤིང་དེ་ཡང་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བསྲེགས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་ ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་རྗེས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་སྐྱོ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ནི་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་དག་ལ་ཡང་མངོན་པར་དག་པ་ཡོད་དེ། འཁོར་ བ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའི། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་ནི་མི་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དབེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་གཅིག་པུ་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ལམ་སྟོང་པ་ མཐོང་བས་སྐྱོ་ནས་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།སྨོན་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་སྐྱེས་པའི་སྨོན་པ་མེད་པ་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་མི་སློབ་པ་དེ་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ལ་སོགས་ པར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་སུན་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པས་ལམ་ལ་སྡང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མི་རྟག་ པའི་རྣམ་པ་ལམ་ལ་སྡང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ལམ་དང་རིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདིའི་ སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡིན་ཞེ་ན།མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པ་ལ་དེའི་རྗེས་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འདའ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་དག་བྱུང་བར་མ་གྱུར་ན། མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ།།མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་དག་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པས་འགོག་པར་འགྱུར་ཏེ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ། །འཇུག་པ་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མེད་ཅེ་ན། མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཞིག་འཕགས་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་ པ་དེ་གཏན་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲིམས་ཏེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཞེས་སྔར་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོར་བཤད་ཟིན་ཏོ།

由于进入这些解脱之相，所以它们是解脱之门。如同门户般称为门，解脱之因称为解脱门。某物是某事的主要门户，则称为其门。
因缘于空性故称为空空性，其他二者也应如是说。
详细说明'无学'。以空性观想诸取蕴为空，以空空性于其后所生善根门中，无学者观想'空性你也是空'。
譬如有人将木柴投入火中，木柴燃尽，如是以空性烧尽烦恼后，又以空性破除彼空性。此应于入空性行相后修习空性，而非于入无我行相后修习，因为彼与厌离相顺。如见空性般见无我是令人厌离的。
见有为无我者亦有清净，因为未见轮回为空故。正因如此，此三摩地虽具二相，但称为空性，而不称为无我性，因为空性行相是极为远离之因。譬如独行者见空旷道路而生厌离迅速前行。
以无愿观想诸取蕴为无常，其后所生无愿之无愿，即无学者观想为无常。
非是苦，亦非因等者，'等'即是集、生起、缘之行相，无漏法非是彼等相，因为彼非集等相之意。
彼非与苦相关，因为彼是趣向灭苦之道故。亦非道之诸行相，因为彼以破除行相而入故厌恶于道。此无常行相厌恶于道，故非道理等行相。
无相之无相三摩地是无学无相以无分别灭于寂静行相而缘。
云何是此无分别灭？从无学无相三摩地起后，其后所有有漏刹那若未生起，则无学无相刹那将生起。
彼等无学无相刹那以缘不具足而无分别灭所灭，于无分别灭以寂静行相而缘。因为是断绝趣入之相故唯是寂静行相。
因无漏中无择灭故唯缘无分别灭。又为何无漏中无择灭？因无违品故。如前已在俱舍论第一品中说明：为断除与诸圣者相违之法而精进，与有漏法分离即是择灭。

།འགོག་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་རྟག་པ་ པ་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགོག་པའི་རྣམ་པར་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པར་མ་ ཡིན་ཏེ།གྱ་ནོམ་པ་ནི་དགེ་བ་དང་དྲི་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་ན། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པར་མི་དམིགས་སོ། །བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་ པས་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་སྡང་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་དེ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་གཉིས་ནི་སྟོང་པ་དང་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བར་རིགས་ན།གསུམ་པ་ནི་བཞི་པར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བ་ཉིད་དུ་རུང་ཞེ་ན། མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ལ་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྡང་བ་མ་ཡིན་པའོ།།མི་ནང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དག་གི་ནང་དུའོ། །དེར་ཡང་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པའི་གླིང་གསུམ་དུའོ། །སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སྐྱེས་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། བུད་མེད་དག་ ཀྱང་ཚེའི་འདུ་བྱེད་འཇོག་པ་དང་གཏོང་བ་དག་ལ་དབང་བ་ཡིན་ནོ།།ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ཡང་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས། ནང་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཅི་ནས་ཀྱང་ རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཟག་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་འདུ་བྱེད་འཇུག་པ་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་འདྲ་བ་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་ཀྱི་ལྷ་དག་གི་ནང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་རྣམས་ ནི་ཕལ་ཆེར་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་གཡོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་སློབ་པ་དང་། དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་སྡང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སྟེ།དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ལ་བརྩོན་པ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་སུན་འབྱིན་པར་མི་ནུས་སོ། །ཉེར་བསྡོགས་བདུན་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་མ་གཏོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཞི་བ་དང་རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་འོག་མ་དང་གོང་མ་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་སུན་འབྱིན་ནོ། །ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྒོམ་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་གོམས་པར་བྱས་ལེན་མང་དུ་བྱས་ན། མཐོང་བའི ཆོས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། འདི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་གང་ཞིག་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚངས་རིས་པ་གང་དག་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་རམ། བསམ་པ་འམ། ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་འགའ་ཡང མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'非灭、非殊胜、非出离之相'的解释：由于与无常性的灭是共同的缘故，所以不是灭相。若不如此，则无学圣者的殊胜等持就不会以此为所缘，因为取蕴也是无常的缘故。
由于是无记法，所以不是殊胜相。如经中所说：'殊胜是善法和无垢'，而不经观察的灭是无记法，因此不以殊胜相为所缘。由于非离系，所以不是出离相，因为不经观察的灭并非从轮回中出离。
关于'厌恶圣道'的解释：如何厌恶？因为背离空性等诸相。首先，其他两种等持是以空性和无常相缘于圣道，所以厌恶圣道是合理的。但第三种等持归入第四种，是缘于无为法，如何能成为厌恶圣道？因为赞叹无学等持不入的因法。
'无漏者则不如此'是说无漏等持不会这样厌恶圣道。
'人中'是指在人道中。其中是指除北俱卢洲外的三洲。由男女所生，不仅是男人，女人也有能力保持和舍弃寿行。
'在天界中'的解释：因为人的身体虽然殊胜，但仍是病、老、死等的所依，如同内等，所以瑜伽行者为了完成所作而入无漏行时也会产生不顺想，引发这种对行的不顺想。因此只在人道中生起，而不在天界中，因为诸天大多以善业异熟感得无过失之身。
'对不动'是说，因为有学和时解脱阿罗汉还有余事要做，所以不会厌恶圣道。'其他阿罗汉则不然'是指时解脱阿罗汉，因为他们精进守护圣道，所以不能摧毁。
'除七近分'是说除第二禅等的近分定，因为它们以寂静、粗重等相入，对上下地决定，所以能摧毁圣道。
关于'复有四种修等持'的广说：若于等持多修习、串习、数数修习，有得现法乐住，也有得天耳通智见，也有得慧分别，也有得漏尽。因为这是第一种，所以说'其他诸种'是指第二等。
这也能得后世安乐住，如经中说：'长老比丘所体验的离生喜乐，与生于梵天界者所体验的喜乐，二者之间没有任何差别、意乐或区分。'

།དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཁོ་ནར་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་ བར་གནས་པ་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། གོང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཁོ་ན་བཤད་ཀྱི། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞེན་པ་རྣམས་འདོད་ པའི་བདེ་བ་ལ་འདུན་པ་བཟློག་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཚེ་ཕྱི་མའི་བདེ་བ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འདིར་སྔར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིས་དེར་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཟེར་རོ། །ཡང་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་བཞིན་ དུ་ཡང་མདོ་ལས་དང་པོ་ཁོ་ནར་བཤད་ཅེ་ན།རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཉེས་པ་མང་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དེའི་བདེ་བས་བློ་ལྷག་པར་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་ཡིན་ཏེ། འབྲོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ངལ་ཞིང་སྐོམ་པ་ཆུ་རྙོག་པ་ཅན་གྱིས་ཚིམ་པ་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་བ་དམིགས་པའི་ཡང་ཕྱིར་ ཏེ།འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་དང་། འབྲས་བུའི་ལམ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པས་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བཤད་དོ། །མིག་གི་མངོན་ཤེས་མཐོང་འགྱུར་འདོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ།སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བློ་དབྱེ་འགྱུར། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དེ་དག་ནི་ ཁམས་གསུམ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་བཟུང་སྟེ།མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཅི་རིགས་པར་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དང་། ཐོད་ རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་གནས་ཐོབ་པ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་གཅོད་པའོ། །འདིར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་ བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་སྟེ།བདག་ཉིད་ཆེད་དུ་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ན་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་དག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果问为什么只说现世安乐住呢？为此说'因为来世安乐住是不确定的'。一切诸佛等都是现世安乐住，但并非一切都确定来世安乐住。为什么呢？因为对于退失、上生和般涅槃者来说是没有的。因此只说现世安乐住，而不说来世安乐住。
其他人说，为了使执著现世的人们转离欲乐而修习禅定之乐，因为来世安乐依赖于现世。如此也说过'此处先入定者后生彼处'。
又问，既然一切禅定都是现世安乐住，为何经中只说第一禅呢？瑜伽师从多过患的欲界超越出来，以其乐而心得满足，如同在荒野中疲劳口渴时以浑浊水得到满足一样。
也是为了证得一切圣道之乐，此处包含一切菩提分法、九遍知、沙门果道果所摄及三界对治，所以说此为现世安乐住。
关于'欲得天眼通见'，是以果标因，因为天眼通不是修习禅定，而是修习禅定的果。
'知'与'见'，其中'知'是与意识相应的智慧，因为分别'这些众生具有身恶行'等。'见'是与眼识相应，因为无分别。
关于'修习所生慧分别'，这些是从三界欲界行的无表戒开始，不净观、入出息念等，以及闻思修所生、无漏、解脱门、超越等至、漏尽通等，以这些法增长智慧。'修习所生'是区别于生处所得。此处由于与禅定相应，故假说修习禅定于修习所生功德。
第四禅金刚喻定随顺相应及其眷属，即是修习漏尽定。
关于'自身专注'，是指为自身而作。
因此只说第四禅，是因为佛世尊依止第四禅而现证无上正等菩提。
因为缘无量众生，是说他们的所缘是无量众生。其他人说，因为成办无量福德，及因为有无量可意果报，所以称为无量。

།གནོད་ སེམས་ལ་སོགས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས་བྱམས་པ་བསྟེན། གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་ན་གནོད་སེམས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བ་སྤོང་བར་འགྱུར། དགའ་བ་ནི་མི་དགའ་བ་སྤོང་བར་འགྱུར། བཏང་སྙོམས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་སྤོང་ བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བཞི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མ་ཚང་བ་དང་ལྷག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་མི་སྡུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་དམར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ལྷག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། བཏང་སྙོམས་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ལ་མ་རེག་པར་སེམས་ཅན་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཟེར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་། བསྙེན་བཀུར་དང་། རེག་བྱའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་ལ། མི་སྡུག་པ་ཡང་དེ་སུན་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པས་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་ པོར་རིགས་ལ།བཏང་སྙོམས་ནི་ཕ་དང་མ་དང་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་ཙམ་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱམས་པ་ལྟར་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །གནའ་རབས་དག་ན་རེ་དགའ་བ་ཡིད་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དགའ་བ་ནི་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཏང་སྙོམས་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །མ་ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།གནོད་སེམས་ནི་ཆགས་པས་དྲངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པའི་སྒོ་ནས་བྱུང་བའི་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བཏང་སྙོམས་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །བྱམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཀྱང་ཁྱད་པར་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ གནོད་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ།བཏང་སྙོམས་ནི་མ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཛའ་བས་སྐྱེད་པའི་སྡང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བར་མར་གནས་པའི་མ་ཆགས་པ་དང་ ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སྒྲ་བརྗོད་ཀྱི།ཆོས་གཅིག་ཆོས་དུ་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་མེད་དོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པར་མི་བྱེད་ལ། ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བྱམས་པ་ནི་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་འདྲ་བར་ གནས་པའོ།།སྙིང་རྗེ་ནི་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའོ། །དགའ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་གིས་དགའ་བའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དག་ལ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དག་ལ་མི་གཏོང་བའོ། །བར་མར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བཏང་སྙོམས་ སུ་འདོར་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།།དེ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དེ་ཡོད་པས་ན་དེ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་སྟེ། མི་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ལའོ། །གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་ཤོག་ ཤིག་སྙམ་པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བསམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

'对于害心等的对治'这句话是说，经中说道：如果修习慈心，熟习慈心，多次修习，就能断除害心。悲心能断除损害心，喜心能断除不喜，舍心能断除欲贪和害心。
因此，正好是四种，不多不少。色贪的对治是不净观，这是因为通过观想腐烂、变红等相而背离。淫欲贪的对治是舍心，这是因为淫欲贪是由对众生过分执著可爱相而起，而舍心是不执著可爱不可爱相，只是了知众生的本质。因此，淫欲贪的对治是舍心。毗婆沙师如是说。
详细来说，淫欲贪是从色相、形状、承事和触感而生，不净观也是以破除这些方式而入，所以适合作为淫欲贪的对治。舍心是因为不分别父母子女等，只是执持众生的本质，所以是其贪欲的对治。
悲心也与此相似，是指如同慈心一样是无嗔的自性。古代有人说喜心是喜悦的自性。其他人说喜心是与喜共同运作的极喜，是行蕴所摄。
舍心是无贪的自性。有人认为，既然是无贪的自性，就不应该成为害心的对治。对此回答说，因为害心是由贪引生的。由贪而生的害心以舍心为对治，所以并不矛盾。
虽然慈心和舍心都是害心的对治，但区别在于：慈心因为是无嗔的自性，所以是一切害心的对治；舍心因为是无贪的自性，所以是由亲爱而生的嗔恨的对治。
这两种自性都可以，为什么呢？因为是贪和嗔的对治。这里所说的舍心是指处于中庸状态的无贪无嗔的自性，而不是说一法具有多法的自性。这将会说明'不执著也不嗔恨'的道理。
其他人说：慈心是从内心深处对一切众生如同对待自己一样安住。悲心是对他人的痛苦不生欢喜。喜心是对他人的圆满功德而生欢喜。舍心是对利益和损害的因缘不执著。
处于中庸是指以舍弃利害的方式。'对于不具足这些的众生'详细来说，具足是指具有那些快乐，不具足是指不具有这些的众生。'心想愿他们获得'是指愿众生获得快乐，愿他们解脱痛苦。

།ཡང་ན་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་པ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་བསམ་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་འཁོར་དང་བཅས་པའོ།།བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། མོས་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །མོས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མོས་པར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། །གང་གི་ཕྱིར་བདེའོ་སྙམ་པའི་མོས་པ་དེ་དེ་ཁོ་ན་ ལྟར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ནིའོ། །མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིད་ལ་རྒྱུར་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་དུས་གཞན་དུ་གནོད་སེམས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེའི་དབང་གིས་སུ་ཡང་བདེ་ བར་མི་འགྱུར་བས།དེ་བསྒྲུབ་པའི་ངལ་བ་དོན་མེད་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྒོ་ནས་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམ་པར་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཁམས་གང་ན་དགྲ་བོ་དང་མཛའ་བོ་ དང་བར་མར་གནས་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་གནོད་སེམས་དང་ཆགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པ་དང་། གང་དག་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་སྲིད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་དག་གི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་མེད་དོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཡུལ་ནི་ཡིན་ནོ། ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ཤེ་ན། སྣོད་ཀྱིས་སྣོད་ལ་གནས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། གནས་ཀྱིས་གནས་ཅན་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སྣོད་དང་མཚུངས་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ན་གནས་པ་དག་ལ་མོས པ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགའ་བ་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གི་ལྟར་ན་དེ་དག་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དགའ་བ་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན་དགའ་བ་ཡོད་ཀྱི། གོང་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཡིད་ལ་ བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ནི་དྲུག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། རགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཞན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་ པ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དངོས་གཞི་དང་སྦྱོར་བ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་ལ། འགའ་ཞིག་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁ་ཅིག་གི་ནི་དངོས་གཞིའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་དེ། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དེས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་དག་ནི་ས་དགུ་པ་སྟེ། དངོས་གཞི་དང་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དག་ནི འདོད་པར་གཏོགས་པའོ།།ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ན། དངོས་གཞི་དག་པ་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

或者说，正确的发心不会变成颠倒。其中发心是指无嗔恨的发心、善法，即愿众生获得安乐的心及其伴随的心所。由于发心不颠倒，所以不会变成颠倒。
那么，为什么说发心是不颠倒的呢？因为有信解想，所以这样说。信解想就是对信解的认知，因为对安乐的信解就是如此认知，而不是其他，所以没有颠倒的过失。
如果有人认为这是不善的话，就是说如果认为因为是颠倒所以不是善，那么这是不对的。为什么不对呢？因为这是善根。
怎么是善根呢？因为善根本身是对治嗔恨等的因，这样说是因为当想着愿众生获得安乐时，其他时候就不会生起嗔恨。其他方面也是如此。
如果说因为这样做也不能让任何人获得安乐，那么为此付出的努力不是毫无意义吗？不是毫无意义的，因为通过这种方式能够降伏嗔恨等过失。
其中'所缘'是指缘欲界众生，即在某一界中有敌人、亲人和中立者，有心的嗔恨、贪著和不和，有利益、损害和舍，正是这些才是他们的对境，所以无量心不缘色界和无色界。但大悲心则可以缘。
如果是缘众生，那么为什么说'专注一方'呢？这是以器说明住器者，意思是以处说明住处者。即对与器相应、成为一味的众生生起信解，这是词义。
'喜在二禅中'，按照某些人的观点，这些是由修行而生，喜是意乐根，按照他们的观点，初禅和二禅中有喜，而上面则没有，因为没有意乐根。
'其余在六中'是说因为是等持的缘故所以不在欲界中，因为一定缘粗重等的缘故所以不在其他禅定的近分定中。
'有些说在五中'是说除了未至定以外都是根本定地的缘故。
关于'等持、不等持、根本定和加行'的说法，慈等有些是等持地，有些是不等持地，有些在根本定阶段，有些在加行阶段，即在近分定阶段，这是词义。
其中等持地有九地，因为包含根本定和加行。不等持的属于欲界。
是什么呢？因为是由思维而生，所以是由加行而生的。
'因为是根本禅定地'是说如果以断除之道断除烦恼的话，清净根本定是不能断除烦恼的。已离贪者也不入根本禅定，因此不是他们的断除。

།རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་གང་དག་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་ས་ལྔ་པ་དག་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟའོ། །གང་དག་གི་ལྟར་ན་དྲུག་གམ་བཅུ་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དེ་ དག་གི་ལུགས་ཀྱིས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ཁོ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ན། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་ངོ་། །སྤོང་བའི་ལམ་ནི་སེམས་ཅན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ ཅི་ཞེ་ན།ས་འོག་མའི་ཆོས་དུས་གསུམ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ན་དེ་དག་གི་སྤང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་ན། ཇི་ལྟར་གནོད་སེམས་ལ་ སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་བཤད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དང་། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་ལ། བསམ་གཏན་དངོས་གཞིའི་ས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ སྤངས་པ་ཐག་སྲིང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་[(]འདད་[,]འདོད་[)]པའི་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དངོས་གཞི་ཚད་མེད་པ་དང་འདྲ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་དང་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། དུས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་མནན་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་སོ།།སྤོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རབ་ཏུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཐོབ་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཡུལ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་རྙེད་པ་ནི་དེ་དག་ མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ།།མི་བརྫི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཛའ་བོའི་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་དང་ལུས་མཉམ་པ་སྟེ། གང་ཞིག་མེད་ན་གནས་པར་དཀའ་བའོ། །འབྲིང་ནི་མཛའ་བ་དང་ཟས་དང་ཆོས་དང་འབྲེལ་པའོ། །ཆུང་ངུ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་དང་ཟས་ དང་འབྲེལ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆེན་པོ་གྲགས་པ་དང་། འཚོ་བ་དང་། ཡིད་ཕེབས་པ་དང་རྩ་ལག་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །འབྲིང་ནི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཆུང་ངུ་ནི་མཛའ་བཤེས་དང་འཁོར་གཡོག་གི་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་འཕྲོག་པའོ། །ཐ་མལ་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སྔར་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐོང་ཞིང་ཐོས་ཀྱང་མ་འདྲིས་པ་དང་།[་(]འདིས་[,]འདྲིས་[)]ཀྱང་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་དང་འདི། སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་བྱེད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་དེ་མཛའ་བ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་བཞིན་དུ་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་བདེ་བར་མོས་པ་མི་ལྡོག་ལ། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་བྱམས་པས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ། །སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་སྣང་བའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བའི་རྩ་བ ཀུན་དུ་ཆད་པ་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དབང་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་མཐོང་ནས་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་བཟུང་བར་ནུས་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དབང་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་མཐོང་ནས་སྐྱོན་བཟུང་བར་ནུས་སོ། །སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་མོས་ཤིང་སྙིང་རྗེ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དགའ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་མོས་ཤིང་དགའ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ནས་རྩོམ་མོ། །ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་གྱི་གཞན་ གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྲེད་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། དེ་དག་གི་གཉེན་པོའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

暂且如此，除了不可思议之外，有人主张在第五地中存在，依照他们的观点是这样的。按照有人主张在第六或第十地中存在的那些人的观点，说'为了作意胜解'，如果仅仅以作意真实性而断除烦恼，那么慈等是胜解作意，所以它们不能断除烦恼。断除之道也不是缘现在有情为所缘，那么是什么呢？是缘下地三世法为所缘。具有粗等行相和苦等行相，因此由这些原因，它们不是所断。
如果它们不能断除烦恼，那么为何说它们是害心等的对治呢？为此说'以它们的加行'。其中，慈等界和不可思议地的诸法能够镇伏害心等烦恼，根本禅定地的诸法则能使已断的烦恼远离。为了显示这一点，广说'慈等欲界'等。'与根本无量相似'是指因为自性、所缘、行相和时间相似。'它们镇伏彼等'是指以这些无量镇伏那些烦恼。
'以断道'是指以无间道。'彻底断除'是指切断其得。'具足缘力'是指其所缘境。'获得彼等'是指现前。'不被压制'是指它们不再生起。大友方是指生、法和身体相同，若无此则难以安住。中等是指与友、食物和法相关。小是指与利益、食物相关者。
同样，敌方也有三种：大敌夺取名声、生计、安乐和眷属。中等是夺取生活资具。小是夺取亲友和眷属的生活资具。平常方也有三种：未曾见闻者，见闻而不熟悉者，熟悉但无利害关系者。如是，初业瑜伽师对这些分为三类的有情修习。
当他对大敌如同大友般生起不退转的安乐胜解时，然后逐渐以慈心遍及一切世间。'通过观察往昔福德与非福德果报之门'是说，即使对于断绝善根者，也能见到其往昔福德果报如大权势等，从而能够把握其功德；同样，对于独觉，也能见到其往昔非福德果报如微小权势等，从而能够把握其过失。
'悲和喜也是如此'，是指以'愿其离苦'的胜解而修习悲心。以'愿其得乐'的胜解而修习喜心。舍是从平常方开始。平常方与舍相应，而其他二者则不然，因为它们是贪欲、嗔恚及其对治的所依。

།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པ་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེད་ཀྱི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་གསུམ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པར་ སྐྱེས་པ་དང་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཚད་མེད་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་མི་སྡུག་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདོད་ཆགས་ལྷག་པའི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལས་བརྩམས་ནས་སྲིད་པར་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གྲངས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཁ་དོག་གི་གཉེན་པོར་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་ཐར་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་། ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་ཡུལ་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་ཁ་དོག་ གི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།གསུམ་པ་མཐའ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ན་མེད་ལ། གསུམ་པ་ན་ཡང་མེད་དེ། བདེ་བའི་སྙིང་པོས་བསྐྱོད་པས་དེ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་བསམ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་ནི་ཐ་མ་ཁོ་ནར་ངེས་ པར་བྱས་ལ།དེ་ཡང་མ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་འཁོར་དང་བཅས་ན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་སོ། །གཞན་ན་ཡང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བསམས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འོག་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་དོན་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་དག་ནི་ཁ་དོག་ གི་འདོད་ཆགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱེད་དོ།།གསུམ་པ་ནི་མི་སྡུག་པ་ལའོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་འཇུག་པ་འོག་མ་དང་། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུ་ཤེས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚོར་བ་ལ་རྒྱབ་ ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གང་ ཞིག་ཡོད་ན་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དག་གིས།ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་གིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ཀྱང་ཆོས་ཕྲ་བར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཆེས་ཕྲ་བར་བྱེད་པའོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་སྟེ། གཉིས་ཀྱི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

除北俱卢洲外，在人间出生，其他地方则不会，因为是由串习力而生。
'具三定'是指在第三禅和第四禅中出生的，因为没有喜和乐，所以一切都具足三种无量。
'八解脱'是指'有色观色，此为第一解脱'等，如经中广说。
'此二种方式如不净观般了知'是指针对贪著色相的贪欲对治，应当广说。
'如其次第'是指，对治欲界色相贪著的是初禅地的解脱，对治初禅色相贪著的是二禅地的解脱，应知这两种解脱也是远离对治。
若问：'如何知道二禅等地没有色相贪著？'因为没有眼识的缘故。
若于某境离贪，则必定于能取彼境之识亦离贪，而二禅等地无眼识等，因此可成立彼等离色相贪著。
'第三在末'是指，妙解脱在初禅和二禅中没有，在第三禅中也没有，因为被乐的本质所动，不可能对之生起背离之心。
因此第三确定唯在最后，而且是无贪的，因为是贪的对治。
'彼等若具眷属则是五蕴自性'中，此处色蕴是随顺色。
'其他地也有不等引'是指针对异熟生的心和心所而言。
其他人说这不是，因为是就善法而言。
'近分解脱道等'广说是指，无色解脱的近分解脱道也获得解脱之名，而无间道则不是，因为缘下地。
'解脱的含义是背离之义'中，前二者是背离色相贪著，第三是背离不净，无色解脱是背离下地入处和一切所缘。
'想受'是指背离想和背离受。
'背离一切行'是指背离一切所缘入处之义。
其他人说'因为从等至障解脱'中，等至障是指若有此障则心不调顺，即使三界离贪者也不能生起初禅根本定，从此障解脱即断除，故称解脱。
'较此更细微'是指缘灭而成更细微。
'随应'是指初禅和二禅地，二者是不悦意的，因为缘染污等。

།གསུམ་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟེ། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ས་པ་ དང་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་ས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ཡིན་གྱི། ས་འོག་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་མིན། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལྷག་མ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡི་རྒྱུ་དང་འགོག་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་ས་པ་དང་ས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི་ས་འོག་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་དེའི འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་རིགས་པར་རང་གི་ས་དང་གོང་མ་དང་། ས་འོག་མས་བསྡུས་པའོ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ གཟུགས་མེད་པའི་དགེ་བ་རྣམས་ནི་མི་སློབ་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཉེར་བསྡོགས་གསུམ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཡང་། མི་སློབ་ པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའ་ཡང་གཅིག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བའི་སྙིང་པོས་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བའི་སྙིང་པོ་ནི་བདེ་བའི་སྙིང་པོ་སྟེ། བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཡོ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བདེ་བར་གྱ་ནོམ་པས་ཀུན་ཏུ་གཡེངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་དེ་དང་འདྲ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །དེ་ཡང་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ནས་གསེར་དུ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་དུས་ཐུང་ངུ་དེ་སྲིད་ཙམ་དུ འཇོག་པའོ།།ཚེ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་ཏུ་རི་རབ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་དང་བརྒྱད་པ་དག་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་ གནས།ཞེས་གསུམ་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་བཤད་ལ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་ཞེས་བརྒྱད་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེའོ། །རྫོགས་ པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེའོ།།གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ཁམས་དང་སའི་མཐའ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་པས་གསུམ་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། གནས་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་ པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཡིན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུམ་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་བཤད་དོ།

第三是悦意的，因为是以可爱的行相而入。所谓'自地和上地的苦'，是指空无边处解脱的所缘是自地的苦，以及识无边处等地的苦，而非下地的苦。如说：'无色根本善，所缘有漏非下地。'同样，对其余无色解脱也应如理而说。所谓'彼之因及灭'，是指以自地和上地的苦之因即集谛和灭谛为所缘，而非以下地的苦之因及其灭为所缘。所谓'一切随顺随知分之道'，是指随应摄属自地、上地和下地。'也是无分别灭'是指，无色解脱诸无色善法是缘于无学无相三摩地的无分别灭，如说：'除三近分地'。虽然无相是无相三摩地的本体，但是缘于无学无相无分别灭。
'虚空也是一者所摄'是指，空无边处解脱是有漏所缘。'因为被乐之精髓所动'中，乐之精髓即是乐之精要，意为一切乐中最殊胜的意思。由此所动即被其摇动。因为在第三禅中被殊胜乐所散乱，故不能生起解脱，但能生起与之相似的善根。
所谓'解脱等'中，'等'字所摄即是胜处等。所谓'为成就无烦恼等功德'中，'等'字所摄即是愿智、无碍解等。其后广说'此复由何'，其中转变事物是指将某物如所欲转变，如将大麦变成黄金。加持是指将所示现的事物暂时安住。所谓'舍寿等'中，'等'字所摄即是须弥入微尘等。
广说'为何唯说第三与第八'，即解释在第三禅说'以身证得妙乐解脱而住'，在第八说'以身作证灭受想定而住'。其中'作证已'即是证得。'圆满已'即是入定。'因为是主要的且住于界地之边际'是指，因为第三较前二者为主要，因为从转依门中断除一切色解脱障，虽是妙乐解脱但烦恼不生。因此说在第三禅中现证。

།དེ་བཞིན་དུ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱད་པ་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་བཤད་དེ། འདི་ལྟར་གནས་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མ་དག་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་དང་ས་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ས་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་ལ། དེ་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པ་ཡོད་པས་དེ་ཁོ་ན་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་བཤད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་དང་ས་སྟེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ས་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པ་ཡང་དེའི་ས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་བཤད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མདོ་གཞན་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་བཤད་དེ། མདོ ལས་ཆོས་བརྒྱད་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་སྟེ།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་གསུངས་ལ། ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་མདོ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་པ། དེ་ལས་གཞན་པའི་མདོ་ཐམས་ཅད་ལས་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དྲི་བ་དང་ལན་འཐད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ ཆེན་པོ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའོ་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འབྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་ བཟང་པོ་དག་།ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་བཞིའོ། །གཟུགས་མེད་པར འདུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གམ་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་སྔོན་པོ་ལྟ་ བུར་སྟོན་པ་འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནས་ཤེས།ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་ཞིང་དཔེར་ན་དོང་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་དཔེར་ན་བན་ དུ་ཀའི་མེ་ཏོག་གམ།ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། རྒྱས་པར་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བདུན་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ ན་སྐར་མ་པ་བ་སངས་སམ།ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དག་གོ། །ཐམས་ཅད་པས་གྱ་ནོམ་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཡང་ཁ་དོག་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་ བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ།རྒྱན་སྣ་ཚོགས་པ་སར་པས་བརྒྱན་པའི་འབངས་རྗེ་བོས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཆུང་བའམ། དབང་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།

同样，由于是主要的，所以在第八解脱也说明现证。如是，由于通过转依门而断除一切无色障，以余清净故为主要。
第四禅定是色界的边际地，是有色诸地的边际，由于彼处有第三解脱，故说唯于彼处现证。
同样，有顶是界的边际地，是无色诸地的边际，第八解脱也是彼地所摄，因此说于彼处现证。
其他人说：'其他经中说一切皆可现证。经中说八法是现证，即八解脱。又说此八解脱顺逆由身现证而圆满安住。'
此说不然。因为除此二经外，其他一切经中唯说二处现证，因此问答合理。
同样，'与大'是指内有色想而观外色大、妙色与恶色等，此是胜处第二，乃至'此是胜处'。
同样关于'内无色想'，云何？由内无色想而观外色小、妙色与恶色等，如前所说，此是第三胜处。
由内无色想而观外色大、妙色与恶色等，广说彼等四种。
唯无色想广说云何？由内无色想而观外色青色、青显、青现、青光，譬如乌麻花或波罗奈妙衣青色、青显、青现、青光等而观，于彼等色胜解、胜知、胜见，如是起想，此是第五胜处。
由内无色想而观外色黄色等广说，譬如朵罗花或波罗奈妙衣黄色等广说，此是第六胜处。
由内无色想而观外色赤色等广说，譬如槃豆迦花或波罗奈妙衣赤色等广说，此是第七胜处。
由内无色想而观外色白色等如前。譬如启明星或波罗奈妙衣白色等广说。
由于胜过所缘故为胜处。虽是一切殊胜所缘，但胜过成就明显色等善根，如主人胜过以新饰品庄严的仆从。
'小'是指所缘小或势力小。

།ཁ་དོག་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཁ་དོག་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་ ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་ལ།ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་[(]ཁང་[,]ཁོང་[)]ཁྲོ་བ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྣམས་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་དོན་ནི་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ངན་ པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནས་ཁ་དོག་ངན་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཁ་དོག་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་རོ་གཅིག་པར་བྱས་ནས་མཐོང་སྟེ།འདིའི་སེམས་ལ་དབང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའོ། །ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ མཚན་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་རྫོགས་པ་དག་གོ།།དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་གཉིས་པའི་ཆེན་པོ་དག་ནི་དམིགས་པ་ཆེ་བ་འམ། དབང་ཆེ་བ་གཉིས་སོ། །ལྷག་མ་ནི་དང་པོ་དང་འདྲའོ། །དེ་དག་ ལས་གཉིས་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་དང་ས་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་ པར་ཐར་པ་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ནི་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དག་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་དག་ནི་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གཞན་སྡུག་པའི་ རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་དང་ས་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གིས་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་གིས་ནི་དམིགས་པ་ལ་རྒྱབ་ ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དག་གིས་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་མོས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་དགུར་ སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་རྣམ་པར་གནག་པ་ལ་སོགས་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྡུག་པར་འཛིན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་ གིས་དམིགས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ཡིན་ནོ།།ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་འོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། ལ་ལ་ཟད་པར་སའོ་ཞེས་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་ནམ་ མཁའ་དང་།ཟད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའོ། །བར་མེད་པར་ཟད་པར་རྒྱས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བར་མེད་ཅིང་མཚམས་མེད་པའི་ངོ་བོར་གང་ཞིག་སྔར་མོས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྲ་བར་རྒྱས་པར་བྱེད་དེ། ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ས་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་མོས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བར་མེད་ཅིང་མཚམས་མེད་པར་རྒྱས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ ལ་བརྗོད་དོ།།ཟད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའོ། །འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ཡང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དོ། །ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་གང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

关于所谓'好颜色'等，有些人说：对好颜色不生贪著，对不好的颜色不生嗔恨，这就是此处所说的胜解。其他人说：如果是这样的话，胜解就会成为无贪和无嗔的自性，因此这里的意思是：胜解好颜色和不好的颜色，就像看到不好的颜色一样，也将好颜色视为同样不净相，成为一味，这就是对此心的掌控。
胜解而知是所知。胜解而见是指以此为因缘的圆满瑜伽。所谓'如是想'是指认为已胜解而知、胜解而见。第二种胜解的广大是指所缘广大或力量广大两种。其余与第一种相同。
其中两种如第一解脱是指以自性和行相的差别，如同第一解脱。这两种胜处也应从自性、地和行相的差别方面来看待，与之相似。这两种也是第一解脱的果。
所谓'两种如第二'是指：对内无色想而缘小和大的，应从自性等差别方面来看待，如同第二解脱。其他如净解脱是指：从自性、地和行相的差别方面来看，四种胜处也如同净解脱一样。
所谓'彼等仅是背离而已'是指：解脱仅仅是背离所缘而已，并非胜解所缘；而胜解不仅仅是背离，更是胜解所缘。所谓'由随欲胜解故'是指随意胜解为青色、黄色等，以及胜解为深青、漆黑等。
所谓'烦恼不生故'是指：即使对烦恼事执为可爱，但若不生烦恼，则是已胜解所缘。
遍处处有十种。何为十种？某些人遍处地想，上下四方无二无量；同样，水、火、风、青、黄、赤、白、空、识处亦然，这就是十遍处。
关于'无间遍满'，应如是解释：无间无隙地，将先前所胜解的一切扩展为坚实，即是遍满的意思。如何呢？想'地无边际'，乃至识处亦应如是说。因此，如是无间无隙地作意扩展而住，故称为遍处。
其中'地'是指所缘。'遍处'是指行相。这些虽然行相相同，但因所缘不同而有差别。'某些'是指某人修习这些等至。

།འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ་དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ན་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ།།སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་གང་དུ་ཡིད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པར་རོ། །གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟོན་པའོ། །ཚད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཡས་པར་མོས་པའོ། །འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ སྦྱངས་པ་བྱས་པའི་སེམས་ལ་བརྗོད་པ་དབང་བ་བརྗོད་པའོ།།བརྒྱད་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཕྱི་མ་བཞིའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་གི་[(]རྟན་[,]རྟེན་[)]གྱི་སྒོ་ནས་ཟད་པར་སའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པས་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་མཐའ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཕྱི་མ་བཞིའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཟད་པར་ འབྱུང་བའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཞེ་ན་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་།སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པས་འདི་དག་ཟད་པར་ས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའི། ཟད་པར་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་རླུང་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རླུང་གཟུགས་སུ་འདོད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཛོད་ཀྱི་གནས་དང་པོར་རླུང་ཚོགས་ཁམས་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བཤད་དེ་དེའི་ལུགས་ ཀྱིས་སོ།།ཡང་གང་དག་དེ་དང་འདྲ་བའང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་དེའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རླུང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མ་གཉིས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་དམིགས་ པ་ནི་རང་གི་ས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འཇུག་པ་ཉིད་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དོན་འཕེལ་བ་བསྒྲུབས་པས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འདི་དག་ལ་རྣམ་པར་ཐར་ པ་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ན་འདི་དག་རྣམ་པར་ཐར་པ་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་ཤེ་ན།རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་ཙམ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་དག་ཀྱང་ཐོབ་སྟེ། ཡོན་ཏན་རྣམས་རིམ་ གྱིས་འཛེག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པར་ཕྱེ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཡིན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་རྣམས་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། འགོག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདྲིས་པ་དང་མ་འདྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདྲིས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ བས་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེས་པའི་བཏང་བ་དག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དག་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་ལྷག་མ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།

'所谓作意，是说这是胜解作意，如果不是这样的话，就会说是了知。上下及两旁，是指心入于何处。无二，是说作意无间断。无量，是说胜解无边际。这是说瑜伽师修习三摩地后心得自在。
所谓八解脱，是说青等四遍处是后四胜处的殊胜自性。以青等颜色的所依能依门，地等遍处乃至地等所缘，也是无执著自性。
所谓禅定边际，是因为从后四胜处修习而生。八种境界是欲界所摄的色处。如何遍处所生处的所缘是色处呢？因为地等与地界等有差别，所以这些称为地等遍处，而不是地界等遍处。地等也是颜色和形状的自性，因此它们作为色处的对境并不相违。
有些人说风是触处，这是指那些认为风是色法的人。因此在《俱舍论》第一品中说风是界聚，这是依据他们的观点。又有些人说与此相似，依据他们的观点，风如同地等唯是色处，因为是颜色和形状的自性。
最后两种遍处是无色清净自性，这两者的所缘是自地的四蕴。
从解脱入定而生，详细来说，入定本身是从入定而生，如同以成就自利而转变。这些胜处有解脱入定，所以它们是从解脱入定而生。
同样，遍处是从胜处入定而生。为什么呢？因为从低到高逐渐殊胜。如何从低到高逐渐殊胜呢？因为有背离、胜伏和遍满的缘故，所以是从低到高逐渐殊胜。因此，获得遍处者必定也获得其他，因为功德是逐渐上升的。
其他人说，因为有小中大的差别，所以分为解脱等，如是解脱等唯是因，遍处唯是果，而胜处则二者皆是。
除灭尽解脱，那只存在于圣者相续中，而不存在于凡夫相续中。因熟习与未熟习的缘故，熟习是指从初禅乃至有顶，随其所应，以离贪而获得，舍弃先前所生。因此，初禅地的是以离欲贪而获得。同样，其余也应随其所应而说。

།མ་འདྲེས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་སྦྱོར་བ་འཐོབ་པོ། །ལྷག་མ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་གསུམ་དང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དེ་དེ་དག་ནི་མིའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ལུང་གི་མཐུས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ན་ལུང་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་མེད་པར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ན་ནི་འདོམས་པའོ་འཆད་པར་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ས་གང་དུ་སྐྱེས་པས་ དེའི་གོང་མའི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་གཟུགས་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ།གཟུགས་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉེ་བ་དང་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ཉེ་བ་ལས་དང་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་སྟེ། དེར་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཉེ་བ་དང་ཡང་དང་ཡང་དུ་ གོམས་པ་དང་།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་དོ། །རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ལ་ལན་གྲངས་གཞན་མ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་མ་བྲལ་བ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུད་གནས་ཏེ།འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ནི་གོང་དུ་སྐྱེ་བར་མི་ནུས་སོ། །རྒྱུའི་སྟོབས་དང་ལས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེའི། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པའི་དབང་གིས་ གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསམ་གཏན་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ལས་བསམ་གཏན་གོང་མ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་སྐྱེས་པ་ཞིག་སྔོན་གོམས་པའི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་དེ་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་རྣམས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟའོ། །ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གང་གི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་ སྐྱེས་པའམ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་ལན་གྲངས་གཞན་མ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པས་ན། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཇིག་པའི་ཚེ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་འཇུག་པ་སྟེ། གང་དག་ལ་དེར་ཤས་ཆེ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི།[་(]དར་[,]དེར་[)]འཇུག་པའི་ཤས་ཆེ་བའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི། དེའི་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་དེ། དེ་འཇུག་ པ་ཤས་ཆེ་བ་ཉིད་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་རྣམས་སྐྱེའོ།།འདི་སྐད་དུ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ལས་སྔོན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་རྒྱུན་ཆགས་སུ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། ལུང་ནོད་པ་མེད་པར་བསམ་ གཏན་རྣམས་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

从无杂之修习中所生，即获得修习。余者，广说中余者又是什么呢？即前三解脱和八胜处、八遍处，这些唯是人之所依。为什么呢？因为依靠教法力而生，其他天等处无教法之故。
如何在色界和无色界中生起无色定和殊胜禅定呢？彼处无教法如何生起？因为彼处无教授者和讲解者。
生于色界和无色界任何地者，能现前其上地之禅定和无色定，即是胜过彼地之无色定和殊胜禅定。此无色定和殊胜禅定如何生起？
由亲近和数数修习故。即由亲近和数数修习而生。如何呢？生于欲界获得无色定者，从彼定退失后，生于无色界。生于彼处者，由亲近和数数修习，以及具有同分因力，而生无色定。
如是从识无边处定退失后，入于空无边处定者，其等持亦如是生起。生于下地者亦如是说。
由因力者，广说即生于色界者，由未曾经历之业异熟近住故。由彼未离贪相续住，未离下地贪者不能生于上地。由因力和业力于色界、无色界中生无色定，非由法性，因为不由坏灭力而生于无色界故。
色界中其他有情，广说即从生于下地禅定而生上地禅定之义。于欲界生起第二禅等后退失，生于初禅者，由先前串习因力生起第二禅等，由因力于色界生起诸禅那，即是如此。
由身力者，即当生于初禅等或第二禅等地之未曾经历业异熟近住时，由生于初禅等故，能生第二禅等。由善法趣入力强故，即于坏灭时，诸善业道趣入，于彼等中力强者即是趣入力强。
其事即是趣入力强性，由此趣入力强故于色界生诸禅定。此说：由获得彼等善根最胜自性，依先前禅定习气相续而住，由顺彼生故，无需受教而生诸禅定。

།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བཤད་པ་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཞིག་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་མདོ་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཆོས་འཇུག་པ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་དག་ཉིད་སྔོན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུང་མེད་པར་བསམ་གཏན་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་ ཉིད་དེ།རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ནི། སྔོན་གྱི་བསམ་གཏན་བསྒོམས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ཐོས་པ་རྒྱས་པ་ལས་དེ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ པའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཁམས་དང་ས་དང་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །ལུང་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དང་འདུལ་བ་དང་ཆོས་མངོན་པ་རྣམས་དོན་དང་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རྟོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ ལམ་བསྒོམས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ལུང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཉམས་ལེན་ཡིན་ཏེ། ལུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྟེན་ནི་སྒྲུབ་ པ་པོ་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོགས་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ནི། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུ་ཇི་སྲིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དམ་པའི་ཆོས་རྗེས་སུ་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྟོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་སྟོང་དུ་ གནས་པའོ།།ལུང་ནི་ཡུན་རིང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོ་སྟོང་གི་ཕྱི་ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཕྱོགས་འདི་ཉིད་རིགས་པར་མཐོང་ངོ་། །ད་ལྟ་ལུང་ནི་ཆོས་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇུག་པ་རྙེད་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ནི་མེད་དོ། །ཅི་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་འདིར་ཆོས་མངོན་པ་དོན་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་མངོན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་པས་བཤད་དམ་སྟེ།ཅི་ཆོས་མངོན་པ་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་སྟོན་པས་བཤད་དམ་ཅེ་ན། འདི་ཉིད་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་ཀྱི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་རྗེས་སུ་བརྩེ་བས་གསུང་རབ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞུང་དུ་བྱས་སོ།།གང་གིས་ན་འདི་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྲུབ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སྨོས་ཏེ།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་འདིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཁ་ཆེའི་ཚུལ་ལས་འདས་པས་སྨྲ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་དབྱིབས་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཉེས་པར་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བདག་གིས་ཉེས་ཏེ། ཆོས་ཟབ་པའི་ཕྱིར་དང་ དེ་ལུང་འབོགས་པར་མཛད་པ་རྣམས་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བདག་གིས་ནོངས་སོ།།ཐུབ་པར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བ་ལས་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པ་རྣམས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་ རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་ཚད་མ་ཡིན་པས།དམ་པའི་ཆོས་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚུལ་ལ་ཐུབ་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如果问到所说的'法性'这个词是什么意思，首先有些经部师说：那些法入较多的人，由于前世禅定习气的力量，不需经教导而生起与禅定相应的，这就是法性，这是本性和自性的同义词。
毗婆沙师们则说：由于前世修习禅定的善法力量，从广闻中生起与之相应的，这就是法性，也就是说这是前世同分因等流果即将现前的法性。
所谓'诸法如是相'是指有漏和无漏诸法的种类、界、地、所缘等如前所说的诸相。
'持教者即是说法者'是指那些从义理和文字方面宣说经、律、阿毗达磨的人们，他们就是持教者。
'持证者即是修行者'是指那些安住于果位、入于果位和入于修道的人们，他们是持有正法证悟本质、菩提分法的人。
其他人说：持教者既是说法者也是修行者，因为无颠倒教法的依止就是修行者们。说证悟者就只是修行者，因此只要有修行者存在，证悟的正法就会相续存在。
'证悟是如此'是指住世一千年。'教法长久住世'是指一千年之后的意思，这种说法比较合理。
现在教法并非不存在，而是因烦恼得以相续，但证悟的法已不存在。
如果问：在这部《阿毗达磨俱舍论》中所说的阿毗达磨义理，是否是佛陀所说的阿毗达磨，也就是说这种入于胜义等特征是否是佛陀所说？从义理方面来说是的，但从文字方面则不是。毗婆沙师们如实了解如来阿毗达磨的义理后，出于对众生的慈悲，为使圣教长久住世而造论。
因为如此，所以称为'迦湿弥罗毗婆沙师成就说'。说'大部分'是因为这里有少许超出迦湿弥罗教法的说法，比如形状、影像、过去、未来等。
其中若有错误之处是我的过失，因为法义甚深，且难以找到传授教法的师长，这是我的过错。
对于通达一切所知、具足无碍智慧的佛陀，以及从承事佛陀而获得智慧的人们，他们对如此甚深广大的正法之理是权威的。
对于具有教证二相的正法之理，佛陀世尊们和佛子圣者舍利子等是权威，因为他们通达一切诸法一切种相而可信。

།སྟོན་པ་འཇིག་རྟེན་མིག་ནི་ཟུམ་གྱུར་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལམ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ནས་ལམ་བཟང་པོ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་མཛད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ མིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།དཔང་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ཕལ་ཆེར་ཟད་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔང་གྱུར་སྐྱེ་བོ་ནི་འདིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་པོ་ལུང་དང་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བའི་ལུང་ནི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་རྣམས་སོ། ། ཟད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནའོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བོ་དཀོན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མ་མཐོང་བའོ། །རང་དགར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་མེད་པ་སྟེ། དེ དག་གིས་འདོམས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དེ་རྣམས་མེད་པས་འདོམས་པ་མེད་པའོ། །ངན་རྟོག་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་དཀྲུགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟོག་གེ་ངན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ངན་རྟོག་རྣམས་སོ། །ཡང་རྟོག་གེ་ ངན་པ་འདི་ཉིད་ནི།།རྟོག་གེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུང་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་གེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ལྷག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་བསྟན་པ་དཀྲུགས་སོ། །རང་བྱུང་རང་བྱུང་བསྟན་པ་ཅེས་འཛིན་རྣམས། །མཆོག་ཏུ་ཞིར་གཤེགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གཉིས་པ་འདི་ནི།སྔར་བཤད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་བཀོད་པའོ། །མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཏེ་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་འབོགས་པ་མེད་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པས་ན་རང་བྱུང་ངོ་།།རང་བྱུང་གིས་བསྟན་པ་ནི་ཕུང་པོ་གསུམ་གྱི་ལམ་དང་། དེ་སྟོན་པ་མདོ་དང་། འདུལ་བ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་རྣམས་སོ། །ལུང་དང་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ ལྟ་བས་བསྟན་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྟན་པ་གཅེས་འཛིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་ཞི་བར་གཤེགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་བསྙག་གོ། །འགྲོ་མགོན་མེད་པ་ན། འདོམས་མེད་ཡོན་ཏན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །དྲི་མ་ དགའ་མགུར་དེང་སང་འདི་ན་སྤྱོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བའི་མགོན་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་རྣམས་ཡིན་ན། དེ་དག་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་ཞི་བར་གཤེགས་པས་ན་འགྲོ་བ་མགོན་མེད་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་རྣམས་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དག་གིས།དེ་བཞིན་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སེལ་བར་བྱེད་ལ། མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་གེགས་བྱེད་པས་ན་དྲི་མ་རྣམས་ཡོན་ཏན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །འདོམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་ཟླ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དགའ་མགུར་ནི་འདོད་དགུར་རོ། །དེང་སང་འགྲོ་བ་འདི་ན་སྤྱོད་དེ་འདི་ནི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་འདྲ་སྟེ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་པོ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་བསྲུང་བར་ཞུགས་པ་རྣམས་མེད་ པའི་ཕྱིར་དང་།རྟོག་གེ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དང་། དོན་སྒྲོ་བཏགས་པས་དཀྲུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

'导师世间眼已闭'这句话是说，世尊断除不善道而引导众生趋入善道，如实宣说因果关系，作为世间眼目的佛陀已经圆寂。
'证知众人多灭尽'这句话中，证知众人是指亲见佛陀的弟子们，具有教证和证悟的人们，以及随顺不违正理教法的人们。'灭尽'是说他们已随无常法而逝。'多'字表明能够证知的人已变得稀少。
'不见真实'是说凡夫被无明蒙蔽而不见真理。'任意而行'是说无有调御，因为教导者是诸佛世尊和佛子们，现在他们已不在，故无人教导。
'邪思维者扰乱此教法'中，随顺恶劣推理的是邪思维者。这种恶劣推理之所以称为恶劣，是因为它只是似是而非的推理，且违背教法。他们随顺推理，从文字和意义上增添臆测而扰乱教法。
'自觉自觉教法执持者，已趣最寂'这两句偈颂，是将前述偈颂的内容作为论据而安立。最寂是指无余涅槃界，因为已远离一切蕴。
自觉是指不依靠他人教授，由福德智慧资粮圆满而自己证得一切智果位。自觉所说教法是指三学道以及宣说此道的经、律、论。
具有教证和证悟的众生中，为令教法住世而精进修行的人们即是执持教法者，而他们也已趣入最寂。
'众生无怙时，无遮染污摧功德，今时染污任意行'中，众生的怙主是诸佛世尊和佛子们，他们已趣入最寂，故众生无怙。
功德是指戒定慧等，贪嗔痴等染污现前者能破坏现在的功德，对未来造成障碍，故染污能摧毁功德。'无遮'是说无有对治。
'任意'是指随心所欲。'今时于此行'是说实际情况。
如是教法犹如命已至喉，为何如此？因为已无守护佛陀教法的佛子，且被恶劣推理者以增添臆测文义而扰乱。

།དེ་ལྟར་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བ་དང་། དྲི་མ་རྣམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་སུ་རིག་ནས་ཏེ། འགྲོ་བ་མགོན་མེད་པས་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་སྙམ་དུ་རིག་པར་བྱས་ནས།ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བག་ཡོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ཁོ་ན་ཐར་པའི་ཐབས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་བསྟན་པ་འདི་རྣམས་ཐམས་ཅད་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ བག་མེད་པར་མི་བྱའོ།།སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། སྙོམས་འཇུག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།དེ་ལྟར་ཐུབ་པ་དག་གི་བསྟན་པ་འདི། ། ལྐོག་མར་སྲོག་ཕྱིན་པ་འདྲ་དང་། །ཞེས་གང་བཤད་པས། དོན་གྱི་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་པ་གཞན་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་གླེང་བ་པོ་ཅི་འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ། །འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མེད་དོ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཕྱིན་ཅི ལོག་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པ་ཡིན་པས། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པའོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཐར་པ་མེད་དོ། །མུ་སྟེགས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ངར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ལས་གྲོལ་བར་སྨྲ་ན།དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་ང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་ན། དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཇི་ལྟར་སྤང་བར་འགྱུར། བསྟན་པ་ཉིད་ན་སྲིད། དེ་མངོན་ དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་རྣམ་པར་སྟོན་པ་འམ། རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ལས་རྟོགས་པ་ན། དེ་དག་ལ་སླུ་བ་མཐོང་བས། དེ་ཉིད་མཐོང་བས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །བསྟོད་པ་མཁན་གྱིས་ཀྱང་དོན་འདི་བཤད་དེ། །ཡིད་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་བཅས་ན་སྐྱེ་རྒྱུན་ཞི་མི་འགྱུར། ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་སྙིང་ལ་ངར་འཛིན་མི་གཡོ་ལགས། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་ལ་བདག་མེད་སྨྲ་བའི་སྟོན་པ་གཞན་མེད་ལ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་བརྟེན་ཞིང་བྱེད་པའི་ལམ་གཞན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི། སེར་སྐྱ་བ་དང་། འུག་པ་པ་ལ་སོགས་པ ལ་ནི་ཐར་པ་མེད་དེ།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཉི་མ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསུངས་པའི་འོད་མངའ་བ་ཤར་བ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་བློ་མི་གཡེང་བའི་སྦྱོར་བ་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་བསྒོམས་ ནས།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདོར་བར་འགྱུར་རོ།

如是了知佛陀教法如同命已至喉，烦恼力量强盛之时，众生无有怙主故无对治。如是了知烦恼力量强盛之功德已，欲求解脱者应当谨慎，因为此乃解脱之方便故。于此，欲求解脱者乃至此等教法未灭之间，不应放逸。
阿阇黎刚和尚所造《阿毗达磨俱舍论释·随相论》中，第八定品释。
如是所说'诸佛教法如同命已至喉'者，论师说明离此教法外别无解脱，因此问者广问'于此如何'。对此当说，无也。何以故？以执著我见颠倒故。
外道执著我见颠倒，即是执著我见颠倒性。是故他处无有解脱。诸外道虽说舍弃我执而得解脱，然此不应理。若见无我而无我慢，则于见彼所缘之我慢如何能断？唯于教法中有，以现证故。
由遍显示或随得而了知时，见彼等欺诳，以见真实故亦生疑惑。赞颂者亦说此义：'心有我执则生死不息，有我见则心我执不动。以诸众生无说无我之他师故，是故依止汝规行道别无他法。'
于此成立：数论派、胜论派等无有解脱，以执著我见颠倒故，如未见真实之士夫。是故依止缘起光明日般调御主佛陀，以不散乱心修习无我瑜伽，当能断除我见颠倒。

།བློ་གྲོས་འདི་མ་བསལ་བར་གྲོལ་བ་ཡོད་མིན་ཏེ། །རངས་བྱེད་བུ་དེ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་རྩེར་གནས་པ། །དེ་ཐོབ་ཀྱང་ནི་དེ་ལས་ཉམས་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མཆོག་།ཐོབ་སྟེ་ཐ་མར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཤེས་རབ་ཅན་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བའི་ཚོགས་སྣ་ཚོགས་པ་གཅོད་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རལ་གྲི་ཕྱུང་བའི་ས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་བདར་ལ་བདར་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །སོ་ག་མྱ་ངན་ན་རྒྱུ་བ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྣོན་པོའི་རབ་ཏུ་གདུངས པས་ན་ནང་དུ་ལུས་ལ་གདུང་བ་ཏེ་པོར་རྙེད་པ་དག་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པས་སྲིད་པ་དང་ཡིད་བྱུང་བ་རྣམས་ཆུ་བསིལ་བའི་མཚོ་བྲན་ལྟ་བུའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཞི་བའི་གཏིང་དཔོག་པར་འདོད་ན།བདག་རྣམ་པར་བསྒྱུར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ནས་ཐོག་བབས་པ་དང་འདྲ་ བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་གནམ་ལྕགས་བབས་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མི་ཉམས་པ་ལས་གནོད་པ་ག་ལ་ཡོད་སྨྲས་པས།རྟག་ལ་གནོད་པ་ག་ལ་ཡོད། །གནོད་མེད་ཐར་པ་ག་ལ་ཡོད། །དེས་ན་གང་གི་རྟག་ཡིན་ལ། །དེ་ལ་ཐར་པ་མི་རུང་ངོ་། །སྲིད་པ་དུཿཁ་མེ་འབར་བ། །དེ་ དག་གིས་ནི་ཚིག་པར་སེམས།།སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ནས་ནི། །ཆགས་བྲལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར། །འདི་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དུཿཁའི་མེས་རེག་པ་མི་ཤེས་པ་ན། གང་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གོ་བར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ཕྱིར་མུ་ སྟེགས་བྱེད་བློ་ཞན་པ་འདི་རྣམས་སོལ་བའི་ཕུང་པོ་འབར་བ་ལྟ་བུའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གྱི་ཐོག་བབས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེ་བར་སྡུད་པའི་རི་བོ་ནས།ནམ་མཁའ་འབུགས་པ་ན་གདུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་འདི་དག་བདག་རྒྱུ་མེད་པའི་ཤ་འཁོན་ཅན་དུ་བསྒྲུབས་པ་ན། སུའི་སྙིང་རྗེའི་གཞིར་མི་འགྱུར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་གི་ལྟ་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ ལྟ་བུ་སྟེ།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་བདག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བས་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཐར་པ་ག་ལ་ཡོད། བདག་ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་འདི་ནི། ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། བདག་ ཏུ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་སྟེ།བདག་ཏུ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལས་ཐ་དད་པ་གདགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པའི་དེ་ལ་གྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །ལུང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བརྗོད་ཇི་སྐད་དུ། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་རྗེས་དཔག་ལས། །ཚད་མ་གཞན་མིན་འདི་ལྟ་སྟེ། །བྱ་སོགས་བཞིན་དུ་རང་དོན་ལ། །གཞན སེལ་བར་ནི་སྣང་བ་ཡིན།།ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་དེ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད་དམ། མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་གེགས་བྱེད་པ་ཧ་ཅང་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ནའོ། །དཔེར་ན་ཡུལ་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡུལ་ལུང་དང་རྟོགས་པ་ལས་འདས་པའོ། །ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགགས་མ་ཐག་ པའི་ཡིད་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མ་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཆགས་པ་མ་ལྡང་བ་འམ།བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ། རང་རིགས་པས་དམིགས་སོགས་ཞེས་ ཟེར་རོ།།མངོན་སུམ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་གཟུང་བར་གྱུར་པ་དང་། འཛིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

如果不消除这种智慧，就不可能获得解脱。那个令人欢喜的孩子虽住于三界之顶，即使获得了那个，也会因退失而获得三十三天之最，最终将获得地狱众生之果。
具慧者能断除各种恶见之网，以智慧宝剑出鞘在如来语言磨刀石上磨砺者，能见无我。
春末悲伤中游荡，被太阳猛烈光芒炙烤而内心感受痛苦的人们，如同生灭轮回而厌离者，欲测量如清凉水池般涅槃寂静之深度。
因为自性不可改变，即使如同从虚空降下雷电般的痛苦感受之雷霆降临，也不会从自性中退失，怎会有损害？说道：'常法怎会有损害？无损则怎有解脱？因此若是常法，于彼不应有解脱。'
轮回如燃烧之苦火，被其焚烧而心生厌离，从此远离贪著而获得解脱。因为此无损害，不知苦火之触，怎能理解从何处解脱、远离生之贪欲？
因此外道智慧浅薄者们，从如燃烧煤堆般具有贪欲雷雨的积聚山峰，当刺破虚空时将受煎熬。因此当证明这些烦恼是无因的仇敌时，谁能不生起悲悯心？
烦恼是从执我而生，如经中所说：'此世间若有沙门或婆罗门持有不同见解者，皆因身见而起。'如是广说。
若有我见则生我贪等烦恼，具有我贪者岂有解脱？此我之表述仅在蕴相续上，说为'我'是表述为我，即安立为我的意思，而非安立于其他所诠。
为何如此？因为无现量和比量。意思是认为无现量和比量则不能成立。教证包含在比量中，故未单独说明。如说：'声生是比量故，无别量，如此，如鸟等自义，显现为遣他。'
凡是存在的法，若无障碍则可现量所缘。譬如六处，即色、声、香、味、触处及法处中的受等相，以及瑜伽行者超越言教和思维的境界。
关于'意'，是现量所缘，即刚灭的意被随后生起的意识了知为'未生起贪著'或'与乐相应'或'与苦相应'等。其他人说：'由自证而缘'等。
这两种现量是所取和能取。

།ཡང་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་གང་དུ་མངོན་སུམ་མི་འཇུག་པ་དེར་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་དེ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་དབང་པོ་ལྔ་པོ་ལྟ་ བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུ་ཞིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱུ་གཞན་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཐོང་ལ། ས་བོན་དེ་ཡོད་ན་ནི་ཡང་མྱུ་གུ་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་། །དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཉེ་བར་བཀོད་ པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་དཔེ་ཉེ་བར་བཀོད་ནས་དངོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་བསྐྱེད་པ་རྒྱུ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཡུལ་འཛིན་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མཐོང་ལ་ཡང་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་།།གང་དག་གི་ཞེ་ན། གྲངས་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏེ། ལོང་བ་དང་འོན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་དོ། །མ་ལོང་བ་དང་མ་འོན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། རྒྱུ་གཞན་ལྟོས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ། འདི་ལ་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཀྱི། དེ་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་སྨོན ནས་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གཅད་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐམས་ཅད་རྩོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཚད་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་བདག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ན། འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་མེད་དེ་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ ཏེ།དེ་བརྗོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་དེ་སྨྲོས་ཤིག་།ཚིག་ཙམ་གྱིས་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཟློག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དོན་ཐམས་ཅད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྡུ་བ་སྨྲས་པ་ནི། བདག་ལ་ཕྱིན་ལོག་ཕྱིར་གཞན་ལ། །ཐར་མེད་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་བཞིན། །ཚད་མས་མི་དམིགས་ པ་ཡི་ཕྱིར།།ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལ་དེ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་རྣམས་བཅོམ་པ་ཡིན་དང་ཤཱཀྱའི་སྲས་པོ་ཁ་ཅིག་དེ་དག་གི་ལྟ་བས་བསྙེམས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འོ་ན་གང་གནས་མའི་བུ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གནས་མའི་བུ་ནི་འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་ སྡེ་པ་དག་གོ།།འདིས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་སོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གནས་མའི་བུ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐར་པ་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདིས་ནི་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྐྱོན་དང་ བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་འགལ་བར་སྟོན་ཏེ།གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་ནི་རང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྤྱོད་པ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དེའི་སྡེ་པའི་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའོ། །གལ་ཏེ་ རྫས་སུ་ཡོད་ན་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་དུ་བཞག་ལ།བདག་དགག་པའི་ཚུལ་ཇི་སྐད་བཤད་པས་བསལ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ།

或者'由比量'这一广泛论述是：在此处凡是现量不能运行的地方，就由比量来认知。比如五根等，是指眼根等。
虽然有田地和水等因缘，但若无其他因缘即种子的特征，则见无果实，若有种子则见有芽。比如以芽为例，这是举例说明。
为了说明如何举例显示事物，广说'境显现'等。虽有境界色等现量及其生因和作用，但见无眼识等取境，又见有取境。
对于哪些呢？按次第说明：盲人和聋人等是无，非盲非聋等是有。思维：需要依赖其他因缘者即是根，如眼等。
如何决定那是根呢？在此仅决定有某种其他因缘，而非决定那就是根。对此，为了大仙确定智慧以及因为一切无争议地成立眼根等是识等之因的存在性，所以是已成立的。
我对如是无性并无量，因此'我不存在'是总结。以能立之义，并非说'我不存在是因为量未得见，如同完全不存在的事物'。
若说此处有比量，因此因不成立，则不然，因为应当说明。若有，请说出。不能仅以言词而反驳说因不成立。
以偈颂总摄一切义说：'我颠倒故于他，无解脱如烦恼，以量不得见故，蕴相续说为我。'
如是击败其他外道已，有些释迦子为彼等见解所慢，正因如此，广说'那么诸犊子部'等。犊子部是指圣大众部。
此说由于执著我见颠倒，相之因不定。犊子部因是佛教徒故非不欲解脱。
或者此说'无我'之主张有过失，显示前主张相违，因为犊子部是自宗，与承许相违。
这暂时是行为所为，意思是若是假立补特伽罗则无过。
若实有，则安立于此外道主张中，应以如前所说遮我之理予以遣除。如何呢？即'因为无量故彼不存在'。

།རྫས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་།བཏགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་གླེངས་པ་དང་།སློབ་དཔོན་གྱིས་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། རྫས་སུ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལས་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་ལྟར་བརྗོད་ན་ནི་གཟུགས་ནི་ སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་འོ་མ་དང་ཁྱིམ་དང་དམག་ལ་ སོགས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་དང་རྩཝ་དང་ཤིང་དང་སོ་ཕག་དག་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་པར་མི་འདོད་ཀྱི།དེ་དག་ཉིད་སྤྱི་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་ བླངས་པ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པ་འོ་མ་དང་ཁྱིམ་དང་དམག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཅིར་འགྱུར་རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རྫས་སུ་ཡོད་ན་ནི། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་ ཟག་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ་གང་ཟག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིའི་རྒྱུ་ཡང་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཟག་འདི་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་ན་མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མེད་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ གནས་མའི་བུ་རྣམས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དགོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་འདིའི་བྱ་བ་འགའ་ཡང་མེད་དེ། །མཁའ་ལ་ཆར་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དེ་གཉིས་འབྲས་བུ་ག་ལ་ ཡོད།གལ་ཏེ་ལྤགས་འདྲ་དེ་མི་རྟག་།གལ་ཏེ་མཁའ་འདྲ་འབྲས་བུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །འོན་ཏེ་བཏགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རྫས་ སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པས་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ལོང་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་དོན་མི་གསལ་བ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོང་བ་དང་འདྲ་བས་ན་ལོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མི་གསལ་ བ་སྟེ་མི་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་གོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་པར་རོ། །གལ་ཏེ་འདིའི་དོན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཟུང་ནས་ཏེ་ལྟོས་ནས་འོ་མ་འདོགས་ ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་འོ་མ་མེད་པ་ལྟར་གང་ཟག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་གང་ཟག་བཏགས་པའི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་འདི་ནི་དོན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཏེ། ཕྲད་ནས་ཡིན་ན་ནི་ཕུང་པོ་ རྣམས་གང་ཟག་བཏགས་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བས་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བདག་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་མེ་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་མའི་བུ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་གཞན་མ་ཡིན་ཞིང་གཞན་མ་ ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'实有'是什么？所谓'假立'又是什么？当有此问题时，论师说：如果说像色等一样是另外的实体的话，'如同实有'这句话是说，如果像色等声等是不同实体那样来说的话，就像色与声等有不同特征那样，如果认为补特伽罗实有的话，那就已经承认补特伽罗是假立的了。
如果说像牛奶等一样是共相的话，就是说如果不像牛奶、房子、军队等依次与色、香、味、触等以及草、木、砖等和象、马、车等是不同实体，而只是共相而已的话，那就已经承认补特伽罗是假立的了。
除了色等和草等以及象等之外，并没有其他所谓牛奶、房子、军队的实体。那会如何呢？如果是实有的话，由于与受等有不同特征的缘故，补特伽罗就会异于蕴等，因为补特伽罗不是色等蕴的特征。
'还需说明此因'是说：还需要说明此补特伽罗产生的因，是考虑到如果像色等那样是无为法的话。因此也会成为无常。'如果是无为法的话'是说如果实有而无生因的话。因此会堕入外道见，即由于是常的缘故，犯正量部会堕入外道见。
也会成为无用，因为是无为法的缘故。对于乐等的生起此补特伽罗没有任何作用。'虚空于雨有何用？二者哪有果？若如皮则无常，若如空无果。'
至于'假立有'这一点是成立中的成立，我们也是这样说的。由于会堕入外道见的缘故，它既不是实有，也不是成立中成立的假立有。那么是什么呢？如'现在内'等广说。
'如盲人般语义不明此'中，由于与盲人相似故称为盲。为什么呢？因为义不明显、不显现的意思。'不懂'是说不知道'作为因'是什么意思。
如果此义是'缘于诸蕴'的话，是说执取的意思，就像比如执取色等即依靠色等而假立牛奶，除了色等之外没有牛奶那样，补特伽罗也与此相同，所以补特伽罗成为假立有。
如果此义是'依于诸蕴'的话，如果是依于诸蕴即接触的话，诸蕴就会成为补特伽罗假立的缘，就会有同样的过失，即会在那些蕴上假立我。
关于'如同以柴为因而假立火那样'，犯正量部的想法是：补特伽罗既不是实有的他性，也不是非他性，因为是以自己的取蕴为因而假立的缘故。

།དངོས་པོ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་འདོགས་པ་དེ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་མེ་ ལྟ་བུའོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་འམ་རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལྟ་བུའོ། །ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུའོ།།རེ་ཞིག་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་ཀྱེ་ཚུར་ཤོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན་ནི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་མེ་འབར་བ་ལ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིས་ནི་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ནི་གཞན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ། དེས་ དེ་ཚིག་པ་དང་སྲེག་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་མེ་དེས་བུད་ཤིང་དེ་ཚིག་པར་བྱེད་སྲེག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་ཐལ་བར་རློག་གོ།།རྒྱུད་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་བར་རློག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་རྫས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་ཤིང་དང་མེ་དེ་ གཉི་ག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་དང་རྫས་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། །འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེ་དང་ དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བུད་ཤིང་སྔ་ལ་མེ་ནི་འཕྱི་བའོ། །དུས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་གཞན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་སྟེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་ལྟ་བུའོ། །མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ ཤིང་ལ་སོགས་པ་འབར་བ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ལའོ།།དེ་གཉིས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་དང་བུད་ཤིང་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་དེ་གཉིས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ།ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྣམས་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་། །རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ཡང་བརྗོད་དགོས་སོ། །དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བུད་ཤིང་དེ་ནི་མེ་དེའི་རྒྱུར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་ནོ། །དེ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་གདགས་པའིའོ། །རྟེན་གྱི་དོན་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དོན་བུད་ཤིང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟེན་ནམ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ བ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གསལ་བར་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མེད་ནའོ། །ཕུང་པོ་མེད་ན་གང་ཟག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བུད་ཤིང་མེད་ན་མེ་མེད་པ་བཞིན་ ནོ།།འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོ་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་འབའ་ཞིག་དྲོ་བར་མ་ཟད་ཀྱི། གཞན་མེ་འབར་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་དེ་ ཡང་དྲོ་བར་གྲུབ་པོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེས་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པའོ། །བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་རོ།

不是其他事物也不是非他物，凡是依靠自身近取因而安立的，那就是实有，就像火一样。
因此，如果是他者的话，就广说违背世间或违背自宗所立。
将成为常见，就像无为法一样。将成为断见，就像蕴一样。
且先说'生'，是'且来'的意思。且先在世间中，树等燃烧时称为薪柴，这表明它不成立，火与薪柴被认为是他性，它烧它焚烧是说那火烧那薪柴的意思，成为灰烬。因为使相续变化，是成为灰烬的意思。
彼二者都是八事，即薪柴和火二者是四大种和以此为因的色、声、香、味、触等八事，如论中说：'欲界无根尘，无声微尘八事'。
彼与彼时间不同，即薪柴在先火在后。时间不同者也见为他性，如种子与芽。
将成为无常，因为见到有生的色等是无常性。
若说树等燃烧即是彼，是说二者相的共相。彼二者因相不同故成立为他性，即火与薪柴如是二相因相不同故成立为他性，因为地水火风诸相是他性。
见到色受等相异者是他性。因缘义也应说。
彼非彼因，即三大种相的薪柴不适合作为彼火之因，因为同时生故，如左右角。彼亦非假立因，即火的假立。
所谓依止义，即以薪柴为因就是依止薪柴的意思。所谓俱生义，即执取与薪柴俱生义的意思。
成为所依或俱生，即成为所依和成为俱生的意思。明确承许，即犊子部。
若无彼，即无蕴。若无蕴将无补特伽罗，如无薪柴则无火。
因为是其他界的自性，即因为是地界等的自性。其他者也，即不仅具暖性者暖，其他与燃火相关的地等也成立为暖。
因此如同真如无过般，此亦如是。故不可说的立场将不存在。
因此如同以薪柴为因，是总结。不可说即补特伽罗。将不可说即五种。

།འོ་ན་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྔ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ལྔ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན། དེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་ནས་གཟུགས་འདོགས་སོ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དྲུག་ཅར་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་ན་སྟེ། དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། གཟུགས་ རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བར་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བའི་བར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་གལ་ཏེ་གང་ཟག་དབང་པོ་དུ་མའི་གཟུང་བར་བྱ་ བ་འདོད་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་དུ་མའི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་དུ་མ་ཉིད་དུ་མཐོང་ལ། ཡང་ན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་དབང་པོ་དུ་མས་གཟུང་བར་བྱ་བ་འདི་ཡིན་དུ་ཡང་ཐ་མི་དད་ པར་འདོད་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གང་ཟག་བཞིན་དུ་དུ་མ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་འཛིན་པའི་ནུས་པ་ནི་མི་འདོད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་དབང་པོ་དུ་མ་ཉིད་རྟོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་། ངེས་ཤེས་བྱ་ན་རྣམ་ཤེས་དྲུག་།བྱེ་བྲག་མེད་པ་འམ་གང་ཟག་ལ། བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་འམ་ཡུལ་ལ་ནི། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་འདོད་པར་བྱ། །སྐྲ་སོགས་དབྱེ་ཞེས་ཐ་དད་ན། །སེམས་ཅན་ཐ་དད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ཤེས་པ་འམ་ཡང་ན་ནི། །སྐྲ་སོགས་བྱེ་བྲག་མེད་པར འགྱུར།།གཞན་ཡང་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་འོ་མ་འམ་ཆུ་དམིགས་པར་བྱེད་ན་ནི་འོ་མ་འམ་ཆུ་མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ ལ།གཟུགས་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ། གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོ་མ་དང་ཆུ་གཉིས་བཞི་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རེག་བྱ་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་ན་ནི།འོ་མ་དང་ཆུ་བཞི་ཚན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འོ་མ་དང་ཆུ་རྣམ་པ་བཞི་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྒྲ་ནི་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་འདིར་དབང་དུ་མ་བྱས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའི་སྤྱི་ཁོ་ན་ལ་འོ་མ་འམ་ ཆུ་ཞེས་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོ་ན་ལ་གང་ཟག་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་སོགས་འདུས་པ་ཙམ་ཉིད་ལ། །ཤིང་སོགས་ཞེས་བྱར་འགྲོ་བ་ལ་གྲགས་ཤིང་། །རྩཝ་ཆུ་སྦྲང་རྩི་སོགས་ལ་ལྟུང་བ་ལྟར། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་དེ་དང་འདྲ། །གཟུགས་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཞིག་གམ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་གཟུགས་རྣམས་དམིགས་པ་ན་གང་ཟག་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལ་ནི་གཟུགས་རྣམས་རྒྱུ ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་ན་གང་ཟག་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་ལ། གང་ཟག་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་ པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན།འོ་ན་ནི་ཁྱེད་ལ་གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་ལྟར་སྣང་བ་དང་མིག་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ ཀྱང་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་ཡང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།

那么应当如何说呢？所说'它不是第五也不是非第五'这句话。'色蕴等'这广泛的内容是说，当眼等存在时，因为它是所缘，以眼等为因而假立色蕴，应当说是假立的。'以六者等'等内容出现。
怎样说呢？如果依靠眼所识别的诸色而缘取补特伽罗，就是表征，因为是它的近取。不应说'诸色'，也不应说'非诸色'，这是因为是它的相，因为是不可言说的，法的言说与非法的言说也是同样的。
那么如果认为补特伽罗是多根所取，就不会如色等一样成为一体，因为色等是多根所取时就显现为多体。或者就会没有差别，如果认为虽是多根所取但无差别的话，色等就像补特伽罗一样不会成为多体。不承认以一根的方式被其他根所取的能力，这样色等被多根了知就成为无意义了。
此外：若要确定，六识，无差别或补特伽罗，有差别或对境，应当承许无差别。若分发等差别，众生成差别，或者了知，发等无差别。
此外会与牛奶等相同，如果依靠眼所识别的诸色而缘取牛奶或水，就应说牛奶或水是眼所识别的。不应说'诸色'，也不应说'非诸色'，这一切都应当说。
牛奶和水会成为四体，如果说从'诸色'到'诸触'，牛奶和水就会成为四体，意思是说牛奶和水会成为四种。声音因为是偶然的所以这里未作考虑。
因此，如同仅仅在色等和合的总体上安立牛奶或水一样，仅仅在诸蕴的总体上安立补特伽罗，这就是成立的意思。
这里说：如同仅仅色等和合，世间共许为树等名称，如同对根茎水蜜等的理解一样，色等与补特伽罗相同。
'诸色是补特伽罗所缘的因'与'缘取诸色时缘取补特伽罗'这两者有什么差别呢？前者是就诸色作为因的意义而言。后者不是因的意义。那么是什么呢？是说以诸色为因而缘取补特伽罗的意思。
对此，如果承许诸色是因，而补特伽罗也不能说异于那些蕴，那么对你来说'色蕴等'这广泛的内容就会有过失，就像你的色是补特伽罗所缘的因，而它又不能说异于那些一样，光明、眼根和作意等也是色所缘的因，而它们也不能说异于光明等。

།དེ་དག་ནི་དེ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་གཟུགས་ ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་གཞན་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་དེ་ཁོ་ན་ལ་དེ་འདོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཟག་འདོགས་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གཟུགས་དང་གང་ཟག་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་ན་ནི། ཇི་ལྟར་གཉི་ག་དམ་འཆའ། གཟུགས་ཁོ་ན་ དམ་འཆའ་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། གང་ཟག་ཏུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།གང་ཡང་རྣ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་དམིགས་པར་བྱེད་ཅེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དེའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཅི་རེ་ཞིག་སྒྲ་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་དམིགས་ན་གང་ཟག་ དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་གང་ཟག་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་སྒྲ་ཡང་རྣ་བ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འོན་ཏེ་སྒྲ་རྣམས་དམིགས་ན་གང་ཟག་དམིགས་སོ་ཞེ་ན་ནི། ཅི་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ནས་དམིགས་སམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ནས་སོ་ཞེ་ན་ནི། གང་ཟག་སྒྲ་ལས་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པ་འམ། སྒྲ་ཁོ་ན་ལ་དེ་འདོགས་པར་འགྱུར་ན། འདི་ནི་སྒྲའོ། །འདི་ན་གང་ ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཅོད།འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་ན་ནི་སྒྲ་ཡང་ཡོད་དོ། །གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་དམ་འཆའ་སྟེ། དམིགས་པའི་དབང་གིས་དེ་ཡོད་པར་དམ་འཆའ་བར་ཟད་དོ། །ཕྱོགས་འདིས་ཆོས་ ཀྱི་བར་དག་ལས་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་སོ་ཞེ་ན་ནི། དུས་ཐ་དད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལས་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་པོ་ལས་སེར་པོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པས་སྔོན་པོ་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་སེར་པོ་མི་དམིགས་ སོ།།ཕྱིས་དམིགས་པ་གཞན་གྱིས་དམིགས་ཏེ་སེར་པོ་དེ་སྔོན་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ། །དེ་ལྟར་གང་ཟག་ཀྱང་དམིགས་པ་གཞན་གྱིས་དམིགས་པས་གཟུགས་ལས་གཞན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔེར་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བར་དག་ལས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འོན་ཏེ་གཞན་གྱིས་སོ་ཞེ་ན་ནི། དུས་ཐ་དད་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རྔ་བོ་ཆེའི་སྒྲ་ལས་རྫ་རྔའི་སྒྲ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ལས་སྐད་ ཅིག་མ་གཞན་བཞིན་ཏེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་གཟུགས་དང་གང་ཟག་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་དང་གང་ཟག་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་ གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་ན།འོ་ན་ནི་དེས་ན་དེ་དག་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་འདུས་བྱས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ཟག་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉམས་ པར་འགྱུར་ཏེ།འདུས་བྱས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་འདི་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདི་གཟུགས་རྣམས་སམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

所说'因为彼等是彼所缘的因'是指：光明等彼等是色法所缘的因。
'补特伽罗将成为与色法无别的自性'是指：因为唯由彼所缘而成为所缘境，如同其他色法。
'唯于彼色法上安立彼'是指：若安立补特伽罗时，应当如是配合。
'此是色法'等广说是指：若是一个所缘性，则不应区分色法与补特伽罗。
若不如是区分'此是色法，此是补特伽罗'，则如何立二者？应当唯立色法，因为彼有所缘故。
'境'是指：若由识生起彼相而决定其自性，则不生起显现为补特伽罗的识。
所说'乃至诸法亦当如是说'云何？若说依于耳识所识之诸声而缘补特伽罗，此语何义？
为是诸声是补特伽罗所缘之因？抑或是缘诸声即缘补特伽罗？
若诸声是补特伽罗所缘之因，而彼不离彼等而说，则声亦不离耳根及作意等而说，因为彼等是彼所缘之因故。
若说缘诸声即缘补特伽罗，是唯由彼所缘而缘耶？抑或由他？若唯由彼，则补特伽罗与声无别自性，或唯于声上安立彼，则'此是声，此是补特伽罗'如何区分？
若不如是区分，则'声亦有，补特伽罗亦有'如何立论？不过是依所缘而立有而已。
以此方式乃至诸法亦当配合。
若由他所缘，则因所缘时间有别故，将成异于色法，如青色异于黄色。
即当决定缘取青色时不缘黄色，后由异所缘而缘，故说彼黄色异于青色。
如是补特伽罗亦由异所缘而缘，故成异于色法。
如是当举例说'非异刹那'。
所说'乃至诸法亦当如是说'云何？若由他所缘，则因所缘时间有别故，将成异于声，如大鼓声异于陶鼓声，及刹那异于异刹那，应如前说。
所谓'若如色法与补特伽罗'等广说是指：若说如色法与补特伽罗不可说为异不异，如是彼等之所缘亦不可说为异不异。
则彼等所缘相有为法亦将成不可说，是故'唯补特伽罗不可说'此宗义将坏，因为有为法亦不可说故。
'若此亦有'是指：若此诸色法等不可说。

།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་བར་བདག་མ་ཡིན་པ་འདི་གསུངས།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་བདག་ཀྱང་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་གང་ཟག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ ནས་སྐྱེ་ན་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་ཟག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་དྲི་བཞིན་ནོ། །རོ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་འདི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་བཀོད་པ་འདིས་ནི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པ་དམ་བཅའ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་ནི་མ་གསུངས་སོ། །དགེ་སློང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུ་ནི་མིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉེ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རིང་བ་ནི་ རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའོ། །རྐྱེན་ནི་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཟག་གཟུགས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་སྒྲ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་སྒྲ་ལས་གཞན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་ཟག་གཟུགས་དང་སྒྲ་དག་ལས་གཞན་ཡིན་ཏེ། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་བཞིན་ནོ། །རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི འདི་དག་གི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཞར་ལ་བཤད་པར་ཟད་ཀྱི།འདི་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཡིད་ནི་དབང་པོ་འདི་དག་གི་རྟེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་ ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མདོའི་སྡེ་ཚད་མར་བྱས་ནའོ།།དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ གང་ཟག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཟག་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མདོ་ལས་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་ ཚད་མར་བྱས་ནས་རང་གི་ཡུལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་གང་ཟག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོ་ལས་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཅན་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འགའ་ཞིག་གིས་སྲོག་ཆགས་དྲུག་པོ་ཁྱི་དང་བྱ་དང་ཝ་དང་ཆུ་སྲིན་བྱིས་པ་གསོད་དང་། སྦྲུལ་དང་སྤྲེའུ་རྣམས་ཀ་བ་འམ། ཤིང་གི་རྩ་བར་བཏགས་པ་དེ་དག་གྲོང་དང་ནམ་མཁའ་དང་དུར་ཁྲོད་དང་། ཆུའི་ནང་དང་། གྲོག་མཁར་དང་། ནགས་ཚལ་ གྱི་ནང་འདོད་པའི་ཕྱིར་རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།

那么为什么世尊说色不是我乃至识不是我呢？如何说呢？如说'色不是我，我也不是色'，这是说明补特伽罗只是可说的，而不是不可说的。
如果依于诸色而生，则如同声等一样，补特伽罗不能被识知。这是说，补特伽罗不被色识所缘，因为是从其他所缘缘而生，如同声一样。'等'字在此包括如香、味等。
同样地，应当说此不被耳识等所缘。这是一个论点。应当了解，这个安立是从法的差别方面指出立宗的过失。
'依于二者'是说依于二者，而不是说依于三者而生。'比丘们，眼识生起的因是眼'等广说中，近是因，远是缘。
有些人说：能生是因，缘仅仅是所缘而已。其他人说：这二者是同义词。
'补特伽罗异于色'是说因为是耳识所知，如同声。同样，'补特伽罗异于声'是说因为是眼识所知，如同色。同样也应用于其他。
怎样呢？补特伽罗异于色声，因为是鼻识所知，如同香。这是论点。因为经中说'各自领受自己的境界'，所以说明补特伽罗不是所领受的。
'意根是这些的所依'这只是附带说明，不是作为例证。虽然如此，'意是这些根的所依'的意思是说，对于依赖它的诸识，它是生起的因。
或者'补特伽罗将成为非境'是说如果以经部为量的话。那会如何呢？如果说'假使是非境'，那么如果不是任何识的对境，就将成为非所识。因此将违背'补特伽罗是六识所知'的宗义。
补特伽罗论者说：如果这样，因为经中说'不是他人的行境和所领受的境界'，若以眼等五根为量，由于对自境无错乱，补特伽罗不是眼识等所识知的对象，那么意根也将成为无错乱，因为经中广说'这六根是有不同行境的'。
就像有人把狗、鸟、狐狸、鳄鱼、婴儿杀手、蛇和猴子这六种生物系在柱子或树根上，它们分别想往村庄、天空、墓地、水中、蚁穴和森林，同样地，这六根也各自想往自己的境界。

།གལ་ཏེ་མདོའི་ཚིག་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ འཁྲུལ་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་དེར་ནི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལ་དབང་པོ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྲོག་ཆགས་དྲུག་པོ་ལྟ་བུའི་མདོ་དེ་ལས་ནི་མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་ཁོ་ན་ལ་དབང་པོ་ཡིན་པར་མ་གསུངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདི་དག་ལ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་མི་སྲིད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་དྲངས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་ཡིན་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན།གལ་ཏེ་མིག་གི་སྒོ་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་ན། གཞན་དུ་ན་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དྲང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་དྲངས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་འབའ་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོས་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དེ་ལས་གཞན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་མི་འདོད་པ་ཉིད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བསམ་པས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོས་ཡང་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པ་མེད་ དོ།།གང་ཟག་ནི་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཟག་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱིས་ན་འདི་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི་ དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ཡུལ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་གྱི།མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ནི་མ་ཟད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་བརྟེན་པར་གསུངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་སློང་དག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ ནོ།།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་བརྟེན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ལ་བརྟེན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ལ་བརྟེན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཚད་མའོ།།བཏགས་པ་ལ་ལྷུང་བར་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཁོ་ན་ལ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་དུ་བདག་གོ་ཞེས་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། འདི་ལ་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཅེས་ བྱ་བ་འདི་དང་གང་ཟག་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡང་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་པོའོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་པའོ། །ལམ་གོལ་བར་ཞུགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ།

如果在有经文的情况下，意根是错乱的话，那么眼等诸根也将成为错乱。因此，补特伽罗将成为眼识等所识知的对象。对此，这里广说'并非仅说诸根才是根'。如同六种生命的经中，并未说唯有眼等诸根才是根。为什么呢？因为不可能认为眼等五根有见等作用。如是，这些不可能有见闻等作用，因为是色法的自性。
它们的识——眼识等也不可能有见等作用，因为无分别。由它们所引生的意识被说为根。它是由它们的力量所引生。怎么知道呢？如果不是从眼门和耳等门产生眼识等，否则这具有分别的意识如何能生起？因此知道是由它们的力量所引生，意识是由眼根等所引生而缘取色等。
'唯由意根'等广说，由意根所引生的意识，不缘取眼等其他境。那么是什么呢？缘取自境法处。因此如前所说的意趣，若是如此则意根也将无错乱的过失是不存在的。
'非补特伽罗'是什么呢？是所通达和所遍知。因此此补特伽罗也非所识知。实际上说明此非所通达和所遍知，难道不是实际上未说非所识知吗？
因此说'智慧和识二者境相同'，因为在论典中说'所缘相同'的缘故，眼等不仅是所识知，不仅仅是所通达。世尊也在经中广说。
'依止了义经'是指：'比丘们，此四是所依止。何为四？依止法不依止补特伽罗，依止义不依止文字，依止了义经不依止不了义经，依止智慧不依止识。'依止即是量。
'仅堕于假立'是指：唯于假立名言之义而假立我的对象上执著为我而已的意思。这里举例说：'此中无我亦无众生'以及'补特伽罗不可得'即是此义。
'彼亦皆不得'是指：此也是举例，修习空性者也无有任何。从'我见'乃至'命见'是第一过患。'与外道无别'是第二过患。'入邪道'是第三过患。

།འདིའི་སེམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་བཞི་པའོ།།འདིའི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པའོ། །འོ་ན་དེ་དག་གི་སྟོན་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདི་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འགའ་ཞིག་གིས་མདོ་སྡེ་འདི་རྣམས་སྒྲོ་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་སྟོན་པའི་སྡེ་པ་ལ་སོགས་ལས་སོ། །མདོ་དང་མི་འགལ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་འགལ་བ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་ མི་འགལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་ངོ་། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་ཡང་བདག་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ། །གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ དང་གཟུགས་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་སྟེ།གང་ཟག་དེ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ། གཟུགས་རྣམས་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ བསལ་ཏེ།བདག་གཞན་མིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བོར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གཞན་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱུར་ཏམ།རྗེས་སུ་དྲན་ནམ། རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་གྱི། གང་ཟག་ནི་མ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་གཟུགས་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ ལ་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།གང་ཟག་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱེད་ཅག་ནི་བདག་ཉིད་གཞུང་འདོན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ལ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་སྐྱབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཅེས་འདོན་པ་ཡོད་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བར་ ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མུ་ནི་ཉི་ཤུ་འབྱུང་སྟེ། བདག་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་བདག་གི་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་བདག་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཕུང་པོ་དང་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིན་དང་། རྒྱུན་བཞིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མང་པོ་རྣམས་འདུས་པ་ནི་ཕུང་པོའོ། །སྐད་ཅིག་མ་མང་ པོ་ལ་འདུས་པ་དག་ནི་རྒྱུན་ནོ།།ཕུང་པོའི་དཔེས་ནི་ཆོས་མང་པོ་དག་ལ་གང་ཟག་འདོགས་པར་སྟོན་ཏོ། །རྒྱུན་གྱི་དཔེས་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་དག་གི་རྒྱུན་མང་པོ་ཉིད་ཡོད་ན་གང་ཟག་འདོགས་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལ་གང་དུ་བཞེད་པར་གཏད་པ་ཙམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཁྱེན་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའི་མཐུ་འདི་ཡོད་ཀྱི།གང་ཟག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྨྲས་པ་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་འདས་གང་ དག་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་ནས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་གང་ཟག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་ཁུར་ཡང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་ཁུར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །ཁུར་ལེན་པ་དང་། ཁུར་ འདོར་བ་དང་།ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡང་བསྟན་གྱིས། དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ། །ཁུར་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཁུར་ལེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་ དགའ་བའོ།

从'此心不入空性'到'不得解脱'为第四。'此诸圣法不得清净'为第五。'那么他们的导师也非佛'是指认为他们所依的佛语非量。'此非佛语'是指有人认为这些经典是增益的。'从一切部派'是指从说一切有部等。'不违背经'是指不违背经典。'也不违背法性'是指不违背缘起法性。'一切法无我'是指彼等非我之本性，彼等亦无我故一切法无我。'依二'是指从眼与色乃至意与诸法，彼补特伽罗非法。若说无我是蕴、处、界，'不应说诸色，亦不应说非诸色'即破除此说，因为非自他故当舍弃。因此一切执我皆唯在无我上，此说明无他。
'若如是'广说者，若随念时唯随念、正随念、当随念此五取蕴，而非补特伽罗，为何说'我于过去时具有如是色'，因说'我'故表示是补特伽罗。'如是补特伽罗以多种方式随念'中，你们自己显示为诵文，因此说'于此唯除外即是皈依'，若有诵'我'则成堕入身见之意。
身见有二十种：即正观我是色，我具色，色是我所，色住于我中，如是乃至识亦当说。'如蕴及相续等'是指如蕴及如相续。'等'字摄集等。一刹那中多法聚集为蕴。多刹那中诸聚集为相续。以蕴喻显示于多法上假立补特伽罗。以相续喻显示于色受等诸蕴相续众多时假立补特伽罗。
若问'此如何了知'，即于佛陀相续中，由随欲安立即生无颠倒智慧之力唯此有，而于补特伽罗则无。说过去等故。广说'过去诸正等觉'等已，因此唯于蕴相续说为佛，而非于补特伽罗。广说'诸比丘，我为汝等说重担'者，诸比丘，我为汝等说重担、取重担、舍重担及荷重担，是故善听，谛持，当说。何为重担？即五取蕴。何为取重担？即后有爱，具喜贪，于彼彼处现前欢喜。

།ཁུར་འདོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བྱང་བར་གྱུར་པ་དང་། ཟད་པ་དང་འགོག་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་ དང་།ནུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁུར་ཁྱེར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་མྱོང་མྱོང་། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ་ ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས།ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། ཁུར་ཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ན་ཁུར་ཁྱེར་བ་སྟེ། གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡིན་པར་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཁུར་ལས་ཁུར་ཁྱེར་བ་གཞན་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཡང་གང་ཟག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཕུང་པོ་དག་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་མི་འདོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཟག་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཁུར་ལེན་པ་ཡང་ཕུང་པོས་མ་ བསྡུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ལྟར་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལེན་པ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་དེ་ཕུང་པོ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་དེ་ལས་ཁུར་ཁྱེར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཙམ་ཞིག་གསུངས་པར་འགྱུར་གྱི། ཡང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང ཁྱད་པར་དུ་མཛད་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ།ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་ཉིད་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྟག་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་ བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཕུང་པོ་གང་དག་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་ཁུར་ཞེས་བཤད་དོ། །ཕྱི་མ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྐྱེ་བ་པ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་ཏེ། གང་ཟག་ནི་ སྡུག་བསྔལ་ནས་ལམ་གྱི་བར་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་འདི་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་གང་ཞིག་བདེན་པ་གང་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་བདེན་པ་དེ་མཐོང་བས་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཁོངས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན། གང་ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ ཡིན་ཏེ།ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ལྟ་བ་ནི་འགའ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཏིལ་གཅིག་དང་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་ བུ་དང་།ཕུང་པོ་གཅིག་དང་ཚིག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྫས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཡང་ཏིལ་གཅིག་དང་འབྲས་ཐུག་པོ་ཆེ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་མོན་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མང་པོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕུང་པོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡི་གེ་རྣམས་མང་པོ་ ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཚིག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟར་གང་ཟག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

什么是舍弃重担？就是完全断除对再次投生的贪爱、对此处彼处的贪欲和喜乐，各别出离、清净、灭尽、寂灭、息灭、消失。
什么是担负重担？就是所谓的补特伽罗，即具寿某某名字，某某种姓，食用如是饮食，感受如是苦乐，寿命如是长久，住世如是时间，寿命终点如是。
因为担负重担故称为担负者，即补特伽罗的异名，这就是比喻。
因此说'仅仅因为这个原因就认为是担负者是不合理的'。
因此，如果担负者异于重担，而担负者又是补特伽罗，那么它就会异于蕴，这将导致不想要的过失。如同补特伽罗一样，具有如上所说特征的取蕴也将不被蕴所摄，但这也是不想要的。
因此，如同取蕴一样，补特伽罗不异于诸蕴。
正因为如此，详细说道：如果不是这样，若补特伽罗实有，世尊在经中就只会说'什么是担负者？就是补特伽罗'这么简单的话，而不会详细分别'具寿某某名字'乃至'寿命终点如是'等。
又作此特殊说明是为了让人了解补特伽罗是假有，意思是无论如何也要知道它只是假有，而不要认为补特伽罗是实有常住。
关于'前蕴'等详细内容：能造成损害、成为痛苦因的那些蕴称为重担。后来将造成损害的则称为担负者。
'因为是生者'即是说因为具有生的自性。
'因为不摄属于诸谛'是说：如所遍计的补特伽罗不摄属于苦等谛中，补特伽罗既非苦也非乃至道。
因此，这种诽谤补特伽罗的邪见不是见谛所断，因为任何见解若对某谛颠倒，则由见彼谛而断。
同样，由于补特伽罗不摄属于苦和集，所以不是修所断，因为修所断烦恼是苦和集的本质，而补特伽罗既非苦也非集，因为不是蕴的自性。因此它不是修所断。
或者说，任何见解都不是修所断，所以它不是修所断。
'如一粒芝麻和一堆米'以及'一蕴和一句'是说：如同虽有八事物仍说一粒芝麻和一堆米，如同虽有众多豌豆等仍说一蕴，如同虽有众多字母仍说一句，说'一补特伽罗'也是如此。

།སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲས་པས་དེ་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ དགོས་སོ།།ཕུང་པོ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་རིག་པ་བླངས་པའི་ཕྱིར་མཆོད་སྦྱིན་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིག་པ་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའི། འདི་འབྱུང་བའི་དོན་དུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོས་སུ་ བརྡར་བཏགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།དེས་ན་འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་མི་དམིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ལས་ཀྱིས་བྱེད་པ་པོ་ མི་དམིགས་སོ།།དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་ཕུང་པོ་འདི་རྣམས་འདོར་བར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚེ་འདིའི་ཕུང་པོ་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོ་གཞན་དག་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཕུང་པོ་སྲིད་པ་བར་མ་ པ་འམ།སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་དག་གོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །དབོ་ལས་སྐྱེས་ལེན་ཅེས་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ངས་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལེན་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་ན། བཙུན་པ་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདི་སྲིད་ པའི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཚིག་དེ་ཁྱོད་ལ་ལེགས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོར་བར་བྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ལུས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་དེ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལས་ སྔོན་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བཀོད་པས་ནི་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །ལུས་རིག་པ་དང་རྟགས་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིག་པ་དང་རྟགས་ནི་རིག་པ་དང་རྟགས་སོ། །ལུས་དང་རིག་ པ་དང་རྟགས་ནི་ལུས་དང་རིག་པ་དང་རྟགས་དག་གོ།།དེ་དག་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ལུས་དང་རིག་པ་དང་རྟགས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། གང་ཟག་དག་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་བླང་བར་བྱ་བ་རིག་པ་དང་རྟགས་ལས་ལུས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བླང་བར་བྱ་བ་ ཕུང་པོ་ལས་ཀྱང་ལུས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒ་བ་དང་ན་བ་ཡང་ལུས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྒ་བ་སྐྱེས་སོ་ན་བ་ སྐྱེས་སོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པའི་དཔེ་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།འོན་ཏེ་ཡང་ལུས་གནས་པ་ལ་གནས་སྐབས་གཞན་ལོག་ན་གནས་སྐབས་གཞན་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གྲངས་ཅན་པའི་འགྱུར་བར་སྨྲ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཛོད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་བཀག་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ སྐད་དུ་ཞེ་ན།གནས་པ་གང་ལ་ཆོས་གཞན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་རིགས་པ་འདི་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བ་དག་ནི་བཞི་ཡིན་གཟུགས་ནི་གཅིག་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་གང་ཞེ་ན།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །སྨྲ་བ་འདི་ནི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གནས་བརྟན་སངས་རྒྱས་ལྷའི་ ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཀྱི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་འབྱུང་བ་དག་ལས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དག་ལས་གང་ཟག་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས། རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་བོར་ བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'由于具有生起的缘故'是说，由于说'生起'，即承认其具有生起性，因此应当说你的是有为法。
由于是其他蕴的缘故，如同说'由于获得明咒，祭祀生起'等，是由于获得明咒而如此说，并非为了此事而生起，与此相同，应当应用于一切。
所谓'除了法的假立'是指除了缘起的特征，因此说'此有故彼生'等。'不见作者'，即由广说的业不见作者。
那么是什么样呢？说'舍弃这些蕴'，意思是此生现在的诸蕴。'结生其他诸蕴'是指后世的蕴，或中有或属于生有的诸蕴。'结生'是指取。
'不说我取'是说，如果我说'此取'的话，则会出现'大德，从所谓取到此取是有缘'等语句，这对你是否恰当？
因此，没有任何能取蕴和舍蕴者。如果说是身体，'那也是如此'是说，每一刹那都是全新的，意思是如果说是补特伽罗，则以'彼不成立'等所安立而显示譬喻不成立。
'如同身体、明咒和相'，明咒和相即是明咒和相。身体、明咒和相即是身体、明咒和相等。与彼等相似，身体和明咒、相一样，蕴和补特伽罗成为异体。
如同所取的明咒和相异于身体一样，所取的蕴也异于身体，因为异于能取，这是其所思。
'衰老和疾病也确实是异于身体'是说，认为诸状态在每一刹那都是异体，对于所说的'衰老生起、疾病生起'的譬喻，显示其不成立。
或者如果认为身体安住时，一个状态消失另一个状态生起，数论派所说的变化已在世间藏品中被遮破。
如何说呢？所应观察其他法差别的有法本身并不存在，即'此即是彼，然而又不是'，这个言语正理称为前所未有。
'四大种是四，色是一'，什么是色？即'四大种'等。
'此说存在于某一方'，是哪一方？'仅在大种一方'，即存在于上座佛陀提婆一方，而不在我方。
'如是'是说，如同在唯大种一方，色不异于诸大种一样，补特伽罗不异于诸蕴，认为如此承认则将舍弃自宗。

།ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྲོག་དེ་ཉིད་ལུས་ཡིན་པའམ། གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་བསམ་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དག་ཁོ་ན་ལ་གང་ཟག་ཉེ་བར་འདོགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་ཁོ་ན་སྲོག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་བཤད་པ་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ།།སྔ་མ་དག་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཀླུ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་སོ། །སྨྲ་བ་མང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅོར་བའོ། །ཕ་རོལ་པོས་གལ་ཏེ་གང་ཟག་བརྗོད་པར་མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་མ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།སྨྲས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དོན་དམ་དུའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཡོད་ཅེས་བསྟན། །དེ་དང་འགལ་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དུ། །སེམས་ཅན་ཡོད་ཅེས་མ་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་དེ་བསྟན་པ་ཡང་མི་བཟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་བསྟན་དུ་མི་ རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྔ་ནས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྨོངས་པས་སོ། །ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་ཞིང་ཆེས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་འམ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་གི་བདག་སྔོན་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལས་ད་ནི་བདག་གི་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཙུན་པ་གཞོན་ནུ་ལེན་གྱིས་སོ། །ལྟ་བའི་མཆེ་བས་སྨྲས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ལྟ་བ་ཉིད་མཆེ་བ་ཡིན་པས་ན་ལྟ་བའི་མཆེ བའོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་དེས་སྨྲས་པ་ལ་ལྟོས་ནས། གཉེན་པོ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །ལས་རྣམས་འཇིག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཏེ། བྱས་པ་ཆུད་ཟ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཟག་ཡོད་པ་ཉིད་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་རྣམས་གཞན་དུ་ཡང་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །སྟག་མོས་ ཕྲུ་གུ་ཁྱེར་བ་ལྟར།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྟག་མོས་འདིའི་ལུས་མཆེ་བས་སྨས་པར་འགྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་སོས་ཧ་ཅང་བག་མེད་པར་བཟུང་སྟེ། རང་གི་ཕྲུ་གུ་མི་ཁྱེར་ཞིང་གནས་གཞན་དུ་མི་ཁྲིད་ལ། ཕྲུ་གུ་འདི་འདི་ལ་ལྷུང་སྟེ་སྣང་བར་འགྱུར་དུ་འོང་སྙམ་སྟེ། སོས་ཧ་ཅང་ ལྷད་ལྷོད་དུ་བཟུང་སྟེ་ཡང་དེ་མི་ཁྱེར་གྱི།རན་པར་བཟུང་སྟེ་ཁྱེར་བ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིའི་སེང་གེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར། རན་པ་ཁོ་ནར་འདུལ་བའི་འགྲོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྣམས་ པར་མཛད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ལ་རྒྱུ་བསྣན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཡོད་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་དེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བའི་མཆེ་བས་སྨས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཀུན་རྫོབ་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བརྡ་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་སྙམ་ནས་དགེ་བའི་ལས་སྟག་གི་ཕྲུ་གུ་ལྟ་བུ་ཉམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བཏགས་པ་འང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཏགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ལ་བཏགས་པ་ནི། ལ་ལ་གང་ཟག ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་མེད་དམ་ཞེས་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། །ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་མི་གསུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡང་དག་པར་དོན་དུ་ཡོད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་མི་གསུང་། གཟུགས་ ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ་ནི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཅེར་བུ་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བྱེའུ་བཟུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཅེར་བུ་པའི་ཉན་ཐོས་ཞིག་གིས་བྱེའུ་གསོན་པོ་ཞིག་བཟུང་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱེའུ་འདི་གསོན་ནམ། མི་གསོན་ཞེས་དྲིས་ སོ།།དེའི་བསམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་གསོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན་ནི། དེས་དེ་བཙིར་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་སྐད་དུ་ཤིའོ་ཞེས་གསུངས་ན་ནི། དེས་དེ་གསོན་པོ་ཁོ་ན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ འཇིག་རྟེན་གྱིས་འདི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ།

关于'为什么世尊不明确宣说生命即是身体或是其他'这个问题，他们的想法是：如果仅仅在五蕴上假立补特伽罗，为什么不直接说身体就是生命呢？
'仅仅是前者'是指上座部龙军等人。'多说'是指裸形外道。外道说：如果补特伽罗不是不可言说的，为什么世尊也不直接说它完全不存在呢？
回答说：从胜义谛来说是不存在的。在世俗谛中则说存在。因为与此相违，所以在胜义谛中没有说众生存在。'他们甚至不能接受这种教说'的意思是说不应该教导无我。
'从前就愚痴'是指具有萨迦耶见的愚痴。'因愚痴而更加增长'是指认为会产生断见或邪见。
因此才说'我的我过去存在，而现在我的我已不存在'这样的话。'在此说'是指尊者童受所说。'见解的利齿所说'等广泛内容中，见解本身就是利齿，所以称为见解的利齿。
诸佛世尊针对他们所说的，作为对治而宣说法无我。针对业的毁灭，即针对所作业的虚耗而显示补特伽罗确实存在等教法，在其他场合也这样宣说。
'如母虎衔子'是说，就像母虎想着如果用牙齿咬伤这个身体就不好，所以不会太过放纵地抓取，也不会把自己的幼崽带到别处，想着幼崽会依附于此而显现，所以既不会太松懈地抓取也不会带走，而是适度地抓取带走的意思。
同样，人中狮子世尊也因为善巧调伏方便，只是适度地将调伏的客人带往涅槃城。
同样，为了增加对导师的原因，广说'若是有我'等。如果有人执著我的存在，那么这个所化众生就会被萨迦耶见性质的见解利齿所伤害。
'不了解世俗'是指不懂法的含义，认为没有业果，会损坏如虎子般的善业。
关于'假立也'，对于假立而有的假立，有些人执著补特伽罗在世俗谛中也不存在，因此也没有说是否存在。
'若有为何不说有'是说，如果补特伽罗真实存在，为什么世尊不说补特伽罗存在？说色存在则不会有过失，因为色是存在的。
'如裸形外道弟子抓鸟'是说，一个裸形外道弟子抓着一只活鸟，问世尊这只鸟是活的还是死的？
他的想法是这样的：如果沙门乔达摩说是活的，他就会把鸟捏死给看；如果世尊说是死的，他就会展示活鸟。他执著认为这样世间就会知道这不是一切智者。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་དེའི་བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི། འདི་གསོན་ནམ་མི་གསོན་པ་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཁ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གསུངས་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་འདི་ ཡང་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ།།བཞི་ཚན་འདི་ནི་དོན་མཐུན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཞི་ཚན་འདི་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནོ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བཞི་ཚན་འདི་ནི་དོན་མཐུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ ཤེས་ཤེ་ན།འདི་ལྟར་ཀུན་དུ་རྒྱུ་སྨྲ་བྱེད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞི་ཚན་འདི་ཞུས་ནས་ཡང་ཅི་ལགས་འཇིག་ རྟེན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཞུས་སོ།།ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཞུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟ་ཅི་ལགས། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལམ་འདིས་ངེས་པར་འབྱུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འམ། འདིས་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་ནམ་ ཞེས་དྲིས་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་གཅིག་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཐའ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ཟག་གསོན་པོ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་འདི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་བཞིན་དུ་ལུང་བསྟན་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྟག་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུའི་ཚིག་གོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར། འདི་ལུང་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་ མི་བརྗོད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་བརྗོད་པའོ།།རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཤཱཀྱའི་བུ་མཚུངས་པ་དག་རབ་ཏུ་འཁྲུག་པ་དག་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རོ། །གནས་ པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འགྱུར་བར་རོ།།ལྟ་བའི་གནས་སུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གསུངས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཡོད་དོ་སྙམ་པ་ཡང་ལྟ་བའི་གནས་སུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གནས་སུ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ཕྱོགས་འདི་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ཉིད་ལས་སྤངས་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་དག་ནི་དཔེ་ངན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ ལྟར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།མེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གྲགས་ལ། དེ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་གྱིས་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་བླངས་ནས་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པས།སྲེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་རྒྱུན་གྱིས་འཁོར་རོ། །མིག་བཟང་ཞེས་བྱ་བའི་སྟོན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉི་མ་བདུན་འཆར་བའི་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཡང་དྲང་སྲོང་མིག་བཟང་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ འབྱུང་ངོ་།།ཕུང་པོ་རྣམས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་མིག་བཟང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་མི་དད་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པའོ།།དཔེར་ན་སྔོན་མཐོང་བའི་མེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྲེག་ཅིང་འོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པས་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དེ་དག་གིས་བདག་དང་བདག་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།

世尊知晓他的心意后未作授记，如同仅说'此人是生是死只在你们心中'这样的话一样，这也是未授记。
这四句是意义相同的，即'世间是常'、'世间无常'等四句，以及'世间有边'、'世间无边'等四句的意义是相同的。
怎么知道呢？如此，游方外道问了'世间有边'、'世间无边'、'亦有边亦无边'、'非有边非无边'这四句后，又详细询问了'什么是一切世间'等。
所谓'问询'，即详细询问'世间有边'等是什么意思，现在是什么意思，是问'一切世间是否都由此道出离'，或是问'这是有边吗'。
'或者世间是一部分'这句是指'无边'等。
'活着的补特伽罗是存在的'作如是授记，是想着虽然补特伽罗不可说是一或异，却要授记。
'将成为常见过失'是正量部的说法。
那么为什么'此作授记'等详细内容是论师所说的呢？即便如此也将成为常见。
'逐渐不要说'是指不要说'世尊是一切智者吗'等。重复说'逐渐'是为了完全断除释迦子们的争论。
'真实'是指如实。'安住'是指不变。
'说为见处'是想着说为邪见处。
论师说'认为存在也说为见处'，意思是说为身见处。
'这方面已作答复'是什么意思呢？不是的，因为已遮止。
经中本身已遮除，从'世尊'到'这些是恶劣的比喻'等。
为显示轮回如何，而详细说'如火虽是刹那性'等。
火虽为众所周知是刹那性的，它也以相续流转到其他处所，如是，所谓'有情'也是取蕴而有。
'有取爱'是指此有取于有，故称有取爱，虽是刹那性却以相续轮转。
'善目说者'即如《七日出经》中说'世尊将成为名为善目的仙人'。
'因诸蕴是异'是想着若是刹那性则成为异。
'显示为一相续'是说，因为善目即是佛陀的相续，所以说是同一，这是假立无差别。
譬如说'先前所见之火即是燃烧着来到这里'，以相续运行故说是同一，这也是相似的。
'那是他们的身见'是说那些如来将成为执著我与我所相的身见。

།བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པའི་འཆིང་བ་ཤིན་ཏུ་དམ་པོས་གླགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་བདག་ཏུ་ཆགས་པ་དང་བདག་ གིར་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་འཆིང་བ་ཡིན་པས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར་འཆིང་བ་དམ་པོ་ཅན་རྣམས་ལ་ཐར་པ་ཐག་རིང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མའི་བུ་རྣམས་སོ།།གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་བྱེད་སེར་སྐྱ་དང་། གཟེགས་ཟན་དང་རྐང་མིག་དང་རྒྱལ་དཔོག་ལ་སོགས་པ་བདག་རྫས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་པར་སེམས་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་ཐར་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་འདི་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་ བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བའི་གཞི་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ཁོ་ན་མཛེས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་མ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བཞད་གད་དུ་བྱ་བ་ ཞིག་གོ།།གང་ཞིག་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དཔྱང་ཐག་ལ་མྱུག་པ་ངའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ། མཐོང་ནས་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དད་པར་བྱ་བ་ཞིག་གོ། །གཞན་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པའི་སྐུད་པ་བསྲན་ཏེས་སེམས་བཙེམས་ཤིང་བཙེམས་ པ།བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ལ་བློ་གྱེན་དུ་འཐོན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་འཛེག་པའི་སྒོར་འཇུག་པ་ཐོབ་ཀྱང་ངེས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པས་ཐར་པའི་ས་བོན་གྱི་དྲི་ཡང་མ་བསྣམས་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་དང་དབང་པོ་དང་ལུས་ཙམ་པོ་རྐྱེན་གྱི་གཞན་གྱི་ དབང་མི་རྟག་པར་མཐོང་བ་ལ་ནི་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་ལ།དེ་ལ་དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱས་ནས་དེ་ནས་རིམ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ངར་འཛིན་པ་དང་གཏན་བྲལ་བ་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་གསལ་བར་བྱས་པ་བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་ཚོགས་པའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ པས་ཐར་བར་འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐར་པའི་ཚུལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཏུ་རྟོག་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། ང་རྒྱལ་བ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་བདག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་སྐད་ཅིག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་དྲན་པ་དང་ངོ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བར་ནུས་སོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་དྲན་པ་སྲིད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ནག་པ་ལ་སོགས་པས་བདེ བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཅིག་ཤོས་སུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་ལུས་བཀྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲན་པའི་ལམ་དུ་གཟུད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན།དྲན་པའི་ཡུལ་ལ་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲན་པའི་ཡུལ་ནི་ དྲན་པའི་ཡུལ་ཏེ།ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ། རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པས་ན་དྲན་པའི་ཡུལ་ལ་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། སེམས་འགའ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལས་ དྲན་པ་འམ་ངོ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གཉི་ག་ཁྱད་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ལས་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། དེ་ལ་གཏད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དྲན་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་གཏད་པ་ནི་གཏད་པའོ། །འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྨོན་པས་གཟས་པ་དང་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།འདྲ་བ་མཐོང་བ་ལས་ནི་དཔེར་ན་བ་མེན་དམིགས་ནས་བ་ལང་དྲན་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་མཐོང་བ་ལས་རྩ་བའི་གཟུགས་དྲན་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྲེལ་པ་ཅན་མཐོང་བ་ལས་ནི་དཔེར་ན་མེ་དང་ཤིང་ཐོག་ དང་མེ་ཏོག་གི་ཁ་དོག་མཐོང་བ་ལས་ཚ་བ་དང་རོ་དང་དྲི་དག་དང་།རྭ་མཐོང་ནས་བ་ལང་དང་། དུ་བ་མཐོང་བ་ལས་མེ་དྲན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།

所谓'被我执和我所执的极为坚固的束缚所束缚'是指当有我见和我所见时，就会产生我执和我所执。因此，由于贪欲是束缚，如同凡夫一样，对于被坚固束缚的人们来说，解脱是遥远的，因为有我执的缘故，必定会变成无有。这是如此思考的。
有些人说'执著补特伽罗'是指犊子部等人。'某些'是指外道数论派、胜论派、尼犍子派和顺世外道等认为我是完全不同实体的那些人，按照他们的观点，也有无解脱的过失，这是不可动摇的，因为这样承认有我慢的基础，认为'我'的颠倒见的缘故。因此，由于是解脱的方法，唯有无我见才是美妙的。
说'现见者没有生起我慢'这是可笑的。某人悬挂在怀疑的绳索上想着'我'，却说'见到后不会这样想'，这是不可信的。其他外道众，以我见和我执的线缝补心识，沉溺于禅定之乐而心向上升的一切人，虽然获得了趣入有顶之门，但由于有作者，连解脱的种子香气都未曾闻到。
对于仅仅见到智慧、根和身体是缘起、依他起、无常的人来说，会生起无我的想法，对此如是熟习之后，则渐渐生起心相续完全远离我执。此后，由于明显地无有我体聚集的机会，也无有再生，因此解脱是合理的。
因此，由于远离解脱之道，以及我执应当断除的缘故，这种我慢是颠倒的。那么，如果我完全不存在，怎么会有'诸刹那心'等说法呢？
因此，对于执持刹那见者来说，可以说不会生起忆念、认知等。前刹那所经验的色等，如何能在后刹那中被忆念？就像黑人等所经验的乐、苦等，无法被与之本质不同的斑纹身体等所忆念一样。
说'从忆念境上的想的因所生的心的差别'，忆念境即是忆念的对象，也就是所经验的义。在此，由于有想的因缘，从忆念境上的想的因所生的心的差别，即是某些心而非一切心的意思。由此产生忆念或认知。
如是二者差别，问及从何种心的差别时，广说'于彼专注等'。对所忆念的专注即是专注。'具想等'中的'等'字，包含愿望所染及串习等。从见相似而忆念，如见牦牛而忆念牛，见影像而忆念本质等。从见相关而忆念，如见火、果实、花色而忆念热、味、香等，见角而忆念牛，见烟而忆念火等。

།གང་དག་ལ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་མྱ་ངན་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་པོར་ཡོད་པ་སྟེ། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་མྱ་ངན་དང་ རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེ་དག་གིས་མཐུ་མ་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་བུ་ལས་དྲན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གཏད་པ་ལས་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་ནའོ། །འདྲ་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ ལས་ནི་གང་ལ་འདྲ་བ་ལས་དྲན་པ་འབྱུང་བའོ།།འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ལས་ནི་གང་ལ་འདྲ་བ་མེད་ཀྱང་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལས་དྲན་པར་འགྱུར་བའོ། །སྨོན་པས་གཟས་པ་དང་། གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ནི་གང་ལ་དུས་དེའི་ཚེ་དྲན་པར་བྱའོ་ སྙམ་པ་འམ།འདི་ད་དྲན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་དང་། བྱ་བ་གཞན་ལ་གཡེང་བས་སོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྡུས་པས་ནི། ལས་དང་རིག་སྔགས་ལ་སོགས་པ་དག་ གིས་སོ།།དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། དེ་ལ་གཏད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། མཐུ་མ་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་བར་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲན་པའི་ཡུལ་ ལ་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབྱུང་བར་རོ། །གཞན་ལྟ་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གཏོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནས་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐུ་ཉམས་པའི་བར་རོ། །གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་གཞན་ ལའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་སེམས་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་སེམས་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ སེམས་དེ་དག་དེ་ལྟར་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པས་འདིས་ནི་དཔེ་དང་དངོས་གཉིས་མི་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གཞན་གྱི་མཐོང་ལ་དེ་སྟོབས་སྐྱེད། །སེམས་དེ་དྲན་པར་མི་རིགས་ཞེས། །བྱ་བ་འདི་ལ་གནས་སོགས་སེམས། །དག་ནི་དཔེ་གོ་ཇི་ལྟར་ཡིན། །གང་ཕྱིར་ནག་ སེམས་ཀྱིས་དྲན་དོན།།བྱམས་སེམས་ཀྱིས་དྲན་མིན་ཏེ་དཔེར། །ས་བོན་དེ་དང་དེ་མིན་ཅན། །ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་ལྗང་ལས་ནས་བཞིན། །སེམས་གཞན་གྱིས་མཐོང་ལ་གཞན་གྱིས་དྲན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འགའ་ཞིག་གིས་དྲན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། ། མཐོང་བའི་ལས་དྲན་པའི་སེམས་གཞན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བོན་ཡོད་པས་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དྲན་པ་ཁོ་ན་ལས་ངོ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲན་པ་ཡོད་ན་ངོ་ཤེས་ཏེ། བདག་གི་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ནས་དྲན་ན་འོ་ན་གང་ནག་པས་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཁོ་ནས་དྲང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ནག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དང་ འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་སྟེ།ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་དང་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཡིད་ལ་བསམས་ནས་སོ། །ཅི་ཞེ་ན། རྗེ་བོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་གང་ཟག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་ལ་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཅིག་པུ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སུ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། བདག་མེད་ན་སུ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཅི་ཡིན།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་འཛིན་པའོ། །ཅི་དེ་འཛིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོ་ན་ནི་རྣམ་པར་བྱེད་དོ།

对于那些具有所依的差别、忧愁和散乱的人来说，这些所依的差别、忧愁和散乱并未损害其心的特殊性。因此从这样的心的特殊性中会产生忆念。关于专注，是指如果对此作专注。从相似想等相应中，是指从相似性中生起忆念。从具有关联想中，是指虽无相似但从见到烟等而生起忆念。从愿望所染及习惯等相应中，是指'应当在那时忆念'或'现在应当忆念'等。
'所依差别等'是指所依差别即疾病的特征、忧愁和散乱于其他事务。'等'字所摄的是业和明咒等。'虽然如此'详细所说的是从'专注于彼'到'具有想等'之间，以及'未失坏力'之间的意思。'非从其因所生'是指非从忆念对境的认知因所生的意思。'生起'是指产生。'如其他'是指从非专注到非具想等及力量衰退为止。'于他'是指除心的特殊性之外。
'非也，因无关联'是指提婆达多和耶若达多的心不是因果关系的意思。如同相续中的诸心因为成为因果而有关联，提婆达多和耶若达多的心不是那样关联，这是显示比喻与事例不相同。
此处有人说：'他人见彼生力量，心彼忆念不应理，此中住等诸心识，如何能作为譬喻？因为以恶心忆念义，非以慈心忆念如，种子彼与非彼性，青苗麦等生如是。'
也不说'以他心见而他心忆念'是指某些人认为不是由他人忆念。'从见生起其他忆念心'是指因为有因，如同有种子则有苗芽的意思。'唯从忆念也有认知'是指有忆念则有认知，因为忆念'我所见即是此'。
'那么何者'是指如果唯由心的特殊性忆念，那么所说'黑人忆念'是如何，以此词引出。'彼亦'详细所说是指名为'黑人'的行蕴相续，彼亦于其他境生起变化，是思维为因的体性于其他境生起和变化。何故？仅仅说为'主人'而非补特伽罗，思维此施设是依因果关系，而非依补特伽罗。
正因如此而说'无有任何单一'等。同样，'谁能识知'等详细所说是：若无我，谁能如是识知？识知是什么意思？以识知执取对境。难道彼执取异于识知？若是如此则成能作。

།གང་གིས་དེ་བྱེད་པ་དེ་བཤད་ཟིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཅི་རིགས་པར་དབང་པོ་དང་དོན་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་རོ། །འོ་ན་གང་ནག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ནག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་ལས་དེ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ནས་སྨྲ་བར་ཟད་དོ། །དྲུག་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། རྗེ་བོའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་གང་གི་ཇོ་བོ་གང་ཡིན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་ན་འདི་ལྟར་འདིའི་རྗེ་བོ་བཙལ།རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ལའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱར་བར་བྱ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀྱེ་མ་དེ་ཉིད་དེའི་དོན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྨྲས་སོ།།ཇི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སམ། འོན་ཏེ་མངག་པའི་སྒོ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འགྲོ་བ་མི་རུང་བས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ན་རྗེ་བོ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་བྲན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་དེ་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་ནག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། རྒྱས་པར་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མ་གཏོགས་པ་རྗེ་བོའི་དབང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སུ་ཞིག་གི་ཚོར། སུའི་ཚོར་བ་ཡིན། སུ་ ཞིག་གི་འདུ་ཤེས།སུའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་ཟེར་བ་བརྡ་སྤྲོད་པ་པོའོ། །དེ་ཡང་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་ཡང་དགོས་སོ། །གང་ཟག་གོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ ཡིན་ནོ།།འགྲོ་བ་པོའི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མེ་འགྲོའོ། །སྒྲ་འགྲོའོ་ཞེས་མེའི་འགྲོ་བ་དང་སྒྲའི་འགྲོ་བ་ལྟར་ལྷས་བྱིན་འགྲོའོ། །ལྷས་བྱིན་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེ་འདིས་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ། །འདྲ་བར་ བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་ལ་བྱེད་པ་པོའི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་ནི་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ དྲིལ་བུ་ནི་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དྲིལ་བུས་སྒྲོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལྕེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། སྒྲོན་མ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཡུལ་གཞན་དུ་བྱུང་བ་ལ། ཡུལ་དེ་དང་དེར་ འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཡུལ་གཞན་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡུལ་དེ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་གྱིས་སྐྱེ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་གཟུགས་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་པོ་འགྱུར་བ་ལ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེད་པ་པོ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་པོ་གནས་པ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱ་བ་ ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱ་བ་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།

已经说明了能作此事的，识的因是根、境、作意等，这是差别。'随应'是指随其所可能。那么，如何理解'由黑而识'这句话？只是看到从名为黑的相续中生起而说的。第六格的含义是什么？是主人的意思。例如从'谁是谁的主人'开始广说，若要应用于识，就是这样寻找它的主人，是对于所应了知的对象。为什么要应用？为了了知。'啊！正是为了它而应用'这句话是由福德所生者们说得好。应该如何应用，是通过生起的方式还是差遣的方式？由于识不能有行动，所以是通过生起的方式。如此则广说至'那么唯因是主人，唯果是仆人'为止，这只属于识的因。以及至'由黑'为止，广说至'因此在那里除了因的事物外没有主人的权力'为止。'等'字包含'谁的受，是谁的受，谁的想，是谁的想'等，这是论题。
又有人说'因为作用依赖作者'，这是文法学家的观点。'那也需要'是说也需要能识者。是想到'补特伽罗'。'行者的行'是指如同说'火行'、'声行'，火的行动和声音的行动一样，'提婆达多行'、'提婆达多的行动'也是如此，以此比喻成立'提婆达多识'。'因获得相似自性'是指因为获得与因相似的自性。'虽然丝毫不作'是指虽然不做任何活动的意思。'即是它的行相'是指即是青等境的行相的意思。
'因为成为识的因'是说识也是其他识的因，因此对于能生其他识说'识'。'因为对因显示作者之词'是说因成为作者，例如铃铛是发声的因，所以说'铃铛发声'，与此相似。'因为是一'而说'灯'是对火焰相续作假名安立，它在其他处所生起，对于灯相续的体性在其他处所生起，说为'往那些处所行'。同样，'因为是一'，对心相续假名安立为识，识相续的体性在其他境上生起，说为'于彼境识'，是想到因识相续生起而说'识'。又如何广说'色变'等，如同能变者与变不异，能生者与生不异，安住者与住不异，对于识也应如是，因为没有离开的作用，识者也不异于识的作用。

།བྱེ་བྲག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་བསླུས་པས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བདག་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ལས་སྐྱེ་ན་ནི་དེའི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཁོ་ན་སྐྱེའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ སྔ་མ་འགགས་པས།གོ་ཕྱེ་བས་བ་ལང་གི་བློའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བུད་མེད་ཀྱི་བློ། བུད་མེད་ཀྱི་བློ་ལས་མ་ཧེའི་བློ་སྐྱེའི། ཅིའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཇུག་ཐོགས་སུ་བ་ལང་གི་བློ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར། མྱུ་གུ་ལས་སྡོང་བུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་འདབ་མ་ལ་སོགས་ པ་མ་ཡིན་པ་དང་།སྡོང་བུ་ལས་འདབ་མ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མེ་ཏོག་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་བར་རོ། །བསམ་གཏན་རྫོགས་པས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྫོགས་ཤིང་མཐར་ཕྱིན་པས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་ལུས་དང་སེམས་འདྲ་བ་སྐྱེ་ན་སྟེ། ལུས་ དང་སེམས་མཚུངས་པ་སྐྱེ་ནའོ།།བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་མ་བཙལ་བར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །རིམ་པས་ངེས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་ བྱ།དྲིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་རྣམས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡང་ངེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ཏེ་བུད་མེད་ལ་ དམིགས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུའོ།།བུད་མེད་དེའི་ལུས་ནི་དེའི་ལུས་སོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་འམ། གཞན་དགེ་བ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དེའི་ལུས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་སམ། དེའི་ཁྱོ་འམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེའི་ཁྱོ་འམ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲས་ནི་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ནི་དེའི་ཁྱོ་དང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་འམ་གཞན་ཞིག་བུད་མེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ལ། ཡང་ཕྱིས་དུས་གཞན་ན་རྒྱུན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལས་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ སྐྱེ་ན།བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི། དེའི་ལུས་སུན་འབྱིན་པའི་སེམས་ཏེ། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་སུན་འབྱིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་འམ། དེའི་ཁྱོའམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རིགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། འདི་ལ་དེའི་ལུས་སུན་འབྱིན་པའི་སེམས་སམ་དེའི་ཁྱོ་འམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་རིགས་སམ་ས་བོན་ཡོད་པས་ན་དེའི་རིགས་ཅན་ནོ། །དེའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་ཉིད་དེ། དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རིགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ན བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ལས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པར་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ལས་དེའི་ལུས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱང་སྐྱེ་ལ།དེ་ལས་དེའི་ཁྱོའི་སེམས་དང་དེ་ལས་དེའི་བུའི་སེམས་དང་། དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་སུན་འབྱིན་པ་ལ་ སོགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་རྒྱུན་གྱིས་ཆེས་མང་བ་དང་། ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཆེས་གསལ་བ་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སེམས་དང་ཉེ་བ་གང་ཡིན་པའི་སེམས་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་བསྒོས་ པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེས་མང་བ་འམ།ཆེས་གསལ་བ་འམ། ཆེས་ཉེ་བ་དེའི་བསྒོས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དུས་པའི་ལུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་དེའི་དུས་ན་ཉེ་བར་གནས་པ་ནི་དེའི་དུས་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ།

毗婆沙论者被错误观点所误导而说：如果识不从我产生，由于识的特征的因无差别，则识将只会相同。如果从我产生，则会产生具有其意愿差别的识，这是他们的想法。
关于为何不像芽、茎、叶等那样确定次第而生的问题是：为何前心灭去，空出位置后，在牛的认知之后生起女人的认知，从女人的认知生起水牛的认知，而不像芽、茎、叶等那样依次只生起牛的认知？就像从芽只生起茎而不是叶等，从茎只生起叶而不是花那样。
关于'对于禅定圆满的等持者们'这句话，是指通过圆满且究竟的禅定而入定的人们，当他们的身心相似而生起时，即身心相应而生起时。'自然'这个词的意思是指不需要他人寻求，这是他们的想法。
如此，这就回答了为何不总是只生起与之相似的问题。为了说明'次第不确定'这个问题，故说'诸心的次第也是确定的'。'从种类差别'是指从修习的差别。
关于'在女人的心之后'等详细内容，是指缘于女人的心之后。'她的身体'是指那个女人的身体。如果是普行外道或其他善行者，生起损害她身体的心，或是缘于她的丈夫或儿子等的心，'等'字包含女儿等。
缘于这些的心是指缘于她的丈夫、儿子等的心，如果那个或其他心在女人心之后生起，之后在另一时间，由于相续转变而生起女人心时，后来生起的女人心，即是能够生起损害女人身体的心，或能够生起缘于她的丈夫儿子等的心。
为什么呢？因为是那种种类，所以这样说。这里由于有损害她身体的心或缘于她的丈夫儿子等的心的种类或种子，所以是那种种类。'那个事物'就是指那个本身，因为与那个种类相同，这是他们的想法。
'若非如此'是指非属于那种种类。或者关于'从女人心以种种方式'等详细内容，是指不是同时而是以种种方式从女人心中也生起损害她身体的心，从那个生起她丈夫的心，从那个生起她儿子的心，从那个又生起损害等心。
然后在女人心之后所生起的诸心中，相续最多的、从力量角度最明显的、与所要生起的心最接近的，就是将要生起的心。'因为具有它的熏习力'是指因为具有最多或最明显或最接近的熏习力。关于'彼时的身体'等详细内容中，'彼时所住'是指彼时，即身体缘的差别。

།མ་གཏོགས་ པ་ནི་བཀོལ་པ་སྟེ།།གང་ལ་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་དབྱུག་པས་བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །བསྒོས་པ་དེ་ཉིད་ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེས་མང་བ་དང་། ཆེས་གསལ་བ་དང་། ཆེས་ཉེ་བའི་དགོས་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ པ་ཡིན་ན།ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་ཞེ་ན། གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིའི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ ཡང་དགོས་པ་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་མི་འབྱིན་ཏོ། །འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་སྒྲ་གཅན་ཟིན་གྱིས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏེ་རྨ་བྱའི་མདོངས་འདིའི་ཁ་དོག་དང་བཀོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གིས་གང་གི་ཁ་དོག་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ།།བཀོད་པ་ནི་འདི་དང་འདྲ་བའོ། །འདི་ལྟར་ནི་མཚེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་བྱ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །སུ་དག་གིས་ཤེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་ ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ཤེས་ཀུན་མཁྱེན་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་དེའི་རྒྱུ་ཤེས་པའི་བྱེད་པ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་ཤེས་པར་མི་ནུས་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་དང་ཕྲད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་འདྲ་མོད་ཀྱི རེས་འགའ་ཡིད་དང་འབྲེལ་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པ་དེའི་ཕྱིར།སེམས་རྟག་ཏུ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་ངེས་པར་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འབྲེལ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་དང་ཡིད་དེ་དག་ལས་འབྲེལ་པ་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཅིག་པུ་གྲུབ་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །འདབ་ཆགས་པར་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་དག་ལ་ཕྲད་པའི་བློར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་མ་བཟུང་བར་དེའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ལ།སྒྲ་བཞིན་དང་། འུ་ཤི་བཞིན་དང་། ནམ་མཁའི་བྱའི་ཕྲེང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གྲུབ་ཀྱང་འབྲེལ་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འབྲེལ་པ་ཁས་བླངས་ཀྱང་འབྲེལ་པ་ཅན་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་ཆུ་དང་བུམ་པ་འམ། ཤིང་གཉིས་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས་ཕྲད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཕྲད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན ལུག་གམ་གྱད་གཉིས་ཕན་ཚུན་འཐབ་པ་འམ།དཔེར་ན་མཐོ་ཡོར་དང་བྱ་རོག་བཞིན་གང་ན་བདག་ཡོད་པ་དེ་ན་ཡིད་མེད་ལ་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་དོ་ཞེས། བདག་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་སྟེ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཡིད་དང་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱོགས་ འདི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་བཟློག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཅན་ནི་བདག་གོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་དོ།

除此之外是使用，任何有身体外在条件如杖击等近住的缘，即会生起。所说的嘱咐本身具有大力，是说最多、最明显、最近的需要，那就是具有力量，为何不生果呢？说到住位变异性是有为法的特征，此特征是从住位转变为异的特征。因为是它的本性。有为法的特征变异，也是随顺其他需要的果生的缘故。因此不会经常生出那个果。所谓如是说，是长老罗睺罗所说。所谓一切相，即是一切种类，如孔雀尾羽的颜色和形态等，有多少种相，其颜色是如此，形态是如此相似，如是美丽等等这样的变化所知不能了知。是谁不能了知呢？除遍知者外的声闻和独觉等不能了知。了知此即是遍知力。是说由何因了知作用而思维。更何况说无色的心的差别，是说连色法的因也不能了知，何况无色法，此为语义。所谓某外道，即胜论派。若说是因为依待意识接触的差别，是说虽然心生是从我生相同，但有时依待与意识相连的差别，因此心不会经常只生相同，也不会如苗、茎、叶等一样确定次第而生，若如是认为，则不然，因为不是其他关联的缘故。
这就是说不是如此。为什么呢？因为我与意识二者之外未成立其他关联，因为不存在所谓关联这样的单一实体。对于相连而生的体性会产生接触的认知，因为不执取彼等则无彼等认知，如声音、如牛、如空中鸟群等故。即使成立彼，所谓具关联等广说，是说即使承认关联，世间所知的具关联如水与瓶或两棵树相似，彼等是因为完全隔绝的缘故，因见到处所完全隔绝的缘故，此为语义。所谓相的解说，是因为从胜论派的教义中说明接触的相故。接触之相是以未接触为先导的接触，因为如是解说的缘故，譬如两只羊或两个力士相互搏斗，或如柱子与乌鸦一样，我在何处则意不在彼处，意在何处则我不在彼处，如是我完全隔绝即处所完全隔绝，我与意识接触这一说法是从法有法差别的反面而说，法有法是我，其差别是一切存在性，其反面即是一切不存在性。

།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་འཕོས་པ་ལས་བདག་འཕོས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དུ་འཕོ་བ་དེ་དག་དེ་ནས་ བདག་འཕོ་ཞིང་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་སའི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དུ་འཕོ་བ་དེ་ནས་ཉི་མ་འཕོ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་འདིའི་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་དམ་བཅས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།གང་དང་གང་དུ་ཡིད་འཕོ་བ་དེར་བདག་འཇིག་པས་དེ་ཉིད་འདིར་དམ་བཅས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་རྟག་པ་ཉིད་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཕྲད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་ཕྲད་པ་འམ། བདག་ཡིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་ཕྲད་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ན་ཡིད་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་ན་ཡོད་པའི་བདག་གི་ཕྱོགས་དང་ནི་ཡིད་མི་ཕྲད་ཀྱི་གློ་ནས་ཕྲད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་ནི་མ་ཕྲད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་ཡང་བདག་གི་ཕྱོགས་མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་ཡིད་དང་ཕྲད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི ཕྱིར་རོ།།བདག་ལ་ནི་ཕྱོགས་གཞན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་པ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕྲད་པ་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འོན་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་རྟག་ཏུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལ། གང་གིས་ན་འདི་སྐད་དུ་ཡིད་དང་ཕྲད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ།ཇི་ལྟར་ཕྲད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་བློའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཞེས་དེ་ཉིད་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དེ་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་བདག་ཉིད་དང་ཡིད་ཕྲད་པ་ལས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་དང་ཡིད་ནི་ རྟག་ཏུ་ཁྱད་པར་མེད་མོད་ཀྱི།བདག་དང་ཡིད་སྦྱོར་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ལས་བློའི་ཁྱད་པར་འདོད་ན་འོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བདག་དང་ཡིད་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ལ། དེའི་ཁྱད་པར་ལས་བློའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དུང་དང་རྔ་པ་ཊ་ཧ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ག་ལས་ཤེ་ན། སེམས་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདིར་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ནི་སེམས་ཀྱང་ཡོད་ལ། བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཁོ་བོ་ཅག་བག་ཆགས་དང་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡང་ཡོད་པས་ཁོ་བོ་དང་ཁྱོད་ལ་རྩོད་པ་མེད་མོད་ཀྱི།དངོས་པོ་གཞན་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་ཞིག་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་སེམས་ཁོ་ན་བློའི་ཁྱད་པར་ དུ་གྱུར་ལ་རག་མོད།བདག་གམ་དེ་དང་ཕྲད་པར་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་ཏུ་བྱ་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་ནུས་པ་འདི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྨན་པ་ངན་གཡོ་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས། ནད་པ་འགའ་ཞིག་ལ་སྨན་བྱིན་ནས་བསམས་པ། སྨན་འདི་ནི་རྙེད་སླ་བ་ཡིན་ ཏེ་ནད་པ་འདི་འཁོར་དང་བཅས་པས་ཀྱང་ཤེས་སོ།།སྨན་འདིས་ཀྱང་འདིའི་ནད་ཞི་བར་ནི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ནོར་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ཕུ་སྭཱ་ཧཱ། ཕུ་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་དེ་ལ་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་། སྔགས་འདིས་ན་སྨན་འདི་གྲུབ་པོ་ཞེས་སྐྱེ་བོ་ལ་བསྟན་ན། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྨན་གྱིས་ དོན་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྨན་པ་ངན་གཡོ་ཅན་གྱིས་ཕུ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བའི་ནུས་པ་མེད་ཀྱི་སྨན་གྱི་ནུས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་ལ།བདག་གིས་ནུས་པ་མེད་ཀྱི་སེམས་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，说'由于意识转移而成为自我转移'，是指意识向身体的任何方向转移时，自我也会从那里转移和离开，就像人向地面任何方向移动时，太阳也随之移动一样。如果是这样的话，就会违背其无作用性，这就是所立论的过失。
'毁坏'是指会导致这样的过失：意识转向何处，自我就在何处毁灭，这就是此处所立论的过失，因为违背了自我的常住性。
如果说'与一部分接触'，是指意识与自我的一部分接触，或自我与意识的一部分接触，即身体某处有意识存在时，并非与该处的自我部分接触，而是从旁接触。因此，虽然接触是以未接触为前提，但如果认为只有自我未接触的部分才与意识接触，这是不对的，因为这样就不能成为它自身的部分。自我也不存在其他部分，因为是无分的。
即使承认有接触，由于无变化，意识恒常无差别，怎么能说'由于依赖与意识接触的差别'呢？如何能有接触的差别？如何能成为认知的差别？这就是对此寻找过失，即为什么不是永远只生起同样的认知。
如果说'是由于依赖行为差别的自性与意识的接触'，即虽然自我与意识恒常无差别，但认为认知的差别是由于自我与意识的结合依赖行为的差别而产生。这是说，由于修习差别性质的行为差别，使自我与意识的结合产生差别，由此差别产生认知的差别。
因此，由因的差别产生果的差别，如同法螺、鼓、铙钹等的声音。但这是不存在的。为什么呢？因为只从心识而起。这里论师的意思是：虽然心识存在，修习差别性质的行为差别，即我们所说的习气和种子也存在，我与你之间并无争议，只是在是否为另外的实体这一点上有差别。因此，只需要依赖行为差别的心识成为认知差别就够了，何必要设想自我或与其接触呢？
说'丝毫也不见到自我的功能'，就像某个不诚实的医生，给病人药后想：'这药容易获得，病人及其随从也都知道。这药也能治好他的病。因此我得不到财物。'于是念诵'pu svāhā, pu svāhā'咒语，并向人们表示'这药是通过此咒语而成就的'。就像在药物发挥作用时，不诚实医生的'pu svāhā'咒语没有任何功能，而是药物的功能一样，在产生认知差别时，自我没有任何功能，而只是具有行为的心识的功能。

།གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་ན་ནི་དེ་གཉིས་སྲིད་དོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བདག་ ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་དང་སེམས་དེ་གཉིས་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན།འདིར་སྨྲས་པ། ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འདི་ལ་རིགས་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིར་དེ་གཉིས་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ནའོ། །དཔེར་ན་གང་གི་བརྟེན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་དཔེར་བརྗོད་པ་ཚོལ་བའོ།།དེ་ལ་རྟེན་གྱི་དོན་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དང་སེམས་དེ་དག་ཀྱང་རི་མོ་དང་། རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཏེ། དཔེར་ན་རྩིག་པ་ལ་རི་མོ་དང་། གཞུང་བུ་ལ་རྒྱ་ཤུག་བརྟེན་པ་ལྟར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲས་ནི་སྣོད་དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ།འདུ་བྱེད་དང་སེམས་དེ་དག་ནི་རྟེན་དག་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རྩིག་པ་དང་གཞུང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཐོགས་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐོགས་པ་དག་ བཅས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་གཞུང་བུ་དང་རྒྱ་ཤུག་དག་དང་། རྩིག་པ་དང་རི་མོ་དག་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལྟར་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདི་ནི་ འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལྟར་བློ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་བདག་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་སུ་ཞིག་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་འཛིན་པར་བྱེད། ས་གང་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ན་ཇི་ལྟར་གཟུགས་དྲི་ལ་སོགས་པ་ དག་ལས་གཞན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་ལས་གཞན་པར་ནི་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་གཞན་མ་ཡིན་ན་སའི། དྲི་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་སྙད་འདི་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཏེ། ནག་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་གཞན་ཐ་སྙད་འདོགས་ པར་ནི་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སའི་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཅི་ནས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སའི་རྫས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཅི་ནས་དྲི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་རོ། །འདི་ཉིད་ལ་དཔེར་བརྗོད་པ། ཤིང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ཇི་ལྟར་འཇི་བ་ལས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤིང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་ལ།ཤིང་གི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་འགྱུར་ལ། དྲི་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ཡིད་ ཕྲད་པའོ།།གང་ཞིག་སྟོབས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དག་ལ་གེགས་བྱེད་དོ། །སྟོབས་ཆེ་བ་དེ་ཉིད་ཅིའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འབྲས་བུ་མི་འབྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་བཤད་པ་འདིའི་ཚུལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་འཇིག་པ་འམ། གེགས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ཡིན་ན། བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་ཅིང་དགོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་དོན་ཏུ་དེར་བརྟག་གྲང་ན་འདུ་བྱེད་དེའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགོས་པ་ཁོ་ན་བྱེད་དོ།

如果说'假设有我，则这两者存在'，是说如果有我，则行与心这两者存在，因此认为有我。对此回答说，这只是言语而已，此中毫无道理。
如果说'彼为所依'，是说此处认为这两者是所依。'譬如何者所依'，是寻求所依之体性的譬喻。
为了显示所依之义不合理，广说'彼等亦'等。行与心彼等亦如绘画与藤蔓等，譬如墙壁为绘画所依，柱子为藤蔓所依。'等'字包含器与食等。行与心彼等并非如是依于所依，彼亦不应如墙壁与柱子等为所依。
为何如此？说'因有碍性与差别性而有过失'。意为因有碍性而有过失，及因处所差别性而有过失。如柱子与藤蔓，墙壁与绘画，因为是所依与能依之体性，而见有碍性与差别性，彼等若也如是，但这并非所愿，因此我非所依。
譬如香等非异于地，如是识等亦非异于我。何等贤者执著香等非异于地为定论？若问何为地，如说异于色香等，则不能说异于色、香、味、触等而显示。
若说香等非异于地，则'地之香等'此种名言如何安立？如见'黑人之地'以他施设他之名言。
因此广说'此地之香等名言'。'为差别故'，是为与水等差别之义。云何？以'即彼等'等广说而显示。
'即彼等'之声是为遮遣彼等之外地之实体，为使了知即是香等彼等。对此举例说'如木之色身'。如为区别泥所造等他物而安立木之色身名言，而木之色身亦非他物，如是此亦安立名言，而香等非异于地。
'虽观待行之差别'是我与意的和合。'某者力大'是行之差别，彼障碍其他行之差别。'力大者何故不常生果'是论师之语。
因此又说此理，即行之理毁灭或障碍者，彼由种子自性所熏，则我执无义且无用，若为行之义而如是推测，则彼行之作用唯作所需。

།དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི།གལ་ཏེ་དྲན་པ་འདུ་བྱེད་དང་འདོད་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། རྫས་བརྟེན་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་གྱི་རྫས་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་རྫས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡོད་པར་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འདི་དག་གི་རྟེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ ཐམས་ཅད་རྫས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་ཡིན་ནོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ནི་རྫས་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་ལྔ་ཡིན་ལ། བྲལ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ གི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་རྫས་དྲུག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་རྫས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྫས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་སྟེ། གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །རྟེན་གྱི་དོན་ནི་བརྟགས་ཟིན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དཔེར་ན་གང་གི་རྟེན་གང་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རི་མོ་དང་རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རོ། །བདག་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་རྒྱུ་ཞིང་འགྱིང་བར་འགྱུར། སྐད་ཅིག་མ་ཟད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ བླངས་པའི་ཚེ་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་མི་སྲིད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སོ་སོར་ནུབ་ཅིང་། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོས་སྐྱེ་བ་འཕངས་པ་རྣམས་ལས་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ལ་རག་ལུས་པའི་བྱ་བ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་ལུས་བཀྲ་ སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ལྟར་ན་བདག་ཡོད་པ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་སེམས་པ་སྐྱེས་པའི་བདག་ལ་ཆོས་སམ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་གཞག་ནས་འགག་ལ། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དེ་གཉིས་ལས་དུས་གཞན་ གྱི་ཚེ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་རིགས་སོ་ཞེ་ན།ལྷ་རྣམས་དགའ་བས་བསྒོས་པ་མི་ཤེས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ན་ནི་སེམས་པ་འདས་པས་སེམས་ད་ལྟར་སྒོ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སེམས་སྔ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སེམས་ནུས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་སྐྱེ་ལ། དེའི་ནུས་པའི་ཁྱད་ པར་དེ་ནི་གང་ལས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཕྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ད་ལྟར་བའི་ཁྱད་པར་དེ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་སེམས་ཀྱི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ན་སེམས་དེ་སྒོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདས་པས་སྒོ་བར་མི་བྱེད་ལ། ད་ལྟར་བ་བསྒོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་འགགས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚེ་དེ་མ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ། སེམས་གང་ཞིག་ལས་ལས་སྐྱེ་བ་དེའི་རྒྱུན་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ལ། དེ་འབྲས་སྐྱེ་ཕྱིར་བྱས་པ་ཆུད། །ཟ་དང་མ་བྱས་ཕྲད་པ་བསལ། །རྣམ་པ་དེ་དག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་ཤམ་ལ་སོགས་པའི རྣམ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ན་ཕུང་པོ་དག་ལ་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ། །བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལུས་ལ་ཡང་བདག་ཉེ་བར་འདོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ཕན་འདོགས་པ་ལ་བདག་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ཡིན་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།འདི་བདག་གོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། ཇོ་བོའི་དོན་ཡིན་ནོ།

关于'念等是功德事物的缘故'等广说如下：如果认为念、行、欲望、嗔恚等是功德事物的缘故，而实体所依的不具有功德，如此阐述其性相，则功德的实体也必定是依于实体的缘故。彼等的所依等其他也不应存在。因此，若认为此等的所依是我，故我存在，这是不对的。为什么呢？因为念等未成立为功德事物。
'一切存在皆是实体'是指：从性相角度而言，凡是存在者即是实体。'沙门果是六种实体'之所说，其中无漏解脱道的五蕴是五种有为沙门果，离系是无为沙门果，如是为六种实体。
'彼等未成立为依于实体'是指：念等未成立为依于实体，因为是对双方成立的法而施设名言的缘故。'所依义已经考察'是指：例如何者为何等所依。'彼等也非如绘画与墙壁等般依托'等广说。
若无我，为何善不善业果等分别在意中运行而生起傲慢？当承许刹那灭尽时，业果关系不可能存在，因为色等蕴各自消失其自性差别，从第一刹那所引生者中，依赖其他刹那的自性差别的业果生起是不合理的。即便如此，身体祭施等业果也将由祭主等来感受。
按照承许有我者的观点，在生起思心所的我上安立善或不善后灭去，被其他善与不善所胜伏的彼二者，于其他时生起果报是合理的。对此，诸天以欢喜所熏染而不知：按照我们的观点，过去的思不熏染现在心，然而从与前心俱生的思差别中生起被功能差别所影响的心，其功能差别即是从何等相续转变差别中后来生起果报称为熏染。
现在心的差别也成为紧接生起的心的功能差别的因时，称为彼心熏染。因此，过去不作熏染，现在非所熏染，因为彼等灭时与生时未被熏染的缘故。所说：从何心生起业，其相续被业所熏染，由此生果故所作不失，断除无因及未作而遇。
'彼等行相'是指白等行相的意思。因此了知蕴上说'我的'。对于利益我的身体也假立为我等如是而说。虽然于利益上假立为我，但并非我执，这是如何呢？并非如此认为'这是我'。'彼即是来者'是指此第六的含义是什么？是尊者的意思。

།དཔེར་ན་གང་གི་ཇོ་བོ་གང་ལྟ་བུ་ཡིན། དཔེར་ན་བའི་ནག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཇི་ལྟར་དེའི་ཇོ་བོ་ཡིན། དེ་རྨོ་བ་དང་བཞོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བ་དེ་ལ་རག་ལུས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་ན། ཇི་ལྟར་འདིའི་ཇོ་བོ་བཙལ། བདག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི་དོན་ལའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱར་བར་བྱ། བདག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀྱེ་མ་དེ་ཉིད་དེའི་དོན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསོད་ཉམས་ཀྱི་སྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལེགས་པར་སྨྲས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱ། ཅི་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སམ། འོན་ཏེ་མངགས་པའི་སྒོ་ནས། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་འགྲོ་བ་མི་རུང་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཇོ་བོ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ཁོ་ན་བྲན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་དབང་བྱེད་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པ་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ནི བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ།།ཤིང་ལྗོན་པ་མེ་ཏོག་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེ་དང་པོ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ལ་ཤིང་ལྗོན་པ་ཡན་ལག་ཅན་དུ་མི་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རིས་མི་མཐུན་པ་བཞིས་བརྩམས་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཤིང་ལྗོན་པ་ཡན་ལག་ཅན་ ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་དཔེ་གཉིས་པ་ནགས་ཚལ་འབྲས་བུ་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ནགས་ཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ནགས་ཚལ་ཤིང་སཱ་ལ་དང་ཏཱ་ལ་ཚོགས་པ་གང་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་དང་འབྲས་བུ་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གང་ལ་བདེ་བ་འམ་སྡུག་ བསྔལ་འབྱུང་བ་དེ་ལ།བདེ་བ་འམ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ནི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དེ་དག་གྱུར་པས་གྱུར་ཉིད་ཕྱིར། །རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཇི་ལྟར་རྟེན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བདག་མེད་ན་ལས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ནི་གང་ཡིན། འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཟ་བ་པོ་ནི་གང་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།བཤད་པ་གང་གིས་ན་དེ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་ཅི་ལས་རྣམས་སམ། འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་བདག་ལ་རག་ལས་སམ། དེའི་ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་འམ་ཟ་བ་པོ་འགའ་ཡང་མེད་ཀྱི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ན་བྱེད་པ་པོ་འམ། ཟ་བ་ པོར་འདོགས་པར་ཟད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་ལས། །ལས་དང་དེ་འབྲས་གཉིས་འབྱུང་བའི། །འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། །བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོར་བརྗོད་ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་བདག་ཡིན་ན་ནི། དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་པའི་ ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ།།འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི་བདག་ནི་མ་ཡིན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་པོ། །དེ་ལ་ཡང་རང་དབང་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་ དང་ངག་གི་ལས་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་སྟེ།སེམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཇི་སྐད་དུ། དེས་སྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་དག་ནི་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་རྒྱུའི་གཞན་ གྱི་དབང་གིས་ཀྱང་འཇུག་སྟེ།ཡིད་དང་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་རྒྱུ་དེ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་པས་ལུས་སམ། ངག་གམ་སེམས་སམ་རྒྱུ་གཞན་ཡང་རུང་གང་ལ་རང་དབང་མེད་ཀྱི། བཞི་ཡིས་སེམས་དང་ སེམས་བྱུང་རྣམས།།གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉིས། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་འབྱུང་བས། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྐྱེན་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འཇུག་གོ།

例如，谁是谁的主人？例如，就像是牛的主人一样。这是如何成为它的主人的？因为依赖于耕地和挤奶等工作。
我执应当用于何处？就像寻找这个主人一样，应用于我执的对象。为什么要应用？为了执著为我。
唉！说是为了那个目的而应用，这是贫穷者们说得好。如何应用？是通过生起的方式，还是通过差遣的方式？因为我执不适合运行，所以是通过生起的方式。
如此则唯有因是主人，唯有果是奴仆，就像因对果有支配权，而果也具有因的性质，所以它只属于作为我执之因的那个。
树木开花这第一个比喻是针对不承认树木是有支分的宗派而言的，因为他们不承认是由四大种不同类别所构成的。
对于承认树木有支分的宗派来说，第二个比喻是'森林结果'，所谓森林是毫无实体的。就像森林中沙罗树和多罗树聚集处生果，说'结果'一样，在具有六处相的所依之处生起乐或苦，就说是乐或苦。
所说'如是已说'是指：'由彼等转故即转故，所依是眼等'，已经说明了六处如何是所依。
若无我，谁是诸业的作者？谁是诸果的受者？如此问道。
解释：由何说彼为作者与受者？诸业或果报的受用是否依赖于我？因此没有任何自主的作者或受者，仅仅是因果而已，只是假立为作者或受者。
如说：'从身心相续中，业及二果生起，称为种种众生，说为作者和受者'。
若作者是我，则应成立彼，因为不存在且恒常，如虚空。
若说是五蕴相续，则彼即是作者，五蕴的体性即是作者，而非我，故我方成立。
为显示彼亦无自主，故广说'业有三种'等。其中身业和语业是依他起的，因为由心驱使，如说：'彼生身语业'。
心也依赖于身体而运行，因为身心互相随顺。也依赖自因而运行，因为依赖意、法、作意等。
所说'彼亦如是'是指心的自因也依他起而运行，无论是身、语、心还是其他因，都无自主，如说：'四生心心所，三生二等至，余从彼二生，非自在等故'，故一切法皆依缘而转。

།བདག་ཀྱང་ལྟོས་པ་མེད་པར་ནི་བློའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ ཕྱིར་རང་དབང་ཅན་དུ་མི་འགྲུབ་པོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་དང་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་རང་དབང་ཅན་ནོ། །འོ་ན་བྱེད་པ་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་གང་གི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཙོར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུས་ཡང་བྱེད་པ་པོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་གཙོ་བོའི་ངོ་བོར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ལས་ནི་འདུན་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དང་པོ་དྲན་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་དྲན་པ་སྐྱེའོ། ། དྲན་པ་ལས་ནི་འདུན་པ་སྟེ། བྱེད་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ལས་ནི་རྟོག་པ་སྟེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་རྩིང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་རབ་ཏུ་དབང་བ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་སོ། ། རབ་ཏུ་འབད་པ་ལས་རླུང་ངོ་། །རླུང་ལས་ནི་ལས་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་ན། འདི་ལ་བདག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ནུས་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནུས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན། འདུ་བྱེད ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་པར་ཟད་ཀྱི།བདག་གི་བྱེད་པའི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ། སྨན་གྱི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་ལ། སྨན་པ་ངན་གཡོ་ཅན་གྱིས་ཕུ་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་སྨྲས་པ་དག་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་བདག་གི་ནུས་པ་བཀག་གོ། །བདག་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་སྡིག་པ་དང་བསོད་ནམས་ཉེ་བར་སོགས་པར་མ་གྱུར།བཤད་པ་དབང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གང་གིས་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དེ་ས་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་དག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོར་ བའི་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེའི་རྟེན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གྱུར་པས་གྱུར་ཉིད་ཕྱིར། རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཚིག་གི་ལུགས་འདི་ནི་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྟེན་གང་ལྟ་བུ།དེ་དག་ཀྱང་རི་མོ་དང་རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ལ། རྩིག་པ་དང་གཞུང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་པ་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དེས་ནུས་པ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་སྒྲ་གཅན་ཟིན་གྱིས་སོ། །ཉེ་བ་གང་དང་གོམས་པ་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྒྱུ་གཅིག་ལ་ལས་བཞི་པོ་ལྕི་བ་དང་ཉེ་བ་དང་། གོམས་པ་དང་། སྔོན་བྱས་པ་ཡོད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་ནང་ན་ལས་ལྕི་བ་སྔ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུམ་པས་ སྔར་སྨིན་ནོ།།ཉེ་བ་དང་གོམས་པ་དང་སྐྱེ་བ་སྔར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཉེ་བ་སྔ་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་པས་སྔར་སྨིན་ནོ། །གོམས་པ་དང་སྔར་བྱས་པ་དག་ལ་ཡང་གོམས་པ་སྔ་མ་ཡིན་པས་གཅིག་པས་སྔར་སྨིན་ནོ། །དེ་དག་མེད་ན་ཚེ་སྔ་མ་ལ་བྱས་པ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བ་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གཏན་དུ་ལོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།རྣམ་པར་འདྲུལ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཕྲ་མོ་ནི་རྣམ་པར་འདྲུལ་བའོ།

我也不承认无所依赖而成为智慧差别生起的因，所以不能成立为自主。如何呢？因为依赖于与意识相遇等差别。因此，具有如是相的即是自主的作者。那么作者是什么样的呢？所谓'某者是某法的主要因，即称为作者'，因为主要依靠它而生起。'如是也不应成为作者'即是说不应成为主要因的本性的意思。
为了说明非其因，广说'从忆念生起欲求'等。首先对所忆念的对境生起忆念。从忆念生起欲求，即是想做的意愿。从欲求生起寻思，说一切有部说是心的粗相。其他人说是决定思维相的智慧差别。从寻思生起精进，即是勤勉。从勤勉生起风。从风生起业，即是生起转至他处的相状。在此，我能做什么呢？那是遮遣功能。
所谓'因为从识遮遣功能'，即是说若所缘是识，仅仅是依赖诸行差别的心而已，丝毫不见我的作用，如同恶意医生对药物成就说'呸 娑诃'一样，于识中遮遣我的功能。
若无我，为何非有情依处也不积集罪福？答：因为无根。造就具根身体的因，土石等是没有的，所以它们不是具根。正因如此，说'因为非受的所依'，其所依是六处。如何是这样，如前已说，即是说'由彼等转变故，所依是眼等'。
其中'依于所依'是依于我。'此语义已答'是说任何所依如何，它们也不像图画和柏树等那样为所依，也不应理解为如墙壁和横梁等作为能依，因为会有碍性和差别性的过失。
'彼所生'即是说由彼种子生起功能的意思。'如所说'是指长老罗睺罗所说。广说'何者近及何者串习'等，即是说一个因有重、近、串习、先作四种业，其中重业为先者，由第三而先熟。近与串习及先作中，近为先者，由第二而先熟。串习与先作中，串习为先者，由第一而先熟。若无彼等，则先世所作在其他时候感受成熟。
'非烦恼者永时转变心相续'是说善及无覆无记者。'从变坏差别所生'是说从土水和合而生微细果实变化即是变坏。

།དེའི་ ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བའམ། དེ་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེའོ། །རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལས་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མྱུ་གུ་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ས་བོན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།མྱུ་གུ་དེའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕྱེ་འཐག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་འགྱུར་བའི་མིང་གི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་དེ་བཞིན་ དུ་རྒྱུད་སྔ་མ་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་མ་རུལ་བ་ལས་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གི་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ།།འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་སྔ་མ་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའམ།དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་ ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་སྐྱེ་ན།དེ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་སྐྱེའི། གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་མི་འབྱུང་གི། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་ ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མི་འབྱུང་གི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་ལས་འབྱུང་བས་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་ནང་དུ་གེ་སར་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའི་ནང་དུ་ག་ན་བི་ཛ་པུ་རའི་ཁུ་བ་སྐྱུར་པོ་ཡོད་པའི་གེ་སར་རོ། །དེ་ལས་ནི་གཞན་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ ངོ་།།འདི་ནི་འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་སྐྱེགས་ཀྱིས་ཁ་བསྒྱུར་བའི་མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་གི་འབྲས་བུ་གེ་སར་དམར་པོ་ལས་སླར་གེ་སར་དམར་པོ་གཞན་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མི་སྐྱེའོ། །འདིར་སྨས་པ། སེམས་འདི་ས་བོན་ མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་།།ས་བོན་དེ་དེ་རང་རྐྱེན་བྱུང་ན་སེམས་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར། །དེ་རྒྱས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་རྙེད་ན་དུས་སུ་འབྲས་སྟེར་འགྲུབ། །མ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་བསྐུས་ཚོན་དེ་ཡི་གེ་སར་བཞིན། །ཡང་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་རས་བལ་ས་ བོན་དང་།།མུ་དུ་ལུང་གའི་མེ་ཏོག་ལ། །རྒྱ་སྐྱེགས་བསྐུས་ན་དེ་ཞིག་ཀྱང་། །བསྒོས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རིམ་པ་ཡིས། །རས་བལ་དང་ནི་གེ་སར་ལ། །དམར་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟར། །ལས་རྣམས་ཞིག་ན་འང་བསྒོས་པ་ནི། །དེ་ཉིད་དེ་ཡི་འབྲས་བུ་སྐྱེད། །ལས་དང་དེའི་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ འབྱུང་ལ།།དེའི་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པའོ། །བསྒོས་པ་དེའི་འཇུག་པ་རྙེད་པ་སྟེ། འཇུག་པ་རྙེད་པ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་སྟེ། བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དེ། རྣམ་པ་ཀུན་ངེས་པར་འདོད་རྒྱལ་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། ། དོན་གྱིས་ན་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནས་དེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་བདག་མེད་པ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཆོས་ཉིད་མཐོང་ན་སྟེ་མཐོང བར་འགྱུར་ནས་སོ།།རིགས་པའི་ལམ་ནི་ཚུལ་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ལམ་མོ། །དེས་དག་པ་ནི་རིགས་པའི་ལམ་ལེགས་པར་གསུངས་པས་དག་པའོ། །ལེགས་པར་གསུངས་ཤིང་མཛེས་པར་གསུངས་པ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའོ། །མུ་སྟེགས་དག་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ མཐོང་བ་མེད་པས་ལོང་བ་དག་གོ།།ལོང་བ་ལྟ་ངན་སྣ་ཚོགས་གཡོ་རྣམས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་ངན་ནི་ལྟ་བ་སྨད་པའོ།

其差别即是彼差别，于彼生起变化差别，或从彼生起其他果。为了说明是从何种变化差别，故说'凡是于彼生起变化而成就芽者，即是彼之种子'，即是彼芽之种子。非其他生起之相，即非前种子阶段之生起相之意。'以变化之名'者，如说'磨面'是安立变化之名言，如是从前相续种子阶段未腐坏者，亦称为变化之名之种子。'因相似'者，即前相续亦从生起变化差别之变化而生，因与此相似故称为种子。
'如是于此'等广说者，若从听闻正法及如理作意之缘差别所生有漏善心之变化生起，或从听闻非正法及非如理作意之缘差别所生不善心之变化生起，从彼生起其他异熟，非从其他，故彼相同。如仅从果不生其他果，而是从变化差别生起，如是仅从异熟不生其他异熟，而是从心之变化差别生起，故彼相同。
'果中红色花蕊'者，即果内含有石榴酸汁之花蕊。'从彼不生其他'等。此是此处之譬喻，如被茜草染色之木槿花果中红色花蕊，不复生其他红色花蕊，如是从业所生之异熟不生其他异熟。
此处说道：'此心与无边种子俱相续生，彼彼种子遇自缘时于心增长，彼增长渐次获得趣入时，当时成就果报，如木槿花染色之花蕊。'
复说：'如棉花种子及木槿花，涂以茜草虽彼坏灭，以熏习相续次第，于棉花及花蕊，生起红色，如是诸业虽灭，然其熏习，即能生彼果。'
'业与其熏习'等，'其熏习'者即业之熏习。获得熏习之趣入，从彼趣入得果，此四者除佛陀外，声闻等于一切行相、一切种类皆不能任意了知。实义即唯佛陀于彼一切能遍知一切行相。
'如是'等广说中，'如是'之声是圆满义。见诸佛所说无我之教法法性已，以理路即方便，以正理道清净，即以正理道善说而清净。善说且妙说即善说。外道因无见真实如实故为盲者。'盲者诸恶见种种邪曲者'中，恶见即卑劣见。

།ལྟ་བ་ངན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། གཡོ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་ལྟ་ངན་སྣ་ཚོགས་གཡོ་བ་རྣམས་སོ། །གང་དག་ལ་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་གཡོ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ལྟ་ངན་སྣ་ཚོགས་ གཡོ་རྣམས་ཏེ།སེམས་ཅན་ལྟ་བ་ངན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གཡོ་བ་ཅན་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་ལ་མ་ཞུགས་པ་དང་། ལོག་པ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལོང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་མུ་སྟེགས་སེར་སྐྱ་བ་དང་། འུག་པ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་གི་གཞུང་ ལུགས་སམ།ལྟ་བ་སྤངས་ཤིང་བོར་ནས་འཁོར་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོའོ། །ལོང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལ་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ ནི་འདིར་བདག་མེད་པའམ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་གསུང་རབ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེའི་ཆོས་ཉིད་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལ་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། མི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་གནས་ལ་བདག་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་འདུ་ཤེས་པ་གནས་ཏེ། དེ་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བར་ འདུ་ཤེས་པ་ལ།རྒྱུད་དེ་ལ་གཞོལ་བ་གནས་སོ། །གཞན་ཡང་བདག་མི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་བློ་བུར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལ་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་འདུ་ཤེས་པས་དེ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་ བ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འབབ་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བབ་པ་སྟེ། མངོན་པར་བརྗོད་པ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་ བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ལོང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་འགྲོའི། །ལོང་བ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལོང་བ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པ་མ་མཐོང་བས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འཁྱམས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཉིད་ཉི་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མ་སྟེ།ཆོས་ཟབ་མོ་མངོན་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཉི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་དང་། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། འོད་ཟེར་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། །གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཉི་མ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུན་པ་ ནམ་མཁའི་ལ་ཡོད་པ་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་ནུས་པ་ཡིན་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ནང་གི་མུན་པ་ཡིད་ལ་ཡུན་རིང་པོར་ཞུགས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་ཤེལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབར་བས་ལྷན་ནེ་བ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་སྐུ་གཟུགས་སྟོབས་བཅུ་ དྲི་མ་མེད་པས་ལྷན་ནེ་བ་ཡིན་པས་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།།ཉི་མ་འོད་ཟེར་སྟོང་གིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གསུང་གི་འོད་ཟེར་སྟོང་གིས་ཁྱབ་སྟེ། འོད་ཟེར་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟའོ། །ཉི་མའི་ཡུལ་ནི་གླིང་བཞི་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཡི་ནི།ཁམས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆ་ཅུང་ཟད་གྱིས་ཆོས་མཚུངས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉི་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་གསུང་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མའི་གསུང་ངོ་། །དེ་ཉིད་འོད་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉི་མའི་གསུང་འོད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མའི་གསུང་གི་འོད་དེ་ དག་གིས་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྣང་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་གྲོང་ཡིན་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ངོ་། །དེའི་ལམ་གཅིག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་གི་ལམ་གཅིག་པུ་སྟེ། ལམ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ ཞིག་ཅེ་ན།བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ།

邪见也是动摇的，就是各种邪见动摇。凡是有各种邪见动摇的那些，就是各种邪见动摇者，即具有各种邪见动摇的众生，未入天道与解脱道，或入邪道者，这是词义。
非盲者即是外道数论派、鸥婆迦等，舍弃并抛离了那些教义或见解，从轮回趣向涅槃。那些非盲者是谁呢？即是具有智慧眼的圣声闻们。或者说是修习教法真如，这是词义。
教法真如在此是指无我或随佛所教。其他人说教法即经藏等十二分教。其法性因具有正理故为善说，因宣说涅槃故趣向涅槃。
如何趣向涅槃呢？无常想中安住无我想，无我想中安住涅槃寂静想，因为对此无所畏惧。在涅槃寂静想中，相续趣向安住。
此外，认识无常即与轮回不相顺，因为了知其有过失且是暂时的。以涅槃寂静想则与之相顺，因为了知其必定出离。
如说：'此等一切诸法皆趣向涅槃、流入涅槃、归于涅槃，若有宣说即唯说涅槃。'
因此如是唯有非盲者能去，盲者则不能。盲者因未见无我而漂泊轮回大海。为显示此故广说'如来'。
如来即是日，故称如来日，因为显示甚深法故为日。如何呢？以对治差别、身相差别、光明差别、境界差别故。
如何以对治差别？外在日能破除虚空中的黑暗，世尊则能破除长久住于意中的内在黑暗。日以水晶本性之身自性光明炽然，世尊亦以十力无垢身相炽然，此即身相差别。
日以千光普照，世尊亦以正法语千光普照，此即光明差别。日之境界为四大洲，如来则为三界，因此以少分相似故如来如日。
其语即如来日语。彼即是光明故为如来日语光明。由彼如来日语光明而具光明，此是词义。
涅槃即是城，故为涅槃城。其唯一道即涅槃城一道，即非他道，此是词义。是何者？即无我性。

།འཕགས་པ་སྟོང་ཕྲག་གིས་བགྲོད་པས་ན་འཕགས་པ་སྟོང་གིས་བགྲོད་པའོ། །ཕྱེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་གི་ལམ་གཅིག་པུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མའི་གསུང་གི་འོད་ཟེར་གྱི་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་འདི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཡང་མུ་ སྟེགས་ཅན་ནམ།གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གསལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། མིག་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་སྦུབས་ཀྱིས་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་དམན་པའི་མིག་གིས་མི་མཐོང་ངོ་། །འདིར་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ནི་གསུམ་དུ་མི་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་།གང་གིས་ན་བག་ཚ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། སྡོང་དུམ་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པས་མ་དཀྲུགས་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་ན་བདེ་བླག་ཏུ་བགྲོད་ཅིང་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའོ། །བདག་མེད་པའི་ལམ་འདི་ཡང་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།རྒྱུ་བཞིས་ན་ལམ་མི་མཐོང་སྟེ། མུན་པ་མུན་ནག་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་། ཉི་མས་སྣང་བར་བྱས་ཀྱང་མ་བགྲོད་པ་ཉིད་དང་། མི་མང་པོས་བགྲོད་ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་པ་ཉིད་དང་། ཕྱེ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་མིག་དམན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ལས་འདིར་ལམ་འདི་མ་མཐོང་བའི་རྒྱུར་ནི་གང་གིས་ན་དེ་ ལྟར་མིག་ཞན་པས་འདི་མཐོང་བ་གང་ལྟ་བ་པོའི་ཉེས་པ་ཁོ་ནས་ལམ་འདི་མ་མཐོང་གི།ལམ་གྱི་ཉེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ཁོ་ན་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་བདག་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ། ཉི་མའི་གསུང་གི་འོད་དག་གིས་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ། འཕགས་པ་སྟོང་ཕྲག་གིས་ བགྲོད་པ་འདི་ཕྱེ་ཡང་མིག་དམན་པས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་ལྟ་ན་དེ་སྐད་དུ་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཕྱོགས་ཉིད་ཕྱོགས་ཙམ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ལས། ཉུང་ངུ་འདི་དག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །སུ་དག་ལ་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སྟེ། བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་དོན་གྱི་དྲུག་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། རང་གི་མཐུ་ཡིས་རྣམ་འཕེལ་བའི། །དུག་ལ་རྨ་ཡི་ཕྱོགས་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས ཏེ།ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་གིས་དུག་ནི་རང་གི་མཐུས་རྨའི་ཕྱོགས་ཁྱབ་ནས། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ཇི་ལྟར་ན་འདི་འཕེལ་བར་འགྱུར་སྙམ་སྟེ། དེའི་རྨ་འབྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་རྣམས་ནི། རང་གི་མཐུས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་དུག་དང་འདྲ་ བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན། ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་ཤེས་རབ་ཅན་དེ་དག་ལ། བདག་གི་ཇི་ལྟར་ན་[(]གཞུག་[,]གཞུང་[)]ཉུང་ངུས་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་པའི་བཅོས་ཆེན་པོ། ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་གྲུབ་པའི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་སྙམ་སྟེ་འདི་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ། དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཕྱོགས་ ཙམ་ཞིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པར་དགག་པ་འདི་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི། ཕལ་ཆེར་ནི་ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ཚུལ་གྲུབ་བཤད། ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཛོད་ཀྱི་གནས་བརྒྱད་པའི་ཞར་ལ་བྱུང་བར འབྲེལ་པ་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་རྫོགས་སོ།

由于圣者千人所行走故称为圣者千人所行走。所谓'开显'是指无我涅槃城之唯一道路，具有如来日语光明照耀，虽已开显，但外道或大众部等，由于无慧眼清净，或因无明翳障覆盖眼目，以劣眼不能见。此中道之功德不说为三种。即：由能到达所欲境故为一乘，由无畏而行故具光明，由无树桩荆棘等障碍故易行且随顺而行。此无我之道亦应视为与彼相顺。
由四因故不见道：具黑暗故，虽日光照耀而未行走故，虽众人行走而未遮蔽故，虽开显而见者眼劣故。其中于此处不见此道之因，唯说由眼劣故不见此道，即见者过失故不见此道，非道之过失。应当了知：如是无我、如来、具日语光明照耀、圣者千人所行走之道，虽已开显而劣眼不见。
如是'此仅是少分'等广说中，如是即是宣说如前所说。方分即少分，从阿毗达磨大论中，以此少许显示，是词之余分。对谁呢？对极为善巧者，即具慧者之义。此为第六格。云何？如'以自力增长，如毒于伤处'，譬如有人思维毒以自力遍及伤处，于一切肢节中增长，思维此如何增长，如其治疗伤口，如是极为善巧者，由以自力增长故如毒。
因此，对于极为善巧、闻其名即能领悟的具慧者，我以少许文句显示阿毗达磨大论、迦湿弥罗毗婆沙宗成就之义门而令通达。其他人说：如是'此仅是少分'等，是就否定无我而说，因为'我此阿毗达磨论，多依迦湿弥罗毗婆沙道理而说'已说明此义。
俱舍论第八品附带解说补特伽罗决择分圆满。

། །།བདག་གིས་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་འདི་དཀའ་བའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་ལུགས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ། །ལོག་པར་གྱུར་གང་དེ་འདིར་བདག་གིས་ཉེས། །དོན་བཟང་གྲུབ་ལ་བློ་དེ་ཚད་མ་ཡིན། །དེ་ལྟར་བདག་གིས་སྔོན་གྱི་འགྲེལ་བཤད གཞན།།དཔྱད་ནས་དེ་དག་སྟེང་ན་སྔོན་ཏེ་དངོས། །མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དེང་སང་གྲགས་པར་སྦྱར་བ་ཡིན། བདག་གིས་མཛོད་བཤད་ལས་བྱུང་དགེ་བ་དྲི་མེད་མི་དགེ་འཇོམས་བྱེད་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡིས་སེམས་ཅན་སྲིད་པ་གསུམ་གཏོགས་སྡུག་བསྔལ་མེས་ གདུང་མ་ལུས་མྱ་ངན་བཟླ་བྱ་སྟེ།།ཕྱི་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཉོན་མོངས་དགྲ་བོ་མ་ལུས་རབ་འཇོམས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་ནས། །སླར་སྐྱེའི་འཆི་བ་མེད་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པའི་གོ་འཕང་དམ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲོ་བར་ཤོག། །།སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཆོས་མངོན་པའི་གཞུང་ལུགས་གང་ཆེན་མཚོའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པས་མཛད་པ།ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། གངས་རི་ཆེན་པོ་ཏི་སེ་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་མཚོའི་ལྷོ་ངོས། རི་བོ་ཆེན་པོ་སྤོས་ཀྱི་ངད་ལྡང་བའི་འདབས། ཡུལ་པུ་རངས་སུ། དགེ་འདུན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་དང་། དགེ་ འདུན་སྤྱིར་གྱིས་གཡུ་ཕག་སྦུར་ལ་སོགས་པ་ཕུལ་ཏེ།བཀས་གཉེར་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀ་ན་ཀ་ཝརྨ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་པ་ཚབ་ཉི་མ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བ་ཞིག་གོ།

由于我所作此藏论注释艰难，故依循师长之规而分别。
若有错谬之处，此乃我之过失。
于善义成就，此智即为量。
如是我观察前人诸释，在其基础上增添新义。
此《俱舍论释·随相疏》今为广传而作。
愿以我释《俱舍》所生无垢善业、摧毁不善之功德，
令三界众生为苦火所烧之一切忧苦得以消除。
其后愿我亦能摧毁一切烦恼怨敌，证得佛果，
因不再有轮回死亡，愿广证殊胜涅槃果位。
此乃论师名为伽跋斯贝瓦者所造，
彼已通达阿毗达磨教法大海彼岸。
此《阿毗达磨俱舍论释·随相疏》，
乃于冈底斯山与如意海南侧，
大香山脚下之普兰地区，
由僧众上首百人等，
僧众普遍供养松耳石等物，
奉敕由印度堪布金刚幢
与藏地译师巴擦尼玛扎所译。

། །།ས་བདག་ཡོན་ཏན་ཉི་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད། །བཀའ་ཁྲིམས་བཀོད་ལེགས་ཆོས་ལྡན་གསུང་གི་འོད་ཟེར་གྱིས། ། མངའ་འོག་གདུལ་བྱའི་འཆོལ་བའི་མུན་སེལ་ལམ་སྟོན་པའི། །མཆོད་ཡོན་བླ་བློན་དམ་པ་རྣམས་ནི་ཡོལ་བའི་ཚེ། །དེང་སང་སིལ་བུའི་ནད་ཆེན་རང་དགའི་གདོན་བབས་ཏེ། །པུ་རངས་ཚོ་གསུམ་དགེ་འདུན་ཆོས་ཁྲིམས་སྨན་གྱིས་གསོས། །བསོད་ནམས་དབང་གིས་མཁས་པ་འོད་ལྡན་པའི། །དུལ བའི་གཟི་བརྗིད་བྱམས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན།།ལོ་པཎ་ཡོན་ཏན་ཉི་ཟླ་ཤར་བ་ལས། །ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོ་ལུགས་ཀྱི་འཛིན་ཁྲིའི་གནས། །མཉན་བཤད་བརྒྱུད་པའི་དགེ་བའི་དབའ་རླབས་ཀྱིས། །འཆལ་བའི་རོ་བསལ་ཐར་པའི་གནས་ཐོབ་ཤོག།། །།དེའི་ཕྱིར་འགྲེལ་པ་འདིས་ཕྲ་རྒྱས་ཉེ

地主尊丹尼玛菩萨的传承，
教法律令布施善妙，具法语言光芒，
以此照亮所化众生混乱黑暗指明道路的，
供养上师大臣等圣者们离去之时，
如今传染病重大魔障自行降临，
普兰三区僧众以教法律令为药医治。
以福德力具有智者光明，
调伏威严慈悲光环，
译师学者如日月升起，
阿毗达磨大海传承法座所在，
闻思传承善业浪涛，
愿除邪行垢染获得解脱处。
因此此论释微细烦恼
